Document

Report
‫بسم هللا الرحمن الرحیم‬
‫اقدامات بهداشتی در مقابل‬
‫تهدیدات بیولوژیک‬
‫مرکز مدیریت بیماریهای واگیر‬
‫‪1391‬‬
‫اهمیت نظامی بیماریها در تاریخ‬
‫• دیسانتری از باروت و تفنگ و توپ‪ ،‬برای‬
‫نیروهای نظامی کشنده تر بوده است‪ .‬ویلیام اوسلر‬
‫• در دوره جنگهای ناپلئون ‪ 8‬برابر آنچه در میدان‬
‫های نبرد کشته شدند‪ ،‬اسهال سربازان را از پای‬
‫درآورد و دوره جنگهای کریمه (‪)1856 -1853‬‬
‫اسهال خونی ‪ 3‬برابر میدان جنگ سربازان را به‬
‫کام مرگ فروبرد‪.‬‬
‫عوامل بیولوژیک‬
‫• عوامل بیولوژیک تهدید کننده سالمت‪ ،‬شامل باکتریها‬
‫‪ ،‬قارچها‪ ،‬ویروسها و سموم تولید شده توسط این‬
‫میکروارگانیسم ها (بوتولیسم‪،‬توکسینهای دریایی‪)... ،‬‬
‫می باشند‪.‬‬
‫این عوامل با عوامل تهدید کننده شیمیایی و هسته ای تفاوت هایی دارند از‬
‫جمله‪:‬‬
‫‪ .1‬پنهان کردن آنها راحت است‬
‫‪ .2‬در صورت مسری بودن‪ ،‬بیماران باعث گسترش بیشتر بیماری می شوند‬
‫‪ .3‬هرچه از زمان شروع یک طغیان (در خفا و بدون تشخیص) بگذرد‪ ،‬کنترل آن‬
‫طغیان دشوارتر می شود‬
‫عوارض عوامل بیولوژیک فقط جسمانی نیست و عوارض روانی و‬
‫ترس ناشی از گسترش آنها‪ ،‬جامعه هدف را ضعیف و پراکنده می نماید‪.‬‬
‫راه انتقال‬
‫انتقال میتواند مستقیم از راه مواد آلوده و یا از راه حاملین گوناگون انجام‬
‫شود‪.‬‬
‫– شایعترین حامل‪ ،‬حشرات هستند‪:‬‬
‫– پشه‪ ،‬کنه‪ ،‬کک‪ ،‬شپش!‪... ،‬‬
‫سایر حیوانات مانند موشها و جوندگان‪ ،‬پرندگان‪ ،‬دام های اهلی‪ ،‬حیوانات وحشی و‬
‫جانوران آبزی و دریایی می توانند مخزن بیماری بوده ویا ناقل بیماری باشند‪.‬‬
‫گاهی خاک‪ ،‬آب‪ ،‬غذا‪ ،‬اشیاء (مخازن آب) و جریان هوا می توانند مخزن و یا ناقل‬
‫بیماری باشند و گاهی میکروارگانیسم را به سمت بدن انسان هدایت نموده یا در‬
‫اطراف انسان پراکنده نمایند‪.‬‬
‫اهداف حمله‬
‫• میکروارگانیسم ها لزوما برای انسان بیماریزا‬
‫نیستند؛ امروزه از میکروارگانیسم هایی استفاده‬
‫میشود که پالستیک و فلزات را تخریب میکنند‬
‫و به بدنه جنگ افزارها و کامپیوترها و‬
‫اطالعات آسیب میزنند‬
‫• گاهی عوامل بیولوژیک اهداف اقتصادی دارند‬
‫که امروزه بسیار مهم هستند؛ مانند اهداف‬
‫کشاورزی و همچنین از بین بردن دام ها و یا‬
‫فرآورده های دامی‬
‫تاریخچه‬
‫تب دنگ بارها و بارها ارتش آمریکا‬
‫را در کشورهای گوناگون مورد آسیب‬
‫قرار داده است؛ هرچند مرگ و میر‬
‫زیادی ندارد اما ناتوان کردن نیروها‬
‫باعث به هم ریختگی آرایش نظامی و‬
‫خستگی نیروها شده است‪.‬‬
‫• واکسنی از سال ‪ 1993‬توسط مرکز تحقیقات نیروی دریایی‬
‫آمریکا در حال ساخت است و امسال وارد اولین مرحله‬
‫آزمایشی بالینی خود شده است‪.‬‬
‫تجربه تلخ ارتش برخی کشورها با عوامل‬
‫بیولوژیک‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫آبله‬
‫تب زرد‬
‫تب دنگ‬
‫آدنوویروس‬
‫‪HIV‬‬
‫ماالریا‬
‫‪...‬‬
‫گسترش روزافزون تب دنگ در جهان‬
‫ماالریا و اهمیت آسیای جنوب شرق‬
‫جذام‬
‫سل‬
‫شش عامل مهم بیوتروریسم‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫سیاه زخم‬
‫بوتولیسم‬
‫طاعون‬
‫آبله‬
‫توالرمی‬
‫تب های خونریزی دهنده؛ ابوال و ‪...‬‬
‫استراتژی مناسب؟‬
‫• عوامل بیولوژیک گاهی نیروهای نظامی را با چالش های شدیدی‬
‫مواجه میکنند‪.‬‬
‫– هزینه درمان در جنگ جهانی دوم و سایر جنگها‪:‬‬
‫• ‪%3‬زخم حاصل از جنگ‪ %82 -‬درمان عفونت ها‬
