krwi pępowinowej

Report
KREW PĘPOWINOWA
- PRAWDA I MITY ŹRÓDŁO KRWIOTWÓRCZYCH KOMÓREK
MACIERZYSTYCH
DO ZABIEGU TRANSPLANTACJI.
Anna Gronkowska
Pracownia Dawców Szpiku
przy Katedrze i Klinice Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych
Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
WSKAZANIA DO PRZESZCZEPIANIA
KRWIOTWÓRCZYCH KOMÓREK MACIERZYSTYCH
Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Grupy Przeszczepiania Szpiku
do przeszczepienia allogenicznych komórek krwiotwórczych są
kwalifikowani chorzy z następującymi rozpoznaniami:

Nabyte choroby krwi:
 ostre białaczki
 przewlekłe białaczki
 mielofibroza
 zespoły mielodysplastyczne
 niektóre chłoniaki ziarnicze i nieziarnicze

Aplazja szpiku

Wrodzone choroby krwi:
 Niedokrwistości: Diamonda-Blackfana, Fanconiego
 niedobory odporności
 choroby metaboliczne
Transplantacja
komórek
krwiotwórczych musi być
elementem planowanego
leczenia
od
momentu
rozpoznania choroby.
WSKAZANIA DO PRZESZCZEPIENIA
ALLOGENICZNYCH KOMÓREK
KRWIOTWÓRCZYCH ZALEŻĄ OD:







Rozpoznania
Stanu zaawansowania
Wieku i stanu ogólnego
Obecności schorzeń towarzyszących
Zdolności pacjenta do współpracy
Rodzaju kondycjonowania
Źródła komórek krwiotwórczych


Rodzaj komórek krwiotwórczych
Rodzaj dawcy
ŹRÓDŁA KOMÓREK KRWIOTWÓRCZYCH

Dawca klasyczny


rodzeństwo
Dawcy alternatywni





dawcy niespokrewnieni zgodni (ok. 13,75 mln. dawców)
pozostali członkowie rodziny
krew pępowinowa prawie zawsze niezgodna (> 413 tys.)
niespokrewnieni częściowo niezgodni
haploidentyczni
Preferujemy poszukiwanie najlepszego możliwego
dawcy we wszystkich dostępnych źródłach.
Schemat dziedziczenia haplotypów HLA
Dobór rodzinnego dawcy szpiku w układzie HLA
CO ROBIĆ JEŚLI BRAK DAWCY
RODZINNEGO?

Rejestry niespokrewnionych dawców szpiku
komputerowe bazy immunogenetycznych danych o
antygenach zgodności tkankowej zdrowych
ochotników na całym świecie.

