SNSA - ZiyoNET

Report
«Davolash fakultetining fakultet va gospital terapiya,
tibbii profilaktika fakultetining ichki kasalliklar kafedrasi»
GOSPITAL TERAPIYA
V - kurs
SERONEGATIV
SPONDILOARTRITLAR
Professor Rizamuhamedova M.Z.
Seronegativ spondiloartritlar
(SNSA)

Ilgari revmatoid artritning seronegativ
turiga mansub deb hisoblanib, HLA-B27
bilan bog’liq bo’lgan, kupilik klinik
o’hshashliklar, ayniqsa eng muhimi
dumg’aza-yonbosh bitishmalari
zararlanishi hamda ushbu jarayonlarga
nasliy moyillikning mavjudligi
hususiyatlariga ega kasalliklar guruhidir
SNSA tasnifi (Moll.J. 1987)






Ankilozlovchi spondiloartrit – Behterev
kasalligi
Psoriatik artrit
Enteropatik artritlar Kron, Uipl
kasalliklarida, nospesifik yarali kolit
Yuvenil surunkali artrit
Reyter kasalligi/sindrom
O’tkir oldingi uveit
SNSA tashhis mezonlari
(Armor et al., 1995)

KLINIK YOKI ANAMNESTIK BELGILARI
 Bel sohasidagi tungi og’riqlar va ertalabki karahtlik – 1 ball.
 asimmetrk oligoartrit – 2 ball.
 Yonbosh sohasidagi utib ketuvchi og’riqlar – 2 ball.
 Qo’l va oyoq barmoqlarining sosiskasimon uzgarishi – 2 ball.
 Talalgiya va boshqa entezopatiyalar – 2 ball.
 Irit - 2 ball.
 Gonokokkli bulmagan uretrit yoki servisit artrit boshlanishdan
1oy oldin
- 1 ball.
 artrit boshlanishdan oldin diareya – 1 ball.
 Hozirda yoki anamnezda psoriaz yoki balanit surunkali
enterokolit – 2 ball
SNSA tashhis mezonlari
(Armor et al., 1995)






RENTGENOLOGIK BELGILARI SAKROILEIT/ ikki
tomonlama II yoki III-IV bosqich – 3 ball.
GENETIK HUSUSIYATLARI
Qarindoshlarida HLA-B 27 bo’lishi, anamnezida
spondilit, Reyter sindromi, psoriaz, uveit, surunkali
kolit – 2 ball
DAVO MUOLAJALARIGA SEZGIRLIGI
Kasallik erta qaytalanganda YAQNV qabul
qilgandan keyin 48 soat ichida og’riq kamayishi yoki
stabillashishi – 1 ball.
12 mezon bo’yicha ballar yig’indisi 6 ga teng va
undan yuqori bo’lsa kasallik ishonchli hisoblanadi
Spondiloartropatiyalarning umumiy
belgilari (Wollheim. 1993)







Ileosakral bitishmalarning patologik jarayonga
qo’shilishi
Entezopatiyalar
oyoqlarda asimmetrik periferik artrit
oila a’zolarida SNSa guruhiga kiruvchi
kasalliklardan birining mavjudligi
Teri, ko’z, ichak, urogenital traktda bo’g’imdan
tashqari belgilarning namoyon bo’lishi
Revmatoid omilga manfiy reaksiya
HLA-B27 bilan bog’liqlik
Ankilozlovchi spondiloartrit tashhis
mezonlari (Simpozium VOZ, Rim 1963)






Bel-dumg’aza sohasida 3 oydan ortiq davom etuvchi
va dam olgandan so’ng o’tib ketmaydigan og’riq va
karahtlik
Ko'krak qafasida og’riq va rigidlik
Umurtqa bel sohasida harakat cheklanganligi
Ko’krak qafasi nafas ekskursiyasining
cheklanganligi
Irit va uning asoratlari
Ikki tomonlama sakroileitning rentgenologik belgilari
(II-IV bosqichlar)
BEHTEREV
kasalligining
tarqalganligi
AS li
bemorlar
0,5-2%
HLA-B27 antigenining uchrashi
umumii populyasiya
7-8%
Behterev
kasalligida
90-95%
bemorlar qarindoshlarida
20-30%
AS kechishi tasnifi




