Polio - Kayseri Halk Sağlığı Müdürlüğü

Report
Polio Eradikasyon
Programı
Tanımlar;
• Eradikasyon:
Hastalığın
etkeni
ile
birlikte
dünya
yüzünden yok edilmesi
• Sürveyans:
Verilerin sistematik
eyleme geçmek üzere toplanması
olarak
gerektiğinde
• Aktif sürveyans:
Sürveyans sisteminde bildirim
yapmakla yükümlü kişiler ve yetkili birimlerce düzenli
olarak verilerin toplanması
• Akut Flask Paralizi:
Şiddetli travma haricinde
ani olarak gelişen 15 yaş altı paraliziler
• Poliomiyelit:
paralitik bir hastalık
Poliovirus’ların
neden
olduğu
Polio Eradikasyon Programı
• 1988’de
Dünya
Sağlık
Assamblesi’nde
tüm
ülkelerde polionun ortadan
kaldırılması
kararı
alınmıştır.
• 1990’da
“Dünya Çocuk
Zirvesi”nde aynı karar ülke
liderleri
tarafından
onaylanmıştır.
POLİONUN ERADİKASYONU
HEDEFİ NEDİR?
Polionun eradikasyonu hedefi;
sadece klinik olarak vakaların
görülmemesi değil, aynı zamanda
hastalığa neden olan polio
virüsünün de yok edilmesidir.
DÜNYADA DURUM
DÜNYADA DURUM
Batı Pasifik
Bölgesi
Mum Chanty
Kamboçya 1997
1997 DSÖ Batı
1991 DSÖ
Pasifik
Amerika
Bölgesinin son
bölgesinin son
vahşi polio vakası vahşi polio
vakası
Avrupa Bölgesi
Melik Minas
Türkiye 1998
1998 DSÖ
Avrupa
bölgesinin son
vahşi polio
vakası
DÜNYADA
DURUM
21 HAZİRAN 2002
2002’de
Dünyada
1918 Vaka,
2012’de
223 Vaka,
2013’de
407 Vaka,
2014’de
şu ana kadar
58 vaka
Mevcuttur.
DSÖ Avrupa bölgesi
Çocuk Felcinden arındırılmış bölge olarak sertifikalandırıldı
Dünyada Durum- 2013-14
Ocak-Aralık 2013 = 407 VAKA
1 Ocak-8 Nisan 2014 = 58 VAKA
2013’ün aynı döneminde yalnızca 18 vaka mevcuttu.
Polio endemik ülke sayısı: 3
Pakistan, Nijerya, Afganistan
Hedef: 2015 sonu itibarıyla
Polio virüs dolaşımının durdurulması
Olası importasyon sonrası yayılma riski
olan bölgeler
Vahşi polio virüs*,
9 Nisan 2013-8 Nisan 2014
Onset of most Number of
Virus Type
Total
recent case
districts
W1
W3
WPV
Cameroon
31-Jan-14
5
7
7
Equatorial Guinea
19-Mar-14
2
2
2
Ethiopia
05-Jan-14
1
10
10
Kenya
14-Jul-13
3
14
14
01-Feb-14
22
35
35
Nigeria
AFR
19-Mar-14
33
68
68
Afghanistan
25-Feb-14
12
16
16
Iraq
10-Feb-14
1
1
1
Pakistan
20-Mar-14
20
130
130
Bu haritada gösterilen sınırlar ve isimler ve kullanılan dizaynlar, herhangi bir ülkenin,
bölgenin
yada şehrin veya bunların
otoritelerinin 47
yasal durumlarıyla
Somalia
20-Dec-13
194 veya sınırları ile194
ilişkili
olarak
Dünya
Sağlık
Örgütü
tarafından
her
ne
olursa
olsun
Syria
21-Jan-14
11
27belirtilen bir görüşün27
ifadesi değildir. Haritalardaki noktalı çizgiler, üzerinde henüz tam uzlaşı olmayan
EMR sınırları ifade etmektedir.
20-Mar-14
91
368
368
yaklaşık
Global
WHO 2011. All rights reserved
20-Mar-14
124
436
0
436
Country
Vahşi virüs tip 1
Endemik ülkeler
Vahşi polio virüs(son 6 ay içinde vakası olan ülkeler)
Vahşi polio virüs(son 6-12 ay evvel vakası olanlar)
Türkiye’de
polio eradikasyonu programı
Uluslar arası hedefler
doğrultusunda,
1989
yılında
ülkemizde
polionun eradikasyonuna
yönelik
“Polio
Eradikasyonu Programı”
başlatılmıştır.
