Wie kiest welke studierichting in het secundair onderwijs?

Report
Wie kiest welke studierichting
in het secundair onderwijs?
En welke rol speelt de school
bij deze studiekeuze?
Bieke De Fraine & Maarten Pinxten
Centrum voor Onderwijseffectiviteit en -Evaluatie
25 februari 2011
1. Studiekeuze in secundair onderwijs
• Steeds verdere specialisatie
=> Aantal mogelijke studiekeuzes is groter in hogere jaren
• Twee belangrijke collectieve keuze-momenten
- overgang 1e - 2e graad
- overgang 2e – 3e graad
SSL 2-daagse
2. Wat beïnvloedt de studiekeuze?
1. Leerlingkenmerken
► Geslacht
Jongens kiezen anders dan meisjes
► Sociaal-economische thuissituatie (SES)
Hoge SES-leerlingen kiezen vaker wiskunde & wetenschappen
► Interactie geslacht – SES
Hoge SES-meisjes maken minder typische meisjes-keuzes
dan lage SES-meisjes
► Prestaties
Leerlingen die goede prestaties halen voor een bepaald vak,
zullen vaker dat vak kiezen
2. Wat beïnvloedt de studiekeuze?
►Individuele psychologische kenmerken
1. Interesse
“Ik vind talen interessant”
2. Bruikbaarheid en belang
“Ik vind het belangrijk om goed Engels te kunnen”
3. Academisch zelfconcept
“Ik ben nogal sterk in talen”
4. Plezier in een vak
“Ik vind talen studeren leuk”
2. Wat beïnvloedt de studiekeuze?
2. Schoolkenmerken
► schoolkenmerken < leerlingkenmerken
► Voorbeelden
* hoog % ouders met job in zorg op school
jongens kiezen minder vaak techniek (Dryler, 1999)
* scholen met sterk leerlingenpubliek
sterker verband capaciteiten - studiekeuze (Ayalon & Yogev, 1997)
* eerder strikt schoolbeleid inzake studiekeuze
kleiner % meisjes kiest voor wiskunde (Lamb, 1996)
3. Onderzoeksvragen
1) Wat is het effect van leerlingkenmerken
(geslacht, prestaties, …)
en van schoolkenmerken (% meisjes op school, …)
op studiekeuze?
+ hoe belangrijk is de interesse?
2) Zijn er verschillen tussen scholen
met betrekking tot de studiekeuzes van hun leerlingen?
4. Data
► LOSO (Longitudinaal Onderzoek Secundair Onderwijs)
► schoolloopbaan van 6411 leerlingen in 90 scholen
► enkel studiekeuze in ASO
1. Gelijkaardig studiekeuze-aanbod in de scholen
2. Beperkt aantal studierichtingen
► zittenblijvers maakten deel uit van de steekproef
4. Data
► Studiekeuze in Lj3 (N = 2518 / 22 schools)
- Economie – Moderne Talen (N = 559)
- Economie – Wiskunde (N = 722) >>> Referentie
- Klassieke talen / talen (N= 250)
- Klassieke talen - Wiskunde (N = 565)
- Mix (N = 423)
► Studiekeuze in Lj5 (N = 2871 / 24 schools)
- Economie – Talen (N = 579)
- Economie – Wiskunde (N = 405)
- Klassieke talen / Talen (N = 304)
- Klassieke talen – Wiskunde/ Wetenschappen (N = 900) >>> Referentie
- Mix / Menswetenschappen (N = 684)
4. Data
► Leerlingkenmerken
- Geslacht
- SES
- Academisch zelfconcept (Lj2 en Lj4)
- prestaties Nederlands & wiskunde (Lj2 en Lj4)
- numerieke en verbale intelligentie (Lj1)
- Interesse in economie / wetenschappen / sociaal / literatuur (OII Lj1 & 6)
► Schoolkenmerken
- SES samenstelling
- Geslacht samenstelling (jongensschool / meisjesschool / gemengde school)
- Wiskunde samenstelling
5. Methode
• Multinomiale Multilevel Regressie
Afhankelijke variabele
= studiekeuze
= ongeordende categorieën
• Schattingsmethode: MCMC
• Software: MLwiN
6. Resultaten (Lj3)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
Cons_Klassieke Talen/talen
- 0.503
3.203
2.274
1.792
Cons_economie/talen
- 3.535
1.850
Cons_Mix
- 2.995
