2013.01.31 workshop bouwdetails_CDB - bouw

Report
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
1| koudebruggen
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Bouwknopen: koudebruggen
GEVAREN:
Oppervlaktecondensatie
 schimmelvorming
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Bouwknopen: koudebruggen
• THEORIE:
koudebruggen =
temperatuursfactor  < 0,7.
=
verschil oppervlaktetemp. aan binnenzijde muur ie
en buitentemperatuur e,
indien verschil tussen
binnentemperatuur i en buitentemperatuur e = 1K.
WTCB, Vochthuishouding in gebouwen, Brussel, WTCB, Technische
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
voorlichting 153, 1984, p. 19.
Bouwknopen: koudebruggen
• REKENVOORBEELD 1:
Oppervlaktetemptemperatuur
koudebrug = 12°
Buiten = 0° / Binnen = 20°
 = (12 - 0) / (20 - 0)
= 0.6 = KOUDEBRUG
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
• REKENVOORBEELD 2:
Oppervlaktetemptemp.
koudebrug = 9°
Buiten = -10°
Binnen = 20°
 = (9 – (-10)) / (20 – (-10))
= 0.633
= KOUDEBRUG
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
•
•
•
•
Oppervlaktecondensatie VOORBEELD:
In auto 20°
In auto 90% RV
Autoruit 15°…
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
• Oppervlaktecondensatie voorkomen?
1. Binnentemperatuur verhogen door:
Koudebrug vermijden / isoleren
Lokalen verwarmen = oppervlaktetemperatuur
stijgt
(MAAR: achter kasten, gordijnen,… komt de
warmte niet)
2. Vochtigheid verlagen
ventileren
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
•
Term ‘ koudebruggen’
–
–
Negatieve connotatie
(door de vocht- en schimmelproblemen)
Duidt hoofdzakelijk op SLECHT ontworpen/slecht uitgevoerde bouwdetails
Isolatie in spouw TE LAAG GESTOPT
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
•
Term ‘ koudebruggen’

