Prezentacja ornitologiczna

Report
Ptaki na Tysiącleciu
.
sójka
.
Wygląd zewnętrzny
Najbarwniejszy spośród ptaków krukowatych Europy. Dobrze rozpoznawalny nawet z daleka po
niecodziennym połączeniu ciemnej i jasnoczerwonobrązowej
barwy z niebiesko-czarnym
.
prążkowanym skrzydełkiem. Obie płci ubarwione jednakowo i podobnej wielkości. Większość
upierzenia brązowa o pastelowym, różowym odcieniu. Kuper i dolne pokrywy ogona białe. Na
zaokrąglonych
skrzydłach charakterystyczne lusterka: białe oraz niebieskie z czarnym
•
.
prążkowaniem. Czoło białe z czarnym kreskowaniem, od dzioba gruby czarny wąs, boki głowy są
czerwonobrązowe. Sterówki i końce skrzydeł czarne. Ma brązowe tęczówki.
Pióra sójek można czasem znaleźć wśród opadających z drzew liści. Jesienią bowiem stare ptaki
się pierzą i łatwo zauważyć ich barwne pióra na ziemi. Na podstawie poprzecznych czarnych
prążków doświadczony ornitolog na zgubionym piórze potrafi określić wiek jego właściciela.
Ptaki powyżej pierwszego roku życia mają większą liczbę prążków niż tegoroczne młode ptaki.
Dziób mocny, stalowoszary lub czarny. Nogi jasnobrązowe. Młode podobne do dorosłych, ale
mają bardziej czerwonawy odcień upierzenia i mniej kreskowany wierzch głowy. Poszczególne
podgatunki różnią się głównie kolorem i kształtem czapeczki oraz ogólnym odcieniem upierzenia.
Rozmiarami ciała porównywalna z kawką lub gołębiem.
Pióra lusterek na skrzydłach sójki nie zawierają błękitnego barwnika; w rzeczywistości kolor
bierze się stąd, że wiązka światła rozszczepia się w specjalnej strukturze pióra i odbite zostaje
światło niebieskie
Kawka zwyczajna
.
.
• Kawka zwyczajna, kawka (Coloeus monedula) – średni ptak
synantropijny z rodziny krukowatych, blisko spokrewniony z
kawką srokatą, z którą włączane są do podrodzaju Coloeus w
obrębie rodzaju Corvus, albo traktowanego jako odrębny
rodzaj krukowatych
.
• Wymiary średnie długość ciała: 33–35 cm
rozpiętość skrzydeł: 67 cm
masa ciała: ok. 230–240 g Biotop Głównie parki i miasta, czasem
również ruiny, skały i obrzeża drzewostanów. Gniazdo Gnieździ się
w koloniach, z reguły dość wysoko. Gniazdo umieszczone w
szczelinie muru czy skały, w głębokiej dziupli, w nieczynnym
kominie, na poddaszu wieży lub kościoła. Korzysta także ze skrzynek
lęgowych. Kominy, już podczas budowy domu, należy zabezpieczać
przed nią siatką z nierdzewnego drutu (nie wolno niszczyć gniazd).
Jaja Pod koniec kwietnia lub na początku maja składa 4–6 jaj o tle
sinozielonym z niebieskim odcieniem, o średnich wymiarach 35x25
mm. Wysiadywanie Od złożenia pierwszego jaja trwa przeważnie
17–19 dni. Pisklęta osiągają samodzielność po ok. 30 dniach, lecz na
noc wracają jeszcze do gniazda. Pożywienie Głównie dżdżownice,
pędraki, gryzonie, odpadki. W okresie lęgów bywa szkodliwa,
wybierając jaja lub pisklęta drobnych ptaków śpiewających[7].
Regularnie korzysta z pojnika i wodę często nosi dla młodych.
Ochrona Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ochroną
gatunkową ścisłą
Sikorka modra i s. bogatka
• .
•
Modraszka zwyczajna, modraszka, sikora modra (Cyanistes caeruleus) – gatunek
niewielkiego, osiadłego (niektóre populacje wędrowne) ptaka z rodziny sikor (Paridae),
zamieszkującego
w zależności od podgatunku całą Europę z wyjątkiem północnej
.
