Marco Snoek Leraren-met-Lef-1

Report
Iedere meester* een
master!
* Geldt ook voor juffen
Marco Snoek
Leraarschap: veel en tegenstrijdige eisen
• Bijdragen aan het leerproces
van leerlingen t.a.v.
basisvaardigheden
• Aandacht voor
maatschappelijke zorgen
(gezondheid, burgerschap,
radicalisering, …)
• Aandacht voor relatie met de
omgeving
• Leraar als onderzoekende
professional
Twee problemen
• De positie die leraren krijgen
• De positie die leraren nemen
Actieplan leraar2020
• Iedere leraar een Master??? (afspraken
in het najaar)
Waar heb dat nou voor nodig???
• Experimenten met excellentie
Dat leidt alleen maar tot concurrentie en willekeur!
• Lerarenregister vanaf het najaar (civiel
effect vanaf 2018)
Een bureaucratisch gedrocht!
• Wetsvoorstel versterking positie leraren
Het zal tijd worden!
Lerarenregister
• Van de beroepsgroep (lerarencoöperatie SBL, AOb,
CNV-Onderwijs, CMHF, BON en Platform VVVO)
• Vrijwillige registratie (start)
• Verplichte scholing (160 uur in 4 jaar)
• 80% formeel erkende scholingstrajecten
• Verdeeld over vak(didactiek) en generieke inhoud
• Vanaf 2018 civiel effect
Beelden over het beroep van leraar
Wat is de rode lijn in
• het beleid van OCW?
• reacties van leraren,
vakbonden, …?
Is de leraar een professional?
En ja, wat voor één?
Inhoud
1. Context: Het Nederlandse
debat over de professie van de
leraar
2. Vier perspectieven op
professionalisme
3. Implicaties voor het beroep van
leraar
Twee type discussies rond de leraar
Kennisbasis van de leraar
• Rekenen en taal
• Kennistoetsen
• Controle van bovenaf
Professionaliteit van de leraar
• Wetsvoorstel versterking positie onderwijspersoneel
• Ontwikkeling van een beroepsstandaard en
lerarenregister
• Iedere leraar een master? (Onderwijsraad 2011)
• Ruimte voor excellentie? (Onderwijsraad 2011)
• Controle van binnenuit
Twee typen taken
• Primaire rol: ondersteunen, sturen en voeden van het
leren van leerlingen
• Secundaire rol: lid van een moderne professionele
organisatie en een modern beroep (TALIS 2010):
–
–
–
–
–
–
Leraar als onderzoeker
Leraar als collega (collegiale feedback)
Leraar als innovator
Leraar als samenwerker
…
Leraar als leider – teacher leadership
Schoolleiders versus leraren
Schoolleider
Groeiende autonomie
Leraar
Afnemende autonomie?
Conflicting spheres (Hanson, 1976):
• De sferen van de schoolleider en van de
professional kunnen niet meer gescheiden
worden
Gedistribueerd leiderschap en ondernemerschap
De leraar als professional?
Professionalisering
Professionele ruimte
Professioneel mandaat
Professioneel statuut
Professioneel register
Professionele leergemeenschappen
Iedere leraar een master?
Ruimte voor excellente learen?
… ???
Onderliggend concept?
Wat verstaan we eigenlijk onder professioneel,
professionaliteit en een professie?
• Veel over gepraat, weinig over geschreven
• Veel idealen en wensen vanuit de praktijk, weinig
theorie
• Veel oplossingen, weinig conceptueel kader (in NL)
• Veel over het individu, weinig over het collectief
Wat kenmerkt
professionals?
Vier sociologische perspectieven op
professionalisme
Professionalisme: Professionaliteit van een
beroepsgroep, overtuigingen en houding die
gedrag van de leden van een beroepsgroep stuurt
1.
2.
3.
4.
Klassieke professionals
Eisen aan moderne ‘professionals’
Een eigen logica op de arbeidsmarkt
De ideële en altruïstische professional
Klassieke kenmerken van professies
• Vergelijking met klassieke professionals:
artsen, advocaten, …
• Ideale kenmerken:
– Monopolie positie
– Regulering van de toegang door de
professie (en de uitzetting)
– Ethische code en standaarden: winnen van
vertrouwen en sturen van gedrag
– Sterke academische kennisbasis
– Vrije vestiging: onafhankelijk en autonoom
Moderne eisen aan professionals - 1
Neo-liberale samenleving: marktwerking, concurrentie,
efficiëntie, kostenbewustzijn, rationalisering en
deregulering
Professionals in de non-profit sector
• Maximale uitkomsten bij minimale budgetten:
Opbrengst- of resultaatgericht
• Transparant en stuurbaar: standaarden, protocollen,
toetsen, evidence-based
• Accountable (via toetsing en ranking)
 controle en
bureaucratie
Moderne eisen aan professionals - 2
Moderne kennissamenleving
•
•
•
•
Niet meer in professioneel isolement – collaboratief
Over de grenzen – multidisciplinair
Kennisintensief, leven lang lerend
Geen statische kennisbasis, maar voortdurende
ontwikkeling van (praktijk)kennis
• Innovatie en verbetering
Kritiek:
– Passen niet op elkaar
– Deprofessionalisering
Een eigen logica voor professies
Drie logica’s (Freidson, 2001)
• De vrije markt
• Bureaucratie
• Professionals: eigen logica
• Bijzondere positie en werk van professional vraagt om
eigen logica en eigen sturing
• Kwaliteitsborging van binnenuit
• Professionele autonomie om in het werk professionele
keuzes te maken
• ‘It is because professionals face complex and
unpredictable situations that they need a specialized
body of knowledge; if they are to apply that
knowledge, it is argued that they need the autonomy
to make their own judgements; and given that they
have that autonomy, it is essential that they act with
responsibility – collectively they need tot develop
appropriate professional values’.
