kamera-ııı

Report
Kamera Objektifleri
Objektifler, birden fazla mercek içeren, fotoğraf
makinelerinde ve kameralarda görüntü toplamaya
yarayan iki tarafı açık tüplerdir. Mercek ise "bir tarafı
küresel diğer tarafı düz olan, camdan yapılma ve bir ışık
demetini kırarak belli bir noktaya düşüren saydam
cisim" olarak tanımlanabilir.
Objektifin temel görevi, içindeki mercekler vasıtasıyla dış
dünyadaki görüntüleri toplayarak kamera gövdesine
ulaştırmaktır. Objektifin en önünde bulunan mercek
görüntüyü toplar, bu görüntü daha arkalardaki merceklerden
aynasal yansıyarak kamera gövdesine ulaşır. Kamera
gövdesinde bulunan CCD'ler bu görüntüleri elektronik
sinyallere çevirir. Kameralar ve objektifler insan gözünün
görüntüyü oluşturma sisteminden yola çıkarak üretilmiş ve
geliştirilmiştir. Profesyonel kameraların ve bazı yarı
profesyonel kameraların objektifleri ise takılıp çıkarılabilir.
Bu özellik, çekimin niteliğine göre farklı türde objektif
kullanılabilmesine imkân sağlar.
Kameralarda kullanılan objektifler, teknik özelliklerine
göre değişir. Objektif seçiminde, konu hakkında doğru
bilgiler vermek temel amaçtır. İlgiyi konu üzerinde
toplayarak arka veya ön planları netsizleştirmek
mümkündür.
Aynı görüntü her objektifle alınabileceği gibi, alınan bu
görüntüler arasında psikolojik ve teknik farklılıklar
olabilir. Görüntü yönetmeni tarafından iyi bilinmesi
gereken bu etkiler, objektifler ile sağlanır. Normal insan
görüşü, çevresel alanı da katmak koşuluyla yatay olarak
180 derece civarındadır. Ayrıntıları çok daha iyi gören
vahşi hayvanların görüş alanı 40 derece kadardır.
35mm'lik filmde 50 mm, normal objektif olarak kabul
edilir. Bunun 16 mm'deki karşılığı 25 mm'dir. Aslında 40
mm civarında bir objektif normal görüşe çok daha
yakındır. Videoda normal objektif, video alıcısının
(CCD) boyutuna göre değişir.
Bir objektifin odak uzaklığı, onun görüş alanını da
belirler. Teknik olarak odak uzunluğu, kameradaki
çerçeve açıklığının köşegenine eşit olan objektif, normal
objektif olarak kabul edilir.
Profesyonel objektiflerin üzerinde bazı ayarlamalar için
üç adet "halka" veya diğer adıyla "bilezik" vardır. Bunlar
önden arkaya doğru sırasıyla netlik bileziği, zoom
bileziği, diyafram bileziği ve makro bileziğidir.
Netlik Bileziği
Kameralar, otomatik netlik konumunda iken en
yakındaki nesneyi ve mümkün olan en geniş alanı net
gösterecek şekilde çalışır. Objektif üzerindeki netlik ayar
düğmesi, elle ayarlama (manuel) konumuna alındığında;
kameraman netlik bileziğini sağa-sola çevirerek istenen
kişilerin/nesnelerin net veya bulanık görünmesini
sağlayabilir.
Netlik bileziğinin üzerinde metre veya feet gösteren
rakamlar vardır. Örneğin netlik bileziği 5 metreye
ayarlandığında 5 metre uzaklıktaki cisimler ve etrafında
bir alan net olacak, daha öndeki veya arkadaki cisimler
bulanık görünecektir. Netlik ayarlanırken çekimi yapılan
konuya sonuna kadar optik yaklaşılması (zoom in) ve
sonrasında netlik bileziğiyle ayarlama yapılması daha iyi
sonuç alınmasını sağlar.
Zoom Bileziği
Kameranın konumunu değiştirmeden kişi veya
nesnelere yakınlaşmayı veya bunlardan uzaklaşmayı
sağlar. Bu merceksel hareket diğer değişle optik
yakınlaşma ile kamera, hiç hareket etmediği hâlde bir
odanın tümü görüntülenebileceği gibi sadece bir kişinin
yakın plan çekimi de yapılabilir.