Polio
Eradikasyonu
Amacı
Vahşi poliovirüs
transmisyonunu
durdurmak
POLİO ERADİKASYONU STRATEJİLERİ
• Rutin aşılama çalışmaları
• Destek aşılama çalışmaları
– Ulusal aşı günleri
– Mop-up aşılama çalışmaları
• AFP ve vahşi poliovirus
sürveyansı
POLİO ERADİKASYONU STRATEJİLERİ
• Rutin aşılama çalışmaları
• Destek aşılama çalışmaları
– Ulusal aşı günleri
– Mop-up aşılama çalışmaları
• AFP ve vahşi poliovirus
sürveyansı
Çocukluk Çağı Aşı
Takvimi – 2013
Hep B
Doğum
da
1.ayı
n
sonu
I
II
2.ayı
n
sonu
4.ayı
n
sonu
6.ayın
sonu
I
DaBT-İPAHib
I
II
III
KPA
I
II
III
KKK
DaBT-İPA
Td
24 ay
İlköğretim
8.sınıf
R
R
I

R

Hep A
Su Çiçeği
18 ay
İlköğret
im
1.sınıf
III
BCG
OPA
12.
ay
I
II
I


POLİO ERADİKASYONU STRATEJİLERİ
• Rutin aşılama çalışmaları
• Destek aşılama çalışmaları
– Ulusal aşı günleri
– Mop-up aşılama çalışmaları
• AFP ve vahşi poliovirus
sürveyansı
POLİO ERADİKASYONU STRATEJİLERİ
• Rutin aşılama çalışmaları
• Destek aşılama çalışmaları
– Ulusal aşı günleri
– Mop-up aşılama çalışmaları
• AFP ve vahşi poliovirus
sürveyansı
“Sıfır” polio vakası bildiren bir
ülkede, vahşi poliovirüs
olmadığından nasıl emin olabiliriz?
POLİO ERADİKASYONU PROGRAMI
ŞÜPHELİ VAKA
•15 yaşından küçük bir kişide
şiddetli travma haricinde,
herhangi bir nedenle akut
flask paralizi olması,
•15 yaşından büyük kişilerde
hekimin
klinik
olarak
poliodan şüphelendiği akut
flask paralizili hastalar.
Guillain-Barre
Sendromu
Poliovirüs
travmatik nevrit
Enteroviruslar
Akut flask paralizi
diğer virüsler
transvers myelit
diğer (toksin, vs.)
POLİO ERADİKASYONU PROGRAMI
ŞÜPHELİ VAKA
HEMEN
1. Telefon ile Halk Sağlığı Müdürlüğüne bildirilir.
2. Vaka Bildirim Formu doldurulur.
İmportasyon planı
gerekleri yerine
getirilmelidir
VAKA ARAŞTIRMASI
SALGIN ARAŞTIRMASI
VAKA ARAŞTIRMASI
• Bildirimden sonraki ilk 48 saat içinde vaka
incelemesine başlanmalı,
• Uygun
gaita
numunesi:
Paralizi
başlangıcından sonraki ilk 14 gün içinde
en az 24 saat aralıkla iki gaita numunesi
alınarak, soğuk zincir kurallarına uyarak
72 saat içinde laboratuvara gönderilmeli,
• 60 gün boyunca hasta izlenmelidir.
Akut Flask Paralizi
Vaka Bildirimi İçin
Aktif Sürveyans
AFP vakalarının araştırılmasındaki
beklentiler
•Vakalar
paralizinin
başlangıcından
itibaren ilk 7 günde bildirilmeli
•Vakalar bildirimden sonra 48 saat içinde
incelenmeli
•AFP vakalarının en az % 80’inden uygun
gaita numunesi alınmalı
•AFP vakalarının
yapılmalı
takibi
60.
günde
Neden “aktif” AFP sürveyansı ?
• Eksik vaka bildirimi - polio sürveyansında
temel sorun
• Hastanelerden
pasif
vaka
bildirimi
güvenilir değil
• AFP vakaları hastanelere yatmakta, ancak
hiç bildirilmemektedir
• Sürveyansın
daha
aktif
olması
gerekmektedir
Hastanelerdeki AFP vakalarının
önemi
• Paralizili çocukların çoğu 2. ve 3.
basamak hastanelere sevk edilir ve
hastaneye yatırılarak tedavi edilir.
• Bildirilen AFP vaka sayısını arttırmanın
en etkili yolu: hastanelerden (2. ve 3.
basamak) AFP bildirimini arttırmaktır
AFP vakaları neden bildirilmiyor?
