Slayt 1 - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Report
KADIN VE AİLE
SAĞLIĞI
HİZMETLERİ
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI
SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ
KOLESTEROL
VE
DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Kolesterol nedir?
Kolesterol Tipleri?
Yüksek kolesterolün sakıncaları nelerdir?
Kolesterol düzeyleri
Kolesterol yüksekliğinin nedenleri
Sigara
Egzersizin kolesterol üzerindeki etkisi
Beslenme
Öneriler
Kolesterol
• Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar, kaslar, karaciğer başta
olmak üzere tüm vücutta yaygın olarak bulunur.
• Kolesterol, dolaşım sisteminde bulunan bir lipittir (yağlı bir madde)
ve ortaya çıkmasının iki temel nedeni vardır;
– İlki kişinin beslenme tarzı.
– İkinci nedense, karaciğer tarafından üretilen kolesteroldür.
Kolesterolün Tipleri
• LDL (Kötü huylu kolesterol)
• HDL (İyi huylu kolesterol)
LDL (Kötü huylu kolesterol)
• Kan damarları duvarlarına girebilmek için
yeterince küçüktürler ve damarlara zarar verirler.
Kötü kolesterol olarak da adlandırılırlar.
• Genelde kolesterol terimini duyduğumuzda ilk
olarak kötü kolesterol aklımıza gelir. Bunun
sebebi, LDL’nin damarlara düzenli olarak
kolesterol taşımasıdır.
• LDL kolesterolü yüksek seviyede olanlar damar
sertliği ve kalp büyümesine ya da kalbe yeterli
kanın ulaşmasına engel olan damar tıkanıklığı
tehlikeleriyle karşı karşıyadırlar
• LDL değerinin düşük olması gerekir.
HDL (İyi huylu kolesterol)
• HDL, fazla kolesterolün sindirim sistemi
ile vücuttan atılması için karaciğere
ulaşmasını sağlar.
• HDL, damar tıkanıklığına ve kan
dolaşımının yavaşlamasına neden
olan kolesterolün vücuttan atılmasını
sağladığı için iyi kolesterol olarak bilinir.
• Düşük değerlerde olması gereken
LDL’nin aksine, vücuttaki HDL
değerlerinin yüksek olması sağlığımız
için oldukça iyidir.
Yüksek Kolesterolün Sakıncaları
• Eğer kanda fazla miktarda kolesterol varsa bu kan damarlarında
birikir ve kan damarlarının sertleşmesine, daralmasına (damar
sertliği = arteroskleroz) yol açar.
• Kalbi besleyen atardamarlarda (koroner arterler) kolesterol
birikimi olursa göğüs ağrısı, kalp krizi gibi sorunlar oluşur.
• Böbrek damarlarında kolesterol birikimi yüksek tansiyon ve
böbrek yetmezliğine yol açabilir.
Yüksek Kolesterolün Sakıncaları
• Beyini besleyen boyun damarlarında kolesterol birikimi olması
felçlere, konuşma bozukluklarına, dengesiz yürümeye, bilinç
kaybına yol açar.
• Bağırsağı besleyen damarları tıkayarak bağırsak ölümüne, göz
damarlarını tıkayarak körlüğe, bacak damarlarını tıkayarak
gangrene vs. yol açabilirler.
Kolesterol Düzeyleri
Düzey
mg/dL
Yorum
<200
Düşük kalp hastalığı riski için
arzulanan düzey
200-239
Sınırda yüksek risk
>240
Yüksek risk
Düzey mg/dl
Yorum
HDL >40 mg/dl
İstenilen düzey
HDL < 40 mg/dl
kalp damar hastalıkları RİSKİ
yüksek
LDL< 130 mg/dl
İstenilen düzey
LDL > 130 mg/dl
kalp damar hastalıkları RİSKİ
yüksek
Kolesterol yüksekliğinin nedenleri
•
•
•
•
•
•
•
Kalıtım
Kilo
Hareketsiz yaşam tarzı
Yaş ve cinsiyet
Alkol kullanımı
Stres
Sigara
Kolesterol yüksekliğinin nedenleri
•
•
•
•
Yanlış beslenme
Tiroid bezinin yetersiz çalışması,
Karaciğer hastalıkları,
Böbreğin mikrobik olmayan iltihabi
hastalıkları,
• Şeker hastalığı ve bazı ilaçlardır.
