İnsan hakları - Kayseri Halk Sağlığı Müdürlüğü

Report
İNSAN HAKLARI
KAYSERİ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ
DESTEK HİZMETLERİ ŞUBESİ
EĞİTİM BİRİMİ
İNSAN HAKLARINA GİRİŞ
Bir tarihsel süreç olarak incelendiğinde batıda modern
devletin gelişimi öncesinde de İNSAN HAKLARI’ndan söz
etmek mümkündür.Antik Yunan Döneminde, Orta Çağda
İnsan hakları anlayışının izlerine MAGNA CARTA gibi
belgelere rastlanmaktadır.
İnsan Haklarına birbirinden farklı yaklaşan öğretiler de söz
konusudur.İki ana yönelim olarak Liberal insan hakları
anlayışı ve Marksist insan hakları anlayışları ortaya çıkmıştır.
Günümüzde ise daha geniş çapta kabul gören liberal insan
hakları anlayışıdır.
Genel olarak bakıldığında devlet ile birey/yurttaş
ilişkisinde bireyi devlete karşı koruma amacına siyasal
iktidarı sınırlandırma amacına yönelik bir anlayıştan söz
edilebilir.
İnsanın doğuştan eşit ve özgür olduğu anlayışı
çerçevesinde insan, insan olarak doğması niteliği ile hak
sahibi olmaktadır.Bu anlayışa göre, insanların hakka
sahip olması için siyasal bir toplum içinde olması
gerekmez.İnsanlar doğmakla beraber bu haklara sahip
olurlar.Bu nedenle insan hakları devleti ve toplumu
önceleyen haklardır.Yani devletten önce vardırlar.
İnsan Hakları Ne Demektir
İnsanın salt insan olması nedeniyle öznesi
olduğu, onun tüm yönleriyle kişiliğini ve değerini
korumayı ve bunları geliştirmeyi amaçlayan evrensel
ilke ve kurallar bütününe insan hakları denir.
İnsan hakları insanın sahip olduğu haklar değil, insanın
sahip olması gereken haklardır.
İnsan hakları yazılı hukukun dışındaki ve üstündeki
haklardır.
İnsan hakları; tüm insanlığın ortak değerleri, erişmeyi
amaçladığı ortak ülkülerdir.
İnsan hakları anayasadaki haklarla sınırlı değildir.
Temel Haklar
Yazılı hukuk tarafından tanınan ve varolan
haklara denir.
Temel(Anayasal) Haklar olarak da bilinir.
Bu kavram ülkemize ilk defa 1961 Anayasası
ile girmiştir.
Bu anayasada kişi hakları:
1- Sosyal
2- Siyasal
3- Ekonomik haklar olarak sınıflandırılmıştır.
Kişi Hak ve Özgürlükleri
• Kişisel hak ve özgürlükler, hem insan
haklarından hem de anayasal (temel)
haklardan daha dar kapsamlıdır.
• Klasik ya da geleneksel hakları ifade eder.
• Toplu hak ve özgürlükleri yani Sosyal Hakları
dışlar.
• Birinci kuşak haklardandır.
Yurttaş (Vatandaş) Hakları
• Devlete yurttaşlık bağıyla bağlı bulunanlara tanınan
haklardır.
• Yazılı hukuk tarafından yurttaşlara tanınan haklar olarak
da ifade edilebilir.
• Siyasal, sosyal ve ekonomik hakların gelişmesi sonucu
seçme ve seçilme hakkının yabancılara da verilmesiyle
vatandaşlar arasındaki ayrımcılık, özelliğini yitirmiştir.
İnsan Haklarıyla İlgili Başka Kavramlar
Kişi: Hakların öznesi olan insan hukuk önünde
kişi sayılır. Tüm insanlar eşittir.
Hak: Hukuk düzeninin koruduğu çıkarlara hak
denir.
Özgürlük: Hukuk düzeninin yasaklamadığı
davranışlara özgürlük denir.
Ödev: Bir temel hakkın sınırlandırılması
sonucunda oluşan hukuki duruma denir.
Doğal hak: İnsan olarak doğmaktan kaynaklanan
haklara doğal hak denir.