Merceksel yakınlaşma ve uzaklaşma hareketlerini zoom
bileziğinin yanı sıra, objektifin sağ tarafında bulunan
zoom motoru ile de yapmak mümkündür. Objektifin
üzerindeki son halka diyafram halkasıdır. Bu halka sağasola çevrildiğinde objektifin içindeki perde genişler veya
daralır, bu şekilde gövdeye girecek ışık miktarı belirlenir.
Işık miktarı diyafram ile kontrol edilir.
Diyafram Bileziği
Her objektifin içinde aynen insan gözündeki iris sistemi
gibi ne kadar ışık geçeceğini belirleyen bir düzenek
bulunur. Böylece farklı ışık koşullarında ışığın geçiş
oranı değiştirilebilir. Diyafram sistemi çalışırken oluşan
dairesel açıklığa, diyafram açıklığı adı verilir.
Diyaframın oluşturduğu dairesel açıklıklar, uluslar arası,
kabul edilmiş belli rakamlarla gösterilir. Birbirinin
katları olarak büyüyüp küçülen diyafram değerleri (tam
değerler) sırasıyla şöyledir.
1 1.4 2 2.8 4 5.6 8
11 16 22 32
Sayısal olarak en küçük değer, ışığın en çok geçtiği
durumu ifade eder. Her bir değer kendinden bir
öncekine göre iki kat daha fazla ışık geçirir.
Alan Derinliği
Diyafram açıklıklarının objektiften geçerek filme etki
eden ışık miktarını ayarlaması yanında, ikinci bir görevi
de alan derinliğini belirlemesidir. Alan derinliği,
çerçevenin içinde ön plandaki en net nokta ile arka
plandaki en net nokta arasındaki uzaklıktır.
Alan derinliği sınırları yani en öndeki net nokta ile en
arkadaki net nokta arasındaki mesafe; istenilen netliğin
sınırları, objektif odak uzaklığı, diyafram açıklığı ve konu
ile kamera arasındaki mesafe gibi birtakım etkenlere
bağlıdır. Diyafram açıklığı küçüldükçe alan derinliği
artar, yakındaki ve uzaktaki cisimlerin görüntüleri daha
net olur. Diyafram açıklığı büyüdükçe alan derinliği
azalır ve belli bir uzaklıktaki bütün cisimlerin, objektif
sonsuza ayarlanmadıkça kesin, belirli net bir
görüntüsünü elde etmek olanaksızlaşır
Odak Uzaklığı
Objektifler farklı boyutlarda görüntü üretir. Bunun
nedeni objektiflerin odak uzaklığından
kaynaklanmaktadır yani odak uzaklığı objektifin odak
merkezi ile görüntünün oluştuğu düzlem arasındaki
uzaklıktır. Bu objektifler kullanıldığında görüntüde
oluşturulan etki de değişir. Bu nedenle görüntüde
oluşturulmak istenilen etki önceden planlanmalıdır.
Örneğin geniş açı bir objektif raylar boyunca görünen
derinliği abartabilir ya da ön plandaki ağaçları ve
binaları büyütür; bir tele objektif zorlayıcı bir biçimde
derinliği azaltır, ağaçları birlikte çok yakın ve nerdeyse
aynı boyutta gösterir.
OBJEKTİFLERİN YAPISI
Bir kamera için görüntü kalitesi ve olanakları, objektifin
yapısıyla doğrudan orantılıdır. Objektiflerin içerisinde
farklı sayılarda mercek elemanlar bulunmaktadır. Film
ve video kayıtlarında görüntü üzerinde istenen
büyüklükte çerçeve yapılırken mercekler kullanılır
Mercekler içbükey ve dışbükey olarak adlandırılır.
İçbükey mercekler, üzerine düşen ışınları mercekten
geçtikten sonra birbirinden uzaklaştırır. Gerçek olmayan
düz ve küçük görüntüler oluştururlar. Görüntü her
zaman odak ile mercek merkezi arasında oluşur. Cismin
merceğe olan uzaklığı bunu etkilemez.
İçbükey merceklere, kalın kenarlı mercek ismi de verilir.
Nedeni kenarlarının kalın, merkezinin ince olmasıdır.
