Ö - Serhat Bahadır KERT

Report
Öğretim Teknolojileri ve
Materyal Tasarımı
Doç. Dr. Serhat Bahadır KERT
{
Yıldız Teknik Üniversitesi
Eğitim Fakültesi
Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü
Hafta 1
•Teknoloji Nedir?
•Öğretim Teknolojisi Nedir?
•Eğitim teknolojisi mi? Öğretim
Teknolojisi mi?
•Sistem Nedir?
•Öğretimde Sistem Yaklaşımı Nedir?
•Öğretimde Sistem Yaklaşımı Süreci
-Analiz
-Tasarım ve Geliştirme
-Değerlendirme
Teknoloji Nedir?
«Baba, neden
5 tane
parmağa
ihtiyacımız
var, farenin
sadece 2
düğmesi var»
Teknoloji Nedir?
Bilimin üretim, hizmet, ulaşım vb.
alanlardaki sorunlara uygulanmasıdır.
İnsanın bilimi kullanarak doğaya
üstünlük kurmak için tasarladığı
rasyonel bir disiplindir.
Teknoloji Nedir?
Teknik yönden yeterli küçük bir grubun
örgütlü bir hiyerarşi yardımıyla bütünün geri
kalanı (insanlar, olaylar, makineler vb.)
üzerinde denetimi sağlamasıdır.
Teknolog
• Temel kuram ve araştırmaları anlar
• Görev ve uygulamalar hakkında yeterince
bilgi sahibidir.
• Kuramsal açıklamalar ve araştırma
bulgularını uygulayıcıların görevlerini
tamamlayabilmeleri için kullanabilecekleri
bir biçime dönüştürebilir.
Eğitim Teknolojisi Nedir?
«Hiçbir şeyi
doğru
yapamaz
mısın?»
Eğitim Teknolojisi Nedir?
Genelde eğitime, özelde öğrenme durumuna
egemen olabilmek için ilgili bilgi ve becerilerin
işe koşulmasıyla öğrenme veya eğitim
süreçlerinin işlevsel olarak
yapısallaştırılmasıdır.
Öğrenme-öğretme süreçlerinin tasarlanması,
uygulanması, değerlendirilmesi ve
geliştirilmesi işidir.
Eğitim Teknolojisi Nedir?
Araçların etkililiğini ve öğrenci başarı durumunu
değerlendirmek için uygun yöntemlerin kullanılması
Öğrencinin
ulaşması
hedeflenen
amaçların
tanımlanması
Öğrenme sürecini
geliştirmek için
oluşturulan her türlü
sistemi, tekniği ve
yardımı içerir.
Konunun
aktarılması
İçin uygun
ortamın
seçilip
kullanılması
Öğrenilecek konunun öğretim ilkelerine göre analiz edilip,
öğrenilmeye uygun şekilde yapılandırılması
Eğitim Teknolojisi Nedir?
Eğitim ortamlarının gerçek yaşamla tutarlılık
göstermesi, yani somutlaştırılması ve öğrenci
için anlamlı hale getirilmesi, öğrenci başarısına
katkıda bulunan etkenlerin başında
gelmektedir.
Eğitim Teknolojisinin Amaçları
Eğitim hizmetlerini daha geniş kitlelere götürmek
Öğretme ve öğrenme süreçlerini daha verimli hale getirmek
Öğretme ve öğrenme etkinliklerini bireyselleştirmek
Öğretme ve öğrenme ile ilgili uygulama süreçlerini
düzenlemek
Eğitim gereksinimlerini ve olanaklarını bilimsel araştırma
konusu yapmak
Eğitim Teknolojisinin Amaçları
Eğitim kurumlarını uygulamalı hale dönüştürmek
Öğretim programlarında sürekliliği sağlamak
Eğitim personelinin etkinliğini ve verimliliğini artırmak
Çevre faktörlerini düzenlemek ve kontrol etmek
Öğretme - öğrenme süreçlerini öğrenci yeteneklerine
uyarlamak
Eğitimle ilgili sorunların çözümünde uygulamaya koymak
Öğretim Teknolojisi Nedir?
Belirlenmiş hedefler uyarınca, daha etkili bir
öğretim elde etmek için öğrenme ve iletişim
konusundaki araştırmaların ve ayrıca insan
kaynakları ve diğer kaynakların beraber
kullanılmasıyla tüm öğrenme-öğretme
sürecinin sistematik bir yaklaşımla
tasarlanması, uygulanması ve
değerlendirilmesidir.
Öğretim Teknolojisi Nedir?
Süreç ve kaynakları öğrenme için
tasarlama, geliştirme, kullanma, yönetme
ve değerlendirme teorisi ve
uygulamasıdır.
Öğretim
Teknolojisi
Eğitim
Teknolojisi
Öğretim
Teknolojisi
Eğitim Teknolojisi
Öğretim Teknolojisi: Öğretimin, eğitimin
