Expert Coice1

Report
‫به نام خدا‬
‫استاد راهنما‬
‫دکتر مجید رستمی‬
‫آموزش ‪EXPERT CHOICE‬‬
‫ارائه‪:‬‬
‫احمد آقاجانی‬
‫‪AHP‬‬
‫فرایند تحلیل سلسله مراتبی‬
‫مقدمه‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫يكي از اساس ي ترين موضوعات مطرح در دنياي امروزي كه همواره از دغدغه‬
‫هاي اصلي مديريت محسوب مي شده است‪ ،‬بحث تصميم گيري است‪ .‬لزوم‬
‫اتخاذ تصميم درست و برگزيدن گزينه مناسب از ميان گزينه هاي متعدد‬
‫زمينه انتخاب بهترين توليدكننده‪ ،‬بهترين توزيع كننده‪ ،‬بهترين منطقه براي‬
‫جذب مشتري‪ ،‬بهترين شركاي تجاري در تشكيل يكپارچگي ها و موارد مشابه‬
‫از جمله مسايل مهم مطرح براي تصميم گيري چند معياره است‪.‬‬
‫اين تصميمات از مسايل جزيي تا مسايل بزرگ و كالن را شامل مي شوند و‬
‫در بسياري از اين موارد در صورت نادرست بودن تصميم‪ ،‬هزينه هاي زيادي‬
‫بايد پرداخت گردد‪ .‬از اين رو تصميم گيري صحيح در تمامي مسايل اهميت‬
‫بسزايي دارد‪.‬‬
‫یکی از کارآمد ترین تکنیک های تصمیم گيری فرایند‬
‫تحلیل سلسله مراتبی (‪Analytical Hierarchy process-‬‬
‫‪ )AHP‬که اولين بار توسط توماس ال ساعتی در ‪1980‬‬
‫مطرح شد ‪ .‬که بر اساس مقایسه های زوجی بنا نهاده‬
‫شده و امکان بررس ی سناریوهای مختلف را به مدیران‬
‫می دهد ‪.‬‬
‫انواع حالت های تصمیم گیری‬
‫تصمیم گیری‬
‫فضای گسسته‬
‫چند معیاره‬
‫تک معیاره‬
‫فضای پیوسته‬
‫چند معیاره‬
‫تک معیاره‬
‫معیار کمی‬
‫معیار کمی‬
‫معیار کمی‬
‫معیار کمی‬
‫معیار کیفی‬
‫معیار کیفی‬
‫معیار کیفی‬
‫معیار کیفی‬
‫معیار کمی‪-‬‬
‫کیفی‬
‫معیار کمی‪-‬‬
‫کیفی‬
‫فرایند تحلیل سلسله مراتبی در یک‬
‫نگاه‬
‫‪ ‬ساخت سلسله مراتبی‬
‫‪ ‬مقایسه های زوجی‬
‫‪ ‬ترکیب وزنها‬
‫‪ ‬تحلیل حساسیت‬
‫‪ ‬روش رتبه بندی‬
‫مثال‬
‫تصور کنید که از بين سه اتومبیل ‪ A,B,C‬یکی را انتخاب کنیم چهار‬
‫معیار‪:‬راحتی ‪ ،‬قیمت ‪ ،‬مصرف سوخت‪ ،‬مدل مطرح می باشد ‪.‬حل این‬
‫مثال را طی قدمهای زیر تشریح می کنیم‪:‬‬
‫ساختن سلسله مراتبی‬
‫محاسبه وزن‬
‫سازگاری سیستم‬
‫ساختار سلسله مراتب تصمیم‬
‫محاسبه وزن نسبی اتومبیل ها از نظر راحتی‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪8‬‬
‫‪2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪6‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/2‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/6‬‬
‫‪1/8‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫قدم اول‪ :‬مقادیر هر یک از ستون ها را با هم جمع می کنیم‪.‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪8‬‬
‫‪2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪6‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/2‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/6‬‬