Dışbükey mercekler, üzerine düşen ışınlar mercekten
geçtikten sonra birbirine yakınlaştırır. Dışbükey
merceklere ince kenarlı mercek ismi de verilir. Nedeni
kenarlarının ince, merkezinin kalın olmasıdır.
Mercekler özünde, yontulmuş cam parçalarıdır. Temel
işlevleri, görüntüyü küçültüp yoğunlaştırarak
arkalarındaki bir düzleme ters olarak düşürmektir.
Temelde tek bir mercek ile görüntü alınabilse de hatta
sadece bir delik bile aynı sonucu verecektir
Merceğin küresel yapısından dolayı, merkezdeki ve
kenarlardaki kırılmalar farklı odak noktalarında birleşir
ve görüntünün seçikliğini birkaç nokta da yineler. Diğer
deyişle, yüzeyde oluşan görüntünün ortasında iyi bir ışık
ve keskinlik varken yanlara doğru gittikçe ışık gücünün
düşmesi ve netliğin kaybolması sorunu ortaya çıkar.
Tek mercek görüntülerinde, küresel yapıda olan
merceğin, duyarlı yüzeye düşürdüğü görüntü küreseldir.
Ancak görüntü düzlemi düz olduğu için, orta nokta net
ise, kenarlar; kenarlar net ise orta nokta net olmaz.
Tüm bu hatalar, basit bir büyüteçle kâğıt üzerine
düşürülen bir görüntüde gözlenebilir. Bu nedenle iyi bir
görüntü elde etmek için kalın ve ince kenarlı mercekler
bir arada kullanılır. Bir merceğin dağıttığı görüntü,
diğeri tarafından toplanır. Böylece merceklerin
hesaplamalar ve mekanik düzeneklerle birleştirilmesi
sonucu, kaliteli görüntü elde edebilen bir objektif
üretilmiş olur.
Objektifler, kameranın bakış açısının genişliğini belirler.
İki farklı objektifin aynı sahneyi görüntülemesi
durumunda, ortaya çıkan görüntülerdeki perspektif
ilişkileri farklı olabilir. Bir objektifin görevi, bakılan ve
kaydedilmesi düşünülen konunun görüntüsünü bir film
duyarkatı ya da bir video kamerasında olduğu gibi
görüntü toplayıcı CCD'lerin üzerine düşürmektedir.
Kameranın gördüklerinin ne kadar uzakta ya da yakında
görüneceği, kullanılan objektife göre değişmektedir. Bazı
objektifler, cisme ya da hareketli bir nesneye yakın
olsalar bile onları bulundukarı yerden daha uzaktaymış
gibi gösterir. Başka bir çeşit objektif ise görüntüsü
kaydedilecek olan cisimden uzakta olsa bile yakındaymış
gibi gösterebilme yetisine sahiptir. Profesyonel
kameralarda objektifler değişebilir.
Bir objektifin merkezine optik merkez (optical center) ve
bu merkezden objektifin yüzeyine dik olarak geçen
doğruya da optik eksen (optical axis) adı verilir.
Objektifin optik ekseni üzerinde ve uzakta bulunan bir
kaynaktan bu eksene paralel olarak gelen ışınlar,
mercekten geçip kırılarak yine bu eksen üzerinde belli
bir noktada kesişirler ve görüntü ters oluşur. Bu noktaya
odak noktası (focus point-plane) denir. Objektifin film
ya da sensör yüzeyine aktardığı görüntünün sınırlarının
görüntü merkezinde yaptığı açı görüş açısıdır. Bu değer
odak uzaklığı ile ters orantılıdır. Yani odak uzaklığı
arttıkça görüş açısı azalır.
Görüntüdeki perspektifin kontrolü, kameraman ve
özellikle yönetmen için çok önemlidir. Bu süreçteki
başlıca değişken, objektifin odak uzunluğudur. Teknik
olarak odak uzunluğu objektifin merkezinden, ışık
ışınlarının filmdeki bir odak noktasına doğru birleştiği
noktaya olan mesafedir. Odak uzunluğu, görüntüdeki
şeylerin algılanan büyüklüğünü, derinliğini ve ölçeğini
değiştirir. Odak uzunluğu, objektif sonsuza
netlendiğinde sistemin son merceğinin optik merkezi ile
görüntünün oluştuğu odak noktası arasındaki
uzunluğun milimetre cinsinden ifadesidir.
