Dunyoqarash

Report
Navoiy Davlat Pedagogika instituti
Boshlang’ich ta’lim uslubiyoti
Maktabgacha ta’lim yo’nalishi 2kurs g1 guruh talabasi Rustamova
Shalolaning Umumiy pedagogika
fanidan tayyorlagan
Ilmiy
dunyoqarashni
shakllantirish va
o’quvchilarni aqliy
tarbiyalash
1. Dunyoqarash mohiyati, turlari
 2. Mifologik dunyoqarash
 3. Diniy dunyoqarash
 4. Falsafiy dunyoqarash

Dunyoqarash
Inson o’zini va dunyoni
zaruriy ravishda
anglashi,tushunishi,bilishi va
baholashi natijasida yuzaga
kelgan xulosalari,bilimlari
asosida shakllangan turli
mazmun va darajadagi
umumlashmalar tizimidir
Kishilarning olam va uning o’zgarishi,
rivojlanishi haqidagi ilmiy, falsafiy, siyosiy,
huquqiy, axloqiy, estetik, diniy va hokazo
qarashlari va tasavvurlari majmuasidir.
 Dunyoqarash – bu olam haqidagi yaxlit
umumlashtirilgan bilimlar to’plami.



Dunyoqarash
 Ilmiy dunyoqarash
tushunchasi “ dunyoni
turli kiasb egalarida
his qilish”, “dunyoni
turlicha
–to’laroq,
tushunish” iboralari
mukammalroq,
bilan uzviy bog’liqdir.
chuqurroq yoki
Dunyoqarash
yuzakiroq,
faqatgina insongagina
chalaroq, sayoz va
xos xususiyat bo’lib,
hayvonot dunyosi,
xomroq bo’lishi
boshqa narsa,
mumkin.
buyumlar va
mavjudodlar uchun bu
hol yotdir.

Hozirgi sharoitda
kishilarning ongi,
dunyoqarashida
yangicha fikrlahs
yo’sini
mustahkamlansa,
mustaqillikning
g’oyasi, mazmuni
va mohiyati ularga
tushuntirilmasa
katta o’zgarish
sodir bo’lmasligi
mumkin.

Shuning uchun ham
hozirgi muhim masala
xalqning ongida
dunyoqarashni
o’zgartirish, iqtisod,
siyosat, madaniyat
jabhalarida yangicha
fikrlashni o’rgatish
mustaqillikni
mustahkamlash
sharoitida o’z haqhuquqlarini anglash va
noxush hollatlarni
hayotga kirib qolmasligi,
unga qarshi kurashishga
undashdan iborat. Bu esa
ilmiy dunyoqarashning
tarkibiy qismlaridir.

Aql har bir insonga xos tug’ma xususiyat
bo’lib, miya sog’ bo’lsa, aql ham yaxshi
ishlaydi, aksincha miya kasallangan bo’lsa
aql past, zaif bo’ladi. Aqli zaif kishi dunyoni
bilishda, oldingi avlodlar tomonidan
yaratilgan ilmlarni va mavjud bilimlarni
o’zinikiga aylantirib o’zlashtira
olishdaqiynaladi. Ilm va bilim bir narsa
emas, ilm mavjud, bor, yaratilgannarsa
bilim esa kishi mtomonidan bilib
olinadigan, o’ziniki qilib olinadigan
narsadir.
 Kishining
o’rab olgan moddiy dunyo,
predmet va hodisalarning ongimizda
aks etishidir.Hissiy bilish sezgidan
tasgqari, hissiy qabullash tasavvur
kabi shakllariga egabo’lib, ular
hamvoqea va hodisalarni chuqur
bilishga xizmat qiladi.

Shuday qilib, bilish,
ilmiy dunyoqarash
jonli kuzatishdan
abstrakt tafakkurga
va undan
amaliyotga o’tish
orqali amalga
oshadi.

