File

Report
Struchtúr na Cille
An bun struchtúr a bhíonn ar chill:
• Úsáideann na heolaithe micreascóip chun
staidéar a dhéanamh ar chealla.
• 2 cineál (a) micreascóip sholais (b) leictreon
mhicreascóp:
Feictear cealla trí sholas a lonnradh
tríothu. Ní mhéadaíonn an micreascóp
solais cealla ach suas le 2,000 uair.
Ceadaíonn sé seo struchtúir áirithe a
fheiceáil sna cealla.
Léas leictreoin a sheoltar trín ábhar a
bhíonn faoin micreascóp. Ceadaíonn sé
seo an t-ábhar a mhéadú suas le
2,000,000 uair
Postéir do Cill Ainmhí Tipiciúil:
Déan Lipéidiú ar na:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Miteachoindre
Citeaplasma
Cillscannán
Ribeasóim
Núicleas (DNA)
Pór Núicléach
Scannán Núicléach
Chromatín
Líosasóim
Cill Planda tipiciúil:
Déan Lipéidiú ar na:
•
•
•
•
•
•
•
•
Miteachoindre
Citeaplasma
Cillscannán
Núicleas (DNA)
Ribeasóim
Cill Balla
Folúisín Mór
Cloraplastaí
Stuctúir na Chille:
Ainmhí
Plándaí
Miteachoindre
Clóraplast
Citeaplasma
Miteachoindre
Ribeasóim
Folúisín
Citeaplasma
Cillscannán
Núicléas
*Pór núicleasach &
Cromatin (DNA) lár
Cill bhalla
Difríochtaí atá idir cealla na bplandaí
agus cealla na n-ainmhithe:
Cealla na n-ainmhithe Cealla na bplandaí
Níl aon chill bhalla acu.
Bíonn cill bhalla.
Bíonn folúisíní an beag nó ní Bíonn folúisíní móra
bhíonn aon folúisíní acu.
Glas a bhíonn cealla plandaí
Níl aon clóraplastí acu.
mar go mbíonn clóraifill iontu.
Bíonn an chlóraifill laistigh
den struchtúir ar a dtugtar
clóraplastí
Cill scannán
• Bíonn an chill scannán an thanaí
(leictreon mhicreascóp).
• Déanta as lipidí & phróitéiní
Feidhmeanna
• Cruth ar an gcill & tacaíocht
• Ríalaíonn sé cén substaintí a Dé –chiseal lipídí & Próitéin
tagann isteach is amach
tríd an gcill -Scannán Leath
Tréscaoilteach (semi permeable
membrane)
An Cillbhalla
• Cillbhalla thart ar chealla
plandaí. Tálann (secretes) an
cíteplasma an cillbhalla.
• Lastigh don cillballa bíonn an
______________
Feidhm: tacaíocht
An Núicléas:
Feidhm: Rialú an chill, sintisíu DNA,
cilldeighilt srl..
Struchtúr (a) Scannán núicleach thart air an núicléas.
(b) Póireanna sa núicléas
(c) Núicléaplasma- sreabhach sa núicléas.
(d) Núiclín & chrómaitin sa núicleaplasma.
• Crómasóim: Ábhair géiniteach/oidhreachtúil. (DNA)
In Orgánach, bíonn an DNA céanna i ngach uile ceall.
Miteacoindre:
Miteacoindre ag gach orgánaigh ACH na baictéar.
Feidhm: Riospráid na gceall.
A lán miteacoindre i gcealla a mbíonn
alán fuinnimh ag teastáil uathu m.s:
Tá a bhfoinse DNA féin ag miteachoindre
‘Because mitochondria are structurally strong &
protect the DNA they contain, mitochondrial
DNA is useful for identifying victims of mass
disasters, like the Tsunami, where
the nuclear DNA in the cells could
have been degraded or damaged.
It is also often used in Cold Cases.
Clóraplastaí:
• Bíonn lí clóraifill iontu
(dath glas ar phlandaí)
Struchtúr - Cruth dioscaí.
• Scannán seachtrach &
scannán inmheánach
Feidhm an chlóraplast Déanann na chlóraplastaí
carbaihiodráití ó sholas na
gréine. Fótaisintéis.
Ribeasóim:
• Aigéad ribeanúicleasach
(RNA) a dhéantar sna
ribeasóim
Feidhm: próitéiní a
dhéanamh.
Cealla Prócarótacha agus Eocarótacha
Prócarótacha
1. Gan Núicléas
2. Gan Orgánáidí ms:
chlóraplastaí,mitecoindre
3. Cealla beaga- Bactéir
Eocarótacha
1. Núicléas
2. Orgánáidí ms:
chlóraplastaí,miteacoindre
3. Cealla móra ms: fungais,
plandaí, ainmhí
Codanna
Cillscannán
Struchtúr
Lipidí & Próitéiní. Níl aon
chruth cinnte
Feidhm
rialaíonn gabháil substaintí
Scannán timpeall crómasóim Rialaíonn sé an chill
Núicléas
Núiclín
DNA, RNA, próitéin
Déantar RNA anseo
Scannán Núicléach
Scannán plasma dúbailte
Coinníonn sé an núicléas
Coimpléascach - próitéin
Póireanna
Núicléach
Folúisín
rialaíonn gabháil substaintí
sa núicléas
Spás sa cíteplasma
Stór uisce & salann
Miteacoindre
Orgánáid le 2 scannán
Tarlaíonn riospráid anseo
Ribeasóim
RNA & próitéin
Ceallalós -polaisiúicrid
Neart a chur sa planda &
tacú leis
Scannán dúbailte le clóraifill
Tarlaíonn fótaisintéis anseo.
Cillbhalla
Chlóraplaist
Déanann siad próitéiní
Turg:
(a)Micreascóp Solais a úsáid
(b) Cill Ainmhí ruaimnithe & neamh
ruaimnithe a ullmhú
(c) Cill Planda ruaimnithe & neamh
ruaimnithe a ullmhú
O.B. Scríobh síos na sonraí faoi na
turgnaimh ar cúl do cóipleabhair
•
•
•
•
Teideal:
Do breathniúcáin
Hipitéis
Modh a rinne tú an
turgnaimh
• Conclúd/Torthaí a fhuair tú
• Pictúir do cad A CHONAIC
tú faoin micreascóip

similar documents