bir alt kavramı olduğu anlayışına dayalı
olarak ve belirli öğretim disiplinlerinin
kendine özgü yönlerini dikkate alarak
düzenlenmiş teknolojiyle ilgili bir
kavramdır. (Alkan, 1995)
Öğretim Teknolojisi
Eğitim
Teknolojisi
Eğitim Teknolojisi: İnsanın öğrenmesi
olgusunun tüm yönlerini içeren problemleri
sistematik olarak analiz etmek, bunlara
çözümler geliştirmek üzere ilgili tüm unsurları
(insan gücünü, bilgileri, yöntemleri, teknikleri,
araç-gereçleri, düzenlemeleri vb.) işe koşarak
uygun tasarımlar geliştiren uygulayan,
değerlendiren, ve yöneten karmaşık bir
süreçtir.
Sistem Yaklaşımı
Sistem, karşılıklı etkileşim içerisinde
bulunan unsurların, tasarlanan amaçları
gerçekleştirmek amacıyla bir bütün
meydana getirecek şekilde organize
edilmesidir.
Öğretimde Sistem Yaklaşımı
Öğretimin sisteminin en önemli unsurları
• Öğrenciler
• Öğreticiler
• Öğretim materyalleri
• Öğretme-öğrenme ortamları
Öğretimde Sistem Yaklaşımı
ANALİZ
TASARIM
VE
GELİŞTİRME
DEĞERLENDİRME
Analiz
• Öğretim amaçları
• Amaçlara ilişkin davranışlar
• Ön yeterlilikler
• Öğrenme etkinliklerinin sıralanması
• Sahip olunan araç gereçlerin analizi
Tasarım ve Geliştirme
• Öğrencilere istenilen davranışlar en etkili nasıl
kazandırılabilir
• Öğrenilenlerin farklı durumlara transferini sağlamak
• Öğrenci motivasyonu
• Yeni davranışlar için etkili araç-gereçler
• Uygun öğretim materyalleri
• Materyallerin uyarlanma ve geliştirilme gereklilikleri
Değerlendirme
• Öğrenme düzeyleri nasıl belirlenir
• Yardımcı veya zenginleştirici etkinlikler
• Etkinlik ve materyallerin iyileştirilmesi
İletişim
İletişim Süreci
İletişim
Communicatio (Latince)
Communis: Bir çok kişiye yada nesneye
ait olan/ortaklaşa yapılan
Communication (İngilizce)
Communication(Fransızca)
İletişim Süreci
İletişim
• İki birim arasındaki bilgi alışverişi
Çeşitli semboller yardımı ile bilgi, duygu, fikir, davranış,
düşünce ve becerilerin paylaşılması süreci.
İletişim Süreci
Kim
Ne
Nasıl
Kime
İletişim Sürecinin Temel Öğeleri
Kaynak
Mesaj
Kanal
Alıcı
Davranışlar
Semboller
İletici araç ve
Yöntemler
Davranışlar
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
• Sözsüz iletişim
• Ses ileten
araçlar
• Sözlü iletişim,
• Resim ileten
araçlar
• Basılı ve yazılı
araçlar
• Yöntemler
•
•
•
•
•
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
Gerçek Eşya
Modeller
Resim
Yazı
İşaretler
Hareket
Ses
Çizim
Dönüt
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
İletişim Süreci
Kim
Ne
Nasıl
Kime
İletişim Süreci
Öğretmen
Kanal
Araç-gereçler
Yöntem
Mesaj
Öğrenci
İletişim Süreci ve Yaşantı alanı
Yaşantı Alanı
Yaşantı Alanı
Kaynak
Kodlama
Mesaj
Geri bildirim
Kodlama
Kodlama
Sağlıklı iletişimin Engelleri
Psikolojik Engeller
Semantik Engeller
Statü
Sağlıklı
Korunma
Alan
Hiyerarşi
Uyutma
Sınırlama
İletişim
Mesaj Düzenleme İlkeleri
Öğrenenin Özelliklerine Uygun olmalıdır
Basit sade ve anlaşılır olmalıdır
Amaç ve davranışlara uygun düzenlenmelidir
Öğrenme ilkelerine uygun düzenlenmelidir
Çoklu materyal ve etkinlikleri içermelidir
Görsel unsurlara dikkat edilmelidir
Sınıf içi iletişimi geliştirmek için
Öğretmen konuşma yeteneğini geliştirmeli
Ders iyi bir şekilde planlanmalı
Öğrenci ihtiyaçları, yetenek ve ilgileri değerlendirilmeli
Öğrencinin ilgisini dağıtan durumlar ortadan
kaldırılmalı
Öğrencilerin dikkatle dinlemesi için birden fazla duyu
organına hitap eden araç-gereçler kullanılmalı
Zor ve çok teknik olan öğretim araçları kullanılmamalı