Bir objektifin temel özelliklerinin göz önünde tutulması
gerekir. Bu özellikler şöyle sıralanabilir:
1.
Odak uzaklığı
2.
Diyafram açıklığı
3.
Bakış açısı
4.
Seçme gücü
5.
En yakın netleme uzaklığı
6.
Ağırlığı ve büyüklüğü
OBJEKTİFİN ÇEŞİTLERİ VE ETKİLERİ
Objektiflerin sınıflandırması da odak uzaklığına göre
(bakış açısına göre) yapılır: sabit odak uzaklıklı
objektifler ve değişebilir odak uzaklıklı objektifler. Bu
evrensel tanım, video kameralarda bir değişikliğe
uğramıştır. İki video kamera farklı büyüklükte görüntü
algılayıcılara sahip olabilir (CCD). Bu video kameralar
kullanıldığında aynı görüş açısını sağlamak için
rakamsal olarak farklı odak uzaklıklarına sahip objektif
kullanacaklar demektir
Örneğin birinde 20 mm'de görünen görüntü, diğerinde
12'mm ye denk gelecektir. Diğer değişle, her formatın
normal merceğinin odak uzaklığı o sistemin ürettiği
görüntünün diyagonal uzunluğuna yaklaşık olarak
eşittir. Objektif çeşitleri normal, geniş, dar (tele) ve
zoom olarak sınıflandırılabilir
Normal Açılı Objektifler
Normal objektifi teknik olarak tanımlamak için tarihî
süreçten bahsetmek gerekmektedir. Süreç içinde belirli
bir kültürün mekân algısına bağlı olarak değişiklik
gösterdiği ve onunla tutarlı görüntüler üretmeyi
amaçladığı görülür. Sinema tarihi boyunca normal
görüntü 75 mm'den 65 mm'ye (Edison, Griffith), sonra
50 mm'ye (1920'lerden 1940'lara kadar), daha sonra da 35
mm'ye doğru uzanan bir değişim gösterir. 1950'li yıllarda
ise geniş perdenin, yönetmenleri geniş açılı mercekler
kullanmaya yönelttiği görülür.
Geniş perde, eski 50 mm merceklerin sağladığından
daha geniş açılı bir görüntüye gereksinim duyuyordu. Bu
değişim, sonuçta hem perde için hem de kameralar için
bir standartlaşma getirmek zorunda kaldı. Bu yüzden
objektifi tanımlarken 35 mm film kamerası göz önünde
bulundurularak yapılmaktadır. 35 mm filmde; 50 mm.
Objektif, normal objektif olarak tanımlanır. Normal
objektifler, görüş açıları insan gözüne en yakın olan
objektiflerdir (45-50 Derece).
Objektifin odak uzaklığı, kullanılan filmin diyagonal köşe
uzaklığına yaklaşık olarak eşitse, objektif o film boyutu için
normal objektiftir. Örneğin 35 mm filmin boyutu 24x36 mm
ve köşegen uzunluğu 43 mm'dir. Bu durumda, 50 mm bir
objektif 35 mm kameralar için normal objektiftir. Bir video
kamerada görüntü algılayıcısının (CCD) boyutu 35 mm film
boyutuna eşitse 50 mm objektif normal objektif olarak
tanımlanabilir. Yarı profesyonel ve amatör kameraların
görüntü algılayıcılarının (CCD) boyutlarına göre, 7-21 mm'lik
objektifler normal objektif sayılabilir. Genellikle bu tip
kameralarda objektifler gövdeye sabitlenmiştir ve zoom
objektifler ile birlikte kullanılmaktadır.
Optik kalitesi olarak en iyi sonuçlar normal objektiflerle
elde edilir. İnsan gözünün algılamasına yakın bir görüş
açısına ve çerçevelemeye sahiptir. Bu merceklerle insan
gözünün gördüğünden farklı, sıra dışı bir görüntü elde
edilemez. Normal objektiflerle gerçekleştirilen
çekimlerde kamera hareketinin hızı nesnelerin
kameraya doğru ya da kameradan geriye doğru
hareketlerinin hızları her zaman normal algı içindedir.
