Presentatie

Report
Veilig Vastgoed
Wat is uw verantwoordelijkheid?
mr. Jelle Otten
Advocaat/partner Bouw en Vastgoed AKD
mr. René Nieuwmans
Advocaat/partner Arbeidsrecht AKD
Erik van ‘t Hof MSc
Adviseur Dienst Vastgoed Defensie
19 maart 2013
Deelgebieden
Asbest
Werken op hoogte
Brandveiligheid
2
Agenda
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Juridische aspecten Bouw- en Arbeidsrecht
Visie en praktijk Ministerie van Defensie
Handhaving
Casus
Hoe veiligheid goed te regelen?
Conclusie
3
Partijen
Het is afhankelijk van de omstandigheden van
het geval wie in een bepaalde situatie aansprakelijk is.
Het is van belang vast te stellen welke rol iemand in
die situatie heeft. Bij asbest, brandveiligheid en
werken op hoogte kunnen onder andere de volgende
partijen een rol spelen:
-
Gebouweigenaar
Huurder/gebruiker
Beheerder
Werkgever/werknemer
Inlener
Etc.
4
Bronnen van aansprakelijkheid
en verantwoordelijkheid voor
veiligheid
1. Welke zijn de bronnen?
2. Jegens wie geldt deze wet- en regelgeving?
3. Welke handhavende instanties zijn er?
5
Bronnen van aansprakelijkheid
en verantwoordelijkheid
Risicoaansprakelijkheid:
- Art. 6:170 BW: werkgever (ook inleners)
- Art. 6:171 BW: opdrachtgever
- Art. 6:174 BW: gebouweigenaar
NB: beroep op ontbreken schuld is niet mogelijk!
Algemene aansprakelijkheid:
- Art. 6:162 BW: onrechtmatige daad
- Art. 6:74 BW: wanprestatie
Verder:
- Art. 7:658 lid 2 BW: schuldaansprakelijkheid
werkgever (ook voor inleners)
6
Zorgplicht eenieder
Art. 1a Woningwet: Een ieder die een bouwwerk bouwt,
gebruikt, laat gebruiken of sloopt, […], draagt er, voor zover
dat in diens vermogen ligt, zorg voor dat […] geen gevaar voor
de gezondheid of veiligheid ontstaat dan wel voortduurt.
- Zorgplicht voor “eenieder” (bijvoorbeeld ook werkgever).
- Geldt voor alle deelgebieden (asbest, brand, werken op
hoogte).
- Dit is de algemene zorgplicht: van hieruit kijk je naar de
andere normen.
- Ingevoerd na de Volendamse cafébrand/Schipholbranden.
-
Parlementaire geschiedenis: “De vangnetfunctie houdt in dat de zorgplicht
voorziet in gevallen die niet expliciet zijn geregeld bij of krachtens de
Woningwet, […]. Daarnaast zal de voorgestelde zorgplicht er toe kunnen leiden
dat iedere persoon als bedoeld in artikel 1a zich er rekenschap van geeft dat er
als gevolg van het bouwen, het gebruik of de staat van een bouwwerk geen
gevaar voor de gezondheid of de veiligheid optreedt of voortduurt.
7
Zorgplicht werkgever
Art. 3 Arbowet: werkgever dient bij het organiseren
van arbeid een zo groot mogelijke veiligheid en een zo
goed mogelijke bescherming van de gezondheid van
werknemer na te streven. Hierbij dient hij uit te gaan
van de “stand der techniek”.
Art. 7:658 BW: De werkgever is verplicht de lokalen,
werktuigen en gereedschappen waarin of waarmee hij
de arbeid doet verrichten, op zodanige wijze in te
richten en te onderhouden alsmede voor het verrichten
van de arbeid zodanige maatregelen te treffen en
aanwijzingen te verstrekken als redelijkerwijs nodig is
om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening
van zijn werkzaamheden schade lijdt.
