Slide 1

Report
‫نتیجه بررسی ‪ Chawla‬و همكارانش از سال ‪ 2008‬تا‬
‫‪ ،2009‬به مدت یك سال در مورد خطاهاي پرهآنالیتكال در‬
‫بیماران بستري و سرپایي‪:‬‬
‫میزان خطاي پرهآنالیتیك در بیماران ‪ 1.9%‬و مهمترین علت‬
‫آن همولیز (‪ )1.1%‬بود‪ .‬در بیماران سرپایي میزان خطاي‬
‫پرهآنالیتیك ‪ 1.2%‬و بیشتر به علت عدم كفایت نمونه بود‪.‬‬
‫برخي از سایر علل خطاهاي پرهآنالتیك عبارتند از‪:‬‬
‫درخواست آزمایش براي بیمار دیگر‪ ،‬درخواست آزمایش‬
‫نادرست‪ ،‬تعیین هویت اشتباه بیمار‪ ،‬انتخاب ظرف نامناسب‬
‫براي نمونه و برچسب نامناسب ظرف‪.‬‬
ISO/PDTS 22367
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Inappropriate test request
Order entry errors
Patient Identification
Phlebotomy Technique
Test Collection Procedures
Sample volume
Mislabeling of specimen
Mixing problems/Clots
Wrong tubes/Wrong anticoagulant
Hemolysis/Lipemia/Icteric
Hemoconcentration
Exposure to light/extreme tempratures (Evaporation)
Improperly timed specimens/delayed delivery to laboratory
Patient factors: Physiological variables/Pathological states
Specimen Transport
Specimen Processing
‫‪‬معیارهای ژنتیکی (بیماران با پلي مورفیسم هاي خاص ژنتیكي ‪ VKORC1, CYP2C9‬كه متابولیسم وارفارین‬
‫را كاهش مي دهند‪ ،‬باید دوز کمتری از وارفارین دریافت نمایند)‪.‬‬
‫‪‬نژاد‬
‫‪‬جنس‬
‫‪‬سن‬
‫‪‬بیوریتم (زیست آهنگ)‬
‫‪‬شرایط جغرافیایی‬
‫‪‬تغذیه‬
‫‪‬استعمال دخانیات‬
‫‪‬چاقی‬
‫‪‬وضعیت قرارگیری بدن‬
‫‪‬فعالیت فیزیکی‬
‫‪‬تغییرات غیر دوره ای (حاملگی)‬
‫‪‬مواد تحریک کننده (چای‪ ،‬قهوه)‬
‫‪‬خواب (افرادی که قرار است بر روی آن ها خونگیری انجام شود‪ ،‬زودتر از یک ساعت قبل از خونگیری‬
‫بستر خود را ترک نکنند)‬
‫‪‬استرس‬
‫‪‬تغییرات فصلی‬
‫‪‬تزریق و یا مصرف دارو‬
Variable
Sources of Error
Age
At birth the levels of the vitamin K dependent
clotting factors are reduced and only reach adult
values at approximately six months of age.
Physiological variation
Other physiological states such as pregnancy affect
components of the haemostatic pathway, in this
case a rise in the levels of factor VIII, Von Willebrand
Factor, fibrinogen, a fall in protein S and often a mild
fall in platelet count.
Cryoglobulins
When blood specimens cool from body temperature
to room temperature, cryoglobulins aggregate and
may be falsely identified as platelets and/or WBCs
by the haematology analyser.
Platelet Clumping due to
EDTA
Platelet clumping is a phenomenon occurring due to
EDTA dependent antibodies against platelet surface
glycoproteins and may result in a falsely low platelet
count. Collection of samples for platelet counting
into sodium citrate can sometimes eliminate this.
Elevated bilirubin or lipid
concentration
High levels of bilirubin or lipids may result in turbid
plasma which can interfere the with optical density
measurements used to determine end points of
some tests.