Sekin avj oluvchi
Sekin avj oluvchi, quzish davrlari bilan
Tez avj oluvchi – qisqa vaqt ichida to’liq
ankilo’zga olib keladi
Septik varianti, o’tkir boshlanishi, ko’p terlash,
qaltirash, isitmalash, visseritlarning erta
boshlanishi, ECHTning 50-60 mm/soat va
undan yuqori bo’lishi bilan harakterlanadi.
ASning klinik-laborator ko’rsatkichlar bilan
bog’liq faollik darajalari




minimal –umurtqa va qo’l-oyoqlar bo’g’imlarida bir oz ertalabki karahtlik va og’riq,
ECHT – 20 mm/soatgacha, SRo +
o’rtacha – umurtqa va qo’l-oyoqlar bo’g’imlarida
doimiy og’riq, bir necha soat davom etuvchi
ertalabki karahtlik, ECHT – 40 mm/soatgacha, SRo
++
ifodalangan – umurtqa va qo’l-oyoqlar bo’gimlarida
doimiy kuchli og’riq, bo’gimlarda ekssudativ
o’zgarishlar, subfebril temperatura, kun bo’yi
davom etuvchi karahtlik, ECHT – 40 mm/soat dan
yuqori, SRo +++
Funksional etishmovchilik
darajalari



I – daraja: Umurtqa fiziologik egriliklarining
o’zgarishi, umurtqa va bo’gimlarda harakat
cheklanganligi
II – daraja: Umurtqa va bo’gimlarda
harakatning keskin cheklanganligi
natijasida bemor kasbini o’zgartirishga
majbur bo’ladi
III – daraja: Mehnat qobiliyatining butunlay
yuqolishiga olib keluvchi umurtqa hamma
bo’limlari va tos-son bo’gimlarining ankilozi
yoki o’z-o’ziga hizmat qila olmaslik
AS klinik ko’rinishi
Simptomlari
A’zolar zararlanishi
umurtqa pog’onasi
bo’ilab og’riq
umurtqalararo bo’gimlar,
tos-son va elka bo’gimlari,
bazan boshka periferik
bo’gimlar zararlanishi
Ertalabki karahtlik,
harakat cheklanishi
«so’rovchi» pozasi
shakllanishi
ko'zlar zararlanishi
(oldingi uevit)
Yurak zararlanishi
buirak zararlanishi
(ikkilamchi amioloidoz

Ankilozlovchi
spondilo-artritda
bemorning
“so’rovchi”
holati
Sakroileitning rentgenologik belgilari
Ankilozlovchi
spondiloartritda umurtqa
pogonasidagi rentgenologik
o’zgarishlar
AS da davolash dasturi






rejim
YAQNVni qo'llash
sulfasalazin bilan davolash.
spazmga qarshi miorelaksasiyalovchi
davo
SHJT, massaj, fizioterapevtik davo
sanator-kurort davo
Reaktiv artritlar ( ReA )
bo'g'imlarning
«steril» kasalliklari bo'lib,
bo'g'imdan tashqaridagi infeksiyaga javob
tarzida rivojlanadi va bo'g'imdan kasallikka
sabab bo'lganligi tahmin qilingan omilni
ajratib olish mumkin bo'lmaidi.
keiingi vaqtda ReA lar guruhiga faqat siydik
yo'llari va jinsiy yullar, hamda ichak
infeksiyasi bilan bog'liq va gistomuvofiqlik
antigeni HLA-B27 bilan assosiasiyalanadigan,
seronegativ spondiloartropatiyalar razryadiga
kiritilgan kasalliklarni kiritishga bo'lgan
tendensiya kuzatilmokda.
TASNIFI
Etiologiyasiga ko'ra ReAlarning 2 guruhi
farqlanadi:


urogenital (qo'zg'atuvchisi: hlamidiyalar,
ureaplazma)
enterokolitik (qo'zg'atuvchisi :
iersiniyalar, shigellalar, salmonellalar)
TARQALGANLIGI


RAMN revmatologiya instituti
ma’lumotlariga ko’ra ReA barcha revmatik
kasalliklarning 10-14% ini tashkil qiladi.
Ulardan 50-75% ReA ning urogen
etiologiyali turiga to’g’ri keladi.
UzR Respublika revmatologiya markazi
ma’lumotlariga ko’ra revmatik kasalliklar
bilan murojaat qilgan bemorlar 1998 y –
20%, 2003 yilda 24% ni tashkil qilgan
Reaktiv artritlar kelib chiqishida infeksiya va
genetik moyillikka katta ahamiyat beriladi.