Kısa Odaklı (Geniş Açılı) Objektifler
Geniş açılı objektifler, odak uzaklığı, kullanılan film
boyutunun ya da video görüntü algılayıcısının (CCD)
köşegen uzunluğundan az olan objektiflerdir. Bu
objektifler, normal objektiften daha geniş bir açıyla
konuya bakar ve bir film karesine normal objektiften çok
daha fazla şey sığdırır.
Örneğin açık bir alanda basketbol oynayanların çekimini
normal objektif kullanarak kaydetmek için konudan
uzaklaşmak gerekir. Oysa aynı çekim geniş açılı bir
objektifle çok daha yakından çekilebilir; çünkü geniş
açılı objektifler, normal objektiflere göre daha geniş bir
bakış açısı sağlar. Geniş açılı objektiflerin odak
uzaklıklarının kısa olduğu tasarımından da anlaşılabilir.
Bu tip objektifler, diğer objektiflere kıyasla daha kısa ve
şişkin görünümlüdür. Normalden daha geniş bir objektif,
perspektifte derinliği abartır. Önden arkaya sıralamada
cisimler birbirine gerçekte olduğundan daha uzakmış
gibi görünür. Bu abartılmış derinlik duygusu psikolojik
imalar içerir. Objektife doğru gelen ya da objektiften
uzaklaşan hareketlerin hızı yükselir; açı genişlemiştir ve
uzaktaki cisimler çok daha küçüktür. Bütün bunlar
seyircinin kendini çok daha fazla sahnenin "içinde"
hissetmesine yol açar. Bu da çoğu zaman yönetmenin
amaçladığı şeydir.
Geniş açı objektiflerin bir başka özelliği de, belirli bir
uzaklıkta ve diyaframda daha büyük alan derinliğine
sahip olmasıdır. Alan derinliğinin büyük olması, sahnede
daha çok şeyin net görünmesini sağlar. Küçük
mekânlarda kameramanın daha çok şeyi çerçeve içine
sığdırabilmesini ve rahat hareket etmesini sağlar
Uzun Odaklı (Dar Açılı) Objektifler
"Dar odak uzaklıklı objektifler" veya "tele objektifler"
olarak da adlandırılır. Tele objektifler, uzun odak
uzaklıklı objektiflerdir. Odak uzaklığının uzun olması
nedeniyle ürettiği görüntü büyüktür ve dar bakış açısı
sağlar.
Tele objektifler diğer değişle, dar açılı objektifler, odak
uzaklığı kullanılan film boyutunun ya da görüntü
algılayıcısının köşegen uzunluğundan fazla olan
objektiflerdir. Bu objektiflerle kamera pozisyonunu
değiştirmeden uzaktaki nesnelerin yakınlaştırılmış ve
büyütülmüş görüntüleri elde edilir. Dış çekimlerde;
özellikle uzakta hareket eden uçak, roket gibi araçların
veya doğada yaşayan vahşi hayvanların
görüntülenmesinde kullanılır.
Bu objektifler özellikle dış çekimlerde oldukça yararlıdır.
Bununla birlikte, bu objektiflerden stüdyo çekimlerinde
de faydalanılır. Birden fazla kamera ile çalışıldığı
durumlarda konunun yakın çekimlerini alabilmek için
her zaman kamerayı hareket ettirmek mümkün
olmayabilir. Örneğin bir kamera yayındayken genel
çekimde bulunabilir ve yakın çekim almak için konuya
yaklaşan başka bir kamera yakın çekim alabilir ve tele
objektifler bunu sağlayacak görüntüyü verir.
Bu objektifler, sabit odaklılar içinde en az alan derinliğine
sahip olanlardır. Bu objektiflerle bu yüzden netlik yapmak,
diğerlerine kıyasla daha zordur. Kamera önündeki
oyuncuların ya da nesnelerin ileri veya geriye doğru küçük
hareketlerinde bile netliğin bozulduğu gözlenebilir.
Ayrıca bu objektiflerle hareketli kamera kullanımında
sıkıntılar olacaktır. Kameranın en ufak bir hareketi,
görüntüde çok büyük sıçramalara neden olacaktır. Hem
netliğin çabuk bozulması hem de en küçük titreşimin
görüntüye yansıması, hareketli çekimlerde tercih edilmeme
sebebidir.
Tele objektifler hiçbir zaman iyi bir görüntü vermez.