Skandynawii, a także część zachodniej Azji. Preferuje przy tym głównie świetliste lasy
liściaste i mieszane, rzadziej iglaste, zamieszkiwane również przez dzięcioła dużego, w
którego starych, opuszczonych dziuplach gniazduje. Nie jest zagrożona wyginięciem, a
w większości krajów (w tym w Polsce) jest nawet liczna
Upierzenie (dla ludzkiego oka) jest na brzuchu żółte z niewielką czarną plamą. Grzbiet
jest ciemnozielony z niebieskimi akcentami. Głowa jest biała z kilkoma czarnymi
paskami i niebieską "czapeczką", podobną do tych, jakie występują u dzięciołów. W
locie widać ciemny, szarawy spód skrzydeł. Jednak dla samych, widzących nadfiolet
ptaków, wyglądają one zupełnie inaczej (np. samice wyglądają inaczej niż samce).
Głos modraszki jest wysoki, przypominający gwizd, podobny do głosów innych
przedstawicieli rodziny sikor. Jest nieco mniejsza od wróbla domowego.
Gniazduje w dziuplach naturalnych i wykutych przez dzięcioły oraz skrzynkach
lęgowych. Ma bardzo liczne lęgi. Pisklęta karmione są głównie owadami. Ich
legowiskiem w dziupli jest uwite przez osobniki dorosłe gniazdo, podobne do gniazda
sikory bogatki, zbudowane z mchu, włosia i piór. Osobniki młodociane są równie
kolorowe jak dorosłe, jednak są ubarwione inaczej. Nie mają też niebieskiej
"czapeczki". Po zakończeniu lęgów zarówno młode, jak i dorosłe, żyją w grupach.
Zimą żywią się przede wszystkim pokarmem roślinnym. Odwiedzają też karmniki,
ceniąc przede wszystkim słonecznik, orzeszki ziemne i mieszanki tłuszczowo nasienne. Ustępują jednak przy nich większym bogatkom zwyczajnym.
Sikorka bogatka
.
Na terenie Polski
gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[10].
Liczebności sikory bogatki sprzyja wywieszanie budek lęgowych na danym
terenie, jak i ochrona starych drzew dziuplastych. Zagrażają im naturalne
drapieżniki, a wiele z nich poluje na sikory. Populacje może zmniejszyć też
zimą głód i mróz
czarna głowa z białymi policzkami. Wierzch ciała oliwkowy, a pokrywy skrzydłowe
szaroniebieskie z białym prążkiem. Spód żółty z czarną, podłużną pręgą (szerszą u
samca niż u samicy). Skrzydła i ogon są czarnoszare, a na lotkach widać poprzeczną
białą pręgę. Bogatki mają czarne dzioby, ciemnobrązowe tęczówki oczu i
szaroniebieskie dość długie i silne nogi, dzięki którym poruszają się zręcznie
pomiędzy gałązkami. Młode mają bledsze odcienie upierzenia - czerń zastąpioną
brązem, policzki żółtawe, spód matowożółty, ale poza tymi cechami są podobne do
ptaków dorosłych. Ptaki z podgatunku P. m. bokharensis mają biały brzuch, a P. m.
minor - biały brzuch, białą plamę na potylicy i inny kształt plamy na policzku.
Śpiew samca bogatki
Menu
0:00
Długość ciała 14–16 cm, z czego 28-32 mm przypada na czaszkę, w tym 10-13 mm na
dziób[3]. Rozpiętość skrzydeł 22 cm. Środkowa para sterówek o długości 64 mm, trzy
kolejne pary 65 mm. Okres pierzenia trwa od połowy maja do połowy października[3].
Masa ciała ok. 20-30 g
Gołąb skalny
Gołąb skalny (Columba livia) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych.
Pierwotnie zasiedlał południową Europę, północną Afrykę oraz zachodnią i centralną Azję.
Obecnie spotykany na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy.
Długość ciała wynosi 29-36 cm, rozpiętość skrzydeł 60-69 cm[9].
Opis dotyczy ubarwienia formy dzikiej; w formie zurbanizowanej upierzenie może być całkowicie
lub częściowo białe po niemal czarne, niekiedy z pojedynczymi, białymi piórami lub brązowawe.
Woskówka biała, dziób ciemnoszary. Tęczówki czerwone. Głowa, szyja, kark i gardło ciemnoszare;
na całej szyi występuje fioletowa i zielona opalizacja. Grzbiet i większość pokryw skrzydłowych
jasnoszara. Na końcu jasnoszarych lotek II rzędu oraz na pokrywach dużych II rzędu i pokrywach I
rzędu biegnie czarny pas, co przy złożonym skrzydle daje efekt dwóch pasków na skrzydle. Lotki I
rzędu ciemnoszare, stosiny. Kuper ciemnoszary, podobnie jak sterówki, na których końcu znajduje
się czarny pasek. Brzuch ciemnoszary, skok nieopierzony; stopy czerwone.
