PAN TADEUSZ

Report
PAN TADEUSZ
Czyli Ostatni zjazd na litwie
Adam Bernard
Mickiewicz urodzony 24
grudnia 1798 w Zaosiu koło
Nowogródka na Litwie. Był
najwybitniejszym twórcą
okresu romantyzmu, poetą,
publicystą oraz działaczem
politycznym. Był jednym z
założycieli patriotycznego
Towarzystwa Filomatów
(Miłośników Nauki), za co
został skazany i w latach 18231824 uwięziony w klasztorze
Bazylianów w Wilnie.
NAJWAŻNIEJSZE DZIEŁA MICKIEWICZA :













Zima miejska (1818, debiutancki wiersz Mickiewicza)
Oda do młodości (1820)
Ballady i romanse (1822)
Grażyna (1823)
Dziady , część II i IV (1823)
Sonety krymskie (1826)
Konrad Wallenrod (1828)
Reduta Ordona (1831)
Dziady , część III (1832)
Księgi narodu polskiego
Księgi pielgrzymstwa polskiego (1832)
Pan Tadeusz (1834)
Liryki lozańskie (1839-1840)
Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z
roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem – poemat Adama
Mickiewicza wydany w 1834r. w Paryżu; rękopis dzieła przechowywany jest
w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Ta epopeja narodowa z elementami gawędy szlacheckiej powstała w
latach 1832-34 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem,
trzynastozgłoskowym aleksandrynem polskim. Rękopis poematu znajduje
się w Ossolineum we Wrocławiu wraz ze specjalną ozdobną szkatułką do
jego przechowywania, z mahoniu i kości słoniowej, zamówioną
przez Stanisława Tarnowskiego i wykonaną
w 1873 przez lwowskiego artystę Józefa Brzostowskiego.
Pierwsze wydanie "Pana Tadeusza" na ziemiach polskich ukazało się
w Toruniu w 1858 r. w drukarni miejskiej dzierżawionej przez Ernsta
Lambecka.
Czas akcji: pięć dni z roku 1811 (księgi I-X) i dwa dni z roku 1812 (księgi XI
i XII) – przybycie Napoleona na bitwę
Według przyjaciela Adama Mickiewicza, Józefa Bohdana
Zaleskiego, pomysł "poematu sielskiego" narodził się już
w 1831 roku podczas pobytu wieszcza w Wielkopolsce.
Księgi :
• Księga I – Gospodarstwo (na początku Inwokacja)
• Księga II – Zamek
• Księga III – Umizgi
• Księga IV – Dyplomatyka i łowy
• Księga V – Kłótnia
• Księga VI – Zaścianek
• Księga VII – Rada
• Księga VIII – Zajazd
• Księga IX – Bitwa
• Księga X – Emigracja. Jacek
• Księga XI – Rok 1812
• Księga XII – Kochajmy się
• Objaśnienia poety
• Epilog
Pierwsze okładki jednego z
najwspanialszych dzieł Adama
Mickiewicza
Geneza nazwy Pana Tadeusza
Pełny tytuł epopei Adama Mickiewicza to Pan Tadeusz, czyli
Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812
we dwunastu księgach wierszem.
Tadeusz - postać drugoplanowa - został umieszczony w tytule
utworu dla zaakcentowania, że nowy kształt Polski związany jest z
postępowaniem najmłodszego pokolenia (decyzja Tadeusza i Zosi
o zniesieniu pańszczyzny), następuje zmierzch sarmackiej
Rzeczypospolitej.
Tadeusz otrzymał ponadto imię po Kościuszce - przywódcy
powstania chłopskiego, wyznawcy demokratycznych haseł.
W poemacie Mickiewicza człowiek jest nie tylko częścią społeczności, lecz również
częścią przyrody, z którą żyje w zgodzie. Utwór stanowi bowiem pochwałę
staropolskiego życia wiejskiego, któremu patronuje tu m. in. Jan Kochanowski - już
w Inwokacji nawiązującej do fraszki Kochanowskiego Na zdrowie - zarówno jako
piewca wsi, jak i twórca polskiego języka poetyckiego. Soplicowo przypomina
chwilami Czarnolas, pojawia się też nieodłączna lipa czarnoleska. Wartości życia na
wsi - wśród natury - są tu zarazem przeciwstawione bezładowi miasta.
Akcja utworu rozgrywa się na Litwie w szlacheckim
majątku Sędziego, zwanym Soplicowem. Według topografii Soplicowo
mieściło się kilkadziesiąt kilometrów na południe od powiatowego miasta,
Nowogródka. Tak bynajmniej wynika z pierwszych ksiąg dzieła. Z kolei
księga XI wskazuje, że Soplicowo mieściło się przy trakcie wiodącym na
północny – wschód. Tamtędy właśnie w 1812 roku przeszły oddziały
legionów polskich pod dowództwem generała Dąbrowskiego, który jako
postać zostaje wprowadzony do dwóch ostatnich ksiąg.
Miejscem akcji jest ograniczona przestrzeń. W jej centrum znajduje