Indien koudebrug GOED is ontworpen/ goed uitgevoerd,
is het eigenlijk geen ‘koudebrug’ meer!
Isolatie TOT BOVEN + aansluiting met ISOLERENDE STEEN
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: koudebruggen
• PROBLEEM:
• Term ‘ koudebruggen’
– Negatieve connotatie (b.v. vocht- en schimmelproblemen)
– Duidt hoofdzakelijk op slecht ontworpen/slecht
uitgevoerde bouwdetails
Indien koudebrug goed is ontworpen/ goed uitgevoerd,
is het eigenlijk geen ‘koudebrug’ meer!
• OPLOSSING:
• Vervangen door BOUWKNOPEN
– Positievere benadering
– Geeft geen oordeel over goed of slecht
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
2| bouwknopen_theorie
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Bouwknopen: definities
• BOUWKNOPEN
– Positievere benadering
– Geeft geen oordeel over goed of slecht
• BOUWKNOPEN
= “Samenkomen van scheidingsconstructies”
= “Doorboring van isolatielaag van
scheidingsconstructie”
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• Wat is een SCHEIDINGSCONSTRUCTIE ?
 verkorte benaming voor “scheidingsconstructie van het
verliesoppervlak”
(in wetgevende teksten)
• Wat is een SCHEIDINGSCONSTRUCTIE ?
= bouwdeel dat het beschermd volume afschermt van
• Buiten
• Grond/kelder/kruipruimte
• AOR
•
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
Scheidingsconstructies van het verliesoppervlak schermen het beschermd volume af van
Aanpalende
woning
BESCHERMD
VOLUME
- BUITEN
- GROND
- AOR
AOR
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
Scheidingsconstructies van het verliesoppervlak schermen het beschermd volume af van
Aanpalende
woning
BESCHERMD
VOLUME
- BUITEN
- GROND
- AOR
AOR
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
Scheidingsconstructies van het verliesoppervlak schermen het beschermd volume af van
Aanpalende
woning
BESCHERMD
VOLUME
- BUITEN
- GROND
- AOR
AOR
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
Schematische synthese
! Niet alle bouwknopen zijn aangeduid
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• Hulpmiddel om bouwknopen van dit type te
lokaliseren:
 Overal waar de uiterste grenslijnen
van scheidingsconstructies
samenkomen, ontstaan
sowieso bouwknopen
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
– LINEAIRE bouwknopen
• Type 1: Samenkomen van 2 scheidingsconstructies
• Type 2: Doorboring van isolatielaag van éénzelfde
scheidingsconstructie
– PUNT bouwknopen
• Doorboring van isolatielaag van éénzelfde
scheidingsconstructie
MAAR:
– Lineaire en puntvormige onderbrekingen EIGEN AAN
EEN SCHEIDINGSCONSTRUCTIE en over het oppervlak
ervan verdeeld, zijn GEEN bouwknopen
• In te rekenen in U-waarde van scheidingsconstructie
• b.v. houtskeletbouw, spouwankers, aansluiting
raamprofiel+glas, …
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• LINEAIRE bouwknoop
– TYPE 1: waar 2 scheidingsconstructies
samenkomen
•
•
•
•
Dakopstand (dak+gevel)
Raam- en deuraansluitingen (raam+gevel)
Funderingsaanzet (gevel + vloerplaat)
…
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• LINEAIRE bouwknoop
– TYPE 1: waar 2 scheidingsconstructies
samenkomen
• VOORBEELD:
Gemene muur tegen onderdak
= isolatie onderbroken
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• LINEAIRE bouwknoop
– TYPE 2: daar waar de isolatielaag van een bepaalde
scheidingsconstructie lijnvormig onderbroken
wordt
• Balkons
• Kolommen
• Regenpijpen…
Enkel kijken in het vlak van
de scheidingsconstructie zelf
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• LINEAIRE bouwknoop
NIET:
Wat zijn geen lineaire bouwknopen?
– Lijnvormige onderbrekingen eigen aan
scheidingsconstructie
 in te rekenen in U-waarde
– Bouwknopen in scheidingsconstructie volledig in
contact met grond
 Moeten niet ingerekend worden wegens
verwaarloosbaar warmteverlies
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• PUNTBOUWKNOOP
– daar waar isolatielaag van bepaalde
scheidingsconstructie puntvormig onderbroken
wordt door materiaal met hogere
warmtegeleidbaarheid
• Kolom parkeergarage
bij isolatie tegen plafond
• Bevestigingspunten van
b.v. zonnecollector op
plat dak, borstwering, …
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• PUNTBOUWKNOOP
– daar waar isolatielaag van bepaalde
scheidingsconstructie puntvormig onderbroken
wordt door materiaal met hogere
warmtegeleidbaarheid
• VOORBEELD:
Metalen kolom draagstructuur
 op thermische onderbreking
! Nog steeds puntkoudebrug!
WANT: metalen draadstangen
door de isolatie
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: definities
• PUNTBOUWKNOOP
NIET:
Wat zijn geen puntbouwknopen?
– Puntvormige onderbrekingen eigen aan
scheidingsconstructie b.v. spouwankers, …
 in te rekenen in U-waarde
– Ventilatiekanalen, rookgasafvoerkanalen etc. die
isolatielaag doorboren
– Snijpunt van 2 of 3 lineaire bouwknopen
 Verwaarloosbaar warmteverlies
– Bouwknopen in scheidingsconstructie in volledig
contact met de grond
 b.v. paalfunderingen
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: berekening
• Lijnwarmtedoorgangscoëfficiënt
= uitgedrukt in Ψe [W/mK]
•
= de extra warmtestroom t.o.v. de ééndimensionale
referentie bij een temperatuursverschil van 1K tussen de
omgevingen aan weerszijden van de bouwknoop
Te
Q2D/3D
Ti
*Lengte bouwknoop = 1m
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
e 
Q 2D / 3D  Q 1D
Ti  Te
 W 
mK 


Bouwknopen: berekening
• Lijnwarmtedoorgangscoëfficiënt Ψe [W/mK]
= het extra warmteverlies t.o.v. de ééndimensionale
referentie bij een temperatuursverschil van 1K tussen
de omgevingen aan weerszijden van de bouwknoop
OP BASIS VAN
BUITENAFMETINGEN
Te
Ψe
e
Q1D-dak
Ti
*Lengte bouwknoop = 1m
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Q1D-wand
Q 2D / 3D  Q 1D
Ti  Te
 W 
mK 


Bouwknopen: berekening
VOORBEELD
Udak= 0.271 W/m2K
Uwand = 0.370 W/m2K
FOUT: spouwisolatie stopt te laag
knooppunt KOUDEBRUGVRIJ !!
FOUT: koudebrug boven draagvloer
= “warmtebrug”
Ψe = 0.304 W/mK
Ψe = -0.034 W/mK
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: berekening
• VEREENVOUDIGDE WAARDEN
voor de lineaire warmtedoorgangscoëfficiënten
zijn vastgelegd in:
NBN 62-002(2008) bijlage H
= waarden bij ontstentenis Ψ die het maximale
koudebrugeffect benaderen van de in de
praktijk voorkomende gevallen,
d.w.z.
dat zij de warmteoverdracht doorheen de
koudebrug niet onderschatten.
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: in EPB
• HUIDIG:
•
VOLGENS bijlage IV v.d. energieprestatieregelgeving
, wijziging dd
20/03/2009
• ‘EPB-aanvaarde bouwknopen’ waarvoor forfaitaire toeslag
geldt:
Hoofdzakelijk a.d.h.v. databank met EPB-aanvaarde bouwknopen
• Eigen detail moet binnen strikte toepassingsvoorwaarden
overeenkomen met detail uit databank
Maar ook
• detail uit databank aanpassen in KOBRA
• numerieke berekeningen volgens EN ISO 10211
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: in EPB
• VANAF 1 januari 2010: koudebruggen verplicht
inrekenen in K-peil
• 3 opties (besluiten nog niet goedgekeurd door
regering!):
A. Het effect van alle koudebruggen wordt ‘exact’ ingerekend,
hetzij 3D hetzij 2D.
B. Zoveel mogelijk te voldoen aan de voorschriften van
koudebrugarm detailleren (basisregels,Ψlimiet) waardoor een
kleine forfaitaire toeslag volstaat.
Wat niet voldoet, wordt extra ingerekend.
C. Er wordt geen moeite gedaan,
met als gevolg een hoge, forfaitaire bestraffing.
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
3| bouwknopen_databanken
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Bouwknopen: databank WTCB
• Huidige databank raadpleegbaar:
• www.wtcb.be/go/koudebruggen
– Niet meer als officieel beoordelingsinstrument !
– Wél als voorbeelddatabank en als ‘bibliotheek’ voor beschikbare, in
KOBRA aan te passen details
• Databank = moeilijk werkbaar als officiële basis voor ‘goede’ details
•