Approximate Hemoglobin Concentration (mg/dL)
Changes in Serum Concentration (or Activities) of selected Constituents
due to lysis of Erythrocyts (CBC)
Constituent
Ratio of concentration (or activity )
in RBC to concentration (or
activity) in serum
Lactate dehydrogenase 160:1
Change of concentration (or
activity) in serum after lysis of 1%
RBC, assuming a hematocrit of
0.50 (%)
+ 272.0
Aspartate
amniotransferase
(AST)
Potassium
40:1
+220.0
23:1
+ 24.4
Alanine
aminotransferase
(ALT)
Glucose
6.7:1
+ 55.0
0.82:1
- 5.0
Inorganic phosphate
0.78:1
+ 9.1
Sodium
0.11:1
- 1.0
Calcium
0.10:1
+ 2.9
Haemolysis
upper „reference limit“ for free Hb
plasma 20 mg/l
serum 50 mg/l
Visible haemolysis after centrifugation
free Hb > 300 mg/l
(approximately 0.5% of Ery are lysed)
Haemolysis
The most common reasons of the
wrong samples
Frequency
40 – 70% of all rejected samples
(5-times more than any other reason)
Haemolysis according department
Lippi G, CCLM 47: 616, 2009
Haemolysis
increased concentration/activity:
AST, ALT, CK, LDH, lipase
creatinine, urea, Fe, Mg, P, K
decreased concentration/activity:
ALP, GGT
Alb, bilirubin, Cl, Na
Changes in composition of serum with menopause
Constituent
% Increase
Alanine aminotransferase
12
Albumin
2
Alkaline phosphatase
25
Apolipoprotein A-1
4
Aspartate aminotransferase
11
Cholesterol
10
Glucose
2
Phosphate
10
Phospholipids
8
Sodium
1.5
Total protein
0.7
Uric acid
10
Example of Empirical Criteria for Patient Test Result Agreement between Repeated
Assay; and for Agreement for a single Patient Sample Measured on Multiple
Instruments (for Selected Chemistry Analytes)
Acceptance criteria(difference
between results)
Analyte
Albumin
0.4 g/ dL
ALP
10 U/L or 10%*
ALT
10 U/L or 10%*
Amylase
15U/L or 10%
AST
10 U/L or 10%*
Bilirubin, total
0.3 mg/dL or 10%*
Calcium, total
0.5 mg/ dL
Chloride
4mmol/L
Cholesterol
5%
CK
10 U/L or 10%
CO2
4 mmol/L
Creatinine
0.2 mg/ dL or 10%*
GGT
10 U/L or 10%
Glucose
6mg/ dL or 5%*
Iron
10µg/ dL or 10%
Lactate
0.32 mmol/L
LD
10 U/L or 10%
Magnesium
0.3 mg/ dL
Phosphorus
0.4 mg/ dL
Potassium
0.3 mmol/L
Total Protein
0.4 g/dL
Sodium
4 mmol/L
Triglycerides
10%
Urea nitrogen (BUN)
3 mg/ dL or 10%*
Uric acid
0.4 mg/dL
‫‪‬بهترین نمونه ادرار نمونه ادرار اول صبح است كه‬
‫و تغلیظ شده است‪ ،‬در غیر این صورت‬
‫ميتوان از نمونه ادرار راندوم جهت آنالیز و كشت استفاده‬
‫نمود‪.‬‬
‫‪‬در مواردي كه باید آزمایش كشت ادرار انجام شود‪،‬‬
‫(در‬
‫مواردي كه رعایت این مورد مقدور نیست باید در برگه‬