Bazı Özgürlükler
1. Düşünce kanaat ve ifade özgürlüğü
2. Basın özgürlüğü
3. Din ve vicdan özgürlüğü
4. Haberleşme özgürlüğü
5. Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
6. Toplantı Hakkı ve yürüyüş özgürlüğü
7. Bilim ve sanat özgürlüğü
Bazı Haklar
1. Çocuk Hakları
(Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
1989)(130 ülke, Biz 1990)
2. Çevrenin korunması Hakkı
3. Telif ve patent Hakkı
4. Hayvan Hakları
5. Hasta Hakları
Bazı Ödevler (657 Sayılı DMK)
1. Sadakat
2. Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık
3. Davranış ve İşbirliği
4. Yurt Dışında Davranış
Bazı Haklar (657 Sayılı DMK)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Uygulamayı İsteme Hakkı
Güvenlik
Emeklilik
Çekilme
Müracaat, Şikayet ve Dava Açma
Sendika Kurma
İzin
Kovuşturma ve Yargılama
İsnat ve İftiralara Karşı Koruma
İnsan Hakları Düşüncesinin Dünyadaki
Tarihsel Gelişimi
İnsan hakları düşüncesi Sanayi Devrimi
denilen ekonomik ve sosyal olayla birlikte
XVIII.yy’da başlamıştır.
Uluslararası hukuk alanında BM kurulduktan
sonra yani 1945 yılından sonra çok önemli
gelişmeler göstermiştir.
İnsan Hakları Düşüncesinin Dünyadaki
Tarihsel Gelişimi
Günümüzde iletişim alanında yaşanan gelişmeler
sayesinde gelişmesini hızla sürdürmektedir.
İngiltere’de, Büyük Özgürlük Fermanı(1215), Haklar
Dilekçesi(1628) gibi yazılı belgelerle,
Fransa’da İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi(1789)
Amerika’da Virginia Haklar bildirgesi(1776), Amerikan
Bağımsızlık Bildirgesi(1776)
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel Gelişimi
İnsan Haklarının tarihsel gelişimi çerçevesinde önemli
adımlardan biri hakların “olması gerekenden” pozitif hukuk
yoluyla “olan”a dönüştürülmesi, yazılı hale getirilerek
teminat altına alınmasıdır.
İnsan Haklarının uluslararası bir nitelik kazanması, büyük
ölçüde 2.Dünya Savaşı’ndan sonra gerçekleşmiştir. 24 Ekim
1945’te BM’nin kuruluşu insan haklarının gelişmesi
bakımından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Ayrıca
1919 yılında kurulan Uluslar arası Çalışma Örgütü (İLO) ile
insan haklarının içerik yönünden olduğu kadar koruma ve
denetim açısından da ilk kez ele aldığı bir aşikardır.
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel Gelişimi
Uluslararası alana bakıldığında üç bölgesel sistemden
söz edilebilir. Amerikan Devletler Örgütü, Avrupa
Konseyi ve Afrika Birliği Örgütü.
Devletlerin İnsan Haklarına saygı gösterme
yükümlülüğünün kaynağı, genel olarak devletin
uluslararası örgütün kuruluş belgelerini kabul ederek
“üye devlet” olması ve/veya ilgili sözleşmeyi
imzalayarak taraf olması ve denetim organlarının
yetkilerini kabul etmesidir.
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel
Gelişimi
Birleşmiş Milletler Sistemi:
2.Dünya Savaşı sonrasında 26.06.1945’te Birleşmiş
Milletler Antlaşması imzalayan ve aralarında ülkemizin de
bulunduğu 59 ülke BM’nin kurucusu oldu. Burada insan
hakları ilk kez uluslararası hukuka konu oldu. BM
antlaşması 24.10.1945’te yürürlüğe girmiştir. Örgüt yapısı
farklı birimlerden oluşmaktadır. Genel Kurul, Güvenlik
Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Yardım
Konseyi,Genel Sekreterlik ve Uluslararası Adalet Divanı.
Uluslararası Adalet Divanı bu antlaşmanın tamamlayıcı bir
parçasıdır.
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel
Gelişimi
Genel Kurul: Tüm üye devletlerin temsilcilerinden
oluşmaktadır. Bir devletin en fazla 5 temsilci bulunabilir.
Güvenlik Konseyi:15 üyeden oluşur. Siyasal alanda bir
yürütme organıdır.