‫• درپیش گرفتن استراتژی درمان گاهی بدلیل از دست رفتن فرصت باعث‬
‫ایجاد خسارت های غیرقابل جبران می شود‪.‬‬
‫• بهترین استراتژی ”پیشگیری“ است‪.‬‬
‫‪ .1‬پیشگیری قبل از بروز حادثه بیولوژیک‬
‫‪ .2‬پیشگیری بعد از حمله بیولوژیک‬
‫پیشگیری قبل از بروز حادثه بیولوژیک‬
‫‪ .1‬دانش و آمادگی در برابر وقایع احتمالی‬
‫‪ .1‬درجنگ ها و حوادث شیمیایی و بیولوژیک مسائلی مطرح می شود که‬
‫سیستم پزشکی و بهداشتی را ناکارآمد میکند و باید ازقبل با این شرایط‬
‫سازگاری پیدا کرده باشند‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫‪.5‬‬
‫‪.6‬‬
‫واکسیناسیون‬
‫بهداشت محیط و نامساعد کردن شرایط رشد و تکثیر‬
‫میکروارگانیسم ها و ناقالن بیماریها‬
‫کنترل دقیق و روتین مواد خوراکی از تولید تا بسته بندی و انتقال‬
‫و ذخیره سازی‬
‫داروهای پیشگیری کننده ‪ :‬ماالریا و ‪...‬‬
‫آموزش افراد در معرض خطر در رابطه با رعایت دقیق بهداشت‬
‫فردی‪ :‬دست شستن‪ ،‬آداب سرفه و ‪...‬‬
‫اقدامات بهداشتی بعد از حوادث بیولوژیک‬
‫– اقدامات بهداشتی جهت کنترل حوادث ‪ 3‬دسته کلی می شوند‪:‬‬
‫‪ .1‬عملیاتی‪ :‬کاهش برخورد اهداف با عامل خطرزا‬
‫–‬
‫اعالم هشدار و تخلیه و پاك سازي نواحي آلوده شده‬
‫‪ .2‬اقدامات مهندسی‪ :‬معموالً براي محدود نمودن انتشار خطر‬
‫–‬
‫شامل كاربرد تكنولوژي هایي از جمله كنترل جریان هوا‪ ،‬فیلترها‪ ،‬اشكال‬
‫متنوع آلودگي زدایي‬
‫‪ .3‬حفاظت فیزیکی‪ :‬دو دسته کلی می شود‪:‬‬
‫–‬
‫–‬
‫حفاظت فردی‪ :‬به منظور کاهش در معرض قرار گیری افراد است؛ ماسک‬
‫و ‪...‬‬
‫حفاظت جمعی‪ :‬نوعی کنترل مهندسی است برای حفاظت افراد در معرض‬
‫قرار گرفته تا درآنها بیماری کمتر و خفیفتری ایجاد شود‪.‬‬
‫کشف عامل‬
‫• کشف عامل در اتمسفر‪:‬‬
‫– توسعه دستگاههای کشف ابر آئروسولی بیولوژیک مانند روش‬
‫‪LIDAR‬‬
‫• کشف آلودگی میکروبی در آب‪ :‬متاسفانه معموال تاخیری و‬
‫بعد ازرسیدن به دست مصرف کننده است؛‬
‫– شمارش میکروارگانیسمهای داخل آب روش ساده برای اعالن‬
‫خطر است‬
‫• کشف آلودگی میکروبی در مواد غذایی‪ :‬شمارش میکروب‬
‫منطقی نیست؛ بهترین روش کشت است اما وقت گیر است‬
‫– امروزه روشهای مولکولی جایگزین شده اند‬
‫در جنگهای میکروبی آنچه از مسئله‬
‫تشخیص عامل مهم تر است‪،‬‬
‫موضوع تشخیص سریع است‪.‬‬
‫چراکه زمان‪ ،‬در رفع‬
‫آلودگی و درمان و‬
‫پیشگیری و حفاظت‬
‫افراد و ‪ ...‬مهم است‪.‬‬
‫سرعت تشخیص و اعالم هشدار‬
‫• تشخیص عوامل بیولوژیک‬
‫معموالً به سرعت انجام نمی شود‪ :‬کشت ‪ ،‬سرولوژی‪... ،‬‬
‫{برخالف عوامل شیمیایی و هسته ای}‬
‫• یکی از مهمترین راه های پیشگیری گسترش بیماری در‬
‫بین سایر افراد‪ ،‬تشخیص زود هنگام حادثه و عامل‬
‫بیولوژیک است‬
‫• انجام اقدامات بهداشتی به موقع ممکن است کمک کننده‬
‫باشد‪ ،‬و تاخیر در این اقدامات می تواند صدمات جبران‬
‫ناپذیری وارد نماید‬
‫سرعت در تشخیص‪ :‬مهمترین رکن دفاعی در‬
‫برابر حمالت بیولوژیکی‬
‫مراقبت سندرمیک راهکاری برای کشف سریع طغیانها و‬
‫تعیین عوامل احتمالی‬
‫روشهای گوناگون تشخیص عوامل بیولوژیک‬
‫• سرعت کشف عامل در‬
‫برابر دقت‬
‫• روشهای مرسوم‬
‫تشخیص از ‪wolf‬‬
‫‪ trap‬تا بیوسنسورها‬
Biorobots or microchip-mechanized insects
These insects can, in a single operation, process DNA,
screen blood samples, scan for disease genes, and
monitor genetic cell activity.