3.871
0.233
0.304
- 0.251
0.206
Cons_Klassieke Talen/Wiskunde
Meisjes_Klassieke Talen/talen
Meisjes_Klassieke Talen/Wiskunde
Meisjes_economie/talen
0.474 **
0.194
1.60 **
Meisjes_Mix
0.668 **
0.218
1.95 **
SES_Klassieke Talen/talen
0.320 **
0.092
1.38 **
SES_Klassieke Talen/Wiskunde
0.418 **
0.073
1.52 **
- 0.197 **
0.071
0.82 **
SES_Mix
0.021
0.073
zelfconcept2_Klassieke Talen/talen
0.018
0.089
zelfconcept2_Klassieke Talen/Wiskunde
0.112
0.074
zelfconcept2_economie/talen
- 0.283 **
0.068
zelfconcept2_Mix
- 0.029
0.072
SES_economie/talen
0.75 **
6. Resultaten (Lj3)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
Prestaties Ned2_Klassieke Talen/talen
1.263 **
0.165
3.54 **
Prestaties Ned2_Klassieke Talen/Wiskunde
1.219 **
0.126
3.38 **
Prestaties Ned2_economie/talen
- 0.131
0.083
Prestaties Ned2_Mix
- 0.059
0.098
Prestaties Wisk2_Klassieke Talen/talen
0.012
0.127
Prestaties Wisk2_Klassieke Talen/Wiskunde
0.660 **
0.107
1.93 **
Prestaties Wisk2_economie/talen
- 0.458 **
0.080
0.63 **
Prestaties Wisk2_Mix
- 0.084
0.091
Verbale Intelligentie_Klassieke Talen/talen
0.333 **
0.110
1.40 **
Verbale Intelligentie_Klassieke Talen/Wiskunde
0.215 **
0.088
1.24 **
Verbale Intelligentie_economie/talen
0.032
0.077
Verbale Intelligentie_Mix
0.145
0.086
- 0.180
0.107
0.095
0.087
Numerieke Intelligentie_economie/talen
- 0.423 **
0.079
Numerieke Intelligentie_Mix
- 0.139
0.086
Numerieke Intelligentie_Klassieke Talen/talen
Numerieke Intelligentie_Klassieke Talen/Wiskunde
0.66 **
6. Resultaten (Lj3)
Parameter β
S.E.
Interesse Economie1_Klassieke Talen/talen
- 0.029
0.091
Interesse Economie1_Klassieke Talen/Wiskunde
- 0.164 **
0.072
0.85 **
Interesse Economie1_economie/talen
- 0.139 **
0.069
0.87 **
Interesse Economie1_Mix
- 0.353 **
0.073
0.70 **
Interesse Wetenschappen1_Klassieke Talen/talen
0.102
0.111
Interesse Wetenschappen1_Klassieke Talen/Wiskunde
0.098
0.087
Interesse Wetenschappen1_economie/talen
- 0.284 **
0.082
0.75 **
Interesse Wetenschappen1_Mix
- 0.188 **
0.088
0.83 **
Interesse sociaal1_Klassieke Talen/talen
0.159
0.109
Interesse sociaal1_Klassieke Talen/Wiskunde
0.086
0.089
Interesse sociaal1_economie/talen
0.001
0.082
Interesse sociaal1_Mix
0.008
0.088
Interesse literatuur1_Klassieke Talen/talen
0.702 **
0.104
2.02 **
Interesse literatuur1_Klassieke Talen/Wiskunde
0.222 **
0.079
1.25 **
Interesse literatuur1_economie/talen
0.195 **
0.075
1.22 **
Interesse literatuur1_Mix
0.280 **
0.081
1.32 **
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
6. Resultaten (Lj3)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
SCHOOLKENMERKEN
SES-samenstelling_Klassieke Talen/talen
0.200
0.563
- 0.036
0.317
SES-samenstelling_economie/talen
0.343
0.332
SES-samenstelling_Mix
0.420
0.700
Meisjesschool_Klassieke Talen/talen
- 1.274
1.230
Meisjesschool_Klassieke Talen/Wiskunde
- 0.185
0.733
Meisjesschool_economie/talen
- 0.329
0.759
Meisjesschool_Mix
- 2.167
1.473
Gemengde school_Klassieke Talen/talen
- 1.993
1.165
Gemengde school_Klassieke Talen/Wiskunde
- 0.301
0.663
0.016
0.677
Gemengde school_Mix
- 1.293
1.337
Wisk samenstelling_Klassieke Talen/talen
- 0.834
1.375
Wisk samenstelling_Klassieke Talen/Wiskunde
- 2.412 **
0.724
Wisk samenstelling_economie/talen
1.067
0.733
Wisk samenstelling_Mix
0.958
1.444
SES-samenstelling_Klassieke Talen/Wiskunde
Gemengde school_economie/talen
0.09 **
6. Resultaten (Lj3)
 (2m)
 01
S.E.