8
Asbest
- Woningwet: algemene zorgplicht voor eenieder (art. 1a)
- Bouwbesluit 2012: meldingsplicht voor verwijderen
asbest /slopen gebouw (art. 1.26). Indien geen melding:
strijd met Woningwet.
- Arbowet: zorgplicht voor werkgever (art. 3).
- Burgerlijk Wetboek: zorgplicht werkgever (art. 7:658)
- Arbobesluit: werkgever dient voor een doeltreffende
bescherming van de gezondheid en veiligheid van de
werknemer te zorgen in alle gevallen waarin
werknemers worden of kunnen worden blootgesteld aan
gevaarlijke stoffen. (art. 4.1b)
9
Brandveiligheid
- Woningwet: algemene zorgplicht voor eenieder (art. 1a).
- Bouwbesluit 2012: een te bouwen bouwwerk/bestaand
bouwwerk is zodanig dat het ontstaan van een
brandgevaarlijke situatie wordt beperkt
(art. 2.56 / 2.62).
- Arbowet: werkgever moet doeltreffende maatregelen
treffen m.b.t. brandbestrijding en evacuatie van
werknemers en andere aanwezige personen en zich
hierbij laten bijstaan door bedrijfshulpverleners (art. 3 lid
1 sub e / 15 lid 1).
- Burgerlijk Wetboek: zorgplicht werkgever (art. 7:658).
- Arbobesluit: De werkgever dient maatregelen te treffen
ter beperking, bestrijding en eventuele detectie van
brand. (art. 2.42 en 3.8).
10
Werken op hoogte
- Woningwet: algemene zorgplicht voor eenieder (art. 1a).
- Bouwbesluit 2012: een gebouw dient zodanig te zijn dat
onderhoud aan het gebouw veilig kan worden uitgevoerd
(art. 6.52 / 6.53).
- Arbowet: algemene zorgplicht werkgever (art. 3).
- Burgerlijk Wetboek: zorgplicht werkgever (art. 7:658).
- Arbobesluit: al in ontwerpfase dient opdrachtgever
rekening te houden met onderhoudsvoorzieningen. Deze
verplichting geldt voor ontwerper als opdrachtgever een
consument is. De werkgever dient te zorgen voor
geschikte arbeidsmiddelen om veilige
arbeidsomstandigheden te waarborgen (bijv.
valbeveiligingen) en valgevaar te voorkomen. (Art. 3.16
en 7.23)
11
NEN-normen t.b.v.
voorschriften Bouwbesluit 2012
- In NEN-normen staan (reken- en
bepalings)methoden om aan een voorschrift uit het
Bouwbesluit te kunnen voldoen.
- Aan de verplichting uit het Bouwbesluit 2012 is
voldaan wanneer men de NEN-norm naleeft. De
NEN-normen zijn echter niet verplicht. Een
gelijkwaardige oplossing is ook mogelijk.
- Pas toe of leg uit.
12
Arbocatalogi t.b.v.
voorschriften Arbowet
- Arbowet bevat doelvoorschriften.
- Werkgevers en werknemers kunnen in een
arbocatalogus vastleggen hoe zij aan de
doelvoorschriften zullen voldoen.
- Het opstellen van een arbocatalogus is niet verplicht.
Werkgevers moeten ingevolge de Arbowet wel
inzichtelijk maken hoe zij aan de doelvoorschriften
voldoen.
- Inspectie SZW toetst de arbocatalogus marginaal.
- Voorbeelden:
-
Arbocatalogus Schilderen en vastgoedonderhoud
Arbocatalogus Werken op hoogte
Arbocatalogus Bouw en infra (werkingssfeer cao
bouwnijverheid)
Etc.
