Mavzu: Kompyuter viruslari va uning turlari.

Report
MAVZU: KOMPYUTER
VIRUSLARI VA UNING TURLARI.
Keng ommalashgan dastlabki shaxsiy kompyuter
Apple II 1977 yil 20 aprelda konveyerdan chiqarildi.
Narxining arzonligi, qulay ishlashi uning keng
tarqalishiga olib keldi. Sobiq Sovet ittifoqida chiqarilgan
nushalarni hisobga olmaganda, 3 milliondan ortiq shu
versiyadagi
kompyuterlar
sotildi.
Ayni
vaqtda
kompyuterda turli millat va turli kasb egalari ishlash
imkoniga ega bo`lishdi. Xuddi shu paytda ilk zamonaviy
kompyuter viruslari chiqa boshladi. Buning asosiy sababi
ular rivojlanishining ikki muhim sharti bajarilganligida yashash miqyosining kengayganligi va ko`payish
vositalari paydo bo`lganligida edi.
Kompyuter viruslari haqidagi ilk ma'lumot shaxsiy
kompyuterlar paydo bo`lishidan ancha oldin, ya'ni
1959 yilda amerikalik olim L.S.Penrouzning o`z-o`zini
ko`paytiradigan
mexanik
strukturalarga
bag'ishlangan maqolasida uchraydi. Maqolada ikki
o`lchamli struktura haqida fikr yuritilib, u faollashish,
ko`payish, mutasiyalanish, egallab olishga qodir
bo`lgan. Tez orada AQSH da bu strukturani F. G. Stal
IBM 650 kompyuterining mashina kodlarida amalga
oshirdi.
KOMPYUTER
VIRUSLARI
FOYDALANUVCHINING
-
IXTIYORISIZ
KOMPYUTERGA KIRIB, U YERDA KO`ZDA
TUTILMAGAN HAR XIL O`ZGARTIRISHLAR
QILUVCHI
KO`PAYTIRUVCHI
VA
O`Z-O`ZINI
DASTURDIR.
 Kompyuter
viruslari zararli kodlar deb nomlanuvchi katta dastur
sinflarining bir ko`rinishi bo`lsa-da, lekin ularni bir xil deb bo`lmaydi.
"Chuvalchanglar" va "Troya otlari" zararli kodlar turkumiga kiradi. Ular
kompyuterda ko`paya olmasligi jiqatidan viruslardan farq qiladi.
 "Chuvalchang"
dasturi kompyuter tarmoqlari orqali tarqaladi va
kompyuterda ko`paymasdan, balki uning o`rniga foydalanuvchi
ixtiyorisiz, masalan elektron pochta orqali o`z dasturini yuboradi.
 "Troya"
dasturlari umuman tarqala olmaydi, kompyuterga yo o`z sohibi
yoki undan o`g'rincha foydalanuvchi shaxs tomonidan tushiriladi.
Odatda, ular zarur yoki qiziharli ma'lumot yoxud dastur ko`rinishida
bo`ladi. Masalan, ular foydalanuvchiga elektron pochta orqali xat, fayl
ko`rinishida keladi va uni yuklashni so`raydi, fayl yuklanishi bilan dastur
kompyuterga kiradi va foydalanuvchi xoqlamagan har xil xarakatlarni
bajaradi. Masalan, kompyuterni zararlab, undagi kerakli ma'lumotlarni
o`z muallifiga yuborishi mumkin.
 Hozirgacha
60 mingdan ortiq virus ro`yxatga olingan. Ular soni
kundan-kun ortib, yangi-yangi turlari aniqlanyapti. Ularni o`ziga xos
belgilari asosida: 1) yashash muqiti; 2) operasiyaviy tizimi; 3)
algoritmining ishlash xususiyatlari bo`yicha guruhlarga bo`lish
mumkin.
 Birinchi
guruh viruslari uchga: faylli, yuklanuvchi va makroviruslarga
bo`linadi.
 Eng
ko`p tarqalgan dastlabki kompyuter viruslari faylli viruslardir.
Ular operasiyaviy tizim fayllari va kataloglarida joylashgan.
Masalan, "overwriting" ("Ustidan yozish") shunday viruslardan
bo`lib, ular, kompyuterga tushgandan keyin zararlangan fayl kodi
o`rniga o`z kodini yozib, mavjud ma'lumotlarni yo`qotadi. Albatta,
bunday holda fayl ishlamaydi va uning ichidagilarni qayta tiklab
bo`lmaydi. Ular anchagina soddaligidan o`zini tez oshkor etib
qo`yadi.