Yaşantı Konisi
• Öğrenme işlemine katılan duyu organlarının sayısı ne
kadar fazla ise o kadar iyi öğrenir o kadar geç unuturuz
• En iyi öğrendiğimiz şeyler kendi kendimize yaparak
öğrendiğimiz şeylerdir.
• Öğrendiğimiz şeylerin çoğunu gözlerimizin yardımıyla
öğreniriz.
• En iyi öğretim somuttan soyuta ve basitten karmaşığa
doğru giden öğretimdir.
Yaşantı Konisi
İnsanlar Öğrendiklerinin,
%83 ünü görme
%11 ini işitme
% 3.5 ini koklama
% 1.5 ini dokunma
%1 ini tatma
Duyularıyla edindikleri yaşantılarından öğrenirler.
Yaşantı Konisi
Zaman sabit olmak üzere insanlar,
Okuduklarının
%10 unu
Işittiklerinin
% 20 sini
Gördüklerinin
% 30 unu
Hem görüp hem işittiklerinin
% 50 sini
Söylediklerinin
% 70 ini
Yaparak söylediklerinin ise
% 90 ının
hatırlamaktadırlar.
Analiz
Öğretim Amaçları Analizi
Öğrencilerin Analizi
Araç-Gereç Analizi
Öğretim Ortamının Analizi
Taksonomi
İnsan davranışlarını
(Öğrenme ürünleri) analiz
ederek sınıflama sistemi
Bloom
Öğrenme Ürünleri Taksonomisi
Bilişsel Öğrenmeler
Duyuşsal Öğrenmeler
Psikomotor Öğrenmeler
Bilişsel Öğrenmeler
•
•
•
•
•
•
Bilgi
Kavrama
Uygulama
Analiz
Sentez
Değerlendirme
Duyuşsal Öğrenmeler
•
•
•
•
•
Alma
Tepkide Bulunma
Değer Verme
Örgütleme
Bir değer ya da değerler bütünüyle
nitelenmişlik
Psikomotor Öğrenmeler
•
•
•
•
•
•
•
Algılama
Kuruluş
Kılavuz denetiminde yapma
Mekanizma
Karmaşık dışavuruk faaliyet
Uyarlama
Yaratma
Öğrencilerin Analizi
1. Öğrenciler
• Test
• Görüşme
• Gözlem
2. Diğer kişiler
3. Tahminler
Mevcut Araç-Gereç Analizi
• Mevcut kurs araç gerecinin ihtiyaca uygun
hale getirilmeleri ile yeni baştan
geliştirilmeleri arasında maliyet ve öğretim
etkililiği açısından fark var mıdır?
• Bu farklılık ne derece önemlidir.
Ortam analizi
Öğretim ortamı
Öğretim ve öğrenmenin
gerçekleşeceği fiziksel çevre
Ortam analizi
Ortama ilişkin sorular
•
-
Öğrenme nerede gerçekleşecek
Sınıfta
Atölyede
Laboartuarda
Alan gezisinde
Ortam analizi
Ortama ilişkin sorular
• Ortam özellikleri nelerdir
- Öğrenci sayısına uygun mu
- Sıralar ya da sandalyeler nasıl
düzenlenmiş
- Sıraların yerleri değişebiliyor mu
- Ortamda bulunan araç-gereçler
- Ortamdaki gürültü
- Işıklandırma
- Işık miktarı ayarlanabiliyor mu
Ortam analizi
Geleneksel oturma düzeni
U şekli oturma düzeni
Yuvarlak/Dikdörtgen masalar
Geleneksel oturma düzeni
A
Geleneksel oturma düzeni
B
Geleneksel oturma düzeni
C
U Şekli oturma düzeni
C
Yuvarlak-Dikdörtgen Masalar
Çizgi
Çizgi dikkati bir yol boyunca sürükleyen veya
bir noktaya çeken tek boyutlu bir yapıdır.
•İşlem, yön ve hareket gösterir,
•Şekilleri ayırma ve birleştirme işlerini yapar,
•Üzerine kurgu yapılabilecek temel yapı
taşlarıdır.
57
Çizgi
Yatay çizgiler
Dikey çizgiler
Köşegen çizgiler
 durgunluk hissi verir.
 güç gösterir,
yukarı bakma hissi verir.
 kuvvetli biçimde hareket ve
dinamizm hissi verir.
Örnek: Yatay Çizgi
A
B
•1
•2
•3
59
60
Öğretim Teorisi
Öğrenme Teorisi
İletişim Teorisi
Sistemler Teorisi
Örnek: Dikey Çizgi
Öğretim Tasarımı Teorisi
Örnek: Köşegen Çizgi
Öğretim Sistemleri Tasarımı Süreci...
Tasarım
Analiz
Değerlendirme
61
Geliştirme
Uygulama
Şekil
• Kendine bağlanan bir çizgi, bir şekil
oluşturur. Şekiller iki boyutludur ve bir
nesnenin dış çizgilerini gösterebilir.
• Şekiller anlamlı bir bütün oluşturmak için bir
araya gelebilir. Bazı şekiller sadece silueti ile
kendini oluşturur (ör: elma, kalp). Diğerleri
ise geometrik olarak gruplandırılabilir.
62
Örnek: Şekil
Layout Planning:Shape
63
Alan
64