13
Handhavende instanties
College van burgemeester & wethouders:
- Bouwbesluit 2012
- Woningwet
Inspectie Sociale Zaken & Werkgelegenheid (SZW):
- Arbowet
- Arbobesluit
- Arbocatalogi
Openbaar Ministerie (strafrechtelijke handhaving):
- Woningwet
14
Inhoud deelpresentatie
•
•
•
•
Wat beheert de DVD aan vastgoed
Handhaving binnen Defensie
Invoering Systeemgericht Toezicht
Visie op naleven veiligheid
Portefeuille Dienst Vastgoed Defensie 1
Totaal 11.633 gebouwen; 6.400.000 m2 BVO
Kantoor-/lesgebouwen
Magazijnen
Legeringsgebouwen
Werkplaatsen
Hangars/stallingen
Recreatie-/sportgebouwen
Eetzalen en keukens
Bunkers/shelters
Complexe gebouwen
Overige gebouwen
Portefeuille Dienst Vastgoed Defensie 2
Totaal 543 locaties en een oppervlakte van 35.300 ha
Oefen en schietterrein
Vliegbasis
Kazerne
Logistieke locatie
Havenlocatie
Zend en ontvangstlocatie
Kantoorlocatie
Overig
Handhaving bij Defensie
• Handhaving milieuvergunningen merendeel van de
defensieobjecten valt onder Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILenT, voorheen VROM-Inspectie).
• Van oudsher: klassiek toezicht
• DVD is ISO 9001, ISO 14001 en OHSAS 18001
gecertificeerd.
• Invoering op 1 oktober 2010 van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (Wabo); nu alle
vergunningen.
• Bij invoering Wabo maken ILenT en Defensie de
afspraak om invoering Systeemgericht Toezicht in te
onderzoeken.
Systeemgericht Toezicht
“Systeemgericht toezicht (SgT) is een vorm van
toezicht waarbij de toezichthouder de processen en
beheersingsmaatregelen beoordeelt. Daarbij wordt
ook altijd het effect van systemen beoordeeld.”
“De onder toezicht gestelde wordt meer geprikkeld
haar eigen verantwoordelijkheid te nemen (meer
effect en minder toezichtlast) en er is een sterkere
drang om de naleving over de volle breedte van de
organisatie te verbeteren (concernaanpak).”
De Big Eight van processen
Terugkoppeling vanaf de werkvloer
Naar aanleiding van model:
• De keten bestaat uit verschillende soorten
processen, abstractieniveaus en verschil in timing.
• Aandachtspunt is om informatie door de keten heen
goed op elkaar af te stemmen en de juiste
vertaalslagen te maken. Uiteindelijk moeten analyse
antwoord geven of het gestelde beleid tot de juiste
resultaten heeft geleid.
• Defensie heeft een aanbestedingsplicht en heeft voor
de uitvoering steeds met verschillende partijen te
maken.
Vertrouwen gezien vanuit….
Vertrouwen…….
• Een definitie: vertrouwen is afzien van directe
beheersing.
• Voor naleving van afspraken is nodig:
•
•
Relationeel vertrouwen tussen partners; moet
opgebouwd worden.
Systeemvertrouwen, o.a. formele systemen zoals
stelsels van normen, regels en standaarden die
worden nageleefd.
• Als je minder energie hoeft te stoppen in het
controle en indirect kunt vast stellen dat gewenste
resultaten worden bereikt, dan ben je “slim” bezig.
Vertrouwen en handhaving
Vertrouwen en handhaving
• Onderscheid Compliance management t.o.v. gewoon
kwaliteitsmanagement is dat de organisatie
aanvullend een gedragen visie heeft op
regelnaleving en dit omzet in bijbehorend gedrag.
• Regelgeving bestaat! Zorg daarom dat daar proactief
naar gehandeld wordt.
• Compliance management stopt niet bij relatie
organisatie/handhaver, maar als opdrachtgever doe
je ook aan compliance management richting
leveranciers.
• George Siedel: “Using Proactive Law for Competitive
Advantages”*
*American Business Law Journal, 2010, Vol. 47, pages 641-686.
De visie op naleving veiligheid
Governance
Risk
Management
Compliance
De visie op naleving veiligheid
• Governance gaat over waarden (Transparantie,
MVO, Bedrijfsethiek)
• Compliance en Risk management vormen een
integraal geheel met Governance.
