پایش رشد

Report
‫پایش رشد‬
‫)‪(GROWTH MONITORING‬‬
‫دکتر آزیتا خیل تاش‬
‫متخصص پزشکی اجتماعی‬
‫پایش رشد‬
‫‪ ‬اهداف این کالس‪:‬‬
‫‪ ‬رشد و تکامل را تعریف نموده و تفاوت آن ها را بدانید‪.‬‬
‫‪ ‬عوامل مؤثر بر رشد و تکامل را نام ببرید‪.‬‬
‫‪ ‬منحنی رشد وزنی را بشناسید‪.‬‬
‫‪ ‬انواع اختالالت رشد را توضیح دهید‪.‬‬
‫‪ ‬برنامه های سالمت کودکان در کشور را توضیح دهید‪.‬‬
‫‪ ‬مراحل تکامل اصلی کودک را بدانید‪.‬‬
‫‪ ‬عقب ماندگی ذهنی کودک و عوامل مؤثر بر آن را بدانید‪.‬‬
‫پایش رشد‬
‫‪ ‬یعنی پایــیــدن رشد بچه و این كه مراقب رشد كودك و در نهایت سالمتی او‬
‫باشیم‪ .‬وزن كردن مرتب كودك و ثبت وزن او در كارت مخصوص‬
‫مراقبت و رسم منحنی رشد كمك می كند كه از كفایت تغذیه كودك مطمئن‬
‫شویم‪.‬‬
‫‪ ‬برنامه پایش از بدو تولد شروع می شود و تا پایان سال ششم زندگی كودك‬
‫ادامه دارد‪ .‬برای پایش رشد باید از كارت پایش رشد استفاده كرد‪ .‬كارت‬
‫پایش رشد ابزاری بسیار ساده برای مراقبت از كودك و در حقیقت آینه‬
‫سالمت اوست‪.‬‬
‫‪ ‬محروم كردن كودك از شیر مادر‪ ،‬زود یا دیر شروع كردن غذاي كمكي‪،‬‬
‫ندادن غذاي كافي و مفید به كودك‪ ،‬بیماري كودك‪ ،‬مسایل عاطفي و رواني‪،‬‬
‫رعایت نكردن مسایل بهداشتي و استفاده از آب ناسالم از مهمترین علل‬
‫تأخیر رشد كودكان است‪.‬‬
STAGES OF GROWTH AND DEVELOPMENT
 Infancy