się dwór Soplicowo. Niedaleko jest stary zamek Horeszków, w którym
odbywają się uczty,karczma Jankiela, w której ksiądz Robak rozmawia ze
szlachtą oraz Dobrzyn – miejsce zamieszkania szlachty zaściankowej. Z
treści utworu wiadomo, że w okolicy Soplicowa jest młyn, dwa stawy,
kaplica i prastary matecznik. Całość jest otoczona lasami i borami, polami i
łąkami.
Czas akcji podany jest już w tytule dzieła: Pan Tadeusz, czyli ostatni
zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 – 1812. Czas akcji można
określić precyzyjnie. W Księgach od I do X wszystkie wydarzenia
rozgrywają się w ciągu pięciu dni. Od piątkowego popołudnia, kiedy do
domu wraca Tadeusz, do wtorkowej nocy, podczas której umiera Jacek
Soplica. Takie ścisłe określenie ram czasowych jest możliwe dzięki temu, że w
niedzielę po mszy odbywają się łowy na niedźwiedzia. W ten sposób można
określić kolejność zdarzeń przypadających na poszczególne dni:
a) piątek: przyjazd Tadeusza, wieczerza,
b) sobota: polowanie i grzybobranie,
c) niedziela: polowanie na niedźwiedzia,
d) poniedziałek: najazd na Soplicowo i bitwa z Moskalami,
e) wtorek: spowiedź Jacka Soplicy, wyjazd części szlachty, w tym także
Tadeusza.
BOHATEROWIE :
Jacek Soplica (ksiądz Robak) – ojciec Tadeusza Soplicy, zabójca
Stolnika, przybiera tożsamość mnicha i planuje powstanie przeciw
Moskalom,
Tadeusz Soplica – tytułowy bohater epopei, dwudziestoletni chłopak,
syn Jacka Soplicy,
Zosia – córka Ewy Horeszkówny, zakochana w Tadeuszu Soplicy,
Sędzia Soplica – gospodarz Soplicowa, brat Jacka, zagorzały patriota,
Telimena – opiekunka Zosi, mieszkanka Petersburga,
Hrabia – adwersarz sędziego w sporze o zamek po Horeszkach, daleki
krewny tego rodu. Sędzia kwestionuje jego prawa do zamku mówiąc
"On Horeszkom dziesiąta woda na kisielu" (księga VI, werset 169).
Gerwazy Rębajło – klucznik Horeszków (służył jeszcze Stolnikowi),
Protazy – woźny Soplicowa,
Jankiel – Żyd
„Pan Tadeusz”-ekranizacja Andrzeja Wajdy
Film jest adaptacją epopeji Adama
Mickiewicza. Odejście od oryginału
zaznacza się m.in. w warstwie językowej,
choć postaci nadal mówią wierszem.
Dialogi, opracowane przez Piotra
Wereśniaka, są skrócone i zagęszczone.
Znikły liczne opisy przyrody, tak
charakterystyczne dla "Pana Tadeusza".
Zastąpił je obraz. "Pan Tadeusz" jest
utworem poetyckim, przeznaczonym do
czytania, ale w żadnym z dzieł polskiej
literatury nie widać tylu obrazów przyrody,
ludzi i zdarzeń, jak tutaj. Zmieniła się też
kolejność wydarzeń przedstawionych przez
Mickiewicza w poemacie.
W ekranizacji zagrali tacy aktorzy jak:
Bogusław Linda (Ksiądz Robak / Jacek Soplica)
Marek Kondrat (Hrabia)
Grażyna Szapołowska (Telimena)
Daniel Olbrychski (Gerwazy)
Michał Żebrowski (Tadeusz Soplica)
Alicja Bachleda-Curuś (Zosia)
Słynne cytaty Adama Mickiewicza z Pana Tadeusza :
„Litwo! ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.”
„Zaiste! nic tak uczuć w sercach nie rozpala,
Jako kiedy się serce od serca oddala.
Czas jest to wiatr, on tylko małą świecę zdmuchnie,
Wielki pożar od wiatru tym mocniej wybuchnie.”
„Niech słowo 'kocham' jeszcze raz z ust twych usłyszę,
Niech je w sercu wyryję i w myśli zapiszę”
„Ach! ach! Majorze, dzisiaj żyjem, jutro gnijem,
To tylko nasze, co dziś zjemy i wypijem!”
„Mężczyźni, póki młodzi, chociaż w myślach zmienni,
W uczuciach są od dziadów stalsi, bo sumienni.”
„Głupi niedźwiedziu! gdybyś w mateczniku siedział,
Nigdy by się o tobie Wojski nie dowiedział”
„Polak, chociaż stąd między narodami słynny,
Że bardziej niźli życie kocha kraj rodzinny...”
KONIEC
Bibliografia:
•
•
•
•
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pan_Tadeusz
http://cytaty.eu/zrodlo/pantadeusz.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Adam_Mickiewicz
http://pan_tadeusz.lektury.gazeta.pl/lektury/1,8913
2,5053154,Adam_Mickiewicz___najwazniejsze_dziel
a.html
• http://www.filmweb.pl/Pan.Tadeusz
• http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/157422
AUTORZY:
Uczniowie klasy I D
Z rocznika 2010-2013
Rafał Cacaj
Robert Hałaj
Michał Gawor
Łukasz Cupiał

similar documents