Zewnętrzna para sterówek posiada zewnętrzną chorągiewką białą, oddzieloną szaro od czarnego
zakończenia pióra. Zewnętrzna para sterówek ma długość około 123 mm, zaś środkowa 134 mm.
Występuje 10 lotek I rzędu i 13 II rzędu. Najbardziej zewnętrzna lotka I rzędu mierzy 183 mm, zaś
kolejne (w kierunku do tułowia) od 193 mm do 118 mm. Lotki II rzędu mierzą od 119 do 76 mm.
Pierzenie odbywa się od czerwca do listopada, u młodych od września do listopada[10].
U podgatunku schimperi tęczówka szara, stopy brązowe, skrzydło długości 22,5-24 cm[11]. U
ptaków z podgatunku intermedia kuper szary zamiast ciemnoszarego[12]. U podgatunku neglecta
upierzenie jaśniejsze, kuper jasnoszary zamiast ciemnoszarego; skrzydło ma długość u samców
239-247 mm. U podgatunku gaddi kuper biały lub białoszarawoniebieski, skrzydło długości 238
mm. U podgatunku palestinae kuper jaśniejszy (lecz nie jasnoszary), skrzydło długości 203-226
mm. Ptaki z podgatunku targia cechuje mniejsza opalizacjana szyi oraz długość skrzydła 197 do
226 mm[13].
Dzięcioł(y)
Dzięcioł zielony
(Picus viridis)
rodzina: dzieciołowate
Długość ciała: 31-33 cm. Duży dzięcioł o zielonym wierzchu
ciała i oliwkowoszarym spodzie. Na głowie u obu płci
występuje czerwona czapeczka sięgająca do karku, okolica oka
czarna, a samiec ma ponadto czerwony, czarno obwiedziony
wąs. Żółty kuper jest dobrze widoczny w locie. Dzięcioł zielony
w przeciwieństwie do innych dzięciołów rzadko bębni,
natomiast często odzywa się donośnym pogwizdywaniem.
Jest najbardziej naziemnym spośród naszych dzięciołów i
chętnie odwiedza mrowiska, gdyż mrówki stanowią ważny
składnik jego pokarmu. Zamieszkuje też najbardziej otwarte
tereny zadowalając się tylko kępami lub szpalerami drzew
wśród łąk i pól.
Dzięcioł białogrzbiety
(Dendrocopos leucotos)
rodzina: dzieciołowate
Długość ciała: 26-30 cm
Większy i masywniejszy od dzięcioła
dużego, od którego różni się biało
pręgowanym grzbietem i białym kuprem.
Spód ciała czarno kreskowany na
bladoróżowym tle. Samiec ma czerwona
czapeczkę na głowie, której brak u samicy.
Rzadki w naszym kraju, gdyż jest silnie
związany ze starymi drzewostanami
obfitującymi w martwe, próchniejące
drzewa, które są usuwane z
gospodarczych lasów.
• Dzięcioł duży
(Dendrocopos major)
• rodzina: dzieciołowate
• Długość ciała: 22-26 cm. Średniej wielkości dzięcioł o
biało-czarnym ubarwieniu z czerwonym podogoniem.
Samiec ma czerwoną plamę na potylicy, której
pozbawiona jest samica. Młode mają czerwone
czapeczki. Nasz najpospolitszy i najbardziej
wszechstronny dzięcioł występujący we wszelkich
drzewostanach.W okresie zimowym główny pokarm
dzięcioła stanowią nasiona sosnowe. By je wydobyć
rozkuwa szyszki, które wtyka w szczelinę pnia drzewa.
Czyni to stale w tych samych miejscach, które
nazywamy "kuźniami"
Gawron
Cechy gatunku
Gawron w locie
Większy niż gołąb, wielkością dorównuje wronie, choć jest od niej smuklejszy. Upierzenie na
całym ciele czarne z fioletowym, metalicznym połyskiem. Bardzo często mylony z krukiem, ale
znacznie od niego mniejszy. Obie płci są tej samej wielkości. Ma czarne nogi. Tegoroczne
osobniki różnią się od tych w pełni dorosłych nasadą dzioba, która porośnięta jest piórami.