Neonate


Birth to 1 month
Infancy

1 month to 1 year
 Early

Toddler


Childhood
1-3 years
Preschool

3-6 years
 Middle
Childhood
School age
 6 to 12 years

 Late
Childhood
Adolescent
 13 years to
approximately 18
years

‫اهداف مراقبت کودکان پیش از دبستان‬
‫‪‬مراقبت از بیماری‬
‫‪‬پیشگیری‬
‫‪‬پایش رشد‬
‫اهمیت مراقبت كودكان‬
‫‪‬جمعيت زياد (حدود ‪ 15‬درصد جمعيت)‬
‫‪‬ميرايي زياد‬
‫‪‬خطر بيشتر ابتال به بيماريها (سوء تغذيه‪ ،‬عفونتهاو ‪...‬‬
‫)‬
‫‪‬رشد و تكامل سريع‬
‫‪‬منابع انساني آينده كشور‬
‫واژگان کلیدی‬
‫‪‬رشد (‪:)Growth‬‬
‫افزايش ابعاد فيزيكي بدن مثل وزن و قد‬
‫‪‬نمو يا تكامل (‪:)Development‬‬
‫افزايش مهارتها وپيچيدهتر شدن رفتارها‬
‫پايش رشد و تكامل كودك براي بررس ي سالمتي كودك الزم‬‫است‪.‬‬
‫رشد وتكامل عالوه بر جنبههاي بدني شامل جنبههاي‬‫هوش ي‪ ،‬عاطفي و اجتماعي هم هست‪.‬‬
‫عوامل تعیین كننده رشد و تكامل‬
‫‪‬صفات ارثي‬
‫‪‬تغذيه‬
‫‪‬سن (متفاوت بودن سرعت رشد در سنين مختلف)‬
‫‪‬جنس‬
‫‪‬محيط فيزيكي (نور آفتاب‪ ،‬وضع مسكن‪ ،‬تهويه و‪)...‬‬
‫‪‬عوامل روانشناختي (تأثير بر روي تكامل و نيز بر روي رشد‬
‫فيزيكي)‬
‫‪‬عفونتها‬
‫‪‬عوامل اقتصادي‬
‫روشهاي ارزیابي رشد و نمو‬
‫‪‬شاخصهاي رشد‪:‬‬
‫(از تركيب وزن‪ ،‬قد و دور سر با سن يا قد به دست‬
‫ميآيند)‬
‫‪ ‬وزن به سن‬
‫‪ ‬قد به سن‬
‫‪ ‬دور سر به سن‬
‫‪ ‬وزن به قد‬
‫‪ ‬نمايه توده بدني به سن‬
‫روشهاي ارزیابي رشد و نمو‬
‫‪ ‬منحنيهاي رشد براي شاخصها‪:‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫وسيلهاي مناسب و يك نمودار ديداري براي پايش رشد و نظارت بر‬
‫وضعيت سالمت كودك‬
‫منحنيهاي استاندارد رشد ‪:WHO‬‬
‫‪ ‬مربوط به ‪ NCHS‬است (كودكان سالم و خوب تغذيه شده آمريكايي)‬
‫‪ ‬به عنوان استاندارد رشد در ‪ 5‬سال اول زندگي در تمام جهان پذيرفته شده‬
‫است‪.‬‬
‫‪ ‬اختالف رشد بين كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه‪ ،‬مربوط به شرايط‬
‫محيطي است تا اختالفات ژنتيكي‬
‫‪ ‬عدم توصيه ‪ WHO‬به تهيه منحني استاندارد كشوري‬
‫‪ ‬در سالهاي اول زندگي در شرايط مناسب‪ ،‬كودكان از حداكثر پتانسيل رشد خود‬
‫استفاده ميكنند و تفاوتهاي ژنتيكي در سالهاي بلوغ تظاهر مييابد‪.‬‬
NATIONAL CENTRE FOR HEALTH STATISTICS
(NCHS) AND WHO REFERENCE
recommended in 1977
 developed based on longitudinal data (0-3
yrs) and on 3 cross-sectional studies (older
children) of American population
 The infant population predominantly
artificially fed