Veiligheid verbeteren door:
• Processen inrichten vanuit GRC-optiek
• Informatie op orde brengen en vooral delen met
elkaar; Bouwwerk Informatie Modeling (BIM)
• In de keten met elkaar samenwerken en werken
aan vertrouwen.
Casus
- U verhuurt een
kantoorpand.
- In het kantoorpand
breekt brand uit.
- De brand is ontstaan
door spetters van
laswerkzaamheden die
i.v.m. onderhoud
werden uitgevoerd.
- Twintig personen die in
het pand aan het werk
waren, zijn verbrand,
waarvan vier blijvend
arbeidsongeschikt.
29
Casus
- Met uw huurder had u
contractueel afgesproken
dat hij alle brandveiligheidsvoorzieningen zou treffen.
- De huurder heeft dit niet
gedaan.
- Wie kunnen de slachtoffers
aansprakelijk stellen?
- Welke instantie kan hier
handhavend optreden?
30
Casus
- Tijdens nader onderzoek
worden asbestdeeltjes
aangetroffen.
- Deze asbestdeeltjes komen
van een oud plafond dat
verscholen ging onder een
nieuw verlaagd plafond.
- Wie kan hiervoor
aansprakelijk worden
gesteld?
- Welke instantie kan hier
handhavend optreden?
31
Casus
- De dag voor de heropening
van het gebouw komt een
glazenwasser langs.
- De ladder die hij gebruikt
blijkt gebrekkig en hij valt 8
meter naar beneden.
- Wie kan de glazenwasser
aansprakelijk stellen voor zijn
schade?
- Welke instantie kan hier
handhaven?
32
Hoe hiermee om te gaan in de praktijk?
Twee mogelijkheden:
1. Verleggen van risico’s… of:
2. Muren beslechten en veiligheidscultuur een impuls geven!
33
1950
Nu
34
Implementatie
Wat te doen om maximale veiligheid te
bewerkstelligen?
- Contractsvrijheid
- Contractering is het ultieme moment om de
gezamenlijke verantwoordelijkheid vorm te geven.
35
Veiligheidscultuur impuls geven
- Gezamenlijke verantwoordelijkheid voor maximale
veiligheid.
- Juridische vertaalslag: contracten moeten zijn
afgestemd op samenwerking om maximale
veiligheid te garanderen.
- Van klassieke contracten naar geïntegreerde
contracten, gericht op samenwerking (van UAV
naar UAVGC).
36
Verleggen van risico’s?
37
Voorwaarden
-
Onderling vertrouwen
Redelijkheid en billijkheid
Openheid van bedrijfsprocessen (en financiën)
Elkaars organisatie leren kennen (vooral bij langere
duur)
- Rekening met elkaar houden
- Ingrijpen bij (dreigende) fouten van anderen
38
Incentives/prikkels
- Gezamenlijke verantwoordelijkheid (lusten en
lasten)
- (Functionele) prestatie-eisen
- Evaluatiemomenten
- Ontbindingsmogelijkheden / (financiële) sancties
- E.a.
39
Contractueel af te spreken
Art. X
Partijen komen overeen dat zij over en weer een goed werkgever,
respectievelijk goed werknemer zijn en willen zijn. Partijen vullen
dit als volgt in:
Werkgever zal
…
…
…
Werknemer zal
…
…
…
Art. X
Partijen komen overeen dat zij over en weer een goed
opdrachtgever, respectievelijk goed opdrachtnemer zijn en willen
zijn. Partijen vullen dit als volgt in:
Opdrachtgever zal
…
…
…
Opdrachtnemer zal
…
…
…
40
Precontractuele fase en veiligheid
- Precontractuele fase: (on)mogelijkheid om elkaar te
leren kennen en vertrouwen?
- Eventueel daarin voorzien in eerste periode na
contractsluiting (eindigheid Systeemgericht toezicht).
41
Conclusie
- Gezamenlijke verantwoordelijkheid!
mr. Jelle Otten
[email protected]
mr. René Nieuwmans
[email protected]
Erik van ‘t Hof Msc
[email protected]
42

similar documents