70-80% hollarda urogen artritlar hlamidiy
infeksiyasi bilan bog’liq
10-20% bemorlarda Ureaplasma
urealyticum aniqlanishi mumkin
ayni vaqtda 10-20% bemorlarda infeksion
omilni aniqlab bo’lmaydi
KECHISHI BO’YICHA:




O’tkir (birlamchi bo’gim hujumi 6
oygacha)
Cho’zilgan (1 yilgacha);
surunkali (1 yildan);
residivlanuvchi (kasallikning 6 oydan kam
bo’lmagan remissiyasidan keyin bo’gim
huruji rivojlanishi)
KLINIKA.









bo'g'im zararlanishi
uretrit yoki diareya
ko'z zararlanishi (kon’yuktivit, irit)
oyoq panjasi barmoqlarining sosiskasimon
defigurasiyasi
tovon sohasidagi og'riq va shish
qonda revmatoid faktorning yo'qligi
HLA-B-27 ning borligi
tovon shporalarning rentgenologik belgilari
rentgenologik bir tomonlama sakroileit
POSTENTEROKOLITIK REAKTIV
ARTRIT DIAGNOSTIKASI.




epidemiologik anamnez
kaprologik tekshirish javoblari
sinovial suyuqlikda spesifik antitanalarni
aniqlash
bo'g'im sindromi
UROGENITAL REAKTIV ARTITLARNI
ANIQLASHDA QUYIDAGI BELGILAR
AHAMIYATGA EGA




siydik-tanosil tizimi infeksiyasi bilan artrit
orasidagi hronologik bog'liqlik
navqiron yoshdagi bemorlarda artrit
rivojlanishi ko'pincha oyoq bo'g'imlarining
zararlanishi va ularning nosimmetrik bo'lishi
enteropatiya
tovon bursitlari
80-90% hollarda uretra surtmasidan hlamidiy
yoki ureaplazma aniqlanishi.
DAVOLASH





antibakterial davo (antibiotiklar)
nosteroid yallig'lanishga qarshi vositalar
mahalliy davo sifatida gohida bo’g’im
ichiga kenalog yoki diprospan
fizioterapiya, massaj kasallik faolligi
kamayganda
san-kurort davo
Psoriaz – eng ko’p tarqalgan teri
kasalliklaridan biri
Turli
tadqiqotlar natijalariga ko’ra psoriaz ning
aholi o’rtasida tarqalishi
1-3% (o’rtacha
2,5%) ni tashkil etadi, jinsi, irqi va geografik
o’rniga bog’liq bo’lmaydi. Dermatologik
bemorlarning 5% ini psoriaz bilan
hastalanganlar tashkil etadi. Psoriaz bilan
hastalangan bemorlarning 10-15% ini 10
yoshgacha bo’lgan bolalar tashkil etgani holda
psoriaz simptomlar o’rtacha 28 yoshda paydo
bo’ladi. Psoriatik artrit asorat sifatida 6-10%
bemorlarda kuzatiladi.
PA 5 klinik shakli farqlanadi





Assimetrik oligoartrit
Distal va falangalararo bo’gimlar artriti
Simmetrik revmatoidsimon artrit
Destruktiv artrit
Psoriatik spondiloartrit
Psoriazli bemorlarda bo’gim
sindromining tashhis mezonlari
Qo’l
va oyoq panjalari distal va falangalararo
bo’gimlari zararlanishi.
Bir barmoqning uchta bo’gimi bir vaqtda
zararlanishi.
oyoq panjalari barmoqlarining patologik
jarayonga erta qushilishi.
Talalgiya.
Terida psoriatik toshmalar yoki tirnoqlar
zararlanishi.
Qarindoshlarida psoriaz aniqlanishi.
Revmatoid omil aniqlanmasligi.
osteoliza.
Sakroileit.
Paravertebral ossifikasiyalar rivojlanishi. .

similar documents