ยุทธศาสตร์ที่1OV - กลุ่มปฏิบัติการควบคุมโรคและตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทาง

Report
ยุทธศาสตร์ ท๑ี่
การป้ องกันและการคัดกรองโรคพยาธิใบไม้ ในตับ
นพ.โอภาส การย์กวินพงศ์
ผอ.สานักโรคติดต่อทัว่ ไป
กรมควบคุมโรค
่ ง 52 ปี จาก ปี 2500-ปี 2552
ชว
อัตราความชุ ก
100
(%)
80
62.9
54.7
60
41.7
35.0
40
22.5
18.1
20
0
2500
2524
2534
2539
2544
2552
ปี พ.ศ.
ภาพที่ 1 อัตราความชุกของโรคหนอนพยาธิในประเทศไทย
เมื่อปี พ.ศ. 2500, 2524, 2534, 2539, 2544 และ 2552
(ตรวจอุจจาระด้วยวิธี KATO THICK SMEAR & FECT)
50
อัตราความชุ ก (%)
ปี 2552
40
30
20
8.7
6.5
10
1.2
0
ใบไม้ ตับ ปากขอ
แส้ ม้า
0.5
ใบไม้ ลาไส้
ขนาดกลาง
0.7
ตืด
1.6
0.5
1.7
ใบไม้ ลาไส้ ไส้ เดือน สตรองจิลอยดิส
ขนาดเล็ก
ชนิดของพยาธิ
ภาพที่ 2 ชนิ ดของพยาธิท่เี ป็ นปัญหาของประเทศไทย ปี 2552
(ตรวจอุจจาระด้วยวิธี Formalin Ether Concentration
technique)
ความชุกพยาธิ
ใบไม้ตบั กระจาย
ทางสภาพ
ภูมิศาสตร์ GIS
เขต 5
50
40
30
20.0
17.6
16.1
20
4.6
10
0
ชัยภูมิ
นครราชสี มา
บุรีรัมย์
สุ รินทร์
ภาพที่ 5 อัตราความชุกของโรคพยาธิใบไม้ตบั ปี พ.ศ. 2552 จาแนกตาม
จังหวัดในเขต 5 (ตรวจอุจจาระด้วยวิธี Formalin ether
concentration technique (FECT))
เขต 6
50
40
27.4
24.7
30
20
16.8
14.2
13.8
11.8
5.2
10
8.8
0
กาฬสิ นธุ์ ขอนแก่ น มหาสารคาม ร้ อยเอ็ด
เลย
หนองคาย หนองบัว อุดรธานี
ลาภู
ภาพที่ 10 อัตราความชุกของโรคพยาธิใบไม้ตบั ปี พ.ศ. 2552 จาแนกตาม
จังหวัดในเขต 6 (ตรวจอุจจาระด้วยวิธี Formalin ether
concentration technique (FECT))
50
50.8
เขต 7
38.6
40
32.6
29.5
30
22.5
20
20.2
20
10
0
นครพนม
มุกดาหาร
ยโสธร
ศรีสะเกษ
สกลนคร
อานาจ
เจริญ
อุบลราช
ธานี
ภาพที่ 19 อัตราความชุกของโรคพยาธิใบไม้ตบั ปี พ.ศ. 2552 จาแนกตาม
จังหวัดในเขต 7 (ตรวจอุจจาระด้วยวิธี Formalin ether
concentration technique (FECT))
พฤติกรรมการบริโภคอาหารทีท่ าจากปลานา้ จืด และเนือ้ สั ตว์ อนื่ ๆ โดยไม่ ได้ ทาให้ สุกดี
ด้ วยความร้ อนเสี ยก่อน ของประชาชนในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2552
ก้อยปลาดิบ
ลาบปลาดิบ
ปลาส้มดิบ
ปลาจ่อม
ปลาฟัก
ปลาเจ่า
หมา่ ขี้ปลา
แจ่วบองปลาร้าดิบ
น้ าพริกปลาร้าสับเครือ่ งแกงดิบๆ
ปลาร้าดิบๆ
ส้มตาใส่ปลาร้าดิบ
ลาบหมูดิบ
ลาบเนื้ อดิบๆ
ลูเ่ นื้ อ
เนื้ อวัวดิบๆ
3.2
3.1
3.6
4.2
2
2.5
3
90.3
9.3
15.2
20.1
5.5
6.7
3.3
4.6
50
40
30
20
10
0
กินเป็ นประจา
พฤติกรรมการถ่ ายอุจจาระในส้ วมของประชาชน
ในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2552
การถ่ ายอุจจาระ
ในส้ วมทีถ่ ูกสุ ขลักษณะ
เมื่ออยู่ทบี่ ้ าน
76.4
23.3
0.2
การถ่ ายอุจจาระ
ในส้ วมทีถ่ ูกสุ ขลักษณะ
เมื่อออกไปทางานในสวน
ในไร่ หรือไปทานา
44.7
เป็ นประจา
เป็ นบางครัง้
ไม่เคยปฏิบตั ิ
41.5
10.9
%
0
20
40
60
80
100
ประชาชน
-วิถีชีวิต ความเชื่อ
-พฤติกรรมการบริ โภค
-การขับถ่ายในส้วม
สิ่ งแวดล้อม
-พาหะนาโรค
-ความเข้มแข็งชุมชน
โรคพยาธิใบไม้ในตับ
การเข้าถึงบริ การการแพทย์
และสาธารณสุ ข
มะเร็ งท่อน้ าดีในตับ
การปรับเปลีย่ นพฤติกรรมสุ ขภาพ