National growth references
 Mostly also non-breastfed or mixed fed
children
NEW WHO GROWTH STANDARDS
The international growth standards established
by the WHO in April 2006 directly confront the
notion that ethnicity is a major factor in how
children grow. The new standards demonstrate
that children born in different regions off the
world, when given an optimum start in life, have
the potential to grow and develop within the
same range off height and weight for age.
(ECHUII 2006 Global Framework for Action)
NCHS, WHO REFERENCE
The new Child Growth Standards is a crucial
development in improving infant and young
child nutrition globally. Unlike the old growth
charts, the new standards
(1) describe how children "should grow,”
(2) establish breastfeeding as the biological "norm,"
and
(3) provide international standards for all healthy
children
1 year
2 years
3 years
4 years
5 years
‫برنامه سالمت کودکان‬
‫هدف کلی‬
‫افزایش کیفیت و کمیت خدمات مراقبتی کودکان‬
‫ازطریق برنامه های زیر‪:‬‬
‫‪‬مراقبتهای ادغام یافته ناخوشیهای‬
‫اطفال(‪)IMCI‬‬
‫‪‬مراقبتهای ادغام یافته کودک سالم(‪)WCC‬‬
‫‪‬ترویج تغذیه با شیر مادر‬
‫مراقبتهای ادغام یافته ناخوشیهای اطفال (مانا)‬
‫‪INTEGRATED MANAGEMENT OF‬‬
‫)‪CHILD ILLNESS (IMCI‬‬
‫هدف کلی مانا( ‪: )IMCI‬‬
‫کاستن از ابتال و مرگ و میر کودکان زیر ‪ 5‬سال در اثر بیماریهای‬
‫شایع دوران کودکی‬
‫‪ ‬بررسي برنامه هاي موجود كشور براي مقابله با بیماریهاي تنفسي و‬
‫اسهالي (‪ )CDD،ARI‬نشان داد كه این برنامه ها اشكاالت اساسي‬
‫دارند بنابراین پس از تشكیل كمیته هاي علمي تخصصي طرح‬
‫ناخوشیهاي اطفال ( مانا ) جایگزین گردید كه توجه خود را به بیش از‬
‫‪ 90‬درصد بیماریهایي كه در كودكان زیر ‪ 5‬سال منجر به مراجعه به‬
‫پزشك مي شوند معطوف كرده است‪.‬‬
‫مراقبتهای ادغام یافته ناخوشیهای اطفال (مانا)‬
‫‪ ‬دراین طرح ارزیابي و طبقه بندي ‪ ،‬درمان ‪ ،‬پیگیري و‬
‫مشاوره كودكان بیمار در دو گروه سني ‪ 7‬روزه تا ‪ 2‬ماهه و ‪2‬‬
‫ماهه تا ‪ 5‬ساله بر اساس اطالعات مندرج در دو بوكلت چارت‬
‫ویژه پزشك و غیر پزشك انجام مي گیرد ‪ .‬این طرح هم اكنون‬
‫در كلیه مراكز روستایي استان در حال اجراست ‪.‬‬
‫مراقبتهای ادغام یافته کودک سالم(‪)WCC‬‬
‫برنامه مراقبت کودک سالم به دنبال یافتن راهی برای‬
‫جدا کردن کودکان سالم از کودکان به ظاهر سالم یا‬
‫مستعد به بیماری است که هنوز نشانه های بیماری در‬
‫آنها مستقر نشده است ‪.‬در حقیقت هدف این برنامه‬
‫طراحی نظام غربالگری استاندارد مراقبت کودکان‬
‫صفر تا هشت سال و اجرای آن میباشد‪.‬‬
‫مراقبتهای ادغام یافته کودک سالم(‪)WCC‬‬
‫‪ ‬بدین لحاظ دو مجموعه به صورت بوكلت چارت ویژه‬
‫پزشك و غیر پزشك تحت عنوان مراقبت كودك سالم كمتر‬
‫از ‪ 8‬سال به منظور پیشگیري از بیماري با استفاده از‬
‫نشانه هاي بالیني تهیه شده است كه هر كودك در گروه‬
‫سني زیر ‪ 8‬سال از نظر وضعیت عمومي ‪ ،‬وزن ‪ ،‬قد‪،‬‬