(Furlong 2000)
Professionele oordelen
Korver: Onderwijs als intensieve
technologie: interactie en
participatie als wezenskenmerk.
Kennis om te oordelen is
ontoegankelijk voor wie er niet
voor gestudeerd heeft
 Oordeel over kwaliteit van
handelen is aan professionals!
 Collegiale autoriteit?
• Ontbreken van borgingsmechanismen en van
collegiale autoriteit binnen een professie leidt tot
– Maatschappelijke wantrouwen
– Afbrokkelend professioneel mandaat
• Vermenging van logica’s leidt tot
– Regulering en controle door overheid of besturen
De altruïstische professional: Vertrouwen als
beloning en voorwaarde
• Het morele karakter van professionals: Niet
persoonlijke winst of aandeelhouderswinst, maar
dienstbaarheid aan de samenleving (een ‘roeping’)
• Street Level Public Organisations (McKevitt,
Vermeulen): sociaal contract
• Tegenprestatie, beloning: professioneel mandaat
“Professions are given greater autonomy than other social groups. They
set their own standards, regulate entry into their own ranks, discipline
their members, and operate with fewer restraints than the arts, trades or
businesses. In return they are expected to serve the public good and
enforce high standards of conduct and discipline”. (Skrtic 1991)
Voorwaarde: vertrouwen in professionals
• Vertrouwen en controle: complementair en concurrerend
–
–
–
–
–
Contractueel of berekenend vertrouwen
‘Echt’ vertrouwen
Relationeel vertrouwen
Praktijkvertrouwen
Rolvertrouwen
• Vertrouwen in competentie
• Vertrouwen in intentie:
– Toewijding, integriteit en
welwillendheid (benovelence)
– Empathie
(Byrk & Schneider 2002,
Bottery 2003, Nooteboom 2006)
Implicaties voor het
beroep van leraar
Verdiend vertrouwen?
• Noodzaak voor professioneel mandaat
• Moet verdiend worden!
Vertrouwen in competentie
• Hoge kwalificaties
• Leven lang leren
• Actief gebruik en ontwikkeling van kennisbasis
• Lidmaatschap en deel voelen van beroepsgroep
• Vanzelfsprekendheid om je te verantwoorden
• Zelfregulering van competenties (register, interne
controle, aanspreken, …)
– ‘Wij kunnen niet benoemen wat excellentie is …’???
Verdiend vertrouwen
Vertrouwen in intenties / rolvertrouwen
• Ethische code?
• Nauwe samenwerking met andere professionals en
belanghebbenden
• Mengen in het publieke debat niet vanuit eigen belang
van de beroepsgroep, maar vanuit het belang van het
leren van leerlingen
• Bereidheid en vanzelfsprekendheid om elkaar aan te
spreken
• Toewijding aan de samenleving: een beroepseed?
Een beroepseed
‘Ik zweer / beloof dat ik het onderwijs zo goed als ik kan zal
geven ten dienste van mijn leerlingen / studenten. Ik zal zorgen
voor kwaliteit en het ondersteunen van het leerproces van
degenen die aan mij zijn toevertrouwd. Ik stel het belang van
de leerling / student voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal
geheim houden wat mij is toevertrouwd. Ik zal de
onderwijskundige en vakmatige kennis van mijzelf en anderen
bevorderen. Ik erken de grenzen van mijn mogelijkheden.
Ik zal mij open en toetsbaar opstellen, ook naar ouders en
andere belanghebbenden, en ik ken mijn verantwoordelijkheid
voor de samenleving. Ik maak geen misbruik van mijn kennis
of bevoegdheden. Ik zal zo het beroep van onderwijzer/docent
in ere houden.
Zo waarlijk helpe mij God almachtig / Dat beloof ik.’
(Onderwijsraad, 2007, p. 70).
Iedere leraar een master!!!
• Graag wat meer ambitie!
• Met aandacht voor en
erkenning van excellentie
• Waarbij criteria bepaald
worden door leraren zelf!
•
•
Marco Snoek ([email protected])
www.kenniscentrumonderwijsopvoeding.hva.nl – lectoraat Leren &
Innoveren
•
Theories on and concepts of professionalism of teachers and their
consequences for the curriculum in teacher education
Powerpoint
•

similar documents