พฤติกรรมการบริ โภค
พฤติกรรมการขับถ่าย
ผูท้ ี่เกี่ยวข้อง
 ประชาชน ชุมชน อสม. สื่ อมวลชน หน่ วยงานสาธารณสุ ข
การเข้ าถึงบริการการแพทย์ และสาธารณสุ ข


การคัดกรองและการรักษา
การติดตามผลรายบุคคล
ผูท้ ี่เกี่ยวข้อง
 ประชาชน ชุมชน อสม. หน่ วยงานสาธารณสุ ข
แนวทางการดาเนินการคัดกรองผู้ป่วยโรคพยาธิใบไม้ ตบั และมะเร็งท่ อนา้ ดี
เสี่ ยง
ทะเบียนกลุ่มเสี่ยง
ตรวจอุจจาระ
ค้นหากลุ่มเสี่ยงโดยการคัด
กรองด้ วยวาจาในพืน้ ที่เสี่ ยง
จัดประเภทกลุม่ เสี่ยง
Negative
ไม่ เสี่ ยง
ปรั บเปลี่ยนพฤติกรรม
ตามประเภทกลุ่มเสี่ยง
เฝ้าระวังพฤติกรรม
Positive
รั กษา
โรงพยาบาล
อายุ 40 ปี ขึน้ ไป
Ultrasound
ความผิดปกติของท่ อนา้ ดี
ผู้ป่วยมะเร็งท่ อนา้ ดี
เฝ้าระวังโดยการ U/S
เข้ าสู่ระบบการรั กษา
กลุ่มเป้ าหมาย