• Klinisyenler GBS ile polionun ayırıcı tanısını
klinik olarak yapabileceklerini düşünmekte,
gaita incelemesi ile polioyu ekarte etmeyi
gereksiz bulmaktadır.
• Hastanelerdeki sağlık personeli AFP vaka
bildiriminden habersizdir.
• AFP bildirimini bilen hastane personeli
motive değil - “pasif” bildirim her zaman bir
toplum sağlığı sorunudur
“Aktif sürveyans” nedir?
• Hastanelerin düzenli ziyareti ile aktif
olarak bilgi toplama sistemidir.
• Aktif sürveyans zamanında, tam, doğru
ve ileriye dönük bilgi sağlar.
• Vakalardan gaita numuneleri zamanında
alınabilir!
“Aktif sürveyans”
• Belirlenen hastanelere haftalık ziyaretlerle
(haftanın aynı günü) bir önceki haftanın
vakaları hakkkında bilgi alınmalıdır.
• Sorumlu kişi ile görüşülmeli - 15 yaş altındaki
AFP vakaları sorulmalıdır
• Kayıtlar mutlaka incelenmelidir (yatan hasta,
acil, poliklinik)
• Eğer AFP vakası saptanırsa, vaka
incelemesine başlanmalı,
ilk
numune
alınmalı ve vaka bildirimi yapılmalıdır
AFP vakası tespit edildiğinde
yapılacaklar:
• Aktif sürveyans görevlisi vaka bildirim ve inceleme
formlarını ve numune kaplarını yanında
bulundurmalı
• Bulunan her vaka için vaka bildirim ve inceleme
formu doldurulmalıdır.
• Vaka ilgili hekim ile muayene edilmelidir.
• 60. gündeki inceleme için detaylı adresi alınmalı
ve aile bu konuda bilgilendirilmelidir.
• İlk numune alınmalı ve laboratuvara gönderme
işlemleri başlatılmalıdır.
Polio İmportasyon Planı
Genelgesi
05.07.2002 tarih
2002/67-6191 sayı
Sıcak AFP vakası
(Sıcak vaka)-1
· 15 yaş altındaki AFP vakalarında risk
faktörlerinden en az birisinin bulunması;
• Poliomyelit benzeri klinik tablosu olan veya,
• 3 dozdan az OPV aşısı almış veya,
• Vakanın kendisinin veya temaslılarının
poliomyelitin endemik olduğu bir ülkeye
seyahat öyküsü bulunan veya,
• Vahşi poliovirüsün son dönemde görüldüğü
bölgelere komşuluğu olan yüksek riskli
bölgelerden bildirilen vakalar.
Sıcak AFP vakası
(Sıcak vaka)-2
 Herhangi bir yaştaki kişide poliomyelit benzeri
klinik tablonun bulunması ve klinisyenin
poliomyelitten şüphelenmesi durumu da sıcak
AFP vakası olarak değerlendirilir.
 Yukarıda sayılan risk faktörlerinden herhangi
birini taşıyan bir kişiden paralizisi olmasa bile
poliovirüs izole edilmesi durumuna sıcak vaka
denir.
Poliomyelit açısından yüksek riskli bölge:
 0 yaş grubu 5’li karma aşı 3.dozu %95 ve OPV aşı
oranı %90’in altında kalan bölgeler
 AFP sürveyans göstergeleri hedefin altında kalan
bölgeler
 Poliomyelit epidemiyolojisi ve vahşi virüs yayılımı
dikkate alındığında risk altında olduğu düşünülen
bölgeler:
 Kötü alt yapı koşullarına sahip yöreler (gecekondu bölgeleri gibi),
 Vahşi poliovirüs vakasının en son görüldüğü iller(Şanlıurfa, Ağrı vb..)