‫‪1/8‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫‪15‬‬
‫‪19/6‬‬
‫‪13/8‬‬
‫جمع هر ستون‬
‫قدم دوم‪ :‬تقسیم هر عنصر از ماتریس به جمع کل ستون همان عنصر‬
‫( نرماالیزکردن)‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪8/15‬‬
‫‪12/19‬‬
‫‪8/13‬‬
‫‪6/15‬‬
‫‪6/19‬‬
‫‪4/13‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1/15‬‬
‫‪1/19‬‬
‫‪1/13‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫قدم سوم ‪ :‬محاسبه متوسط عناصر در هر سطر‬
‫متوسط سطر‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل‪A‬‬
‫‪0.593‬‬
‫‪0.533‬‬
‫‪0.631‬‬
‫‪0.615‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪0.341‬‬
‫‪0.400‬‬
‫‪0.316‬‬
‫‪0.308‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪0.066‬‬
‫‪0.067‬‬
‫‪0.053‬‬
‫‪0.077‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫جمع کل‬
‫ماتریس مقایسه زوجی برای سه اتومبیل نسبت به‬
‫قیمت‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪1/3‬‬
‫‪1‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪1/2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪3‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪4‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫ماتریس مقایسه زوجی برای سه اتومبیل نسبت به‬
‫مصرف‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪1/6‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪1‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪1/3‬‬
‫‪1‬‬
‫‪4‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1‬‬
‫‪3‬‬
‫‪6‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫ماتریس مقایسه زوجی برای سه اتومبیل نسبت به‬
‫مدل‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪4‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪7‬‬
‫‪1‬‬
‫‪3‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/7‬‬
‫‪1/4‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫و‬
‫‪،‬‬
‫وزن اتومبیل ها برای معیار های‬
‫مصرف مدل‬
‫قیمت‬
‫مدل‬
‫مصرف‬
‫قیمت‬
‫‪0.265‬‬
‫‪0.087‬‬
‫‪0.123‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪0.655‬‬
‫‪0.274‬‬
‫‪0.320‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪0.080‬‬
‫‪0.639‬‬
‫‪0.557‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫ماتریس مقایسه زوجی معیارها‬
‫مدل‬
‫راحتی‬
‫مصرف‬
‫قیمت‬
‫‪2‬‬
‫‪2‬‬
‫‪3‬‬
‫‪1‬‬
‫قیمت‬
‫‪1/4‬‬
‫‪1/4‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1/3‬‬
‫مصرف‬
‫‪1/2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1/2‬‬
