Presentatie door Chantal Van Audenhove

Report
De zorg voor kwetsbare ouderen:
perspectieven en uitdagingen
Prof. Dr. Chantal Van Audenhove
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Perspectieven
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Persoonlijke benadering
Krachtige omgeving
Humane en integrale zorg
Waardig levenseinde
Sterke werkomgeving
Positieve beeldvorming van WZC
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
2
Persoonlijke benadering
• Zolang mogelijk thuis, minder
woonzorgcentra
• Thuis is voor iedereen verschillend
• Weg van standaardpaketten
• Geen routines
• Geïndividualiseerd
• Eigen keuze zolang als mogelijk
• Als dat niet meer kan: zoveel mogelijk zoals
thuis, zo huiselijk mogelijk
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
3
Normalisatie als leidraad in
woonzorg
Uitgangspunt = NORMALISATIE
Kleinschaligheid
= noodz. maar
geen voldoende
voorwaarde
Werkingsprincipes
= bijkomende voorwaarden
1. Integratie en participatie
2. Zorg op maat
3. Kwaliteit van leven
4. Kwaliteit van de relaties
5. Tussen autonomie en
geborgenheid
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Krachtige omgeving
stimulerend voor een gewoon leven
• Wonen in een gewoon huis in de rij met een voor- en
een achterdeur en een brievenbus
• Beschikken over een ruimte die de persoon zelf naar
eigen smaak kan inrichten
• Het eigen dagritme bepalen
• Een eigen menu samenstellen
• Ingebed zijn in een wijk of dorp en gebruik maken van
de diensten die men er heeft zoals de kapper, de
buurtwinkel, de kerk
• Deelnemen aan de activiteiten uit de wijk of de straat
• Samen eten bereiden
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
5
Kleinschaligheid
• Weg van de grote instellingen met reusachtige zalen
• Naar huiselijke omgevingen en zorg in de eigen
woning of service flats
• Nog geen voldoende vereiste om van een goede
kwaliteit te spreken
• Soms is deze krachtige omgeving van een
woonzorgcentrum beter dan in de eigen woning
blijven: rust, struktuur, activiteiten die uitdagen om
actief te blijven...
• Tussenvormen ontwikkelen !
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
6
Midden tussen
• Autonomie – vrijheid - zelfbeschikking
• Geborgenheid – veiligheid – verantwoord
•
•
•
•
•
•
•
Herkenbare omgeving, inrichting van eigen smaak
Eigen meubels
Toegankelijk voor rolstoel
Tuin – natuur – seizoenen
Aandacht voor geuren, kleuren, vormen, akoestiek
Licht !
Mogelijkheid eigen maaltijd te maken
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
7
Integratie en participatie in
het maatschappelijke leven
• Gedragen zijn door de omgeving
• Deelnemen aan het maatschappelijk leven buiten de
eigen woning: multigenerationeel
• Bezoek van schoolkinderen, eigen zomerfeest,
kunstnamiddagen...
• En de woning staat altijd open voor bezoekers
• Aantrekkelijk voor bezoekers !
• Geen bezoekuur: altijd welkom
• Deelnemen aan activiteiten in de leefruimte
• Samen leven met bewoners: nieuwe familie
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
8
Humane en integrale zorg
•
•
•
•
•
•
Zorg is ondergeschikt aan kwaliteit van leven
Eigen gewoontes van de bewoner flexibiliteit
Persoon = centrale vertrekpunt van alles
Integrale – holistische benadering
Volwaardig burger ook in kwetsbare fasen
Strijd tegen verkleutering van ouderen
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
9
Waardig levenseinde
• Leven geven aan de dagen ipv dagen
toevoegen aan het leven
• Advanced care planning
• Goede patiëntgerichte informatie
• Familieleden betrekken als partners
• Zorgzaam afscheid nemen
• Overgangsfase in het leven van velen
respecteren
• Rouw en verdriet respecteren en accepteren
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
10
Sterke werkomgeving
•
•
•
•
•
Meer tijd voor persoonlijke aandacht
Minder tijd voor registratie, routine zorgen
Transdisciplinariteit - teamspelers
Management by walking around
Personeel met sterke competenties:
•
•
•
•
•
Interpersoonlijke sensitiviteit
Respectvolle omgang
Creativiteit
Ontmoeting met de ander
Positieve ingesteldheid
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
11
Positieve beeldvorming
• Is niet “ontkenning” van ouder worden
• Wel erkenning van ouder worden met keuzes
die daarbij horen
• Woonzorgcentrum als positieve optie in die
situaties waarin het wenselijk is
• Eigen professionaliteit en ambitie van
verzorgers op de voorgrond plaatsen
• Bewoners zo mooi mogelijk aankleden en
verzorgen
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
12
Uitdagingen voor de toekomst
•
•
•
•
Betaalbaarheid
Competent personeel
Stop de betutteling
Pas de regelgeving aan !
