Aşı Uygulamasında Genel Prensipler

Report
Aşı Uygulamasında
Genel Prensipler
Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) Kadınlar İçin
Tetanoz Aşı Takvimi
Doz sayısı
Uygulama zamanı
Koruma
yüzdesi
Koruma
Süresi
Yok
Td 1
Gebeliğin 4. ayında
(ya da ilk karşılaşmada)
-
Td 2
Td1’den en az 4
hafta sonra
Td2’den en az 6 ay
sonra
80
1-3 yıl
95
5 yıl
Td3’den en az 1 yıl
sonra ya da bir sonraki
gebelikte
Td4’den en az 1 yıl
sonra ya da bir sonraki
gebelikte
99
Td 3
Td 4
Td 5
99
Hiç aşılanmamış gebelerin en az iki doz aşı almaları sağlanmalıdır.
2. doz doğumdan en az iki hafta önce tamamlanmalıdır.
10 yıl
Doğurganlık çağı
boyunca
Hiç aşılanmamış
ya da eksik
aşılı çocuklar???
6 yaşından küçük ve yaşamının ilk yılında hiç aşılanmamış
çocuklarda aşılama şeması (12-71 ay):
• İlk karşılaşma DaBT-İPA-Hib, Hep B, ppd ile TCT
• İlk karşılaşmadan 2 gün sonra KKK, TCT sonucuna göre
gerekiyorsa BCG
• İlk karşılaşmadan 2 ay sonra DaBT-PA-Hib, Hep-B
• İlk karşılaşmadan 8 ay sonra DaBT-PA-Hib, Hep B, OPA
• Çocukluk çağı aşılama takvimine okul aşıları ile devam
edilecektir.
6 yas üzerinde ve daha önce hiç aşılanmamış çocuklarda
asılama seması(72 ay ve üzeri):
• İlk karşılaşma Td, OPA, Hep B, KKK
• İlk karşılaşmadan 1 ay sonra Td, OPA, Hep B,KKK
• İlk karşılaşmadan 8 ay sonra Td, OPA, Hep B
Aşı Uygulamasında Genel Prensipler - I
 Sağlık kurumuna herhangi bir nedenle başvuran her
bebek, çocuk, gebenin aşılama durumu kontrol edilmeli,
aşılanması gerekenler ve eksik aşılılar tespit edilip
aşılamak için her fırsat değerlendirilmelidir.
 Aradan uzun bir zaman geçmiş olsa da aşılamaya kalınan
yerden devam edilmelidir.
 Bir daha gelemeyecek ise bir bebek, çocuk yada gebe için
1 ampul/şişe aşı açılmalıdır.
 Açılmadan önce aşının son kullanma tarihi kontrol
edilmelidir.
 Açılan aşı şişelerine açılış tarih ve saati yazılmalıdır.
Aşı Uygulamasında Genel Prensipler - II
 Her aşı için ayrı ve steril bir enjektör kullanılmalıdır.
 Ayrı enjektörle, ayrı ekstremitelerden olmak üzere birden
fazla aşı aynı anda uygulanabilir.
 Aynı ekstremiteden farklı aşı uygulaması zorunlu ise iki
aşı uygulama bölgesinde en az 2 cm mesafe olmalıdır.
 Programda yer alan iki canlı aşı arasında süre bırakmaya
gerek yoktur.
 OPA aşısı yapıldıktan sonra, çocuğun beslenmesi
sınırlandırılmamalıdır.
 İshali olan çocuğa OPA uygulanabilir, ancak 4 hafta sonra
fazladan bir doz daha yapılır.
 Aileler uygulanan aşının gerekliliği, görülebilecek yan
etkileri, bir sonraki uygulama için ne zaman gelecekleri
konularında bilgilendirilmeli, mutlaka aşı kartı
verilmelidir.
Aşı Uygulamasında Genel Prensipler- III
• Aşılamada iki doz arasında olması gereken en az sürelere
mutlaka uyulmalıdır. Ancak zorunlu hallerde aşağıda belirtilen
en az süreler kullanılabilir:
 DaBT-İPA-Hib aşısının 1.ile2. ve 2.ile 3.dozları arasında süre en az 4 hafta
olmalıdır.Aynı aşının 3. dozu ile rapel dozu arasındaki süre en az 6 ay
olmalıdır.