Starszym gawronom pióra w tym miejscu się zupełnie wycierają do gołej, szorstkiej, białawej
skóry. Nadaje to mu dość długi i smukły wygląd. Obok kształtu mocnego, choć smukłego dzioba
to najważniejsza cecha odróżniająca go od podobnie ubarwionej wrony czarnej. Inną
odmienność widzi się też w promieniach słonecznych - gawron mieni się metalicznie fioletowo,
podczas gdy wrona czarna połyskuje na zielono lub czerwonawo. Jak się okazało, wprawdzie
gawrony w oczach człowieka są całkowicie czarne, to dla siebie nawzajem w ultrafiolecie mienią
się wieloma barwami. Jest bardzo towarzyski (niezależnie od pory roku), choć ostrożny. W
mieście zimą, gdy często człowiek go dokarmia, staje się zupełnie niepłochliwy. W
wielotysięcznych stadach mieszanych znajdują się również kawki. W powietrzu porusza się lotem
wymachowym, powolnym, ale i wytrwałym.
Gawrony są bardzo inteligentnymi ptakami. Potrafią używać narzędzi, a także wytwarzać je i
dostosowywać do swych potrzeb[9].
Najdłużej żyjący gawron, którego wiek oznaczył człowiek, miał 19 lat[10].
Wymiary średnie
długość ciała ok. 48 cm, rozpiętość skrzydeł 99 cm, masa ciała ok. 450 g. Głos
Nie jest trudno zauważyć obecność gawronów. W koloniach bez przerwy kraczą - głębokie "kra
kra" lub ciche "grab grab".
Łabędź
Charakterystyka
Długość ciała 150-170 cm, długość skrzydła 53-63 cm[5], rozpiętość skrzydeł ok. 235 cm. Masa ciała 8-12,5
kg[5]. Samce z reguły wyraźnie większe od samic, dorosłe osobniki białe, dziób pomarańczowy z czarnym
paznokciem na czubku, u nasady czarna narośl (większa u samców w okresie godowym). Nogi czarne.
Osobniki młodociane (do 3. roku życia) szare z szaroczerwonym dziobem. Nie mają narośli na dziobie.
Dwuletnie ptaki zachowują jeszcze szarą głowę, szyję i lotki. Pisklęta mają szary puch, ale niektóre osobniki,
należące do mutacji immutabilis – biały, jak również jasnoróżowe (cieliste) łapy. Co ciekawe, wśród
rodzeństwa z jednego lęgu z reguły są zarówno białe pisklęta tej odmiany, jak i ptaki szare, określane jako
odmiana zwykła. Płynąc często wygina esowato szyję, a skrzydła unosi w górę jak żagle. Dorosłe osobniki nie
nurkują, choć pisklęta posiadają tę umiejętność. Pierzą się raz w roku, zrzucając jednocześnie wszystkie lotki i
stają się nielotne na ok. 6-8 tygodni. Pierwsze pierzenie u piskląt odbywa się od września do stycznia. Nogi
łabędzia niemego są krótkie, czarne i osadzone w tyle. Skok i palce są dość gęsto pokryte niewielkimi,
rogowymi tarczkami. Na lądzie poruszają się niezdarnie wykonując powolne, kołyszące się ruchy. W wodzie
natomiast radzą sobie doskonale, dzięki spiętym błoną trzem przednim, długim palcom (czwarty, tylny palec
jest krótki). Szyja jest dość długa i często wygięta esowato. Osadzona jest na szerokim i nieco spłaszczonym
ciele. Głowa niewielka. Łabędzie mają również lekko zadarty ogon. Są to najcięższe obecnie w Polsce ptaki
zdolne do aktywnego lotu. Aby wzbić się w powietrze potrzebują zbiornika wodnego, na którym wykonują
kilkudziesięciometrowy rozbieg. Czasami startują też z rozległej, płaskiej powierzchni ziemi lub zamarzniętej
tafli jeziora lub rzeki. Wzbijają się w powietrze zawsze pod wiatr, dopiero później zmieniają kierunek lotu.
Powoli nabierają wysokości intensywnie pracując skrzydłami. Latają najczęściej około 50 metrów nad ziemią.