Ekonomik ve Sosyal Konsey: Genel Kurulca seçilen 55 üyeden
oluşmaktadır. BM’nin ekonomik ve sosyal çalışmalarını
yürütür,uluslararası ekonomik ve sosyal konularda raporlar
hazırlar.
Genel Sekreterlik: BM’nin en gözönündeki birimidir. BM’nin
diğer organlarının çalışmaları için gerekli ortamları ve
koşulları sağlar.Oluşturulan plan ve politikaları uygular.
Uluslararası barışı ve güvenliği bozucu olaylar konusunda
raporlar hazırlar ve güvenlik konseyine sunar.
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel
Gelişimi
Uluslararası Adalet Divanı: BM’nin yargı organıdır. Genel
Kurul ve Güvenlik Kurulunca seçilen 15 Yargıçtan oluşur.
Görev süreleri 9 yıldır. Bir devletten yalnız bir yargıç
olabilir. Ülkeler istedikleri davayı divana götürebilir. Divan
Hollanda’nın Lahey kentindedir.
BM sistemi dahilindeki Evrensel İnsan Hakları Bildirisi
BM antlaşması uyarınca kendiliğinden bağlayıcı özelliğe
sahip olmayan, tavsiye niteliğinde karar almakla
yetkilendirilmiş BM Genel Kurulu tarafından 10.12.1948
tarihinde kabul edilmiştir. Bu tarih tüm dünyada “Dünya
İnsan Hakları Günü” olarak kutlanmaktadır.Bazı İnsan
Haklarının tarihsel gelişimi şöyledir:
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel
Gelişimi
• 1965 Irk ayrımcılığının kaldırılması
• 1966 Uluslararası Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
• 1966 Uluslararası Ekonomik,Sosyal ve Kültürel Haklar
Sözleşmesi
• 1979 Kadınlar Hakkında Ayrımcılığın Kaldırılması
Sözleşmesi
• 1984 İşkenceye Karşı Sözleşme
• 1989 Çocuk Hakları Sözleşmesi
• 1990 Göçmen İşçiler ve Ailelerini Koruma Sözleşmesi
İnsan Hakları Düşüncesinin Tarihsel
Gelişimi
• Avrupa Konseyi Sistemi:Avrupa Konseyi
05.05.1949’da Londra’da imzalanan Statü ile
kurulmuş olan Avrupa çapında insan haklarının
korunması,eğitim ve kültür alanında çalışmalar yapan,
anlaşmalar kabul eden hükümetlerarası bir kuruluştur.
Ülkemizin de üyesi olduğu konseyin günümüzde 47
üyesi vardır.
Avrupa Konseyi Sistemi Çerçevesinde,İnsan Hakları
başlıca 4 belgede ve ilgili protokollerde toplanmıştır.
1-Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi: Üye ülkelerin yasal
yetkileri altında bulunanların belirli insan haklarını ve
temel özgürlüklerini güvenceleyen uluslararası bir
sözleşmedir. 04.11.1950 tarihinde imzalanmış ve 1953
yılında yürürlüğe girmiştir. Ülkemiz sözleşmeyi kabul
tarihinde imzalamış 18.05.1954’te onaylamıştır. Bireysel
başvuru hakkını ise 1987’de tanımıştır. Sözleşmede
güvence altına alınan hakların uygulanmasını
denetlemek amacı ile iki ayrı bağımsız organ
kurulmuştur. 1954’te Avrupa İnsan Hakları Komisyonu
ve 1959’da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AHİM)
Ulusal düzeyde haklardan yararlanmak konusunda bir
sorun olduğunda her birey bazı koşullara bağlı olmak
üzere AHİM’e başvurabilir. Devletler de diğer devletler
hakkında dava açabilirler.
2-Avrupa Sosyal Şartı:Sosyal ve ekonomik hakların
korunması alanında AİHS’ni tamamlayıcı bir
belgedir.Sosyal şart, çalışma hakkı, meslek eğitimi hakkı,
mesleğe yönelme hakkı, sağlığın korunması hakkı, adil
çalışma koşulları ve ücret hakkı, örgütlenme hakkı gibi
sosyal ve ekonomik hakları güvence altına almaktadır.
3-Avrupa İşkence ve İnsanlık Dışı ya da Aşağılayıcı
Davranışın veya Cezanın Önlenmesi Sözleşmesi:İşkence
ve insanlık dışı ya da aşağılayıcı davranışa maruz
kalabilecek mahkumlar ve göz altına alınan kişiler için ek
bir koruma sağlar.