ve onlara komşu bölgeler,
 Göç alan ve nüfus hareketlerinin yoğun olduğu yöreler (tarım işçisi,
göçerler, mülteci, kaçak giriş, sınır ticareti olan alanlar, liman vs giriş
kapısı olan alanlar)
AKUT FLASK PARALİZİ VAKASI
UYGUN NUMUNE
PARALİZİ BAŞLANGICINDAN İTİBAREN İLK 14
GÜN İÇİNDE EN AZ 24 SAAT ARALIKLA İKİ GAİTA
NUMUNESİ (GEÇ VAKALARDA İLK 6 HAFTA
İÇİNDE SAPTANMIŞSA NUMUNE ALINIR)
UYGUN NUMUNE ALINAMADIYSA
TERCİHEN 5 YAŞ ALTI, YOKSA 15 YAŞ ALTI 5
TEMASLIDAN BİRER NUMUNE (UYGUN NUMUNE ALINAN VAKALAR SICAK VAKA DEĞİLSE,
TEMASLI NUMUNESİNE GEREK YOKTUR*)
NUMUNELER +2 +80C’DE KORUNARAK EN
GEÇ 3 GÜN İÇİNDE SOĞUK ŞARTLARDA
LABORATUVARA ULAŞTIRILACAK
3 GÜN İÇİNDE ULAŞTIRILAMIYORSA
-200C’DE SAKLANACAK
SICAK VAKA AYRIMI
YAPILARAK POLİO
İMPORTASYON PLANI
GENELGESİ UYGULANACAK
BAŞKA BİR İLE AİT VAKA
SAPTANMIŞSA İLGİLİ İLE
HABER VERİLECEK
VAKA İZLEME ALINARAK 60 GÜN BOYUNCA
İZLENECEK VE 60. GÜN SONUNDA VAKA
İNCELEME FORMUNDA VAKANIN SON
DURUMU VE TANISI BELİRTİLECEKTİR.
UYGUN NUMUNE ALINAMAMIŞ VE 60. GÜN
SONUNDA KALICI PARALİZİSİ OLAN/ÖLEN
VAKALARDA UZMAN KURULUNA
SUNULABİLMESİ İÇİN, HASTANE DOSYASI DA
VAKA İNCELEME FORMU İLE BİRLİKTE
GÖNDERİLECEKTİR.
Vahşi Virüs İzolasyonu Durumunda
Yapılacak Aktiviteler
• Tanım: Olası poliomyelit vakasından (paralitik veya
non paralitik) intra tipik inceleme ile vahşi virüs
olduğunun gösterilmesi durumudur. Aşı türevi
poliovirüs, vahşi poliovirüse benzer özellikler
gösterdiğinden saptanması durumunda yapılacak
aktiviteler aynıdır.
• Bir vahşi poliovirüsün izole edilmesi ulusal bir
acil durum olarak değerlendirilecektir.
• Yapılacak aktiviteler Daimi genelgede
ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Aşı türevi poliovirüse (Vaccine-Derived
Poliovirus-VDPV) bağlı ortaya çıkan vakalar
•Moleküler özellikleri aşı virüsü ve vahşi virüsten
farklı, vahşi virüs benzeri nörovirülans ve
bulaştırıcılık özellikleri kazanmış virüslere bağlı
ortaya çıkan vakalardır.
•Bu tür vakaların en önemli nedeni rutin aşı
oranlarının düşüklüğüdür.
•Aşı virüsü kişiden kişiye yayılmakta,
nörovirulansı
ve
bulaştırıcılık
özelliği
artmaktadır.
Aşı türevi poliovirüse (Vaccine-Derived
Poliovirus-VDPV) bağlı ortaya çıkan vakalar
Ekim 2000 tarihindeki Hispaniola salgınından
sonra laboratuvarda üretilen poliovirüsler,
sekanslama ile incelenmeye başlanmıştır.
Genetik dizilim sonuçlarına göre;
•Sabin aşı virüsünden %1’den az farklılık
gösteren sonuçlar Sabin-like olarak,
•%1-%15 farklılık gösteren sonuçlar aşı türevi
polio virüs (VDPV) olarak ve
•%15’den fazla farklılık gösteren virüsler de
vahşi virüs olarak tanımlanmıştır.
Aşı türevi poliovirüse (Vaccine-Derived
Poliovirus-VDPV) bağlı ortaya çıkan vakalar
Aşı türevi poliovirüs, vahşi poliovirüse benzer
özellikler gösterdiğinden saptanması durumunda
yapılacak aktiviteler aynıdır.
Aşı türevi virüslere bağlı ortaya çıkan salgınlar
da OPV aşısının uygulanması ile kontrol altına
alınabilmektedir.
Türkiye’de bugüne dek VDPV saptanmamıştır.
Polio Eradikasyon Programının Başarısı
İçin Klinisyenlerden Bekelenenler
•Akut Flask Paralizili vakalarını hemen Aktif Sürveyans Sorumlusuna
bildirmek,
•Ani başlayan flask paralizi vakalarında poliomyelitis tanısını düşünmek,
•Bakımları altındaki hastalardan uygun numunelerin alınmasını sağlamak,
•Takip ettikleri çocukları, yaşına uygun önerilen aşı takvimine göre
aşılamak,
•Poliomyelitis eradikasyonu hedefi konusundaki bilgilerini diğer sağlık
personeli ve klinisyenlerle paylaşmak
Teşekkür Ederiz..
41

similar documents