Podczas lotu słychać głośny świst wolno i majestatycznie machających skrzydeł, spowodowany wibrującymi
lotkami. W charakterystyczny sposób wyciągają wtedy szyje. Lądują prawie wyłącznie na powierzchni wody
lub ewentualnie, w razie konieczności, na śliskim lodzie. Obserwowano także wielokrotnie stada łabędzi
liczące ponad 200 szt. żerujące na ozimych zbożach lub rzepaku. W niewoli często stosowane jest podcinanie
lotek, co całkowicie uniemożliwia lot. Dorosły łabędź niemy może mieć ponad 25 tysięcy piór, z czego ok. 20
tysięcy znajduje się na szyi[6] Wydają głosy takie jak wiele rodzajów chrząknięć, zachrypnięte gwizdy i
parsknięcia, zwłaszcza w komunikacji, oraz syczenie na intruza próbującego wejść na ich terytorium
Łabędź niemy (Cygnus olor) – gatunek dużego, częściowo
wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych
(Anatidae), zamieszkujący Eurazję od Łaby i Półwyspu
Jutlandzkiego po Pacyfik. Przeloty: luty-maj i wrzesieńgrudzień. Zimuje w Europie, północnej Afryce oraz
środkowej i południowej Azji. Polska populacja w większości
odbywa krótkodystansowe koczowania. Jest jednym z
najcięższych ptaków latających.
Gatunek inwazyjny poza naturalnym obszarem
występowania
Kaczka krzyżówka (on)
Występuje bardzo wyraźny dymorfizm płciowy. W locie ujawniają się
granatowe, biało obrzeżone na górze i krawędzi skrzydła lusterka. Poza
tym obie płcie mają pomarańczowe nogi. Wspólną cechą są też białe z
szaro-czarnym środkiem sterówki. W szacie spoczynkowej samiec
wyróżnia się jedynie żółtym dziobem i nieco rudą piersią.
Samiec i samica
Kaczki krzyżówki w locie
Samiec w szacie godowej ma zielono opalizującą głowę, odgraniczoną od
reszty ciała białą obrożą. Przez cały rok ma żółty dziób z czarnym końcem
oraz rudą pierś, co jest ważne przy odróżnianiu go od samicy, gdy
krzyżówki są w szacie spoczynkowej. Pierś jest cała brązowa, opalizująca,
grzbiet również, ale matowy. Złożone skrzydła brązowe, gdzieniegdzie
nieco szare. Pokrywy nad i podogonowe czarne, przy czym na tych
pierwszych para zakręconych piór. Na początku są normalne, dalej zwężają
się i zawijają. Niektóre są całkowicie zawinięte, inne tylko zagięte. Białe
sterówki z szarym środkiem, pomarańczowe nogi.
Samica ma mniej kontrastowe ubarwienie. Pomarańczowy dziób z
czarnym wierzchem, u poszczególnych osobników różnej wielkości. Białokremowo-beżowa głowa, charakterystyczna, ciemna przepaska przez oko.
Ogólnie pióra przypominają nałożone na siebie łuski, pomarańczowobrązowe. Na spodzie ciała „łuski” są drobniejsze, w okolicach tyłu również.
Białe sterówki. Pisklęta żółtokremowe z czarnym wierzchem ciała i
przepaską przez oko.
Najstarszy, potwierdzony wiek krzyżówki wynosi 29 lat.
Sroka
Sroka zwyczajna,
sroka pospolita[4],
sroka (Pica pica) –
gatunek średniej
wielkości ptaka z
rodziny krukowatych
(Corvidae).
Sroka zamieszkuje całą Europę (oprócz obszarów
wysokogórskich, niektórych wysp na Morzu Śródziemnym i
Islandii), większość Azji (z wyjątkiem terenów wysuniętych
najdalej na północ i południe oraz pustyń) i północno-zachodnią
część Afryki. Poza tym występuje na Kamczatce w Rosji i w
zachodniej części Ameryki Północnej.
W Polsce szeroko rozpowszechniony, jeden z najlepiej znanych
ptaków, dość częsty ptak lęgowy na nizinach. Najbardziej
powszechna na Ziemi Lubuskiej i w środkowej części Małopolski.
Najrzadziej spotykana na Mazurach - tu mała liczebność srok
związana jest z dużą lesistością obszarów. W górach na południu
Polski sroka dolatuje do wysokości tylko 800 m n.p.m., ale
populacje srok częstsze są jedynie w Karpatach. Najwięcej srok
jest w śródmieściach miast i okolicach miast, gdzie czują się
bezpiecznie - w Warszawie naliczono 3500 par lęgowych[5] (to
siódmy pod względem liczebności ptak lęgowy w Warszawie).
Ściśle osiadły, nie podejmuje wędrówek (tylko niektóre sroki
mogą poza lęgami wędrować). Zimowiska srok ulokowane są na
obszarach lęgowych. Bardzo rzadkim widokiem w Polsce są
przelatujące stada srok.
