LEWENSIKKLUSSE IN DIERE

Report
LEWENSIKKLUSSE
IN DIERE
INSEKMETAMORFOSE
METAMORFOSE
• Fisiese veranderinge vanaf een fase in die
lewenssiklus na ‘n volgende.
• TWEE TIPES METAMORFOSE:
• 1. Volledige metamorfose
• 2. Onvolledige metamorfose
Vergelyking tussen tipes metamorfose
88 % van alle insekte
• VOLLEDIGE
• Vier fases:
• 1. eier
• 2. larwe
• 3. papie
• 4. volwassene
• Bv. Skoenlappers, bye,
huisvlieg
12 % van alle insekte
•
•
•
•
•
ONVOLLEDIGE
Drie fases:
1. eier
2. nimf
3. volwassene
• Bv. Sprinkaan, kriek, kakkerlak
Volledige metamorfose
Onvolledige metamorfose
Voordele en nadele van volledige
metamorfose
• Voordele:
1. Larwe en volwassene
bewoon
en nisse – nie in
kompetisie met mekaar
2. Drakapasiteit van
ekostelsel verhoog.
3. Eier en papie fases laat
insek toe om
.
• Nadele:
1. Larwes is prooi vir
.
2. Geskikte habitat vir
die lê van eiers
benodig
3. Verandering vanaf
papie na volwassene
vereis baie energie
– Nadele:
• Voordele:
1. Nimf en volwassene
1. Kwesbare papiefase
kompeteer vir dieselfde
word vermy.
voedsel.
2. Minder energie benodig
2. Insek kwesbaar vir
– geen drastiese
uitdroging tydens
verandering van papie
vervelling.
na volwassene.
3. Alle fases kan dieselfde 3. Hele insekbevolking mag
bedreig word deur
voedsel benut.
omgewingsveranderinge.
Amfibiese metamorfose
BLOMME AS
VOORTPLANTINGSTRUKTURE
Lorraine Kuun, July 2011
Die Angiosperm blom
Lorraine Kuun, July 2011
Manlike en vroulike
voortplantingstrukture
• Die
is die
manlike orgaan (helmknop +
helmdraad) en produseer
stuifmeel wat die manlike
gamete bevat. (andresium)
• Die
met die
(stempel+styl + vrugbeginsel)
is die vroulike orgaan van die
plant. Die ovums/eiers word
in die saadknop gevind.
(ginesium)
Lorraine Kuun, July 2011
BESTUIWING is die
oordrag van RYP
STUIFMEEL vanaf
die helmknop na
die VATBARE
STEMPEL van ‘n
blom van
DIESELFDE SPESIE
Lorraine Kuun, July 2011
Lorraine Kuun, July 2011
Hoe word kruisbestuiwing verseker?
• 1. Manlike (geen stamper) of vroulike (geen
meeldrade) – blomme op verskillende plante –
TWEEHUISIG.
• 2. Protandrie – stuifmeel word ryp en
vrygestel voordat stempel ontvanklik raak.
• 3. Protoginie – stempel vatbaar, maar die
stuifmeel is nog nie ryp nie m.a.w.
selfbestuiwing word voorkom.
Lorraine Kuun, July 2011
BESTUIWERS
• Meeste bestuiwers is
insekte bv. Bye,
motte, skoenlappers,
kewers.
• Sommige vertebrate
bestuif ook blomme
bv. Vlermuise, muise,
voëls (hoofsaaklik).
• Baie blomme word
deur wind bestuif.
Lorraine Kuun, July 2011
Blomme aangepas vir insekbestuiwing
• Helder kleure (bye kan nie rooi sien nie), wit
vir nagbestuiwers bv. motte
• Soet reuk (trek motte en skoenlapper aan)
• Kry nektar en stuifmeel in ruil
• Kontrasterende patrone op blomblare om die
middel van die blom aan te dui (baie keer kan
menslike oog dit nie sien nie – ultraviolet)
• Stuifmeel klou aan hare op liggaam van insek
Lorraine Kuun, July 2011
Aanpassings van blomme vir
voëlbestuiwing
•
•
•
•
•
•
Hoë opbrengs van verdunde nektar
Groter as blomme wat deur insekte bestuif word
Oop gedurende die dag, meestal rooi
Bestand teen rowwe voeding van voëls
Min of geen reuk – voëls het swak reuksintuig
Ovarium is beskerm teen snawels deur verklein te
wees of heeltemal apart te wees
• Stuifmeel klou aanmekaar in trosse
• Meestal regop of met ‘n landingstrook vir voëls
wat nie in die lug hang nie
Lorraine Kuun, July 2011

similar documents