Alan, boş veya dolu olarak ikiye
ayrılır.

Bir tasarımda boş alanların dağılımı,
görsel öğelerin yerleştirilmesi kadar
önemlidir.
Örnek: Alan
65
Boyut

Boyut hakkındaki yargımız, çevreleyen cisimler
hakkındaki bilgimize bağlıdır.

Boyut algısı, algılanan uzaklıkla ve algılanan
uzaklıktaki boyutla ilişkilidir.

Renk ve gri derecesi boyut algısını etkiler.
Görselin boyutuna, istendik mesajı nasıl
iletebileceğine dayalı olarak karar verilmelidir.
66

Örnek: Boyut
67
Doku
 Pekçok görünüm, çizgi ve şekiller dahil iki
boyutludur.
 Desen kullanılarak üçüncü bir boyut eklenebilir.
 Desen üç boyutlu cisim ve materyallerin bir
özelliğidir. Dokunma hissini uyararak konuyla ilgili
daha yalın bir fikir verir.
 Desen önemli fikri vermek, ayırmak veya
bütünleştirmek amaçlı kullanılabilir.
68
Örnek: Doku
69
Örnek: Doku /Kaldırım çizimleri
Örnek: Doku / Kaldırım çizimleri
Renk

Uygun renk seçimleri; görsel tasarımları geliştirir ve ayrı
bir hava/önem kazandırır, dikkat uyarır ve görsel etki
yapar.

gerçek renkler seçildiğinde görüntünün gerçekliği artar

eşitlik ve farklılıklar renklerle vurgulanabilir

Önemli noktalar veya ayrıntı bilgileri renklerle
vurgulanabilir

istenilen duygusal etki renklerle ortaya çıkarılabilir
72
Renk Çemberi
Soğuk
Renkler
73
Sıcak
Renkler
• Kırmızı,
Sarı ve
Mavi ana
Renklerdir.
• Turuncu,
Mor ve
Yeşil ara
renklerdir.
Renk
Mesaj
Renk
 Kırmızı hatırlanır
 Mavi dikkati az çeker
 Sarı ilk bakılandır
 Sarı Zemin üzerine siyah en iyi renk
kombinasyonudur
Renklerin kullanımında yaş grupları
da dikkate alınmalıdır:
Çok parlak renkler küçük yaş
grupları
Pastel tonlar büyük yaş grupları,
Kontrastlık parlak renkler için
uygundur
Örnek: Renk
78
Tasarım İlkeleri
Bütünlük
 Denge
 Vurgu
 Hizalama
 Yakınlık

79
Bütünlük
Bütünlük bir görünümü oluşturan bileşenlerin
birbiriyle ilişkisidir. Sadece yazılı içeriği değil görsel
sunumu da ilgilendirir.
Bütünlük konular, renkler, şekiller ve çizgiler
ilişkilendirilerek ve tekrar edilerek sağlanabilir.
Sıkça yapılan hatalardan biri, bir alana çok fazla şey
sığdırmaktır. Anlatmak istediğinizi anlatmaya
yaramayan bilgiler sunulmamalıdır.
80
Bütünlük
3x3 kuralı eski ve basit bir tasarım kuralıdır. Ekran, soldan sağa ve
yukarıdan aşağıya 3 parçaya bölünerek 3x3 bir matris elde edilir.
Anahtar öğeler veya nesneler bu 3 çizginin yakınında bulunmalıdır.
3x3 kuralı öğrencilerin dikkatlerini bu çizgilerin kesişme
noktalarında toplayacağını belirtir.
81
Bütünlük(3x3)
Örnek: Bütünlük
83
Denge
 Bir sunum ekranındaki bileşenler dikey ve yatay
eksen dikkate alınarak eşit ağırlıkta dağıtılırsa,
izleyicide denge ve eşitlik hissi uyandırır.
 Tasarım her iki alanda da tekrarlandığında, denge
simetrik veya formal olacaktır. Ancak; birçok
durumda gözün bilgiyi anında yakalayabilmesi
için asimetrik veya informal tasarımlar yapılabilir.
84
Örnek: Denge
85
Örnek: Denge
Örnek: Denge
87
Örnek: Denge
ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN BAZI FAKTÖRLER
DIŞ
ETKENLER
ARAÇ
GEREÇLER
88
ÖĞRENME
ÖĞRETİM
MATERYALLERİ
EĞİTİM
ORTAMI
Vurgu
Görsel içerisindeki önemli öğelerin
dikkat ve ilgi merkezi haline
getirilmesidir.
89
Vurgu
Ok ve Benzeri yön gösteren araçlar kullanmak
Önemli öğe için diğerlerinden daha parlak bir renk
kullanmak
Temel öğeyi diğerlerinden daha büyük yapmak
Vurgulamak istediğiniz maddeye dikkatleri çekmek
için zemin ve şekil arasında kontrast oluşturmak.
Diğer şekillerden farklı bir şekil kullanmak
Vurgulanacak öğeyi diğer öğelerin çakıştığı bir yere
90yerleştirmek
Örnek: Vurgu
91
Örnek: Vurgu
93
Hizalama
 Hizalama, görsel materyallerin daha kolay algılanmasında,
öğeler arasında kurulan ilişkilerin daha rahat
anlaşılmasında önemli rol oynar. Materyal içinde düzenli
bir şekilde yerleştirilmiş öğeler öğrenmede de kolaylık
sağlar.
94
Örnek: Hizalama
95
Yakınlık
96