Ptak o smukłej sylwetce i długim ogonie z charakterystycznym czarno-białym upierzeniem. Obie
płci ubarwione jednakowo, ale samiec jest zwykle nieco większy i cięższy od samicy, ma dłuższy
ogon. Upierzenie biało-czarne, unikalne dla tego gatunku. Bardzo długi, zaostrzony ogon z
piórami o stopniowanej długości (środkowe sterówki najdłuższe, skrajne – krótsze). Pomimo swej
długości ogon nie przeszkadza ptakowi w przemykaniu pomiędzy gęstymi krzaczastymi zaroślami.
Głowa, dziób, gardziel, skrzydła, tył ciała i ogon ciemnoczarny, odcinający się jaskrawo od
pozostałych, białych części ciała: brzucha, boków i barkówek. Ma ciemnobrązowe tęczówki.
Czarne pióra mają metaliczny połysk: na skrzydłach najwyraźniejszy, zielonogranatowy; na
ogonie zielonobrązowy, na wierzchu głowy zielony, a na grzbiecie i pozostałej części głowy
szkarłatny. Dziób i nogi czarne. Pisklęta sroki podobne do dorosłych srok, ale ich upierzenie
mniej błyszczy, a ogon jest krótszy. Wyjątkowe u krukowatych, nie w pełni czarne, kontrastowe
upierzenie sprawia, że w terenie nawet z daleka łatwo jest zobaczyć srokę. Pod względem
wielkości sroka jest ptakiem mniejszym od wrony i dorównuje gołębiowi.
Występujący w północno-zachodniej Afryce podgatunek Pica pica mauritanica jest mniejszy i za
okiem ma płat nagiej skóry w kolorze niebieskim.
Sroka najczęściej odzywa się okrzykami
ostrzegawczymi – jest to głośne, szorstkie
skrzeczenie, brzmiące jak "czak" albo "kek",
często wydawane w długich grzechoczących
seriach. Śpiew u sroki słyszany rzadko –
ochrypły, gardłowy i dość cichy.
Ptak towarzyski, poza sezonem lęgowym zbiera się na noclegowiskach w stadach
liczących kilkadziesiąt lub nawet kilkaset osobników. Lot prostoliniowy, uderza
skrzydłami szybko, głęboko i równo. W falistym locie widoczne rozłożone lotki
pierwszorzędowe, które są białe z czarnymi lamówkami. W powietrzu wygląda
jakby miała trudności z lotem, tzn. na przemian wykonuje parę gwałtownych
ruchów skrzydłami, po czym parę razy uderza nimi wolniej. Gdy znajduje się na
gałęzi lub ziemi, szybko podskakuje, a gdy jej ruchy są wolniejsze, głośno skrzeczy.
Podobnie jak innych przedstawicieli rodziny krukowatych, srokę uważa się za
jednego z inteligentniejszych ptaków. Ostatnie badania wykazały, że sroki nie
wykazują zainteresowania przedmiotami błyszczącymi lecz wręcz ich unikają[10][11].
Jest jedynym gatunkiem spoza gromady ssaków, który zdał test lustra[12] (wskaźnik
samoświadomości).
Sroki są towarzyskimi ptakami skupiającymi się w liczne stada
Sroka to ptak bardzo ruchliwy i hałaśliwy, chociaż zarazem ostrożny i zachowujący
czujność. Wrodzony spryt pozwolił się srokom znaleźć na obszarach rolniczych silnie
zmienionych przez ludzi w XX wieku. Mimo swojej wielkości sroka to ptak płochliwy
i w zetknięciu z ludźmi odlatuje. Niektórzy badacze uważają nawet, że cała rodzina
krukowatych na drodze swoich złych doświadczeń potrafi odróżnić zagrożenie ze
strony myśliwego od człowieka bez strzelby, któremu pozwala zbliżyć się do siebie
dużo bliżej. Na otwarte obszary sroka zapuszcza się po upewnieniu , że ludzie są
dość daleko. Preferuje siadanie w miejscach osłoniętych drzewami albo krzewami.
Pierzenie dorosłych ptaków trwa od czerwca do października, u młodych tylko do
września[8].
Oknówka zwyczajna
Cechy gatunku
Brak dymorfizmu płciowego - obie płci tego samego rozmiaru. Ogon
znacznie mniej wcięty niż u dymówki. Upierzenie - wierzch ciała czarny z
metalicznym połyskiem, spód, brzuch i kuper biały (nad ogonem znajduje
się duża prostokątna biała plama), szare podgardle. Ma czarny dziób i
ciemnobrązowe oczy. Młode pozbawione są połysku - bardziej matowe od
góry, a od spodu białawe z brązowym odcieniem. Wielkością dorównuje
prawie wróblowi, a wyraźniej mniejsza jest od jerzyka.