‫فاز اول مبارزه با همه گیری‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫در مبارزه با همه گیری آنچه از درمان مهم تر است‪،‬‬
‫جداسازی بیماران از سایرین درفضاهای ایزوله مناسب‬
‫است {در صورتی الزم باشد}‬
‫اگر راه ایجاد همه گیری آب و غذای آلوده باشد بهترین راه‬
‫پیدا کردن سریع منبع و حذف آن است‪.‬‬
‫رعایت فاصله مناسب با بیماران تنفسی و رعایت احتیاطات‬
‫بهداشتی مناسب با همه گیری‬
‫مراقبت سندرمیک در این زمینه بسیار کمک کننده است‬
‫واکسن ها‬
‫• دالیل تمایل نیروهای نظامی به استفاده از واکسن‪:‬‬
‫– ضرورت تئوریک و عملی برای حفظ نیروها‬
‫– حفظ سالمت خود نیروهای مهاجم‪ :‬معموال از عواملی استفاده‬
‫می شود که راه حفاظت آنرا خودشان بدانند‪.‬‬
‫– حفظ مهاجمین در برابر بیماریهای منطقه‬
‫{امروزه بیشتر ‪BW‬ها را ویروس ها تشکیل می دهند و علم‬
‫مهندسی ژنتیک بسیار پیشرفت نموده است}‬
‫• انواع واکسن‪:‬‬
‫• پیشرفت های تولید واکسن‪:‬‬
‫انواع واکسن‪:‬‬
‫‪ .1‬کشته شده‬
‫‪ .2‬زنده ضعیف شده‪ -1 :‬پاساژ مکرر ‪ -2‬استفاده از گونه دیگر همان‬
‫عامل ‪ -3‬گونه های حساس به حرارت که به ریه نمیروند‪:‬‬
‫‪RSV,Influenza‬‬
‫‪ .3‬پیشرفت کامپیوتر و بیوتکنولوژی‪:‬‬
‫‪ .1‬سنتز شیمیایی پروتئین ها و توکسین ها (هپاتیت ‪ B‬و ‪)...‬‬
‫‪ .2‬تبدیل توکسین به توکسوئید با مهندسی پروتئین مانند توکسوئید وبا در‬
‫‪1996‬‬
‫‪ .3‬واکسن های اسید نوکلئیک‪ DNA :‬واکسن ها‪ RNA ،‬واکسن ها‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫ایجاد ایمنی خاطره ای‬
‫ایجاد انواع پاسخ ایمنی‬
‫تولید واکسنهای ترکیبی ممکن است‬
‫نیازبه زنجیره سرد ندارند‬
‫ساده تر از پروتئین های نوترکیب است و هزینه تولید کمتری دارند‬
‫‪ .4‬واکسنهای آنتی ایدیوتایپیک‬
‫‪ .5‬آنتی بادی های مونوکلونال‬
‫‪ .6‬روشهای جدیدتر و دقیقتر‬
‫آمادگی پیش از برخورد با حوادث بزرگ‪ ،‬و‬
‫تقویت زیرساختهای بهداشتی از مهمترین‬
‫اقدامات دفاعی است‪.‬‬
‫نتایج‬
‫• ملزومات آمادگی برای برخورد با حوادث بیولوژیک‪:‬‬
‫‪.1‬‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫‪.5‬‬
‫‪.6‬‬
‫‪.7‬‬
‫‪.8‬‬
‫داشتن سیستم بهداشتی ورزیده و تمرین داده شده‬
‫همکاری نزدیک و همسو با سیستم های مراقبت بهداشتی‬
‫داشتن آزمایشگاه معتبر‪ ،‬سریع و در دسترس‬
‫مراقبت و تحت نظر داشتن دقیق بیماریها و توجه به روند تغییرات‬
‫(استفاده از مراقبت سندرمیک)‬
‫ارتقا آموزش بهداشت در افراد‬
‫فعال کردن مراکز تحقیقات پیشرفته و بروز‬
‫داشتن انبار دارویی کافی و مناسب برای طغیان های بزرگ ناگهانی‬
‫توجه به این نکته که تاریخ همیشه آموزگار خوبی نیست و حوادث جدید‬
‫در کمین خواهد بود‪.‬‬
‫با سپاس از حوصله و توجه شما‬

similar documents