4-Ulusal Azınlıkları Koruma Çerçeve Sözleşmesi: Ulusal
azınlıkların haklarını koruyan ve yasal olarak bağlayıcı
olan çok taraflı ilk belgedir. Sözleşme imzacı devletlerin
saygı göstermeleri gereken ilkeleri belirtmektedir.
5-Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu:
Avrupa Komisyonuna üye ülkelerde ırkçılık, ayrımcılık,
Yahudi düşmanlığı ve hoşgörüsüzlükle mücadele etmeye
öncülük etmektedir.
Ülkemizde İnsan Hakları Evreleri
İnsan haklarının Osmanlı Devleti’nden
günümüze kadar ülkemizdeki tarihi
gelişimini 5 evrede özetleyebiliriz.
Ülkemizde İnsan Hakları Evreleri
BİRİNCİ
1876 öncesi 1839
Tanzimat Fermanı
Sultanın kulu
BEŞİNCİ
1982 Anayasası
sonrası Sınırlamanın
ÜÇÜNCÜ
1924 Anayasası
sonrası
Güvencesiz Doğal
İnsan Hakları
Egemenlik
ulusundur.
kurula dönüşmesi
İnsan haklarına
saygılı devlet
İKİNCİ
1876 Anayasası
sonrası
Padişah+Meclis
DÖRDÜNCÜ 1961
Anayasası sonrası
Güvenceli çağdaş
insan haklarına
dayalı devlet
İNSAN HAKLARININ ÖZELLİKLERİ
1. KİŞİSELLİK (BİREYSELLİK)
2. EVRENSELLİK
3. DOKUNULMAZLIK
4. VAZGEÇİLMEZLİK VE DEVREDİLMEZLİK
1-KİŞİSELLİK (BİREYSELLİK)
Bireysellik niteliği, insan hakları anlayışının özne
olarak onur ve saygınlık sahibi, akıl ve vicdani yetilerle
donatılmış, ahlaki seçim yapabilen, serbestçe
davranabilen “Özgür İnsan”ın kabul edilmesiyle
ilişkilidir. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin
1.maddesinde de bu niteliklere değinilmektedir.
• İ.H.E.B Madde 1- Bütün insanlar özgür, onur ve haklar
bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler,
birbirlerine karşı kardeşlik anlayışı ile davranmalıdırlar.
2-EVRENSELLİK
Evrensellik insan haklarının “herkese ait, her
zaman ve her durumda” hak öne sürülebilir
olduğunu savunan doğal hukuk anlayışıdır.
İnsan haklarının dünya çapında ortak bir dil
olduğunu ortaya koyar. İnsan özgürlüğü ve
hakları dünyanın her yerinde aynıdır değişmez.
3-DOKUNULMAZLIK
Dokunulmazlık, insan haklarının “kutsallığı”
terimiyle ifade edilmektedir. İnsanın doğal
hakları, bir başka deyişle toplum halini, devleti
önceleyen hakları kutsaldır dokunulmazdır.
Dokunulmazlık kavramı, hukuka aykırı
eylemlerle insan haklarının ihlal edilmesi ya da
zedelenmesini önlemekle ilgilidir.
4-VAZGEÇİLMEZLİK VE DEVREDİLMEZLİK
Vazgeçilmezlik ve devredilmezlik niteliği, insan
haklarının insanın kişiliğine bağlı olmasından
kaynaklanmaktadır. Bir başka deyişle doğrudan
doğruya insan kişiliğine ilişkin ya da kişiye
özgülenen haklar sözleşmeye, bir değiş tokuşa
konu olmaz, bu yolla devredilemez ve bu
haklardan vazgeçilemez. Ülkemizde de 1961 ve
1982 Anayasalarında insanların devredilemez hak
ve özgürlüklerinin bulunduğu ifade edilmektedir
.
İNSAN HAKLARININ SINIFLANMASI
A -JELLİNEK SINIFLANDIRMASI:
Sentezci tablo olarak da anılan jellinek
sınıflandırmasına göre insan hak ve hürriyetleri üç
ana grupta toplanabilir.