Ilmiy dunyoqarash
ijtimoiy-tarixiy hodisa
sifatida doim vorislik
asosida rivojlanadi.
O’tmish
dunyoqarashlari yangi
davr
dunyoqarashlarining
ildizini tashkil etib uni
hayotbaxsh ozuqa
bilan ta’minlab turadi
DUNYOQARASH
TURLARI
MIFOLOGIK
DUNYOQARASH
DINIY
DUNYOQARASH
FALSAFIY
DUNYOQARASH
Mifologik dunyoqarash

Ijtimoiy taraqqiyotning eng boshlang’ich
davriga xos bo’lgan xalq og’zaki ijodi-naql
va afsonalarda gavdalantirgan ijtimoiy
ongning asosiy shaklidir. Mifologik (
yunoncha- mifos- naql, rivoyat, logostushuncha, ta’limot) dunyoqarash- ijtimoiy
taraqqiyotning eng boshlangich davriga
xos bo’lgan xalq og’zaki ijodi-naql va
afsonalarda gavdalantirgan ijtimoiy
ongning asosiy shaklidir
Diniy dunyoqarash-olamdagi
voqea va hodisa
sabablarini,insonning orzuumidlarini ilohiy
kuchlar,oldindan belgilangan
qismat,taqdir bilan bog’lab
tushunishdir.
Falsafiy dunyoqarash-dunyoni,
borliqni aqliy jihatdan mantiqiy,
izchil umumlashtirib
tushuntiruvchi nazariy
qarashlar tizimidir
Dunyoqarash pedagogik jarayonda ham asos
bo’lib xizmat qiladi. Bilimlarni egallash murakkab
jarayon bo’lib, u insondagi eng avvalo fiziologik
jihatdan barkamollikni, ya’ni 5 asosiy sezgi
organlarini bus-butun bo’lishini hamda bilim olish
uchun tinimsiz mashq qilishni talab etadi. Inson
tafakkuri vositasida ilm egallaydi, ilm tufayli
dunyoni biladi va uni boshqaradi, tasbiatniu o’ziga
moslashtiradi. Ilmiy dunyoqarashni shakllantirish
avvalo, maktablarda o’qitiladigan tabiiy-ilmiy, aniq
fanlarning, shu bilan birga adabiyotning, xalq
og’zaki ijodi, ertak hikoya va qissalarning ahmiayti
beqiyosdir.

Yosh avlodni ilmiy dunyoqarashini shakllantirish
hamda davrlarda millatning ig’or kishilari diqqat
markazida bo’lib kelgan. Insoniyat boshidan
kechirgan barcha tuzumlarda davrning
o’qimishli, ziyoli, bilimdon kishilari dunyo ilm
faniga umuminsoniy madaniyatiga salmoqli
hissalarini qo’shganlar. Bilim olish, albatta,
yoshlikdan boshlanadi. “Yoshlikda olingan ilm
toshga o’yilgan naqshdir”,- deydi dono xalqimiz.
Bilimli kishi hech qachon tarix sahifalatidan,
xalqimizning qalbidan o’chmaydi.
Sharq va G’arb musulmon dunyosi
mutafakkirlari
Al- Kindiy, Gazzoliy,
Beruniy, Xorazmiy,
Naqshbandiy,
Yassaviylarni, G’arb
allomalari I.Kant,
F.Gegel, L.Feyerbax,
A.Shopengauerlar
ning nomlarini tilga
olmasdan bo’lmaydi.


Dunyoqarashning
ikkita darjasi
mavjuddir. Birinchisi,
kishilarning kundalik
hayotiy amaliy
tajribasi hamda
kasbiy faoliyati
asosida to’plangan
bilimlar, tasavvurlar,
qarashlar tashkil qilsa

Ikkinchisi ilm-fan
tufayli to’plangan
nazariy bilimlar,
g’oyalar yig’indisi
tashkil etadi. Ularning
ikkalasi bir-biri bilan
uzviy bog’langan
bo’lib, bir-birini
to’ldiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar

similar documents