Banki krwi pępowinowej
placówki przechowujące wytestowane pod względem
tkankowym i infekcyjnym jednostki krwi pępowinowej
na świecie.
STRUKTURA BMDW
DANE Z 22 LUTEGO 2010
Uczestnicy:
63 Rejestrów Dawców
z 44 krajów
> 13 752 252 potencjalnych
dawców
44 Banków Krwi Pępowinowej
z 26 krajów
ok. 413 230 jednostek krwi
pępowinowych
Razem 14 165 482 dawców komórek
krwiotwórczych
Użytkownicy: 733 odbiorców „on line” z 463
autoryzowanych ośrodków
Registry/Registry Code
Total
ABDR
ABDR
Typed
DNA Class
DNA Class I
II
Czechia CORD CSCB
3 323
3 323
100 %
3 321
3 203
Czechia-Central BMDR CS2
34 477
28 556
82,8 %
28 505
4 817
Czechia-Czech BMDR CS
19 981
7 843
39,3 %
7 782
1 208
Germany D
3 707 985
2 513 177
67,8 %
2 428 374
2 212 949
Germany CORD DCB
8 224
8 224
100 %
8 214
6 685
Duesseldorf CORD # DUCB
13 701
13 701
100 %
13 695
9 570
France F
175 621
158 548
90,3 %
145 777
75 442
France CORD ## FCB
8 303
8 303
100 %
7 760
3 160
Registry/Registry Code
Total
ABDR
ABDR
Typed
DNA
Class II
DNA
Class I
Poland PL
5 816
5 573
95,8 %
5 556
4 739
Poland-ALF MDR PL3
7 992
3 554
44,5 %
3 554
3 577
Poland-DKMS PL6
28 568
28 567
100 %
28 567
28 567
Poland-FUJ PL4
11 509
3 111
27,0 %
3 021
1 131
Poland-POLTransplant PL5
25 957
25 930
99,9 %
25 649
4 505
Poland-POLTransplant CORD W3CB
303
303
100 %
303
303
Poland-Warsaw PL2
7 805
717
9,2 %
708
112
Poland-Warsaw CORD WACB
83
71
85,5 %
63
0
RAZEM
88 033
67 421
42 934
67 826 77,05%
LICZBA ZREKRUTOWANYCH DAWCÓW
W REJESTRZE POLTRANSPLANTU
W LATACH 2001-2009
24 871
25000
5 206
19 665
4 938
20000
13 880
3 509
15000
10 371
2 402
7 969
10000
2 382
5 587
3 697
5000
2 131
1 890
1 566
1 128
1 003
0
2001
2002
2003
2004
2005
L AT A
2006
2007
2008
2009
Chronologia klinicznych aspektów stosowania CBU
1988
1989-1992
1992-1993
1993-1996
1995
1998
2000
2002
2003
2004
2007-2008
Pierwsza transplantacja CBU
Obserwacje GvHD po transplantacjach CBU
Pierwsze Banki Krwi Pępowinowej w Nowym Jorku,
Paryżu, Mediolanie i Dusseldorfie
Możliwości niezgodności w HLA w przeszczepianiu
CBU
Ustanowiono Eurocord, jako program sponsorowany
przez EU
Powstanie Fundacji NETCORD w celu kontroli jakości i
standaryzacji gromadzenia/bankowania CBU
Retrospektywne porównanie UBMT i UCBT
Zastosowanie CBU u dorosłego chorego
Opracowanie kryteriów stosowania CBU
Przeszczepienie dwóch CBU u dorosłego chorego
Przeszczepienia od dawców niespokrewnionych w
porównaniu z CBU nie w pełni zgodnych w HLA
LICZBA CBT W CIĄGU ROKU
RAPORTOWANA DO EUROCORDU
Spokrewnione
Niespokrewnione
Liczba niespokrewnionych CBT
w zależności od wieku chorego
w ciągu roku raportowana do Eurocordu
Dzieci
Dorośli
Liczba niespokrewnionych podwójnych CBT
w ciągu roku raportowana do Eurocordu
n = 572
Liczba niespokrewnionych podwójnych CBT
ze zredukowanym kondycjonowaniem
w ciągu roku raportowana do Eurocordu
n = 882
5223 CBT wykonanych od 1988 do 2009
w 47 krajach i 437 ośrodków transplantacyjnych
238 zrzeszonych w EBMT
199 nie należących do EBMT
3590 (68 %) przypadków
1513 (29 %) przypadków
Transplantacje CBU w Europie
raportowana do Eurocordu n = 3223
Francja
1125
Hiszpania 653
Włochy
589
Anglia
239
Niemcy
Holandia
Belgia
Szwecja
Portugalia
Austria
Grecja
Finlandia
94
88
87
65
58
32
32
32
Szwajcaria
Czechy
Węgry
Polska
Norwegia
Irlandia
Rosja
Dania
Chorwacja
Słowacja
Słowenia
30
22
20
16
10
8
8
7
4
3
1
Transplantacje CBU poza Europą
raportowana do Eurocordu n = 1943
AMERYKA Płn
USA
904
Kanada 115
Meksyk
8
OCEANIA
Australia
120
Nowa Zelandia
18
AMERYKA Płd
Brazylia
Argentyna
Kolumbia
Chile
186
59
9
8
AZJA
Japonia
Chiny
Singapur
Malezja
Indie
Wietnam
225
24
11
4
3
3
Środkowy Wschód
Izrael
102
Arabia Saudyjska 78
Turcja
43
Iran
11
AFRYKA
Algieria
Afryka Płd
4
4
Banki Krwi Pępowinowej
w Polsce
•
państwowe
3
•
prywatne
8
Państwowe Banki Krwi Pępowinowej
otrzymują fundusze z NFZ tylko na kilka pobrań rocznie
Bank Komórek Krwiotwórczych
przy Katedrze i Klinice Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych,
Warszawski Uniwersytet Medyczny
utworzony w 1998 r. dzięki sponsorowi Polsat Dzieciom
Bank Krwi Pępowinowej im. J. Carrerasa
przy Zakładzie Hematologii Doświadczalnej,
Centrum Onkologii - Instytut w Warszawie
utworzony w 1999 r. na zamówienie Ministerstwa Zdrowia i Komitetu
Badań Naukowych
Polski Bank Komórek Macierzystych
przy Instytucie Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka
utworzony w 2002 r. jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej
Prywatne banki komórek macierzystych
(krwi pępowinowej)
Polski Bank Komórek Macierzystych S.A., Warszawa
ACTIVISION LIFE S.A., Warszawa
Bank Komórek Macierzystych PROGENIS, Warszawa
Novum sp. z o.o. , Bank Komórek Macierzystych, Warszawa
Cryo-Save Polska Sp. z o.o., Łomianki
Europejski Bank Krwi Pępowinowej MACIERZYNSTWO Sp. z o.o., Kraków
Zachodni Bank Komórek Macierzystych ZDROWIE DZIECKA, Poznań
Bank Komórek Macierzystych Longa Vita, Szczecin