1-Negatif Statü Hakları: Siyasal iktidar ve birey ilişkisi
çerçevesinde, iktidarın kişinin dünyasına
girmemesi anlayışını temel almaktadır. Din, vicdan,
düşünce özgürlüğü, güvenilirlik gibi haklar örnek
olarak gösterilebilir. Bu haklar vatandaşlık sıfatı
gerekmeksizin bütün kişilere tanınan koruyucu
haklardır.
2-Pozitif Statü Hakları:Kişinin devletten bir şey
yapmasını istediği hak grubunu kapsar. Sosyal
hakları da içine almaktadır. “isteme hakkı”
olarak da adlandırılır. Buna karşılık kişi de bir
ödev üstlenir. Vatandaşlık sıfatına bağlı
haklardır.
3-Aktif Statü Hakları: Kişi ve grup olarak siyasal
iktidarı etkilemeye olanak sağlayan ve temsil
mekanizmasına katılmayı olanaklı kılan
haklardır. Parti kurma, toplanma ve dernek
kurma, basın ve haberleşme özgürlüğü örnek
olarak verilebilir.
B- KUŞAKLARA GÖRE SINIFLANDIRMA
Kuşaklara göre sınıflandırma, insan haklarının
ekonomik, sosyal ve siyasal değişimlere göre gelişim
gösteren yönünü de gösterir. Günümüzde 4.kuşak
insan haklarından söz edilmesi buna güzel bir örnektir.
• Birinci Kuşak İnsan Hakları
(Kişisel ve siyasal haklar)
• İkinci Kuşak İnsan Hakları
(Ekonomik,sosyal ve kültürel haklar)
• Üçüncü kuşak İnsan Hakları
(Dayanışma Hakları,Yeni Haklar, Hakların hakları)
• Dördüncü Kuşak İnsan Hakları
(İnsan onurunun korunması hakları)
B.KUŞAKLARA GÖRE SINIFLANDIRMA:
1-Birinci Kuşak İnsan Hakları (Kişisel ve siyasal haklar):
Tarihsel olarak bakıldığında, toplumsal bir kesim olarak
burjuvazinin toplum içinde ve siyasal düzlemde kendisine
bir yer edinmeye, haklar elde etmeye ve kabul ettirmeye
çalıştığı bir dönemin ürünüdür. Burjuvazinin, eski düzenin
unsurlarına, aristokrasiye, krala ve kiliseye karşı verdiği
savaşın içinde şekillenen haklardır. Negatif statü hakları
kategorisinin özelliklerini taşır. Bireysel olarak kullanılan
haklar söz konusudur. Bu kuşakta belli kesimler haklardan
yararlanmıştır. Örneğin: köleler hak kapsamının tümüyle
dışında kalmıştır. Siyasal haklar varlıklı aktif vatandaşlara
verilmiş; kadınlar, yoksul pasif yurttaşlar ve işçiler siyasal
haklar kapsamı dışında tutulmuştur.
2-İkinci Kuşak İnsan Hakları (Ekonomik, sosyal ve kültürel
haklar):
Klasik ve liberal öğretinin sanayi devrimi ve sonrası
gelişmelerle ve sosyalist öğreti ile mücadelesi ve
biçimlendirilmesi sonrasında gündeme gelen hak
gruplarını kapsamaktadır. Sanayi devrimi sürecinde bir
sınıf olarak belirginleşen işçi sınıfının, sınıflararası
eşitsizliğe yönelik tepkisi ve mücadelesi sonucu kazanılış
haklardır.
Siyasal haklar varlıklı sınıflar kesiminden
ayrı kalan toplumsal sınıflar tarafından da
kullanılabilir hale getirilmiştir. İnsanlara sosyal
haklar tanınmış ve anayasa metinlerinde yer
almıştır.
İkinci kuşak haklar soyut eşitlik anlayışını
somutlaştırma, hakların kullanılabilmesini
olanaklı kılan koşulları sağlama amacı taşır.
Politikalar ve sosyal devlet anlayışı ikinci kuşak
hakların ortaya çıkması ve kullanılması
açısından çok önemlidir.
3- Üçüncü Kuşak İnsan Hakları (Dayanışma Hakları,
Hakların Hakları):
İnsan haklarının kullanılmasına yalnız devletin değil,
insan topluluklarının da çaba harcaması gerektiği temel
düşüncesi çerçevesinde gündeme gelmektedir.