Uitdaging 1
betaalbaarheid
• Met meer diversiteit, individuele aanpak,
maken we het ons niet gemakkelijker
• Hoe vinden we dan nog het juiste midden
tussen betaalbaarheid en kwaliteit?
• En vooral kwaliteit van leven?
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Uitdaging 2
competent personeel
 Voldoende personeel vinden, met de goede attitude en de
juiste competenties om idealen van zorg op maat te realiseren
 Zorgberoepen niet bepaald in de lift en men neigt naar
toegenomen specialisatie
 Bewonersgerichtheid, vraaggerichtheid is nog te weinig een
aandachtspunt
 We moeten nog de omslag maken in onze hoofden en
mentaliteit. Dit zal de grote uitdaging zijn
 Onderwijs en opleiding spelen hierin een belangrijke rol: vaak
achter op de ontwikkelingen op het terrein. Bijbenen !
 En ook levenslang leren op de werkvloer : teamcompetenties
ontwikkelt men ter plekke !
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Interpersoonlijke
sensitiviteit
De vaardigheid om signalen op te vangen en ze accuraat te interpreteren
Vooral signalen die uitdrukking zijn van iemands emotionele, cognitieve en fysieke toestand.
“U ziet er toch zo verdrietig/vrolijk uit vandaag…”
Luisteren met de ogen, opmerkzaam zijn, empathie
“Listen with your eyes !”
Persoonlijke aandacht geven, praten met iemand die het niet begrijpt, een stemming creëren waarin
de persoon zich positief aangesproken voelt
“Hable con ella”
Focus op herstel
Leven met de nadelige gevolgen van de ziekte, maar laat de ziekte niet domineren.
“Focus on capacity not on disability”
De persoon in zijn waardigheid laten
Vooral bij manifest falen en beschamende situaties: altijd zelf de fout op zich nemen of doen alsof het
allemaal niet zo erg is.. Humor hanteren…
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Uitdaging 3
Stop de betutteling !
“Haar levenslange afkeer van ziekenhuizen en bejaarden (‘al
die oude mensen’) is merkwaardig getemperd – of
afgestompt? Misschien is ze vooral opgelucht dat ze niet meer
vastgebonden wordt.”
Tom Lanoye, Sprakeloos, 2010 p.190
“Ze laat zich zonder respons de betutteling welgevallen van
sommige verpleegsters. (Hoe voelen we ons vandaagskes?
Gaan we ons soepke opeten of hebben we alleen goesting in
ons speculaaske?)”
Tom Lanoye, Sprakeloos, 2010 p.191
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
17
Naar empowerende
voorzieningen !
• Luisterende en betrokken stafleden die vertrekken van hun
eigen levenservaring
• Een waaier aan ondersteuningsmogelijkheden: keuze
mogelijkheid !
• Goede informatie die zelfmanagement ondersteunt en herstel
bevordert
• Optimistische attitude van hulpverleners, mogelijkheid om
positieve risico’s te nemen
• Gebruikers worden betrokken bij de hulpverlening en bij de
planning: een model van coproductie
• Mensen worden niet klein en hulpbehoevend gehouden, maar
wel uitgerust om wat ze nog kunnen zelf te doen
• De voorziening sluit aan bij lokale dienstverlening – maakt
sociale inclusie mogelijk.
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Waardigheid in zorg
Dignity in care network UK
http://www.scie.org.uk/publications/guides/guide15/index.asp
• Hanteer een nultolerantie tov alle vormen van misbruik.
• Ondersteun de mensen met hetzelfde respect dat je zou wensen voor jezelf
of voor een familielid.
• Behandel iedere persoon als een individu door gepersonaliseerde hulp aan
te reiken.
• Bevorder dat mensen een maximum aan onafhankelijkheid, eigen keuze en
controle kunnen bewaren.
• Luister en help de mensen om hun noden en voorkeuren uit te drukken.
• Respecteer het recht op privacy.
• Verzeker dat mensen een klacht kunnen formuleren zonder vrees voor
vergelding
• Omgaan met familie en informele zorgverstrekkers als zorgpartners
• Bevorder het zelfvertrouwen en het positieve zelfwaardegevoel.
• Help vereenzaming en isolatie tegen te gaan.
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012
Uitdaging 4:
pas de regelgeving aan!
• Flexibele en multidisciplinaire inzet van personeel in zorg:
• Multidisciplinair (ook ergotherapeuten, kinesisten, ..)
• Competentiemanagement !
• Zorgcontinuïteit !
• Goede praktijken
• Zichtbaar maken
• Ondersteunen in hun werking
• Multipliceren
• Regelgeving aanpassen aan basisprincipes van zorg die
kwaliteit van leven ondersteunt
Naar een dynamische ouderenzorg in 2020
Congres 20 jaar FOS – 23 november 2012

similar documents