 Kızamık antijeni içeren iki aşı arasında en az 4 hafta süre olmalıdır.
 Hepatit B’ nin 1.ve 2. dozu arasında en az 4 hafta, 2.ve 3. dozu arasında
8 hafta olmalı,ayrıca 3. doz 1. dozdan en az 16 hafta sonra
uygulanmalıdır. Asıl olan 0-1-6 şemasıdır.
 KPA için; 12. aydan küçük çocuklarda ,1.ve 2. dozlar ile 2.ve 3. dozlar
arasında bırakılması gereken en az süre 4 hafta olmalıdır. Son doz ile
pekiştirme dozu arasında en az süre 4 ay olmalıdır.
 Hepatit A aşısının 1. ile 2. dozu arasında en az süre 6 ay olmalıdır.
Aşı Uygulamasında Genel Prensipler - IV
 OPA ile diğer canlı aşılar arasında süre bırakılması gerekmez.
 Kızamık içeren aşılar sonrası BCG uygulamasında 4 haftalık bir
süre bırakmak gerekir. BCG’ nin önce uygulandığı durumda ise
kızamık içeren aşıların uygulanması için süre bırakmaya gerek
yoktur.
 Canlı virüs aşıları tüberkülin cilt testini (TCT) bozabilir bu
nedenle ppd uygulaması Kızamık içeren aşılar ile aynı günde
veya 4-6 hafta sonra yapılmalıdır.
 Aşılama öncesi aşı kontrendikasyonları mutlaka
sorgulanmalıdır.
 DaBT-İPA-Hib aşısı için üst yaş sınırı 6 yaştır(72 ay).
Aşı Uygulamasında Genel Prensipler -V
 Hepatit B aşısı doğumdan sonra en geç ilk 72 saat (tercihen ilk 24 saat)
içinde uygulanmalıdır.
 Taşıyıcı olduğu bilinen anneden doğan bebeklere doğumdan sonraki ilk 12
saat içinde Hepatit B aşısı uygulanmalı,ayrıca doğumda aşı ile birlikte
Hepatit B immun globulini de yapılmalıdır.
 Doğum ağırlığı 2000 gr’ın üzerindeki bebeklerde Hepatit B aşısı aynen
uygulanmalıdır.
 2000 gr’ın altında doğum ağırlığı olan bebeklerde ise aşağıdaki şekilde
uygulanmalıdır:
 Anne Hepatit B taşıyıcısı ise veya taşıyıcılık durumu bilinmiyor ise
doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde ilk doz yapılır, daha sonra 1.2. ve
12. aylarda aşı tekrarlanır(toplam 4 doz uygulanır).
 Anne Hepatit B taşıyıcısı değilse,bebek 2000 gr’ a ulaştığında veya 1.
ayın sonunda ilk doz yapılır,ilk dozdan 1 ay ve 6 ay sonra aşı
tekrarlanır(toplam 3 doz uygulanır).
Hamilelik sırasında aşılama
 Hamilelik sırasında aşının getirdiği risk genellikle
teoriktir.
 Tetanoz toksoidi hamilelikte önerilen tek üründür.
 Hamilelik; kızamıkçık, kızamık, kabakulak aşıları
ve suçiçeği aşısı için kontrendikasyondur.
GBP aşılarının özellikleri
 DİFTERİ (toksoid, sıvı): IM
 BOĞMACA (Tamamen öldürülmüş pertusis bakterisi, sıvı): IM
 TETANOZ (toksoid, sıvı): IM
 OPV (Her 3 tipi de içeren attenüe canlı virüs, sıvı): ORAL
 KKK (Attenüe canlı virüs, kuru-dondurulmuş):SC
 BCG (Attenüe canlı BCG bakterisi, kuru-dondurulmuş): ID
 HEPATİT B (HBsAg, sıvı): IM
 HEPATİT A (inaktive virüs, sıvı): IM
 KPA (polisakkarit, sıvı): IM
 SUÇİÇEĞİ (Attenüe canlı virüs, kuru-dondurulmuş) :SC
 BCG aşısı sol kol açık ve düz tutulup cilt içine 0,05 ml
uygulanır.1 yaş üzerinde 0,1 ml uygulanır.