‫راحتی‬
‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1/2‬‬
‫مدل‬
‫وزن هر یک از معیارها‬
‫قیمت‬
‫مصرف‬
‫راحتی‬
‫مدل‬
‫‪0.398‬‬
‫‪0.085‬‬
‫‪0.218‬‬
‫‪0.299‬‬
‫وزن اتومبیل ها نسبت به معیارها‬
‫مدل‬
‫راحتی‬
‫مصرف‬
‫قیمت‬
‫‪0.265‬‬
‫‪0.593‬‬
‫‪0.087‬‬
‫‪0.123‬‬
‫اتومبیل ‪A‬‬
‫‪0.655‬‬
‫‪0.341‬‬
‫‪0.274‬‬
‫‪0.320‬‬
‫اتومبیل ‪B‬‬
‫‪0.080‬‬
‫‪0.066‬‬
‫‪0.639‬‬
‫‪0.557‬‬
‫اتومبیل ‪C‬‬
‫محاسبه وزن نهائی اتومبیل‬
‫وزن نهائی اتومبیل ‪A‬‬
‫‪0.398*0.123+0.085*0.087+0.218*0.593+0.299*0.265=0.265‬‬
‫وزن نهائی اتومبیل ‪B‬‬
‫‪0.398*0.320+0.085*0.274+0.218*0.341+0.299*0.655=0.421‬‬
‫وزن نهائی اتومبیل ‪C‬‬
‫‪0.398*0.557+0.085*0.639+0.218*0.066+0.299*0.080=0.314‬‬
‫اولویت نهائی اتومبیل ها‬
‫اولویت‬
‫اتومبیل‬
‫وزن‬
‫‪1‬‬
‫‪B‬‬
‫‪0.431‬‬
‫‪2‬‬
‫‪C‬‬
‫‪0.314‬‬
‫‪3‬‬
‫‪A‬‬
‫‪0.265‬‬
‫آموزش نرم افزار ‪EXPERT CHOICE‬‬
‫حل مسائل تصمیم با روش سلسله مراتبی به کمک ‪ excel‬در حاالتی که اندازه‬
‫مساله بزرگ باشد طوالنی و طاقت فرساست‪.‬‬
‫این کار با ‪ expert choice‬به راحتی انجام می شود‪.‬‬
‫با یک مثال می خواهیم نحوه کار با این نرم افزار را آموزش دهیم‪.‬‬
‫مثال‪ :‬شرکتی می خواهد در مورد خرید یک نوع ماشين که سازندگان آن سه کشور‬
‫روسیه(‪، )R‬آملان(‪ )G‬و انگلیس (‪ )E‬هستند تصمیم گيری کند ‪.‬‬
‫شاخصهای اولیه تصمیم گيری عبارتند از‪:‬‬
‫‪.1‬ظرفیت ‪.2‬خدمات پس از فروش ‪.3‬قیمت ‪.4‬فرایند تولید‬
‫ساختار سلسله مراتب تصمیم‬
‫ارجهیت معیارها می تواند دارای اهمیت یکسان‪ ،‬یا ترجیح زیاد و بسیاری‬
‫موارد دیگر باشد که برای استفاده از آن ها‪ ،‬ابتدا این ترجیحات به کمک‬
‫جدول (‪ )1‬کمی شده و سپس مورد استفاده قرار می گیرد‪:‬‬
‫تصمیم گيرندگان با توجه به ضریب اهمیت معیار ها ماتریس مقایسات زوجی را‬
‫تشکیل می دهند‪.‬‬
‫نحوه حل مساله با نرم افزار‬
‫بعد از باز کردن نرم افزار پنجره زیر ظاهر میشود که گزینه ‪ CREAT NEW MODEL‬را انتخاب می کنیم‬
‫بعد از انتخاب نام و محل ذخيره فایل جدید در پنجره بعد هدف مساله را وارد می کنیم‪.‬‬
‫حال باید شاخص های تصمیم گيری را وارد کنیم که در منوی ‪ INSERT CHILD، EDIT‬را‬
‫کیلیک می کنیم وشاخص ها را وارد می کنیم‬
‫بعد از وارد کردن شاخص ها نوبت به ایجاد گزینه ها می رسد که از منوی‬
‫‪ ALTERNATIVE، EDIT‬و سپس ‪ INSERT‬را کلیک میکنیم که کادر زیر‬
‫ظاهر می شود‪:‬‬
‫گزینه اول را وارد و‪ enter‬را می زنیم و این کار را تا وارد کردن آخرین گزینه‬
‫ادامه می دهیم‬
‫با کیلیک روی هدف مساله درمنوی ‪ assessment‬گزینه‬
‫‪ pairwise‬را کیلیک می کنیم و ضرایب مقایسات اهمیت‬
‫(مقایسات زوجی) را مثل زیر وارد می کنیم و ‪ enter‬می زنیم‬