‫درخواست آزمایش مصرف دارو توسط بیمار قید شود)‪.‬‬
‫‪‬براي نمونه كشت ادرار )‪ ،(UC‬از ‪ Urine bottle‬یكبار‬
‫مصرف سترون شده استفاده شود و براي نمونه آنالیز ادرار‬
‫)‪ (UA‬بایستي ظرف تمیز باشد و سترون بودن الزامي نیست‪.‬‬
‫بانوان قبل از نمونهگیري باید ناحیه ادراري تناسلي را كاملا با‬
‫آب و صابون شستشو داده و پس از آبكشي و خشك كردن‪،‬‬
‫قسمت اول ادرار خود را نیز دور بریزند‪ .‬در مورد آقایان‬
‫شستشوي آلت با آب تنها كافي است و در آقایان هم باید قسمت‬
‫میاني ادرار جمعآوري شود‪.‬‬
‫براي نوزادان و كودكان زیر دو سال كیسه ادرار ‪(Urine‬‬
‫)‪ bag‬نباید بیشتر از ‪ 45‬دقیقه به مجراي ادرار متصل باشد و‬
‫حداقل ‪ 10‬سيسي نمونه ادرار جمعآوري شود‪.‬‬
‫از نگهداري نمونه در بخش خودداري نموده و در كمترین‬
‫زمان ممكن به آزمایشگاه ارسال شود‪.‬‬
‫براي جمعآوري ادرار ‪ 24‬ساعته بیمار باید اولین ادرار صبحگاهي را‬
‫دور ریخته و بعد از آن به مدت ‪ 24‬ساعت در ظرف مخصوص‬
‫جمعآوري ادرار ‪ 24‬ساعته‪ ،‬ادرار خود را جمعآوري نماید‪ .‬بیمار باید‬
‫آخرین نمونه ادرار صبح روز بعد خود را نیز بلفاصله بعد از بیدار‬
‫شدن در ظرف مربوطه بریزد‪.‬‬
‫در مدت زمان جمعآوري و انتقال نمونه ادرار ‪ 24‬ساعته‪ ،‬ظرف در جاي‬
‫خنك‪ ،‬درجه حرارت ‪ 2 -8‬درجه سانتيگراد (دماي یخچال ) نگهداري‬
‫شود‪.‬‬
‫حتما ا در مواردي كه ظرف در نظر گرفته شده حاوي مواد نگهدارنده است‬
‫بیمار نباید مستقیما ا به داخل ظرف ادرار نماید‪.‬‬
‫پس از نمونهگیري خون را مستقیما ا و بدون تعویض سوزن به‬
‫درون شیشه كشت خون كه درپوش پلستیكي آن قبلا با الكل‬
‫‪ %70‬ضد عفوني و خشك شده است تلقیح كرده و شیشه را به‬
‫ملیمت تكان دهید تا خون با ماده ضد انعقاد مخلوط شود‪.‬‬
‫پس از ریختن نمونه خون به درون شیشه کشت‪ ،‬آن را به‬
‫آرامی تکان داده تا خون به طور کامل با ضد انعقاد سدیم پلی‬
‫انتول سولفونات ترکیب شود‪.‬‬
‫نكاتي كه ميبایست مورد توجه قرار گیرد‪:‬‬
‫برچسب نمونه حاوي نام و نام خانوادگي بیمار‪ ،‬شماره پذیرش بیمار‪ ،‬تاریخ‪ ،‬ساعت‬
‫و نوبت نمونهگیري باشد‪.‬‬
‫نام و نام خانوادگي و شماره پذیرش مندرج روي برچسب بطري كشت خون با برگه‬
‫درخواست آزمایش و هویت بیمار مطابقت داده شود‪.‬‬
‫نام خانوادگي و امضاء فرد نمونهگیر بایست روي برگه درخواست آزمایش ثبت‬
‫شود‪.‬‬
‫نمونه از ست سرم و یا از دستي كه در آن تزریق صورت ميگیرد تهیه نشود‪.‬‬
‫نمونه را نباید در یخچال قرار داد و حداكثر ظرف ‪ 2 – 4‬ساعت در حرارت ‪RT‬‬
‫(دماي اتاق) به آزمایشگاه ارسال شود‪.‬‬
‫در صورتي كه بیمار داروي مؤثر در انجام آزمایش (آنتيبیوتیك) مصرف ميكند‬
‫باید در برگه درخواست آزمایش قید شود‪.‬‬
‫بهترین نسبت خون به محیط كشت ‪ 1‬به ‪ 5‬است و در افراد بزرگسال بایست در هر‬
‫نوبت حداقل ‪ 10‬سيسي خون گرفته شود (نوع ظرف كشت خون و میزان خون‬
‫مورد نیاز قید شده بر روي آن‪ ،‬مد نظر قرار گیرد)‪.‬‬