 PPD sol ön kolun 2/3 üst kısmına cilt içine 0,1 ml
uygulanır.Test yapıldıktan 2-3 gün sonra endurasyon çapı
milimetrik olarak ölçülür.
 0-5 ml negatif, 6-9 ml şüpheli,10 ml ve üstü pozitif kabul
edilir.
 IM uygulamada 12 aya kadar bebeklerde uyluğun orta
veya üst 1/3 kısmında, vastus lateralis kasının ön yan
bölümüne, 12.aydan sonra kolun üst kısmına deltoid kas
içine yapılır.90 derece dik açıyla 0,5 ml uygulanır. Hep B 10
yaş üzerinde 1 ml uygulanır.
 KKK,Kızamık,Kızamıkçık ve suçiçeği aşısı
kolun üst kısmına deltoid kasa uyan
bölgeye yapılır.Enjektör 45 derece
eğimle cildi geçerek, cilt altına 0,5 ml
uygulanır.
Kontrendikasyonlar I
 Genelde canlı aşılar, immün yetmezlik hastalıkları
veya malign hastalığa bağlı immün yetmezliği
olanlara,
immünosupresif
ajanlar
veya
radyasyonla tedavi olanlara verilmemelidir.
 Bir önceki aşı dozundan sonra ciddi yan etki
gelişmesi
(anaflaksi,
kollaps
veya
şok,
ensefalit/ensefalopati
veya
ateşsiz
konvülziyonlar).
Kontrendikasyonlar II
 Önceki doza bu tür ciddi reaksiyon gelişen bir
çocuğa 2. veya 3. doz DBT aşısı verilmemelidir.
Boğmaca komponenti yapılmamalı, difteri ve
tetanoz
bağışıklaması
Td
aşısı
ile
tamamlanmalıdır.
 Nörolojik hastalığı olan çocuklara (örneğin kontrol
edilemeyen epilepsi veya progressif ensefalopati)
tam hücre boğmaca komponenti içeren aşılar
verilmemelidir.
Yanlış kontrendikasyonlar:
 38,5 dereceden düşük ateşle seyreden üst solunum yolu
enfeksiyonları veya ishal gibi hafif hastalıklar,
 Allerji, astım veya diğer atopik durumlar, nezle veya saman
nezlesi,
 Prematürite, Malnütrisyon, Anne sütü alan çocuklar,
 Ailevi konvülziyon hikayesi,
 Antibiyotikler, düşük doz kortikosteroidler veya lokal
uygulanan steroidlerle tedavi,
 Dermatozlar, egzema veya lokalize deri enfeksiyonu,
 Kronik kalp, akciğer, karaciğer ve böbrek hastalıkları,
 Serebral palsi ve Down sendromu gibi stabil nörolojik
durumlar,
 Doğumdan sonra sarılık hikayesi.
Açılan aşı şişesi kullanım süreleri
 Çok dozlu liyofilize olmayan aşılar:
 OPA, PPD toplam süre 4 haftayı geçmemek üzere açıldıktan
sonra birbirini izleyen 3 aşı seansında kullanılabilir.
 Çok dozlu liyofilize (sulandırılan) aşılar:
 BCG aşısı sulandırıldıktan sonra (+2)-(+8) C de ve karanlıkta
korunmak şartı ile 6 saat içinde kullanılmalıdır.
 Tek dozlu liyofilize aşılar:
 Tek dozlu KKK ve suçiçeği aşısı sulandırıldıktan sonra hemen
kullanılmalıdır.
 DaBT-İPA-Hib sulandırıldıktan sonra hemen kullanılmalıdır.
 Tek dozlu liyofilize olmayan aşılar:
 KPA ve Hep A kendi enjektörü ile uygulanır.
 Tek dozluk Hep B ve Td enjektöre çekildikten sonra hemen
uygulanır.
TEŞEKKÜRLER

similar documents