Mutlaka bir parça bükülme hatası bulunur. Bu bükülme
hatası odak uzaklığı büyüdükçe artar. Ayrıca kalabalık
etkisi yaratırlar. Bir mekânı olduğundan kalabalık
göstermek için dar açı(te-le) bir objektif gereklidir.
Böylece kamera önündeki nesneler sıkıştırılmış olur.
Perspektif daralacağı için o çizgideki nesneler
birbirlerine yaklaşır. Böylece kalabalık olmasa da
kalabalıkmış gibi görünür. Tele objektif sınıfına giren
diğer objektifler; 200 mm, 300 mm, 400 mm, 500 mm ve
aynalı 500 mm, 1000 mm, 2000 mm ve adaptörlü
teleskop takılan daha uzun odaklı objektiflerdir.
Değişebilir Odak Uzaklıklı
Objektifler
"Zoom objektifler" olarak da adlandırılır. Bu tür
objektiflerin getirdiği en büyük kolaylık zoom bileziği
veya zoom motoru ile isteğe bağlı olarak görüş açısının
geniş açıdan dar açıya kadar değişik odak uzaklıklarını
sağlayarak kolayca değiştirilebilmesidir. Profesyonel
video kameralar için üretilen zoom objektiflerde
mutlaka zoom motoru objektife takılmıştır.
Zoom objektifler genellikle odak uzaklıklarının aralığına
göre tanımlanır; örneğin 12-120 mm; 12 mm ile 120 mm
arasında değişen odak uzaklığını ifade eder. Objektifin
tele değeri olan 120, 12'ye bölündüğünde bulunan 10
değeri, 12 mm'den 120 mm'ye 10 kez büyültme ve
küçültme kabiliyetini belirtir. Böyle bir objektif aynı
zamanda 10:1 zoom olarak da tanımlanır. Video
kameralarının zoom objektiflerinin görüntü küçültme ve
büyültme oranları ise objektif üzerinde yazılan 4X, 10X,
12X gibi tanımlamalarla belirtilir. Örneğin 12X'lik bir
zoom objektif, görüntüyü 12 kez büyütebilmek ve
küçültebilmektedir.
Balıkgözü Objektif
Balıkgözü objektif, 6-16 mm arasında odak uzunluğuna
sahip olan objektif çeşitidir. Odak uzunluklarından
anlaşılacağı üzere çok geniş bakış açısı yaratır. Tam
çerçeveli balıkgözü objektifler, dairesel balıkgözü
görüntüsünü dikdörtgen bir kareye sığdırılır. Bu yüzden
herhangi bir balıkgözü objektif, görüntünün
merkezinden geçenler hariç bütün düz çizgilerin
kavislenmesine sebep olur. Çerçevenin dikdörtgen
olması, çekilen görüntüyü gerçek dışı hale getirir.
Makro Objektif
Canlı veya cansız varlıkların tamamını ya da bir kısmının
çok yakından görüntülenmelerine genel olarak makro
adı verilir. Makro objektifler de bu tanım doğrultusunda
üretilmiştir. Çok yakın çekim için özel olarak
tasarlanmışdır. Bir nesnenin çerçeve içinde 1:1 ve 1:2
ölçeklerde kaydedilmesini sağlayabilen objektiflerdir.
Ayrıca bu özellik bazı zoom objektiflerin üzerinde
makro tuşu olarak yer almaktadır. Makro çekim
yapabilmek için kullanılan objektifin yakın netlik
mesafesinin düşük olması gerekir.
Profesyonel kameralarda bulunan sabit odaklı
objektiflerin çok azı 25 cm'den daha yakın netlik
yapabilir. Zoom objektiflerin en yakın netlik sınırı
60¬100 cm arasındadır. Makro çalışmanın en önemli
özelliği, görüntünün büyüme dercesidir. Örneğin boyu
1,5 cm olan bir nesnenin görüntüdeki boyu yine 1,5 cm
olacaktır. Bu durumda karşılaştırmayı şu şekilde
yapılabilir; 35 mm filmin çerçeve¬sinin yüksekliği 16
mm, genişliği 22 mm'dir. Diğer değişle, 1:1 olarak
kaydedilen bir nesne, neredeyse film yüzeyinin
tamamını kaplar.

similar documents