‫تب حاد‪ :‬قبل از شروع درمان‪ 2 ،‬نمونه از ‪ 2‬رگ در ‪ 10‬دقیقه گرفته شود‪.‬‬
‫بيماري غير حاد‪ :‬قبل از شروع درمان‪ 2 – 3 ،‬نمونه از رگهاي جداگانه طي ‪24‬‬
‫ساعت گرفته شود‪ .‬فاصله بین نمونهها نباید كمتر از ‪ 3‬ساعت باشد‪.‬‬
‫اندوكارديت حاد‪ :‬قبل از شروع درمان‪ 3 ،‬نمونه از ‪ 3‬رگ جداگانه در مدت یك تا دو‬
‫ساعت گرفته شود‪.‬‬
‫اندوكارديت تحت حاد‪ 3 :‬نمونه از سه رگ با فاصله زماني حداقل ‪ 1‬ساعت طي ‪24‬‬
‫ساعت گرفته شود‪ .‬اگر كشت بعد از ‪ 24‬ساعت منفي بود‪ 2 – 3 ،‬نمونه دیگر با همین‬
‫روش گرفته شود‪.‬‬
‫اندوكارديت تحت درمان‪ 2 :‬نمونه در روز اول و ‪ 3‬نمونه در ‪ 3‬روز متوالي گرفته‬
‫شود‪.‬‬
‫غير اندوكارديت تحت درمان‪ 6 :‬نمونه در ‪ 48‬ساعت باید گرفته شود‪ .‬نمونهگیري باید‬
‫قبل از شروع دوز بعدي آنتيبیوتیك انجام شود‪.‬‬
‫تب با منشأ ناشناخته‪ 2 – 3 :‬نمونه از قسمتهاي مختلف با فاصله زماني حداقل یك‬
‫ساعت و طي ‪ 24‬ساعت گرفته شود‪ .‬در صورت منفي بودن كشت در مدت ‪24 – 48‬‬
‫ساعت‪ 2- 3 ،‬نمونه دیگر گرفته خواهد شد‪.‬‬
‫‪‬در بزرگساالن در هر نوبت کشت خون حداقل ‪ 10‬سی سی می باشد‪.‬‬
‫‪‬در کودکان کمتر از ‪ 10‬سال‪ ،‬به ازای هر سال ‪ 1‬سی سی توصیه می‬
‫شود‪.‬‬
‫(به ازای هر ‪ 1‬سی سی خون که به محیط کشت تلقیح می شود‪ ،‬احتمال جدا‬
‫سازی‪ 3.2% ،‬افزایش می یابد)‬
‫‪‬اخیرا به معیار وزنی نیز در کنار سن توجه شده است‪ ،‬به طوری که‬
‫جهت اوزان ‪ 90 - 120‬کیلوگرم حداقل ‪ 15‬سی سی و برای اوزان باالی‬
‫‪ 120‬کیلوگرم نیز حداقل حجم ‪ 20‬سی سی برای هر نوبت کشت خون‬
‫توصیه می شود‪.‬‬
‫الزم است نمونه ها هرکدام به حداقل حجم تقریبی ‪-3ml‬‬
‫‪ 1‬در سه لولۀ استریل درپیچ دار جمع آوری شود و برای‬
‫انجام آزمایش های مربوط به آزمایشگاه ارسال شوند‬
‫شامل‪:‬‬
‫لولۀ شمارۀ ‪ :1‬مخصوص آزمایش های بیوشیمیایی‬
‫لولۀ شمارۀ ‪ :2‬مخصوص آزمایش های میکروب شناسی‬
‫لولۀ شمارۀ ‪ :3‬جهت بررسی سلولی‬
‫درصورتی که ‪ CSF‬ارسالی به مقدار کمتر از ‪ 1‬سی‬
‫سی و فقط در یک لوله باشد‪ ،‬جهت جلوگیری از آلودگی‬
‫نمونه‪ ،‬ابتدا آزمایش میکروب شناسی به عمل آید‪ .‬سپس‬
‫بقیۀ نمونه جهت آزمایشهای بیوشیمیایی و بررسی سلولی‬
‫ارسال گردد‪.‬‬
‫الزم به ذکر است که حداکثر زمان گردش کاری یاد‬
‫شده‪ ،‬نباید بیش از یک ساعت(در حرارت اتاق) باشد‪.‬‬
‫‪‬جمع آوری مایع نخاع بایستی قبل از درمان با آنتی بیوتیک باشد‬
‫‪‬حجم ایده آل برای جمع آوری نمونه مایع نخاع ‪ 3-4‬سی سی و حداقل‬
‫حجم قابل قبول ‪ 1‬سی سی می باشد‪.‬‬
‫‪‬اگر هدف جستجوی توبرکولوزیس در مایع نخاع باشد‪ ،‬حداقل ‪ 10‬سی‬
‫سی مایع نخاع ضروری است‪.‬‬
‫نکات ضروری‬
‫‪ CSF -1‬در هر زمان به عنوان یک آزمایش اورژانس برای‬
‫انجام آزمایش تلقی می شود‪.‬‬
‫‪ -2‬از قراردادن نمونه در یخچال‪ ،‬حرارت زیاد و نور شدید‬
‫اجتناب شود‪.‬‬
‫‪ -3‬از به کار بردن پنبه‪ ،‬جهت بستن سر لوله ها اکیداا خودداری‬