Görsel oluşumlarda birbirine yakın öğeler ilişkili, uzak
öğeler ise ilişkisiz olarak algılanır.

Bu nedenle öğeler yakınlık bakımından birbirinden
açıkça ayırt edilmeli, izleyiciler yanıltılmamalıdır.
Örnek: Yakınlık
Birbirine yakın olan şekiller grup
olarak algılanırlar
97
Örnek: Yakınlık
Öğrenme
Ortamlarında
Kullanılan Araç ve
Gereçler
Araç gereçlerin önemi
Araç-gereçler genelde öğretimi
desteklemek amacıyla kullanılırlar.
İyi tasarlanmış ve
yapılmış öğretim araçgereçleri öğretim
sürecini zenginleştirir,
öğrenmeyi artırır.
Araç gereçlerin önemi
Soyut olguları somutlaştırırlar
Araç-gereçlerin
öğretme-öğrenme
sürecindeki en önemli
rollerinden biri fikirleri
somutlaştırması,
anlaması güç olgu ve
olayları
basitleştirmesidir.
Araç gereçlerin önemi
Soyut olguları somutlaştırırlar
Görsel gereçler
bilinmeyen bir aracın
nasıl göründüğünün
ve bilinen diğer
şeylere göre ne kadar
büyük olduğunun
kavranmasına
yardımcı olur.
Araç gereçlerin önemi
Soyut olguları somutlaştırırlar
Görsel gereçler sözel
fikirlere daha kolayca
hatırlanabilecek bir
bağ kurulmasına
hizmet eder, ikinci bir
iletişim kanalı görevi
görürler.
Araç gereçlerin önemi
Araç-gereçler ilgi uyandırırlar
Çoğu sınıflarda yüz yüze
sözel iletişim tek başına en
çok kullanılan iletişim
metodudur. Bu durumda,
bilgilerin görsel / işitsel
araç-gereçler yoluyla
sunulması, öğrencilerin
ilgilerini çeker, duygusal
tepkiler yaratarak motive
eder.
Araç gereçlerin önemi
Araç-gereçler zamandan tasarruf
sağlar
“Bir resim bin kelimeye
bedeldir.”
Resimler, grafikler,
haritalar, modeller, filmler
vs. ders ve tartışma
sürelerinden tasarruf
sağlar, öğrenciler daha kısa
sürede daha etkili
öğrenirler.
Araç gereçlerin önemi
Güvenli gözlem yapma olanağı
sağlarlar
Hareketli resim
projektörleri ve filmler
özellikle sınıfa getirilmesi
imkansız, doğrudan
gözlenmesi tehlikeli ya da
mümkün olmayan cisim,
olgu, olay ve işlemlerin
kolayca ve güvenli olarak
gözlenmesini sağlar.
Araç gereçlerin önemi
Farklı zamanlarda birbirleriyle
tutarlı içeriğin sunulmasını
sağlarlar
Bir derste üzerinde
durmanız gereken bir konu,
vurgulanması gereken bir
nokta, mükemmel bir
örnek başka derslerde
hatırlanamayabilir.
Araç gereçlerin önemi
Öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarının
karşılanmasına yardımcı olurlar
Öğrenciler farkı öğrenme
stil ve ihtiyaçlarına
sahiptirler. Araç-gereçler,
öğrencilerin bireysel
öğrenme durumlarına
uygun öğretim kanallarını
artırır.
Araç gereçlerin önemi
Araç-gereçler tekrar tekrar
kullanılabilirler
Etkili bir materyal zaman
ve maliyetten tasarruf
sağlar, materyali
geliştirmek için harcanan
zaman ve enerjiyi
tekrarlama problemini de
çözer.
Araç gereçlerin önemi
İçeriği basitleştirerek
anlaşılmasını kolaylaştırırlar
Gerçek çizimlerin
öğrenmeyi zorlaştırdığı
durumlarda çizgi resimler
sadeliği ve anlaşılırlığı
sağlayabilir.
Eğitim Araçlarının Etkili Kullanımı
Gerçek Eşyalar, Modeller
ve
Yansıtılmayan Görsel Materyaller
Gerçek Nesneler
En iyi öğrenme gerçek
eşyalarla etkileşim
sonucu gerçekleşir.
Gerçek eşyalar,
öğrencilerin somut ve
kalıcı öğrenmelerini
sağlar; öğrenilenlerin
genellemesini
kolaylaştırır.
Gerçek Nesneler
Gerçek nesneler, günlük hayatta çok az karşılaşılan
konuları işlemek için kullanılır.
Somut kavramları anlamadan soyut kavramlara geçmenin
zorluğu nedeni ile gerçek nesnelerin kullanımı önemlidir.
Para, araçlar, bitkiler ve hayvanlar gerçek nesnelere
