Çek

Report
FİİL EHLİYETİ
Çek keşide edecek kişinin ayırt etme gücüne yani temyiz
kudretine sahip olması ve 18 yaşından küçük olmaması
gerekmektedir. Ancak küçükler ve kısıtlılar veli veya
vasilerinin izni ile çek keşide edebilirler.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEKTE TEMSİL
• Çek Kanunu m. 5/3 “Çek hesabı sahibi gerçek kişi, kendisi
adına çek düzenlemek üzere bir başkasını temsilci veya vekil
olarak tayin edemez. Gerçek kişinin temsilcisi veya vekili
olarak çek düzenlenmesi hâlinde, bu çekten dolayı hukukî
sorumluluk ile idarî yaptırım sorumluluğu çek hesabı sahibine
aittir.”
• Yani gerçek bir şahıs kendi adına çek keşide etmesi için vekil
tayin edemez. Eğer ederse, keşide edilen çekten bizzat
sorumludur, bu durum çekin geçerliliğini etkilemez.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
• Ticari şirketlerde çek keşide etmek için açık yetki verilmelidir.
Ticaret ünvanının altına çeki düzenleyen kişinin ad-soyadı
yazılır.
• Şirket adına yetkisiz kişi tarafından keşide edilen çeke şirket
icazet vermezse keşide eden bizzat sorumludur.
• İki kişinin müştereken imzası ile geçerli tüzel kişi çekinde bir
kişi imza atmışsa bu çek tüzel kişiyi bağlamaz, imzayı atan
çekten bizzat sorumludur.
• Keşidecinin imzası sahte bile olsa, iyiniyetli hamil cirantalara
başvurabilir.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEKİN UNSURLARI
• Aşağıda sayılı zorunlu unsurlardan birinin dahi eksikliği çekin
kambiyo senedi vasfını ortadan kaldıracaktır.
• Üzerinde “çek” kelimesi yazmalı (yabancı dil)
• Kayıtsız şartsız muayyen bir bedelin ödenmesi için havaleyi
ibaresi bulunmalı (rakam-yazı-usd)
• Ödeme yeri (makbu MB)
• Keşide yeri ve günü (31.02 örneği. Paraf.)
• Keşidecinin imzası
• Bu zorunlu ibarelerin dışında aşağıdaki ibareler çeke
eklenebilir:
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEKE YAZILMASI MÜMKÜN İLAVELER
•
•
•
•
•
•
“Ciro ve/veya temlik edilmez” kaydı
“Aynen ödeme” kaydı (usd)
“Hesaben ödeme” kaydı (hesaba geçirilecektir)
Çekin ödenmemesi halinde gecikme faizi oranı
Cirantanın tekrar ciro edilmesini yasaklaması
Yetkili mahkeme belirlemek
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEKE YAZILMASI MÜMKÜN
OLAMAYAN İLAVELER
•
•
•
•
•
Ödeme konusunda konulan kayıtlar
Vade şartı
Ödememe halinde sorumlu olmayacağına dair ibare
Cezai şart (Yargıtay kararı)
Çek bedeli olarak birkaç bedel yazılmış ise en düşük
dışındakiler geçersiz, çek geçerli
• İki tarih varsa önceki tarih geçerli
• “Teminat çeki” ibaresi çeki kambiyo vasfından çıkarıyor. Çünkü
çek kayıtsız ve şartsız olmalı. Kambiyo takibi de yapılamaz.
Bunun yerine “ciro ve temlik edilemez” kaydı koymak daha
mantıklı.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEK ÇEŞİTLERİ
• Tacir çeki
• Tacir olmayana ait çek
• Hamiline çek
• Tacir çeklerinde “TACİR”, hamiline çeklere “HAMİLİNE”, tacir
olmayana ait çeklerde “TACİR OLMAYANA AİT”, hamiline tacir
olmayan çekte de “TACİR OLMAYAN HAMİLİNE” ibareleri
bulunmak zorunda
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEK ÇEŞİTLERİ YANLIŞ KULLANILIRSA
YAPTIRIMLARI
• Tacir olan kişi, tacir çeki kullanmazsa 6 aydan 2 yıla kadar
hapis
• Tacir olmayana tacir çeki veren banka görevlisine 50 günden
150 güne kadar adli para cezası
• Hamiline çek yaprağı kullanamadan hamiline çek düzenleyen
her bir çek için 1 yıla kadar hapis (geçerlilik)
• Eski çek kanununa göre basılan çeklerin kullanımına devam
edilebilecek ancak Yeni Çek Kanunu’na tabi olacak.
• Hamiline çek teslimle, emre çek ciro ile devredilebilir.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
AVAL (TTK 760/2)
•
•
•
•
•
Bir nevi kefalettir.
Çekin ön yüzüne “aval içindir” yazılır.
Aval veren keşideci gibi çekten sorumlu olur.
Kısmı aval yapılabilir.
Aval veren karşılıksız çekten ceza almaz.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
BANKANIN ÖDENMEYEN ÇEK
YAPRAĞINDAN SORUMLULUĞU
• Çek Kanunu m. 3 Eğer çekin karşılığı yoksa:
• Çek bedeli 1.000 TL veya üzeri ise her yaprak için 1.000 TL
• Çek bedeli 1.000 TL nin altında ise çek bedeli tutarında
sorumludur.
• 600 TL olan sorumluluk 1.000 TL ye çıkartılmıştır.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEKİN İBRAZ SÜRESİ VE ZAMANAŞIMI
• TTK 796
• Eğer çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10
gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde
ödenecekse 1 ay içinde ibraz edilmelidir.
• Zamanaşımı ibraz süresinin bitiminden
itibaren 6 ay.
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
ÇEK İPTALİ DAVASI
• Ancak çeklerin rızası dışında elinden çıkması halinde keşideci
çek iptali davası açabilir.
• Örneğin mal karşılığı çek veriliyor, ancak mal teslim edilmiyor.
Bu durumda çekin iptali istenemez. Ancak Mahkemeden
borçlu olmadığının tespiti istenebilir. (3. kişiler korunur)
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO
KARŞILIKSIZ ÇEK KEŞİDE ETMENİN
CEZASI
•
•
•
•
•
•
Öncelikle suçun oluşabilmesi için:
Geçerli bir çek olmalı
Keşidecinin fiil ehliyeti olmalı
Çek süresinde ibraz edilmeli
Çekin karşılığı bulunmamalı
CEZASI çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı
Av. Yunus ÇELİKBİZ, Ticaret ve İş Hukuku / 30-31 Mart 2013 Düzenleyen: FTSO

similar documents