‫شود‪.‬‬
‫‪ -4‬برای انتقال لوله ها از جالوله ای مناسب استفاده شود‪.‬‬
‫‪ -5‬الزم است نمونه توسط پزشک یا پرستار به آزمایشگاه منتقل‬
‫شود‪.‬‬
‫آزمایش ‪Stool‬‬
‫زمان جمع آوری‪:‬‬
‫‪‬بسیاری از ارگانیسم ها به ویژه تک یاخته ها در هر روز‬
‫به تعداد یکسان در مدفوع ظاهر نمی شوند و در مجموع‪3 ،‬‬
‫نمونه به عنوان حداقل تعداد نمونه جهت یک آزمایش مناسب‬
‫تلقی می شود‪.‬‬
‫‪ 3‬نمونه باید در فاصله کمتر از ‪ 10‬روز جمع آوری شوند‪.‬‬
‫‪‬حداقل باید ‪ 24‬ساعت بین زمان نمونه گیری نمونه ها‬
‫فاصله باشد‪.‬‬
‫‪‬گرفتن نمونه های متعدد در یک روز مناسب نمی باشد‪.‬‬
‫آزمایش ‪) Stool‬ادامه)‬
‫شرايط بيمار‪:‬‬
‫‪‬بیمار نباید مصرف آنتی بیوتیک داشته باشد‪.‬‬
‫‪‬آنتی بیوتیک ها به ویژه تتراسایکلین روی فلور نرمال روده تاثیر گذاشته‬
‫و رشد انگل هایی را که از این باکتری ها تغذیه می کنند‪ ،‬کاهش داده و‬
‫ممکن است شانس مشاهده آن ها را کاهش دهد‪.‬‬
‫‪‬در صورت مصرف آنتی بیوتیک‪ ،‬آزمایش مدفوع باید ‪ 2-3‬هفته پس از‬
‫قطع مصرف دارو‪ ،‬انجام شود‪.‬‬
‫‪‬در صورت مصرف باریم و بیسموت باید جهت پاک شدن اثرات آن ها‪،‬‬
‫‪ 7 -10‬روز آزمایش را به تعویق انداخت‪.‬‬
‫‪‬از عدم مصرف موادی مانند کائولین‪ ،‬آنتی اسید‪ ،‬روغن های معدنی و‬
‫ضد اسهال باید اطمینان حاصل نمود‪.‬‬
‫آزمایش ‪) Stool‬ادامه)‬
‫شرايط نمونه گيری‪:‬‬
‫نمونه مدفوع با ادرار‪ ،‬آب و یا خاک آلوده نشود‪.‬‬
‫‪ pH‬اسیدی ادرار موجب از بین رفتن تروفوزوئیت ها می شود‪.‬‬
‫آزمایش ‪) Stool‬ادامه)‬
‫جهت انجام این تست ‪ 72‬ساعت قبل از مصرف سبزیجات خام ‪،‬گوشت‬
‫قرمز و جگر‪ ،‬قارچ‪ ،‬ترب کوهی‪ ،‬بعضی میوه ها مثل موز‪ ،‬انگور‪،‬‬
‫داروهای ضدالتهابی و ویتامین ‪ C‬پرهیز شود‪.‬‬
‫از ورود خون از منشا دهان مثل به دنبال مسواک زدن ویا مخلوط شدن‬
‫مدفوع با خون قاعدگی اجتناب شود‪.‬‬
‫اگر بیمار به تزریق مجدد گلبول قرمز نیاز دارد‪ ،‬باید نمونه خون جدید‬
‫وی برای آزمایش کراس مچ به بانک خون ارسال گردد‪ .‬این امر به‬
‫ویژه زمانی که بیمار در ‪ 24‬ساعت اخیر گلبول قرمز دریافت نموده‪،‬‬
‫اهمیت بیشتری دارد‪ .‬مدت کوتاهی پس از تزریق گلبول قرمز در اثر‬
‫تحریک سیستم ایمنی‪ ،‬آنتی بادی های علیه گلبول قرمز ظاهر می‬
‫شوند‪ .‬به همین دلیل نمونه خون جدید بیمار برای اطمینان از سازگاری‬
‫خون در نظر گرفته شده برای تزریق ‪ ،‬ضروری می باشد ‪.‬‬
‫‪.I‬‬
‫‪.II‬‬
‫‪.III‬‬
‫‪.IV‬‬
‫‪.V‬‬
‫‪.VI‬‬
‫‪.VII‬‬
‫‪.VIII‬‬
‫‪.IX‬‬
‫نمونه در لوله نو (غیر اسید واش) گرفته شود‪.‬‬
‫نمونه جداگانه جهت هورمون فرستاده شود‪.‬‬
‫حجم نمونه حداقل ‪3‬س ی س ی باشد‪.‬‬
‫نمونه ها در شرایط ناشتایی گرفته شود‪.‬‬
‫نمونه همولیز نباشد‪.‬‬
‫نمونه های هورمون تا قبل از ساعت ‪ 10‬صبح پذیرش شوند‪.‬‬
‫از گرفتن نمونه های هورمون در شیفت شب خودداری شود‪.‬‬
‫بیماران نفروتیک‬
‫بیماران تحت درمان با آهن‬

similar documents