İnsanın diğer canlılarla dengeleri gözetilerek
yaşamını sürdürmesi anlayışını içeren “çevre hakkı” ve
“hayvan hakkı” bu çerçeve içindedir. Bunların yanı sıra
“barış hakkı, gelişme hakkı, herkesin ortak mal
varlığından yararlanma hakkı, insanların kendi
kaderlerini tayin hakkı ve dayanışma hakkı” da üçüncü
kuşak insan hakları kapsamındadır.
4- Dördüncü Kuşak İnsan Hakları (İnsan onurunun
korunması hakları):
Bu kuşakta yer alan haklar da bilimsel ve teknolojik
gelişmelerin yol açacağı olumsuz gelişmelere yönelik
olarak gündeme gelmektedir. Örneğin gen
teknolojisindeki gelişmeler belli etik sorunları ve
sorgulamaları beraberinde getirmektedir. Bu kuşakta
yer alan haklara ilişkin ilk düzenleme örnekleri insan
kopyalamayı yasaklayan Avrupa Konseyi Belgeleridir.
Artık günümüzde “Cenin Hakları”ndan da söz
edilmektedir.
İnsan Haklarının Korunması
• Ulusal kurallar yasalar ile korunur.
• Sözleşme ya da antlaşma adı verilen yazılı
ulusal/evrensel belgelerle korunur.
• İnsanlar eğitilerek korunur.
• Uluslar arası yasalarla korunur.
• Düzenli raporlar temelinde korunur.
• Uluslararası koruma sistemleriyle (Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi, Güvenlik Konseyi, Uluslararası
Adalet Divanı, İnsanHakları BM Yüksek Komiserliği vb.)
korunur.
Eğitimde İnsan Hakları
1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanununa göre milli eğitimin
amaçları şöyle belirtilmiştir: “Atatürk ilke ve inkılaplarına ve
anayasada ifadesini bulan Atatürk Milliyetçiliğine bağlı, Türk
milletinin milli, ahlakî, insani, manevi ve kültürel değerlerini
benimseyen, koruyan ve geliştiren, ailesini, vatanını, milletini
seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve
anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik,
lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı
görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline
getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmektir”.
Her yıl 10 Aralık, İnsan Hakları Haftası olarak kutlanmaktadır.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (Beyannamesi)
1. Özgür, onur ve haklarda eşit olma
2. Ayrımcılık yasağı
3. Yaşama, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı
4. Kölelik ve kulluk yasağı
5. İşkence yasağı
6. Hukuk önünde kişiliğin tanınması hakkı
7. Hukuk önünde eşitlik
8. Yargı yerlerine başvuru hakkı
9. Keyfi tutuklanma, alıkonulma ve sürgün yasağı
10. Hakça ve açık yargılanma hakkı
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (Beyannamesi)
11. Suçsuz sayılma hakkı, suç ve cezanın yasallığı
12. Özel yaşam, aile ve konut dokunulmazlığı
13. Dolaşma,yerleşme ve ülkeden ayrılma hakkı
14. Sığınma hakkı
15. Uyrukluk hakkı
16. Evlenme ve aile kurma hakkı ve ailenin korunması
17. Mülkiyet hakkı
18. Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkı
19. Görüş ve anlatım özgürlüğü hakkı
20. Toplantı ve dernek özgürlüğü hakkı
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (Beyannamesi)
21. Ülke yönetimine katılma ve kamu hizmetlerine girme hakkı
22. Sosyal güvenlik hakkı ve ekonomik sosyal ve kültürel
hakların gerçekleştirilmesi hakkı
23. Çalışma, hakça çalışma koşulları, hakça ücret ve sendika hakları
24. Dinlenme, boş zaman , ücretli izin hakları
25. Yeterli yaşam düzeyi hakkı,ana ve çocukların özel korunması
hakkı
26. Eğitim hakkı ve eğitimin amaçları
27. Kültürel yaşama katılma hakkı
28. Hak ve özgürlüklerin gerçekleştiği sosyal ve uluslar arası düzen
hakkı
29. Bireyin ödevleri ve hakların sınırlanması koşulları
30. Hakların yok edilmesini amaçlayan etkinlik ve eylemlerin
yasaklanması
BAŞARILAR DİLERİM

similar documents