verilecek örneklerden bazılarıdır.
Gerçek Nesneler
Gerçek nesneler oldukları gibi kullanılabilir veya öğretimin
etkinliğini artırabilmek için değiştirilebilir.
Örnekler
Kesitler
Sergiler
Gerçek Nesneler
Kesitler
İç yapısını incelemek
amacıyla kullanılan
canlı veya cansız
kesitleri
Gerçek Nesneler
Örnekler
Bitkilerin, hayvanların
veya canlıların uygun
kontroller için
saklanmış parçaları
Gerçek Nesneler
Sergiler
Bir noktayı anlatmak
için dokümanı ile
birlikte gelen, tarihsel
veya bilimsel
eserlerin
koleksiyonları
Modeller
Modeller gerçek nesnelerin
benzeri maketlerdir.
Gerçek nesneleri
kullanamayacağımız
durumlarda kullanılır.
3 boyutlu kavramları,
boyut, şekil veya renkle
belirtilen işlevleri
anlatmak için
uygulamalarda ve
laboratuar ortamında
kullanılır.
Modeller
AVANTAJLAR
 Karmaşık yapıları basit ve
açık hale getirme
 Farklı boyutlardaki
cisimlerin algılanması
(duyu sınırlarını aşan)
 Zaman ve uzaklık
yönünden ulaşılamayan
cisimlerin algılanması
 Soyut kavramların
anlatımı
Modeller
DEZAVANTAJLAR
 Yanlış büyüklük, renk ve
yapı konusunda
oluşabilecek sorunlar
 Maddi kaynak ve bakım
gerektirmesi
 El yapımı modellerin
dayanaklılık sorunu
Görsel materyaller
Özellikle 3. boyutun ve uygulamanın
önemli olmadığı zamanlarda görsel
materyaller:
Karşılaştırma
Vurgulama
Kavram açıklama
gibi amaçlarla kullanılırlar
Grafik Materyalleri
. Grafikler; sayısal verileri
görselleştirerek veriler arasındaki
ilişkilerin kavranması kolaylaştırmak için
kullanılır
Grafik Materyalleri
Açık ve anlaşılır
bilgilerin
grafikleştirilmesi
için bir neden
yoktur
Grafik Materyalleri
• Pasta (dilim) ve halka grafikleri oranı
• Çizgi ve alan
grafikleri eğilimler ve
dalgalanmaları
• Sütun ve çubuk grafikler ise karşılaştırmaları
gösterirler.
Grafik Materyalleri
Sütun ve çubuk grafikleri en çok kullanılan grafik
türleridir, Genellikle aynı amaç için kullanılmakla
birlikte:
Sütun grafikleri bir zaman süresi boyunca bir öğe ile ilgili
değişiklikleri göstermek için
Çubuk grafikleri, öğeler arasındaki karşılaştırmaları göstermek için
kullanılır.
Grafik Materyalleri
Resimli grafikler
Özellikle küçük yaş grupları için tercih edilmektedir
Şemalar
Şemalar, kronoloji, sayısal veriler ve hiyerarşi gibi soyut
bilgileri grafik formunda özetlemek için kullanılır.
şema tek bir kavram ve anlaşılmasını sağlayacak miktarda
görsel ve sözel bilgi içermelidir.
Bir şemada görsel öğeler ağırlıkta olmalı, sözel materyaller
görseli tamamlamalıdır.
Şema türleri
Örgüt (teşkilat) şemaları, bir şirket, kuruluş, dernek ya
da işletmenin organizasyon yapısını gösterir. Örgüt şemaları
genelde personel ya da bölümler arasındaki ilişkileri temsil
eder.
Şema türleri
Akış şemaları, bir sürecin
akışını ya da işlemlerin yapılış
sırasını gösterir. Akış
diyagramları genelde yatay
olarak çizilir ve farklı işlem ya da
öğelerin bir bütün içinde nasıl
birleştiğini gösterir.
Örümcek Harita
Temel bir fikir veya kavramı
anlatmak için kullanılır.
Olgu
 Süreç
 Kavram
 Düşünce


Merkezdeki düşünce nedir?
 Özellikleri nelerdir?
 Fonksiyonları nedir?
gibi sorulara yanıt aranır.
Olaylar Zinciri Dizileri
Bir olayın evrelerini, lineer bir
işlemin adımlarını, bir dizi olayı
veya bir süreçte yaşananları
anlatmak için kullanılır.
Kavram, işlem veya olay nedir?
 Aşamalar veya adımlar
nelerdir?
 Biri diğerine nasıl yol
açmaktadır?
 Sonuç nedir?
gibi sorulara yanıt aranır.