W 3 państwowych bankach krwi pępowinowej
zgromadzono i zamrożono ok. 500 CBU.

Mogą być do dyspozycji wszystkich
potrzebujących - nie na potrzeby autologiczne
dla konkretnego dziecka.

Niewielka liczba próbek wynika ze skąpych
funduszy, umożliwiających bankom zaledwie
kilkadziesiąt pobrań krwi pępowinowej rocznie.






W 8 komercyjnych bankach krwi pępowinowej
oferuje się rodzicom możliwość zamrożenia
jednostek bezpośrednio po porodzie.
Rodzice mogą na własny koszt zdeponować
krew pępowinową swojego dziecka - tylko na
jego potrzeby.
Pobranie krwi pępowinowej kosztuje 1,5 - 2 tys.
zł. Przechowywanie próbek - 400 zł rocznie (18letni depozyt - 3,5 - 4 tys. zł).
W polskich bankach komercyjnych
przechowywanych jest ok. 40 tys. CBU.
Usługa cieszy się popularnością.
We Francji i we Włoszech bankowanie prywatne
jest zakazane.
Prawdopodobnie każdy, kto przygotowuje się
do przyjścia na świat potomka zastanawia
się, czy nie wykupić dla swego dziecka
„biologicznej polisy na życie”- tak pobranie i
zdeponowanie krwi pępowinowej reklamują
się prywatne banki.
Krew pępowinowa
- to krew, która krąży w układzie krwionośnym
płodu;
- najczęściej jest utylizowana razem z
łożyskiem, jako biologiczny odpad;
- od niedawna uważana jak coś niezwykle
cennego;
- dzieje się tak ze względu na fakt, że jest źródłem
unikalnych komórek macierzystych, czyli
niewyspecjalizowanych jeszcze komórek układu
krwiotwórczego, które posiadają zdolność do
odnawiania się i różnicowania.
Cechy charakterystyczne komórek macierzystych
krwi pępowinowej
• W okresie życia zarodkowego embrionalne komórki
macierzyste dają początek wszystkim komórkom
ludzkiego organizmu.
• W późniejszym okresie życia komórki macierzyste
występują przede wszystkim w szpiku, krwi, skórze i
jelitach, to znaczy w tych tkankach, w których istnieje
konieczność stałego wytwarzania nowych komórek.
• Dzięki komórkom macierzystym przez całe życie
organizmu nieustannie odtwarzany jest układ
krwiotwórczy i odpornościowy.
Wykonano ponad 6 000 przeszczepów z wykorzystaniem komórek
macierzystych z krwi pępowinowej. Ta liczba szybko rośnie.
Komórki macierzyste krwi pępowinowej (stem cells) cechują się
dużymi właściwościami proliferacyjnymi po przeszczepie szpiku w
organizmie biorcy.
Trwają prace nad wykorzystaniem komórek macierzystych w
leczeniu chorób degenerujących układ nerwowy, terapii mięśnia
sercowego uszkodzonego po zawale czy w leczeniu ofiar
wypadków, np. unieruchomionych po przerwaniu rdzenia
kręgowego.
Aktualnie wiodącym tematem badawczym jest biologia komórek
macierzystych sznura pępowinowego i możliwość ich
wykorzystania do regeneracji tkanek.
Lekarze podkreślają - krew pępowinowa jest odpadem
poddawanym utylizacji, nie ma więc żadnych zastrzeżeń
etycznych w przypadku jej dalszego wykorzystywania.
Opracowania naukowe mówią o prawdopodobieństwie