Choć mylona czasem z dymówką różni się od niej na pierwszy rzut oka.
Oknówka w przeciwieństwie do dymówki ma nogi pokryte białymi piórami
aż do pazurków. Poza tym jest nieco mniejsza, bardziej krępa, ma
metalicznie niebieski wierzch ciała, a spód czysto biały. W locie różnicę
widać po płytszym wcięciu ogona i białym kuprze. Nieco inaczej wygląda
gniazdo jaskółki oknówki i czasem odmienna jest jego lokalizacja.
Zachowanie
Oknówka, podobnie jak inne jaskółki, świetnie, zwinnie lata i w powietrzu spędza każdego dnia
wiele godzin. Wznosi się wyżej niż dymówki, rzadziej szybuje, a częściej trzepoce skrzydłami i w
powietrzu przelatuje od nich szybciej. Rzadziej natomiast leci tuż nad ziemią. Na ziemię zlatuje
tylko po to, by zebrać materiał budulcowy (błoto) na gniazdo. Chodzi po niej niezgrabnymi
krokami. Nocuje w gromadach w koronach drzew i krzewach. Migruje również zwykle grupowo.
Nie boi się człowieka (w bezpośredniej jego obecności zakłada gniazda), choć pozostaje wobec
niego ostrożna.
Szpak
Wygląd
Nieco mniejszy od kosa, upierzenie czarne z metalicznym
połyskiem i licznymi białymi plamkami, w pierwszych
miesiącach życia ich upierzenie jest szare. Jesienią
upierzenie prawie czarne z połyskiem fioletowym na głowie
i zielonkawym na grzbiecie; tylko samica zachowuje nieco
białych plamek.
Głos
Tak jak inne szpakowate jest ptakiem mimetycznym,
potrafiącym naśladować odgłosy innych ptaków,
również przy częstym kontakcie z ludźmi, ludzki głos.
Poznane odgłosy często splata ze swoim śpiewem,
który jest serią ćwierków z krótkimi skrzekami i
klekotaniem, zwykle z cichymi skrzypnięciami w tle,
powtarzając jeden wers wielokrotnie. Młode osobniki
przez pierwsze miesiące swego życia wydają tylko
donośny długi ćwierkot o niższym tonie, który zanika
wraz z dojrzewaniem.
Kos
Samiec jednolicie, błyszcząco czarny z wyróżniającym się żółtym dziobem z czarnym końcem,
jesienią staje się brązowy, starsze osobniki mają dziób pomarańczowy (zwłaszcza wiosną).
Podobnego koloru jest obrączka oczna. Pełni on funkcje sygnalizacyjne pomiędzy osobnikami
tego samego gatunku. Wokół oka ma nagą żółtą obrączkę, a sama tęczówka jest ciemnobrązowa.
Samica oliwkowobrązowa z niewyraźnymi brązowymi plamkami na szarym spodzie i
rozjaśnieniem na podgardlu, dziób brązowy, na gardzieli różowy odcień. U obu płci nogi
ciemnobrązowe. Młode podobne do samicy, ale bardziej brązowe i więcej nakrapiane na spodzie
ciała. Mają początkowo ciemny dziób, który żółty staje się dopiero w drugim roku życia.
Niedojrzałe samce są matowoczarne. Rozróżnienie zatem płci i wieku w terenie nie przysparza
większych problemów. Obie płci mają podobną wielkość. Kosy mają dość długie sterówki, w
odróżnieniu od nieco mniejszego szpaka. Lot kosa jest dość zwinny, ale powolny.
U odmiany miejskiej barwa piór jest bardziej zmienna. Istnieją także rzadkie białe kosy
(Leucyzm), charakteryzujące się brakiem pigmentu na całym ciele. Najczęstszym odstępstwem
od dzikich kosów jest częściowy albinizm samców. Ich ciemne pióra są wymieszane z białymi.
Takie ptaki łatwo rzucają się obserwatorom w oczy. W naturalnym środowisku nieprawidłowość
w wytwarzaniu barwnika zwróciłaby na osobnika uwagę i już w młodości wykluczyłaby go z
reprodukcyjnego cyklu (białe kosy nie dożywałyby dorosłości). Warunki panujące w mieście są
dużo korzystniejsze – brak zagrożeń zwiększa więc ich przeżywalność. Bardzo rzadko spotyka się
jednak całkowitych albinosów. U samic odchylenia w ubarwieniu również się obserwuje, ale
osobniki takie przybierają wtedy bardziej ochrową lub szarą barwę.