Heroriëntering noodzakelijk!
• Ander criterium nodig voor EPB-aanvaarde bouwknopen
•
 basisregels voor koudebrugarm detailleren
•
in opmaak, moeten nog worden goedgekeurd door regering
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
• Huidige databank raadpleegbaar:
•
www.wtcb.be/go/koudebruggen
• TETRA-project Koudebrug-IDEE
•
= 150 oplossingensuggesties
•
= lambda-waarden aanpasbaar in KOBRA-software (gratis!)
•
• Overzicht koudebrug-projecten uit het verleden/heden
•
- IAKOB
•
- EP-bridge & PAThB 2010
•
-…
•
• KOBRA-software
•
- voor het aanpassen van de IDEE-details
•
- gratis te downloaden op www.wtcb.be/go/KOBRA (onderaan site)
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
• Opgaande muur in hellend dak
• Voorbeeld uit databank:
- Snelbouw loopt door tot onderdak
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
•
•
-
Opgaande muur in hellend dak
Voorbeeld uit databank:
In dakisolatielaag: ytong ipv snelbouw
Verbetering: - 0.03 ipv 0.00
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
•
•
-
Opgaande muur in hellend dak
Aanpassing aan praktijk:
Isolatie op draagmuur
verbetering: - 0.059 ipv - 0.03
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
• Muurisolatie naar vloerisolatie
• Voorbeeld uit databank:
- Snelbouw loopt door tot op fundering
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
•
•
-
Muurisolatie naar vloerisolatie
Voorbeeld uit databank:
Aansluiting isolatie: perinsul ipv snelbouw
Verbetering: - 0.02 ipv 0.02
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Bouwknopen: databank WTCB
•
•
-
Muurisolatie naar vloerisolatie
Voorbeeld uit databank:
Aansluiting isolatie: ytong ipv snelbouw
Verbetering: - 0.04 ipv 0.02
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Opmaak: Arch. Christophe Debrabander, 2009
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
4| bouwdetails_stad gent
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
http://www.energiesparen.be/epb/bouwknopen
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
muurvoet - fundering
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
muurvoet - fundering
a| bouwfolies ≠ doorbreking…
= cementering
=> berekenen? of 0,20 W/mK
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
muurvoet - fundering
b| tussenvoeging isolerend deel
- lambda ≤ 0,2 W/mK
ytong = 0,120
- R ≥ min (R/2 , R/2 , 2)
= 0.25/0.12 = 2.08
- dcont ≥ min (dins/2, dx/2)
ext = 25 cm = OK
int = 17 cm = OK bij folie
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
a| bouwfolies ≠ doorbreking
(waarom folie?)
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
b| tussenvoeging isolerend deel
- lambda ≤ 0,2 W/mK
PUR = 0,040
- R ≥ min (R/2 , 1,5)
= 0.08/0.04 = 2
- dcont ≥ min (dins/2, dx/2)
5 cm @ iso = OK
volledig @ raam = OK
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
c| beperkte doorboring
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
x| multiplex tegen raam?
- lambda ≤ 0,2 W/mK
MPX = 0,170
- R ≥ min (R/2 , 1,5)
= 0.32/0.17 = 1.88
- dcont ≥ min (dins/2, dx/2)
dcont = OK (PU extra opl.)
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
buitenschrijnwerk
a| bouwfolies ≠ doorbreking
b| tussenvoeging isolerend deel
- lambda ≤ 0,2 W/mK
- R ≥ min (R/2 , 1,5)
- dcont ≥ min (dins/2, dx/2)
c| beperkte doorboring
x| multiplex telt niet mee
dagkantisolatie telt niet mee
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
Workshop bouwdetails:
van fundering tot dak
6| oefening in groep
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013
• bedankt voor uw aandacht!
Arch. Christophe Debrabander
Donderdag 31 januari 2013

similar documents