***** 1

Report
O’zbek xalqining buyuk shoiri Alisher
Navoiy 1441 yil 9 fevralda Hirot shahrida
tug’ildi. U yoshligida juda ziyrak va zehni
otkir bir bola edi. Alisherning otasi
Giyosiddin ilm, san’atning qadrini biladigan
kishi edi. Shuning uchun oglinig yaxshi
tarbiya olishiga, ma’lumotli bolishiga katta
ahamiyat berdi.
Alisher Navoiy inson tafakkuri, aqli,
bilimni va ilmiy bilimlarini yuksak
qadrlagan. U bilim va donishmandlik
insonnign bezagidir deb yozadi.
Alisher Navoiy bola tarbiyasiga va uni
shahs sifatida shaklantirishga katta ahamiyat
berib, bolani hayot “Chirogi deb ta’riflaydi”.
Bola oilaga baxt va saodat keltiruvchi
ziyodir. U turk va fors tillarida ijod qilgan.
Navoiy ottizga yaqin she’rlar toplami, yirikyirik dostonlar va risolalarning muallifidir.
Uning
besh
dostondan
iborat
“Hamsa”si butun dunyoga mashxsurdir:
“Hayrat ul abror” (1483), “Farhod va Shirin”
(1484), “Layli va Majnun” (1484), “Sab’au
sayyor” (1484), “Saddi Iskandariy” (1485).
Uning qalamiga doir “Xazoin ul-maoniy”
(1491 – 1498), “Badoiy ul-bidol” (1500),
“Muhokamat ul-lugatain” (1949) kati asarlari
mavjud.
Alisher Navoiy barcha asarlarida feodallar
yuritaetgan kuch va hukmronlikni tanqid qiladi.
Uning fakricha mamlakatda ma’rifatchilik
insonparvalik va adolatchilik hulm surishi zarur.
Uning she’riy toplamlari va boshqa
asarlarida ta’lim-tarbiya masalariga, er kurrasida
yahaetgan barcha insonlar millatigan qa’i nazar
tengdir. U insonlar hayot mazmunini faqat mehant
tashkil etadi, deydi. Buyuk shoir va olim 1501 yil
13 yanvarda Hirot shahrida vafot etdi.
1. Agar qilmadi el himoyat senga,
O’zingin kerakdir shikoyat senga.
2. Aytur so’zni ayt
Aytas so’zdin qayt
3. Befoyda so’zni ko’p aytma,
Foydali so’zni ko’p eshiturdin qaytma
4. Bilmaganing so’rab o’rgangan olim
O’rlanib so’ramagan o’ziga zolim
5. Boshni fido qilgil ato boshiga,
Jismni qil sadqa ano qoshiga.
Tun-kiningga aylagali nur fosh,
Birsin oy ayla, birisin quyosh.
6. Bu gulshan ichra yo’qdir baqo guliga sabot.
Ajab saodat erur qolsa yaxshilik bila ot.
7. Vafosizda hayo yo’q, hayosizda vafo yo’q.
8. Kishi xanzal eksa, achig bar topar,
Va gar nay shakar eksa, shakar topar.
9. Mehnat arodur kushod topmoq bilgil,
Ranj ichradurun murod topmoq bilgil.
10. Odami ersang, demagil odami,
Oniki, yoq xalq g’amidin g’ami.
11. Tilga ixtiyorsiz,
Elga e’tiborsiz.
G’urbatda g’arib shodmon bo’lmas emish,
El anga shaiqu mexribon bo’lmas emish.
Oltun qafas ichra gar qizil gul butsa,
Bulbulga tikondek oshyon bo’lmas emish.
“G’aroyib us-sig’ar”, 55-ruboiy.
Zoxid, senga – xur, manga – jonona kerak,
Jannat – sanga bo’lsun, manga – mayhona kerak.
Mayhona aro soqiyu paymona kerak,
Paymona necha bo’lsa to’la, yona kerak.
“G’aroyib us-sig’ar”, 79-ruboiy.
Jondin seni ko’p sevarmen, ey umri aziz,
Sondin seni ko’p sevarmen, ey umri aziz.
Xar neniki sevmak ondun ortuq bo’lmas,
Ondin seni ko’p sevatmen, ey umri aziz.
“G’aroyib us-sig’ar”, 47-ruboiy.
Kim ko’rdi jaxonda oyo hushluq,
To bir kishi aylagay tamanno hushluq.
Yuz yilda agar bir o’lsa paydo hushluq,
Omandadurur yonida yuz nohushluq.
“G’aroyib us-sig’ar”, 75-ruboiy.
Mutafakkir
Yozuvchi
Shoir
Faylasuf
Navoiy
Sa’natkor
Komil
inson
Adabiyotshunos
Davlat
arbobi

similar documents