Olaylar Zinciri Dizileri
Karşılaştırma Matrisi
Birden fazla insan, olay,
fikir vb. arasındaki
benzerlik veya farklılıkları
anlatmak için kullanılır.
İsim 1
Özellik 1
Neler karşılaştırılacak?
 Benzer/Farklı yönleri
nedir?
gibi sorulara yanıt
aranır.

Özellik 2
Özellik 3
İsim 2
İsim 3
Örnek
Sınıflandırma Haritası
Kavram veya olaylar arasındaki
ilişkileri, hiyerarşileri veya
dallanan işlemleri anlatmak için
kullanılır.




Ana tema nedir?
Alt temalar nedir?
Birbiri ile nasıl
ilişkilendirilebilir?
Kaç düzey vardır?
gibi sorulara yanıt aranır.
Örnek
Türk Parası
Kağıt Para
Metal Para
1YTL
1YKR
5YKR
10
YKR
25
YKR
50
YKR
100
YTL
1YTL
5YTL
10
YTL
20
YTL
50
YKR
Etkileşim Göstergesi
Kişiler veya gruplar arasındaki
etkileşimi göstermek için
kullanılır.
Kişiler veya gruplar kimdir?
 Amaçları nelerdir?
 Anlaşma/Çatışma yaşanmış
mıdır?
 Sonuçlar nelerdir?
gibi sorulara yanıt aranır.

Etkileşim Göstergesi
Balık Kılçığı Haritası
Karmaşık bir olayın
nedenlerini veya sonuçlarını
ortaya koymak için kullanılır.
X’e neden olan faktörler
nedir?
 Nasıl ilişkilendirilebilir?
sorularına yanıt aranarak,
neden-sonuç ilişkileri
kurulur.

Balık Kılçığı Haritası
Döngü Göstergesi
Bir dizi olayın tekrar tekrar
bir dizi sonuca nasıl neden
olduğunu anlatmak için
kullanılır.
Döngüdeki kritik olaylar
nelerdir?
 Nasıl ilişkilendirilir?
 Nasıl tekrara neden olur?
gibi sorulara yanıt aranır.

Örnek
Diğer
Öğretim
Araçları
Slaytlar ve Film Şeritleri
Yansıtılmak üzere
kesilerek karton
yada plastik
çerçevelere
yerleştirilmiş
küçük, saydam
fotoğraflardır
Slaytlar ve Film Şeritleri
Görsel özellikleri
Üretim kolaylığı
ve esneklikleri bu
slaytların
kullanımını
arttırmıştır
Slaytlar ve Film Şeritleri
Avantajları
•
•
•
•
•
•
•
•
Yeni konuları tanıtmak, dikkat çakmek
Sürecin aşamalarını öğretmek
Küçük cisimleri büyütmek ve gerçek renkleri görmek
Küçük ve büyük grup eğitimleri
Üretimi kolay maliyeti düşük
Saklama ve taşıması kolay
Çoğaltılabilme özelliği
Ses ile senkronizasyonu yapılabilir.
Slaytlar ve Film Şeritleri
Dezavantajları
•
•
•
•
Fotoğrafçılık becerisi gerektirmeleri
Tek tek kullanımdan dolayı düzenleme zorluğu
Toz çekebilme özelliği
Karartma gerektirmesi
Posterler