‫دور سر ‪ ،‬تغذیه‪ ،‬بینایي‪ ،‬تكامل‪ ،‬واكسیناسیون ‪ ،‬مكملهاي‬
‫دارویي و رابطه متقابل والدین و كودك ارزیابي و طبقه‬
‫بندي مي شود سپس مشاوره هاي الزم در زمینه هاي‬
‫خاص و حوادث و سوانح انجام گردیده و در صورت نیاز‬
‫زمان پیگیري نیز مشخص مي گردد ‪.‬‬
‫ترویج تغذیه با شیر مادر‬
‫هدف از اجرای این برنامه تغذیه انحصاری با شیر‬
‫مادر در ‪ 6‬ماه اول زندگی و تداوم شیر مادر همراه با‬
‫غذای کمکی تا پایان ‪ 2‬سالگی است‪.‬و در موارد‬
‫معدودی که شیرخواران به دالیلی از شیر مادر محروم‬
‫میشوند تغذیه مصنوعی توصیه میشود‪.‬این برنامه سعی‬
‫در افزایش درصد شیرخواراني دارد كه با شیر مادر‬
‫تغذیه مي شوند‪،‬خصوصا افزایش شیرخواراني كه تا‬
‫پایان ‪ 6‬ماهگي منحصرا با شیر مادر تغذیه مي شوند‬
‫( ‪.)Exclusive breast feeding‬‬
‫ترویج تغذیه با شیر مادر‪:‬‬
‫‪ ‬در راستاي اجراي هدف فوق فعالیتهاي زیر انجام مي گیرد‪:‬‬
‫‪ ‬الف‪ -‬تشكیل كمیته ترویج تغذیه با شیر مادر در سطح دانشگاه و شهرستانها و‬
‫پیگیري مصوبات آن ‪.‬‬
‫‪ ‬ب‪ -‬تشكیل مراكز مشاوره شیردهي و ارائه مشاوره به مادران در خصوص رفع‬
‫مشكالتشان در سطح ستاد شهرستانها‪.‬‬
‫‪ ‬ج‪ -‬صدور كوپن و حواله شیر مصنوعي جهت افراد نیازمند بر اساس تائید كمیته‬
‫شهرستاني ‪.‬‬
‫‪ ‬د‪ -‬برگزاري كالسهاي آموزشي در خصوص مزایاي شیر مادر در كلینیكهاي‬
‫بارداري ‪ ،‬زایشگاهها و مراكز بهداشتي شهري و روستایي و خانه هاي بهداشت‪.‬‬
‫‪ ‬ه‪-‬برگزاري كارگاههاي آموزشي ترویج تغذیه با شیر مادر جهت پزشكان ‪،‬‬
‫كارشناسان و پرسنل شاغل در حوزه هاي بهداشتي – درماني‪.‬‬
‫‪ ‬و‪ -‬پایش و ارزیابي چگونگي اجراي اقدامات ‪ 10‬گانه در بیمارستانهاي دوستدار‬
‫كودك ( ‪.)BFH‬‬
‫دستور عمل ترویج تغذیه با شیر مادر در بیمارستانهای دوستدار‬
‫کودک(‪( )BHF‬بخشهای زنان و زایمان‪-‬بخشهای اطفال)‪:‬‬
‫‪.1‬‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫سیاست مدون ترویج تغذیه با شیر مادر در معرض دید کلیه کارکنان‬
‫نصب شده باشد و برای اطمینان از ارتقائ کیفیت خدمات پایش شود‪.‬‬
‫کلیه کارکنان به منظور کسب مهارتهای الزم برای اجرای این‬
‫سیاست آموزش ببینند‪.‬‬
‫مادران بارداررا در زمینه تغذیه با شیر مادر و چگونگی شیردهی‬
‫آموزش دهند‪.‬‬
‫به مادران کمک کنند تا ظرف نیم ساعت اول تولد تماس پوست با‬
‫پوست و ظرف یک ساعت تغذیه نوزاد با شیر مادر را شروع کنند و‬
‫در بخشهای اطفال برنامه تجویز دارو و انجام آزمایشات‪ .‬واعمال‬
‫جراحی به گونه ای طراحی گردد که کمترین اختالل را در تغذیه از‬
‫پستان مادر ایجاد کند‪.‬‬
‫دستور عمل ترویج تغذیه با شیر مادر در بیمارستانهای دوستدار‬
‫کودک(‪( )BHF‬بخشهای زنان و زایمان‪-‬بخشهای اطفال)‪:‬‬
‫‪.5‬‬
‫‪.6‬‬
‫‪.7‬‬
‫‪.8‬‬
‫‪.9‬‬
‫‪.10‬‬
‫به مادران روش تغذیه با شیر مادر و چگونگی حفظ و تداوم شیردهی را‬
‫(حتی هنگام جدا شدن از شیر خوار)آموزش دهند و برای حل مشکالت‬
‫شیردهی کمک و حمایت کنند‪.‬‬
‫به شیرخواران سالم کمتر از ‪6‬ماه به جز شیرمادر غذا یا مایعات دیگر(آب یا‬
‫آب قند‪)....‬ندهند‪.‬‬
‫برنامه هم اتاقی مادر و نوزاد را در طول شبانه روز اجرا کنند و در بخشهای‬