VERSCHILLEN TUSSEN SCHOLEN
Level 3 – Schoolniveau
Cons_Klassieke Talen/talen.Cons_Klassieke Talen/talen
2.325
1.064
Cons_Klassieke Talen/Wiskunde.Cons_Klassieke Talen/Wiskunde
0.704
0.290
Cons_economie/talen.Cons_economie/talen
0.749
0.300
Cons_Mix.Cons_Mix
2.856
1.314
Cons_Klassieke Talen/talen.Cons_economie/talen
0.945
0.454
Cons_Klassieke Talen/Wiskunde.Cons_Klassieke Talen/talen
0.885
0.445
Cons_Klassieke Talen/Wiskunde.Cons_economie/talen
0.650
0.273
Cons_Mix.Cons_Klassieke Talen/talen
0.990
0.743
Cons_Mix.Cons_Klassieke Talen/Wiskunde
0.551
0.416
Cons_Mix.Cons_economie/talen
0.852
0.462
Level 2 – Leerlingniveau
1.000
0.000
Level 1 – Multinomiale variantie
1.000
0.000
6. Resultaten (Lj5)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
Cons_Klassieke Talen/talen
- 0.909
2.001
Cons_economie/talen
0.694
1.774
Cons_economie/Wetenschappen
0.225
1.773
Cons_Mix
0.741
3.138
Meisjes_Klassieke Talen/talen
- 0.262
0.239
Meisjes_economie/talen
- 0.127
0.202
0.127
0.203
Meisjes_Mix
- 0.062
0.189
SES_Klassieke Talen/talen
- 0.114
0.086
SES_economie/talen
- 0.431 **
0.078
0.65 **
SES_economie/Wetenschappen
- 0.452 **
0.079
0.64 **
SES_Mix
- 0.432 **
0.070
0.65 **
zelfconcept4_Klassieke Talen/talen
- 0.105
0.084
zelfconcept4_economie/talen
- 0.066
0.075
zelfconcept4_economie/Wetenschappen
- 0.026
0.077
zelfconcept4_Mix
- 0.244 **
0.069
Meisjes_economie/Wetenschappen
0.78 **
6. Resultaten (Lj5)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
Prestaties Ned4_Klassieke Talen/talen
0.266 **
0.112
1.30 **
Prestaties Ned4_economie/talen
- 0.448 **
0.095
0.64 **
Prestaties Ned4_economie/Wetenschappen
- 0.676 **
0.096
0.51 **
Prestaties Ned4_Mix
- 0.541 **
0.088
0.58 **
Prestaties Wisk4_Klassieke Talen/talen
- 1.114 **
0.106
0.33 **
Prestaties Wisk4_economie/talen
- 1.161 **
0.097
0.31 **
Prestaties Wisk4_economie/Wetenschappen
- 0.023
0.107
Prestaties Wisk4_Mix
- 0.870 **
0.094
Verbale Intelligentie_Klassieke Talen/talen
- 0.104
0.099
Verbale Intelligentie_economie/talen
- 0.296 **
0.090
0.74 **
Verbale Intelligentie_economie/Wetenschappen
- 0.280 **
0.090
0.76 **
Verbale Intelligentie_Mix
- 0.235 **
0.082
0.79 **
Numerieke Intelligentie_Klassieke Talen/talen
- 0.288 **
0.098
0.75 **
Numerieke Intelligentie_economie/talen
- 0.443 **
0.087
0.64 **
Numerieke Intelligentie_economie/Wetenschappen
- 0.221 **
0.091
0.80 **
Numerieke Intelligentie_Mix
- 0.323 **
0.081
0.72 **
0.42 **
6. Resultaten (Lj5)
Parameter β
S.E.
Exp (β)
LEERLINGKENMERKEN
Interesse Economie6_Klassieke Talen/talen
0.205 **
0.083
1.23 **
Interesse Economie6_economie/talen
0.638 **
0.076
1.89 **
Interesse Economie6_economie/Wetenschappen
0.663 **
0.079
1.94 **
Interesse Economie6_Mix
- 0.101
0.068
Interesse Wetenschappen6_Klassieke Talen/talen
- 0.855 **
0.108
0.43 **
Interesse Wetenschappen6_economie/talen
- 1.053 **
0.097
0.35 **
Interesse Wetenschappen6_economie/Wetenschappen
- 0.888 **
0.097
0.41 **
Interesse Wetenschappen6_Mix
- 0.776 **
0.087
0.46 **
Interesse sociaal6_Klassieke Talen/talen
- 0.079
0.098
Interesse sociaal6_economie/talen
- 0.327 **
0.087
0.72 **
Interesse sociaal6_economie/Wetenschappen
- 0.218 **
0.088
0.80 **
Interesse sociaal6_Mix
0.133
0.081
Interesse literatuur6_Klassieke Talen/talen
0.757 **
0.101
2.13 **
Interesse literatuur6_economie/talen
0.316 **
0.082
1.37 **
Interesse literatuur6_economie/Wetenschappen
Interesse literatuur6_Mix
- 0.107
0.300 **
0.082
0.075
1.35 **
6. Resultaten (Lj5)
Parameter β
S.E.