 Faylli
viruslarning boshqa turi, ya'ni parazit turi xam mavjud. Bunday
viruslar zararlangan fayllar ish faoliyatini tupik yoki qisman saqlab
qolsa-da, biroq ularning ichidagilarni o`zgartirib yuboradi. Masalan, ular
o`zini faylning boshi, o`rtasi yoki oxiriga yozishi mumkin. "Cavity"
("bushlik") viruslari o`z kodini faylda ishlatilmaydigan ma'lumotlar
o`rniga yozadi. "Companion" ("og'ayni") viruslari esa undan ham ayyor.
Ular faylni o`zgartirmay, uning nusxasini yaratadi, fayl yuklanganda
boshharuvni fayl nusxasi, ya'ni virus o`z qo`liga oladi.
 Yuklanuvchi
viruslarning ishlash tarzi operasiyaviy tizim algoritmini
ishga tushirishga asoslangan. Bu viruslar disketalarning yoki qattiq
disklarning yuklanuvchi sektorini (boot-sektor) - diskning maxsus
qismida joylashgan kompyuterning boshlang'ich yuklanuvchi dasturini
zararlaydi. Agar yuklanuvchi sektor ma'lumotlarini o`zgartirsa,
kompyuter yuklanmasligi mumkin
MAKROVIRUSLAR - KOMPYUTER VIRUSLARINING BIR
TURI BO`LIB, ULAR MAKROTILLAR YORDAMIDA
VUJUDGA KELADI. KO`PGINA OFIS ILOVALARIDA
WORD, EXCEL, ACCESS, POWER POINT, PROJECT,
COREL
DRAW
KABI
MAKROTILLAR
MAVJUD.
MAKROTILLAR OFIS DASTURLARIDA ISH UNUMINI
OSHIRISH UCHUN MAXSUS DASTURLAR TUZISHDA
ISHLATILADI.
SO`NGGI KUNLARDA KENG TARQALGAN
VIRUSLAR: WIN95.SHOEREC, WIN32.
ANDRAS, WIN95.NATHAN, RP, OILASI,
1-WORM.COOLNOW, WORM.VALCARD,
MACRO. EXCEL. UEDASUN,
MACRO.WORD.GIGGLE, GALEOCERDO. 600,
TRIVIAL, OILASI, NEWEXE KABILARDAN
IBORAT.
CHUVALCHANG VIRUSI. INTERNET ORQALI TARQALADI, ZARARLANGAN
XATLARGA FAYL KO`RINISHIDA BOG'LAB QO`YILADI. WINDOWS HHHR
ILOVASI HISOBLANADI (RE YEXE-FAYL), UZUNLIGI 97KB GA YAKIN (UPX DA
QISILGAN, QISILMAGAN HOLDA - 132KB), VISUAL BASIC TILIDA YOZILGAN.
FAYLLI VIRUSLAR, DOS NOREZIDENT, O`TA XAVFLI VIRUSLAR. ODATDA
JUDA KICHIK UZO`NLIKKA EGA. NIQOYATDA SODDA. ¡ZINI JORIY
KATALOGDAGI BARCHA SOM FAYLLAR BOSHIGA ESKI MA'LUMOTLARNI
SAQLAMASDAN YOZADI. ZARARLANGAN FAYLLARNI TIKLAB BO`LMAYDI.
FOYDALANILAYOTGAN OPERASIYAVIY TIZIM QANDAY FAYLNI YOKI
TARMOQ VIRUSI BIR YOKI BIR NECHA OPERASIYAVIY TIZIM (DOS,
WINDOWS, OS/2, LINUX, MACOS VA X.K.) FAYLLARINI ZARARLASHI
MUMKIN. MASALAN, "BOZA" VIRUSI FAQAT WINDOWS OPERASIYAVIY
TIZIMDA ISHLAYDI VA SHUNING UCHUN WINDOWS VIRUSLARIGA
KIRADI. "BLISS" VIRUSI ESA LINUX VIRUSIGA KIRADI VA X.K.
TUZUVCHI: SHOKIROVA MUTABAR
NAVBAHOR IQTISODIYOT VA XIZMAT
KO`RSATISH KASB-HUNAR KOLLEJI
MATEMATIKA-INFORMATIKA FANI
O`QITUVCHISI.

similar documents