‫اطفال تسهیالت الزم برای اقامت شبانه روزی و نیازهای فیزیکی و عاطفی‬
‫مادران را تامین نمایند‪.‬‬
‫مادران را برای تغذیه با شیر مادر بر حسب میل و تقاضای شیر خوار‬
‫تشویق کنند و امکان دوشیدن مکرر شیر و ذخیره آن وجود داشته باشد‪.‬‬
‫مطلقا از شیشه و پستانک استفاده نکنند‪.‬‬
‫تشکیل گروههای حمایت از مادران شیرده را پیگیری نمایند و اطالعاتی در‬
‫مورد گروههای حامی و مراکز مشاوره شیردهی در اختیار والدین قرار‬
‫دهند‪.‬‬
Prevalence of Exclusive Breastfeeding in
countries of the EMR
Yemen
United Arab Emirates
Tunisia
Syria
Sudan
Somalia
Saudi Arabia
Qatar
Pakistan
Palestine
Morocco
Kuwait
Jordan
Iraq
Iran, I.R.
Egypt
Bahrain
0
Unicef Report 2005
10
20
30
40
50
Pr opor ti ons
60
70
80
90
‫تغذیه با شیر مادر‬
‫تغذیه ي كمكي‬
‫ارزیابي رشد و نمو‬
‫در صورتي كه كودك مشكلي نداشته باشد این‬
‫تاریخ ها جهت پایش رشد توصیه مي شود‪:‬‬
‫‪ ‬تا ‪ 1‬سالگی‪ 8 :‬بار مراجعه در سال اول (‪14-15 ، 3-5‬‬
‫و‪ 30-45‬روزگي‪ ،‬و در ‪ 7 ،6 ،4 ،2‬و ‪ 9‬ماهگي)‬
‫‪ 1 ‬تا ‪ 2‬سالگی‪ 4:‬بار مراجعه در سال دوم (‪18 ،15 ،12‬‬
‫و ‪ 24‬ماهگي)‬
‫‪ ‬سال ‪ 3‬و بعد از آن‪ :‬هر ‪ 6‬ماه‬
‫ارزیابي رشد و نمو‬
‫وزن‬
‫‪‬تولد‪ 2500 :‬تا ‪ 3500‬گرم‬
‫‪ 5‬ماهگی‪ 2 :‬برابر‬
‫‪ 1‬سالگی‪ 3 :‬برابر‬
‫‪ 2‬سالگی‪ 4 :‬برابر وزن هنگام تولد‬
‫‪‬بعد از آن‪ :‬سالیانه ‪ 2250_2750‬گرم اضافه‬
‫مي شود‪.‬‬
‫ارزیابي رشد و نمو‬
‫قد‬
‫‪‬تولد‪ 48 :‬تا ‪ 52‬سانتیمتر‬
‫‪ 1‬سالگی‪ 1/5 :‬برابر قد تولد‬
‫‪‬سال دوم و سوم‪ :‬سالیانه ‪ 12‬تا ‪ 13‬سانتیمتر‬
‫افزایش قد‬
‫‪ 4‬سالگی‪ 2 :‬برابر قد تولد‬
‫‪‬بعد از آن‪ :‬سالیانه ‪ 5‬تا ‪ 6‬سانتیمتر افزایش قد تا‬
‫بلوغ‬
‫ارزیابي رشد و نمو‬
‫دور سر‬
‫‪ ‬هنگام تولد‪ :‬دور سر بیشتر از دور سینه و در ‪9‬ماهگي‪ ،‬دور‬
‫سینه بیشتر ميشود‪ .‬این معكوس شدن نسبت‪ ،‬در شرایط‬
‫نامناسب تغذیهاي و اختالل رشد دیرتر رخ ميدهد‪.‬‬
‫‪ ‬دور سر یک نوزاد فول ترم به طور طبیعی بین ‪ 30‬تا ‪35‬‬
‫سانتی متر است‪.‬‬
‫‪ ‬در سه ماه اول‪ 6 ،‬سانتی متر و در سه ماه دوم‪ 3 ،‬سانتی متر و‬
‫در شش ماه دوم نیز ‪ 3‬سانتی متر به دور سر اضافه می شود‪.‬‬
‫(مجموعا در سال اول ‪ 12‬سانتی متر به دور سر نوزاد افزوده‬
‫خواهد شد)‬
‫تفسیر منحنی رشد‬
‫‪‬سیر صعودی‬
‫‪‬سیر افقی‬
‫‪‬سیر نزولی‬
‫هوش‬
‫‪ ‬هاروارد گاردنر‪ ،‬روانشناس دانشگاه هاروارد که به دلیل نظریه‬
‫«هوش چند گانه» براي کودکان شهرت فراواني دارد معتقد است که‬
‫هفت نوع هوش داریم و بنا به گفته محققان‪ ،‬تنها سه نوع از آنها در‬
‫تستهاي هوش موجود‪ ،‬لحاظ شده است‪ .‬کودکان داراي انواع متفاوتي‬
‫از هوش هستند که آنها را قادر به انجام کارهاي متفاوتي در آینده‬
‫خواهد کرد‪:‬‬
‫‪ ‬هوش کالمي‬
‫‪ ‬هوش منطقي‬
‫‪ ‬هوش موسیقي‬
‫‪ ‬هوش مربوط به حرکات جسمي‬
‫‪ ‬هوش درونگرا‬
‫‪ ‬هوش ارتباطي‬
‫‪ ‬هوش فضایي و حجمي‬
‫علل مؤثر برهوش كودكان‬
‫‪‬بیماری های ژنتیکی‬
‫‪‬عوامل دوران بارداری‬
‫‪‬عوامل حین زایمان‬
‫‪‬عوامل بعد از زایمان‬
‫‪‬عوامل دیگر‬

similar documents