Rudzik
Wygląd zewnętrzny
Rudziki śpiewają przez cały rok, choć najpiękniej wiosną o zachodzie słońca
Krępa, okrągła sylwetka ze stosunkowo dużą głową i cienkim ogonem. Obie płci
ubarwione jednakowo, zbliżone są też rozmiarem. Najbardziej
charakterystycznym elementem upierzenia jest ruda pierś, gardło i boki głowy.
Z czasem rudy kolor jaśnieje i matowieje. Upierzenie z wierzchu oliwkowoszare, oddzielone od rudej plamy szerokim popielatym pasem. Spód ciała biały,
boki w bladym, szarobrązowym odcieniu. Kuper szarobrązowy, ogon i pokrywy
nadogonowe brązowe. Dziób i cienkie, długie nogi ciemnobrązowe. Duże,
ciemne, wyraziste oczy, które pozwalają mu na dobre widzenie w półmroku
zarośli. Zaznaczona wypukła klatka piersiowa. Skrzydła są oliwkowoszare. Ma
delikatniejszą sylwetkę i mniejszy rozmiar niż wróbel. Młode z wierzchu
brązowe, ciemno nakrapiane, a od spodu beżowe z kreskowaniem. Jeszcze nie
mają pomarańczowych piór.
Dzięki rdzawej barwie czoła, boków głowy, piersi i jednolicie brązowym
sterówkom dorosłe rudziki są łatwe do rozpoznania w terenie. Trudniej jest
rozróżnić płeć, bowiem rdzawe pole ma taką samą wielkość u samców i samic.
Ornitolodzy wiosną rozpoznają trzymaną w ręku samicę po plamie lęgowej na
spodzie ciała, a samca po wystającej kloace. Natomiast młode ptaki poniżej
pierwszego roku życia rozróżnia się po żółtych plamkach widocznych na
końcach skrzydeł, których nie mają osobniki dorosłe. Te cechy również
widoczne są tylko z bliska. Poza tym dzioby starszych rudzików są szare od
wewnątrz, a u młodych wnętrze jest żółtawe. Kolejną cechą rozpoznawczą jest
śpiew, który słychać nawet wtedy, gdy większość leśnych ptaków milczy.
Głos
Nawołuje metalicznym, ostrym wabiącym "tik", często powtarzanym w
krótkich seriach, oraz cienkim, przeciągłym, cichym "siii...". Śpiew to długi
melancholijny, zróżnicowany świergot o zmiennym tempie, z
opadającymi frazami, perlistymi trelami i gwizdami. Występują w nim
improwizacje i zapożyczenia od kosa, piecuszka i drozda śpiewaka.
Charakterystyczne jest to, że nigdy nie śpiewa w ten sam sposób żadnej
zwrotki, zawsze powtarzając ją lekko ją modyfikuje. Śpiewa z ukrycia albo
siedząc na eksponowanym stanowisku. Jest wykonywany od rana aż
prawie do zmroku, co w leśnej awifaunie rzadko spotykane. Posiada
jeden z lepszych głosów wśród polskich ptaków, który najgłośniejszy i
najładniejszy jest wiosną, zwłaszcza o zachodzie słońca, gdy samcowi chodzi
o zwrócenie na siebie uwagi partnerki. O tej porze roku melodia roznosi
się w pobliżu gniazda. Usłyszeć je można jednak cały rok, choć znacznie
ciszej wykonują melodię późnym latem w trakcie pierzenia i jesienią.
Zachowanie
Najczęściej przebywa na ziemi i szybko skacze
po niej z opuszczonymi skrzydłami. Często
widać jak przysiaduje na nogach i kiwa
ogonem. W okresie lęgowym dość skryty, ale
poza nim niepłochliwy. Ma wyprostowaną
postawę, często i szybko zadziera ogon i
strzepuje skrzydłami. Broni swojego terytorium
nie tylko oznaczając śpiewem, ale też aktywnie
przeganiając inne samce. Wędrowny, przelot w
marcu–kwietniu i wrześniu–listopadzie, choć
część populacji osiadła (głównie na zachodzie i
południu Europy). Wędruje nocą. Lot nie jest
charakterystyczny.

similar documents