SCHOOLKENMERKEN
SES-samenstelling_Klassieke Talen/talen
0.138
0.362
SES-samenstelling_economie/talen
- 0.077
0.332
SES-samenstelling_economie/Wetenschappen
- 0.111
0.323
0.034
0.586
Meisjes school_Klassieke Talen/talen
- 0.538
0.824
Meisjes school_economie/talen
- 0.300
0.715
Meisjes school_economie/Wetenschappen
- 0.579
0.662
Meisjes school_Mix
- 1.230
1.295
Gemengde school_Klassieke Talen/talen
- 1.395
0.720
Gemengde school_economie/talen
- 1.250
0.622
Gemengde school_economie/Wetenschappen
- 0.852
0.619
Gemengde school_Mix
- 1.729
1.141
Wisk samenstelling_Klassieke Talen/talen
0.874
0.624
Wisk samenstelling_economie/talen
0.842
0.564
Wisk samenstelling_economie/Wetenschappen
0.702
0.532
Wisk samenstelling_Mix
1.106
1.007
SES-samenstelling_Mix
Exp (β)
6. Resultaten (Lj5)
 (2m)
 01
S.E.
VERSCHILLEN TUSSEN SCHOLEN
Level 3 – Schoolniveau
Cons_Klassieke Talen/talen.Cons_Klassieke Talen/talen
0.744
0.326
Cons_economie/talen.Cons_economie/talen
0.552
0.236
Cons_economie/Wetenschappen.Cons_economie/Wetenschappen
0.460
0.208
Cons_Mix.Cons_Mix
2.032
0.847
Cons_Klassieke Talen/talen.Cons_economie/talen
0.433
0.226
Cons_Klassieke Talen/talen.Cons_economie/Wetenschappen
- 0.117
0.176
Cons_economie/Wetenschappen.Cons_economie/talen
0.220
0.169
Cons_Mix.Cons_Klassieke Talen/talen
0.774
0.409
Cons_Mix.Cons_economie/talen
0.854
0.400
Cons_Mix.Cons_economie/Wetenschappen
0.412
0.313
Level 2 – Leerlingniveau
1.000
0.000
Level 1 – Multinomial variantie
1.000
0.000
7. Conclusies & discussie
• Studiekeuze wordt vooral beïnvloed door leerlingkenmerken
• Meisjes kiezen anders dan jongens
Maar: het verschil tussen jongens en meisjes wordt volledig verklaard
door het verschil in interesse in wetenschappen (Lj5)
• Prestaties hebben een effect op studiekeuze (Lj3)
VB1. Economie/talen VS Economie/Wetenschappen:
Deze leerlingen presteren niet beter voor Nederlands, maar duidelijk minder voor wiskunde.
Maar ze hebben ook meer interesse in literatuur en minder interesse in wetenschappen.
VB2. Klassieke Talen/Talen VS Klassieke Talen/Wiskunde:
Deze leerlingen presteren niet beter voor Nederlands, maar duidelijk minder voor wiskunde.
Maar ze hebben ook meer interesse in literatuur.
• De keuze voor Mixed/ sociaal lijkt een negatieve keuze.
Deze leerlingen hebben geen grotere interesse voor sociale
wetenschappen (zowel in Lj3 als Lj5)
• Er zijn verschillen tussen scholen inzake studiekeuze
7. Conclusies & discussie
• Effect van prestaties en van SES
illustreert de sterke hiërarchie tussen studierichtingen
• Is het een goed idee om belangstelling zo centraal te
stellen in het hervorming van het secundair onderwijs?
• Wat is oorzaak en wat is gevolg? Interesse of
studiekeuze?
=> Studiekeuzes zijn complexe processen
waarbij verschillende factoren een rol spelen !
Wie kiest welke studierichting in het secundair onderwijs?
En welke rol speelt de school bij deze studiekeuze?
Bieke De Fraine & Maarten Pinxten
Centrum voor Onderwijseffectiviteit en -Evaluatie
[email protected]

similar documents