ประชาชนทุกคน
ประชาชนกลุ่มเสี่ ยง
ประชาชนกลุ่มเสี่ ยงสูง
วิธีการและสิ่ งสนับสนุน




หน่วยงานสาธารณสุ ข
หน่วยงานภาครัฐอื่นๆ
ชุมชนเอกชน
อสม.
กิจกรรมการดาเนินงาน
 จัดทาคู่มือการดาเนิ นงาน
ปฏิบตั ิงาน ประกอบด้วย วิธีการเลือกพื้นที่
เสี่ ยงสูง พิจารณาการคัดกรองโดยใช้แบบคัดกรองด้วยวาจา พิจารณา
แนวทางการค้นหากลุ่มเสี่ ยง การจัดทาทะเบียนกลุ่มเสี่ ยง การขึ้น
ทะเบียนและ การส่ งต่อ (สานักงานป้ องกันควบคุมโรค)
 จัดการประชุมเพื่อผลักดันสู่ นโยบายและการปรับเปลี่ยนวิธีการตรวจ
อุจจาระจากวิธี Kato’s thick smear เป็ น Formalin
ethyl-acetate concentration ในกลุ่มผูบ้ ริ หารระดับพื้นที่
(สานักงานป้ องกัน ควบคุมโรค)
กิจกรรมการดาเนินงาน
 จัดการอบรมเรื่ องกระบวนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแก่บุคลากร
ใน
พื้นที่ (สานักงานป้ องกันควบคุมโรค)
 จัดอบรมเรื่ องการตรวจอุจจาระด้วยวิธี Formalin ethylacetate concentration (FECT) หรื อ วิธี
Modified Kato thick smear กลุ่มเป้ าหมาย คือ
บุคลากรห้องปฏิบตั ิการ
(คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น/สานักงานป้ องกันควบคุม
โรค)
กิจกรรมการดาเนินงาน
 คัดเลื อกพื้นที่ เสี่ ย งสู ง จัง หวัด ละ
2 อาเภอ การคัดกรองด้วยวาจา และ
จัดทาทะเบียนกลุ่มเสี่ ยงในรายตาบล ( CUP )
 กลุ่มเสี่ ยงส่ งตรวจอุจจาระในกรณี เข้าเกณฑ์ตามแนวทางส่ งตรวจอัลตร้า
ซาวด์ ที่โรงพยาบาลจังหวัด (CUP)
 จัดกระบวนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในกลุ่มเสี่ ยง (CUP)
ผลผลิตโครงการ
 แนวทางการดาเนิ นงานระดับจังหวัด/เขต/ภาค
 กลุ่มเสี่ ยงได้รับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
 ผูป
้ ่ วยสงสัยมะเร็ งท่อน้ าดี ได้รับการขึ้นทะเบียนเพื่ออยูใ่ น
ระบบติดตามการรักษา
 ผูป
้ ่ วยติดพยาธิใบไม้ตบั ได้รับการรักษาและปรับเปลี่ยน
พฤติกรรม
การติดตามผลการดาเนินงาน
 การนิเทศ ติดตาม และสนับสนุนการดาเนินงานในพืน
้ ที่
(สานักงานป้องกันควบคุมโรค /สานักงานสาธารณสุ ขจังหวัด)
 จัดเวทีแลกเปลีย
่ นเรียนรู้ นาเสนอผลงาน 3 ครั้ง (ต้ นน้า/กลางน้า/ปลาย
นา้ )
(สานักงานป้องกันควบคุมโรค)
ตัวชี้วดั โครงการ
 ร้อยละ 80 ของประชากรกลุ่มเป้ าหมายในพื้นที่
ดาเนินการได้รับการคัดกรอง
 ร้อยละ 70 ของกลุ่มเสี่ ยงโรคพยาธิ ใบไม้ตบ
ั ได้รับ
การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
การประเมินผล



ช่วงต้นการดาเนินโครงการ
หลังการดาเนินการ6เดือนและ1ปี
ช่วงรอบการประเมินของประเทศพ.ศ.2557และพ.ศ.2559
เป้ าหมาย




ความชุกของโรคในภาพรวมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้ต่ากว่าร้อย
ละ10ในปี 2557
ความชุกของโรครายจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้ต่ากว่าร้อย
ละ10ได้อย่างน้อย10จังหวัดในปี 2556
ความชุกของโรครายจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้ต่ากว่าร้อย
ละ10ได้อย่างน้อย15จังหวัดในปี 2557
ความชุกของโรคในภาพรวมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือให้ต่ากว่าร้อย
ละ5ในปี 2559
งบประมาณ
สนับสนุนจังหวัดในกิจกรรมต่างๆ
20 จังหวัดๆละ 1 ล้านบาท
 รวมงบประมาณทั้งสิ้ น
20ล้านบาท


similar documents