Sigara
• Sigara içenler yüksek kolesterol
seviyeleri açısından risk
grubundadırlar.
• Sigara içenlerin damar duvarlarının
yüzeylerinde düzensizlikler oluşur
ve bu düzensiz yüzey daha çok yağ
tutulumuna sebep olur.
• Sigara içenlerde HDL-kolesterol
miktarları yaklaşık olarak %15
azalmaktadır.
Egzersizin Kolesterol Üzerindeki Etkisi-1
• Düzenli spor yapmak, bazı bireylerde HDL kolesterolün
artmasını sağlar. Yüksek HDL seviyesi ise kalp hastalığı riskinin
daha az olması anlamına gelir.
• Fiziksel egzersiz, aynı zamanda kilo, şeker ve tansiyon
problemleri yaşamanızı da önler.
• Aerobik hareketleri kalp atışı ve nefes alıp verme hızınızı
yükseltir.
Egzersizin Kolesterol Üzerindeki Etkisi-2
• Yürüyüş, koşu ve yüzme gibi sporları
düzenli olarak yapmak da kalbinize ve
akciğerlerinize iyi gelir.
• Kalp hastalıklarının en önemli
sebeplerinden biri: Hareketsizlik!
• Bahçeyle uğraşma, yürüyüş, temizlik
yapmak ya da dans etmek gibi basit
hareketler dahi, her gün düzenli
yapıldığında kalp hastalığı riskinizi azaltır.
Kolesterolde Beslenme-1
• Kolesterol düşürücü diyet uygulanırken dikkat edilmesi
gereken önemli nokta, posalı besinlerin artırılması.
• Posa, bitkilerin sindirilmeden atılan bitki duvarı kısmına denir.
• Yulaf, arpa, pirinç kabuğundaki bulunan posanın karaciğerde
kolesterol sentezini engelleyerek kan kolesterolünün
düşürülmesinde etkili olduğu kanıtlandı. Posa kolesterolün
vücuttan atılmasına yardımcı olduğu için daha çok
tüketmeliyiz."
Kolesterolde Beslenme-2
• Posa içeriği en yüksek doğal besin
grubu baklagillerdir (kurufasulye,
nohut, barbunya, soya). Bunları
sert kabuklu yemişler, kepeği
ayrılmamış tam tahıl ürünleri
(buğday, yulaf ve çavdar), sebzeler
(bezelye, taze fasulye, pırasa,
ıspanak) ve kuru ve taze meyveler
(ayva, armut, ham muz ve
narenciye) izler.
Öneriler
• Sağlıklı Beslenme Daha az hayvansal
(doymuş) yağ tüketin.
• Alabildiğiniz en ince et dilimlerini satın
alın.
• Etten gözle görülebilen tüm yağları, ve
tavuğun derisini ayırın.
• Daha az hazır bisküvi, pastane ürünü ve
kek tüketin.
• Çoklu veya tekli doymamış yağlar
açısından zengin yağ ve margarinleri
tercih edin.
Öneriler
• Yemek pişirirken katı yağlar yerine ayçiçek yağı, mısırözü veya
zeytinyağı gibi bitkisel yağlar kullanın.
• Bu yağları ayrıca salatalarınıza sos olarak da kullanabilirsiniz.
• Yağsız veya yarım yağlı süt, az yağlı yoğurt, ve az yağlı peynir
gibi, düşük yağ içeren günlük ürünleri tercih edin.
• Haftada en az 2 kez balık tüketmeye özen gösterin.
• Bol bol meyve, sebze ve baklagil tüketin (mercimek ve fasulye
gibi).
Öneriler
• Tam buğday ekmek gibi işlenmemiş karbonhidratları tercih
etmeye özen gösterin.
• Sigarayı bırakın.
• Fazla kiloluysanız, kilo verin.
• Hareketlenin. Her gün 30 dakikalık fiziksel aktiviteyi hedefleyin
(bu süreç, üç adet 10'ar dakikalık seanslardan oluşabilir).
Tempolu yürüyüş ideal olacaktır. Stresinizle başa çıkmayı ve
rahatlamayı öğrenin.

similar documents