zastosowania własnej krwi pępowinowej u dziecka, od którego
ją pobrano jest bardzo niewielkie i wynosi 1 do 100 tysięcy.
Na świecie odnotowano dotychczas tylko 17 przypadków
wykorzystania krwi pępowinowej na własne potrzeby.
W Polsce nie było do tej pory takiego przypadku.
Szersze są natomiast możliwości wykorzystania krwi
pępowinowej dziecka u jego rodzeństwa lub innych członków
rodziny.
Komórki macierzyste leczą cukrzycę?
Eksperymentalna terapia z użyciem komórek macierzystych pozwala
pacjentom z cukrzycą typu I przez kilka lat na nie stosowanie
zastrzyków z insuliną.
Metoda ta jako jedyna obecnie jest w stanie zahamować rozwój
cukrzycy typu I.
Choremu, u którego zniszczono chemioterapią szpik przeszczepiane
są hematopoetyczne komórki macierzyste wyizolowane z własnego
szpiku chorego pobrane i przechowane w głębokim zamrożeniu przez
jakiś czas.
Celem projektu badawczego Uniwersytetu w Chicago i brazylijskiego
centrum krwi jest powstrzymanie układu odpornościowego u
pacjentów z cukrzycą typu I niszczenia komórek beta trzustki
produkujących insulinę.
Metoda została przetestowana u 23 pacjentów, z których 20 nie
musiało przyjmować insuliny przez średnio 30 miesięcy, kilku nawet
przez 3 lata.
Czy to może być prawda?
Zainteresowanie medycyny komórkami macierzystymi wynika
z ich niezwykłej zdolności do samoodnowy.
Przez wiele lat wydawało się, że mogą one dać początek tylko
tym komórkom i tylko tym tkankom, w których się znajdują.
Niedawno udawadniano, że komórki macierzyste mogą się
rozwinąć także w inne komórki. (?)
Niektórzy naukowcy łączą z nimi wielkie nadzieje.
Od kilkunastu lat trwają intensywne badania nad wykorzystaniem
komórek macierzystych do leczenia chorób nowotworowych krwi.
Być może uda się pokonać dzięki nim też inne nieuleczalne dotąd
choroby - na przykład regenerować tkankę mięśniową (m.in.
serca), nerwową (w chorobie Alzheimera, Parkinsona oraz
wysepek trzustki w cukrzycy. Może uda się je wykorzystać także
do leczenia rozległych oparzeń czy nawet hodować z komórek
macierzystych organy do przeszczepów.
W Polsce funkcjonuje łącznie
17 ośrodków przeszczepiania
krwiotwórczych komórek
macierzystych, w których
wykonywane są zabiegi u
dorosłych chorych i u dzieci.
Transplantacje u dorosłych i u dzieci
Klinika Hematologii
i Transplantologii SUM
CIC 428
Dolnośląskie Centrum
Transplantacji Komórkowych
we Wrocławiu
CIC 538
Transplantacje od dawców
niespokrewnionych
tylko u osób dorosłych
ŚUM Katowice
CIC 677
DCTK Wrocław
CIC 538
AM Gdańsk
CIC 799
WUM Warszawa
CIC 954
UM Poznań
CIC 730
IHiT Warszawa
CIC 693
Transplantacje tylko u dzieci
Uniwersytecki Szpital
Dziecięcy
Kraków CIC 507
Uniwersytet
Medyczny
Poznań CIC 641
Uniwersytet
Medyczny
Bydgoszcz CIC 764
UM Wrocław
CIC 817
UM Lublin
CIC 678
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ.

similar documents