‫در مثال قبلی قضاوتهای مربوط به گزینه ها نسبت به هر یک از شاخص ها که توسط‬
‫مدیران برآورد شده است ‪:‬‬
‫در مثال قبلی قضاوتهای مربوط به گزینه ها نسبت به هر یک از شاخص ها که توسط‬
‫مدیران برآورد شده است ‪:‬‬
‫حال نوبت به وارد کردن قضاوتهای مربوط به گزینه ها نسبت به هر یک از شاخص ها است ‪ ،‬با‬
‫کیلیک روی هر یک از شاخص ها درمنوی ‪ ASSESSMENT‬گزینه ‪ PAIRWISE‬را کیلیک‬
‫می کنیم و ضرایب مقایسات اهمیت (مقایسات زوجی) را مثل زیر وارد می کنیم و ‪ ENTER‬می‬
‫زنیم‬
‫بعد از کیلیک کردن روی هر یک از معیارها درمنوی ‪ ASSESSMENT‬گزینه‬
‫‪ PAIRWISE‬را مثل شکل زیر می کنیم و ضرایب مقایسات زوجی گزینه ها نسبت به هر یک‬
‫از معیارها را مثل زیر وارد می کنیم و تا آخرین ماتریس ادامه داده و ‪ ENTER‬مي زنیم تا ثبت‬
‫شوند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫مثال ماتریس مقایسات زوجی گزینه ها نسبت به معیار ظرفیت‬
‫را به صورت زیر وارد می کنیم‪ :‬بقیه ماتریسها را به همین‬
‫ترتیب وارد می کنیم‪.‬‬
‫برای بدست آوردن وزن نسبی معیارها از منوی ‪ ASSESSMENT‬گزینه ‪ CALCULATE‬را‬
‫کیلیک می کنیم یا منوی باالیی نمودار افقی آبی رنگ را کلیک کنید‪.‬‬
‫با گزینه ‪ SORT PRIORITY‬می توان معیارها را به ترتیب اولویت آورد‪.‬‬
‫برای بدست آوردن وزن نسبی گزینه ها نسبت به تک تک معیارها رو معیار ها کلیک کرده و از منوی‬
‫‪ ASSESSMENT‬گزینه ‪ CALCULATE‬را کیلیک می کنیم یا از باال نمودار افقی آبی رنگ را‬
‫کلیک کنید‪ .‬با گزینه ‪ SORT PRIORITY‬می توان معیارها را به ترتیب اولویت آورد‪.‬‬
‫مثال برای معیار ظرفیت وزن سه کشور سازنده ماشين را نشان دادیم که وزن نسبی ماشين روسیه از‬
‫لحاظ معیار ظرفیت بیشتر و بهتر از بقیه می باشد‪.‬‬
‫برای بدست آوردن وزن نهایی گزینه ها (ترکیب وزن ها) روی هدف کلیک کرده و از منوی‬
‫‪ SYNTHESIZE‬گزینه ‪ WITH RESPECT TO‬را کیلیک می کنیم که به‬
‫صورت کادر زیر رتبه بندی گزینه ها بدست می آید که در اینجا گزینه ‪ G‬در اولویت اول‬
‫قرار دارد‪ .‬نرخ ناسازگاری کلی ‪ ./04‬بدست آمده که باالی نمودار نشان داده شده است‪.‬‬
‫در کادر زیر از قسمت ‪ EDIT‬روی ‪ CREAT EXCEL‬کلیک کنید تا تمام داده ها و‬
‫وزن نسبی را با فایل ‪ EXCEL‬باز کند‪.‬‬
‫‪5‬حالت تحلیل حساسیت در نرم افزار ‪EC‬‬
‫بر اساس کارایی (‪)Performance‬‬
‫پویا (‪)Dynamic‬‬
‫براساس شیب (‪)Gradient‬‬
‫دو بعدی (‪)Two-Dimensional‬‬
‫بر اساس اختالف (‪)Difference‬‬
‫‪ ‬برای مشاهده نمودارهای تحلیل حساسیت‪ ،‬از‬
‫منوی اصلی ‪ Sensivity-Graphs‬را انتخاب کنید‪.‬‬
‫نمودار حساسیت بر اساس کارایی‬
‫نمودار حساسیت بر اساس پویا‬
‫نمودار حساسیت بر اساس شیب‬
‫نمودار حساسیت بر اساس تفاضل وزنی‬
‫نمودار تحلیل حساسیت دو بعدی‬

similar documents