Resim, çizgi, renk ve kelimelerin görsel bileşimidir

Etkililiği renklendirme ve dinamikliğe bağlıdır

Dikkati çekmeli ve mesajı hızlı bir biçimde
iletebilmelidir

Yeni bir konu, bir olay ve duyurular için kullanılabilir
ve güdülenmeyi sağlar
Posterler
Posterler
Posterler
Görsellerin Etkili kullanımı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Mümkün olduğunca basit olmalıdırlar
Karmaşık görseller basit parçalara ayrılmalıdır
Metin miktarı mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır
Metinler için sadece koyu ve düz yazı tipleri kullanılmalıdır
Bilinmeyen nesnelerin boyutunu göstermek için ölçek ya da
bilinen nesneler kullanın
Orantısızlıktan kaçınarak informal bir denge sağlanmaya
çalışılmalıdır
Kullanılan görsel hakkında öğrencilere soru sorulmalıdır
Görseller yeterince büyük olmalıdır
3 metrelik uzaklık için harf büyüklüğü 1.3 cm olmalıdır
Hareketli Resimler: TV ve Video
Avantajlar
Hareket
Süreç
Güvenli Gözlem
Beceri Öğrenme
Dramatizasyon
Duyuşsal Öğrenme
Problem Çözme
Ortak Tecrübe
Oluşturma
Hareketli Resimler: TV ve Video
Sınırlılıklar
Sabit Adım
Hareketsiz görseller
Hareketli Resimler: TV ve Video
Kullanım
Ön inceleme
Çevreyi düzenleme
Öğrencilerin
hazırlanması
Sunu
Yansıtıcısız Sunu ve Gösterim Araçları
Yazı Tahtaları
Döner
Lavhalar
Yazı Tahtalarının Etkili Kullanımı
Ders sırasında yazı yada çizimler için zaman
harcamayın
Tahtaya yazacaklarınızı önceden organize edin
Tahtaya önceden yazılmış olanları kapatın
Konuşurken sınıfa dönün
Sadece tahtaya bağlı kalmaktan kaçının
Yazı Tahtalarının Etkili Kullanımı
İki yada üçten fazla renk kullanmaktan kaçının
Yazdıklarınızın önünü kapatmayın
Işık yansımalarını kontrol edin
Önceden hazırlanmış şekillerden yararlanın
Döner Levhalar
•
Her kesin görebileceği bir açıda yerleştirilmelidir,
•
Görseller önceden hazırlanmalı yada önceden yerleri
iz olarak belirlenmelidir
•
Saydam yazı yazma satırları oluşturulmalıdır
•
Basit grafikler oluşturulmalıdır
•
Başlıklar 8-10 cm harflar 4 cm olmalıdır
•
Materyal sıralarına dikkat edilmelidir
•
Boş sayfalar bulundurulmalıdır
•
Son sayfaya özet eklenmelidir
Yazılı Materyaller
Bir yazılı materyalin öğretimsel etkililiği üç temel
değişkene bağlıdır:
1. Materyalin okunabilirlik düzeyi
2. Materyalin içeriği
3. Materyalin tasarımı
Yazılı Materyaller
Bir yazılı materyalin tasarımında:
•
•
•
•
•
•
Tutarlılık
Sayfa Düzeni
Görsel Materyaller
Yazı Stili
Yazı Türü ve Boyutu
Vurgulama
Önemli faktörlerdir
Eğitimde Bilgisayar
Kullanımı
Bilgisayarlar?
•
Kendilerine verilen verileri alır, verilen komutları
izleyerek bu verileri bilgi oluşturacak şekilde işlerler.
•
Çok miktardaki veriyi kısa sürede işleyebilir ve çok
fazla miktarda veriyi unutmadan saklayabilirler.
•
Aritmetik ve mantık işlemlerini son derece hızlı
yapabilirler
•
İnsan tarafından yapılan iş ve işlemlerin yapılmasını
kolaylaştırırlar ve yaptıkları işlemleri hızlı, güvenli ve
hatasız yaparlar.
Bilgisayar
Donanım
Yazılım
Eğitimde Bilgisayarlar
Öğrenme-Öğretme Sürecinde Bilgisayarlar
Eğitim Araştırmalarında Bilgisayardan Faydalanma
Eğitim Hizmetlerinin Yönetiminde Bilgisayardan
Faydalanma
Ölçme ve Değerlendirme Hizmetlerinde
Bilgisayardan Faydalanma
Rehberlik Hizmetlerinde Bilgisayardan Faydalanma
Özel Öğretmen olarak
Bilgisayarlar
Birebir etkileşim
 Öğretim etkisi
 Hazır programlar

168
Bilgisayarda Etkileşimli Öğrenme
Kendi kendine öğrenme
 Konu seçiminde serbestlik
 Hazır programlar + diğer öğretim
teknikleri
 Öğretmen  yol gösterici

Bilgisayarda Deneme ve Egzersiz
Bilginin kalıcılığının
sağlanması
 Öğretmen gözetiminde
bilgisayar uygulaması

170
Benzeşim Aracı olarak Bilgisayar
Tehlikeli ve karmaşık
olaylar, varlıklar ve
olgular
 Karar verme, rol
yapma, motivasyon
sağlama vb.

Oyun aracı olarak Bilgisayar

Küçük çocukların öğrenmesinin
doğal ve zorunlu bir parçası

Psikomotor becerileri, bireysel
yeterlikler vb.
Ders Sunu aracı olarak
Bilgisayar

İçeriğin öğrenciye sunulması
 Datashow
 Tepegöz
 Bilgisayarın kendisi
 Bilgisayarda hazırlanmış materyal veya
hazır program
Öğretim Amacı olarak
Bilgisayar
Bilgisayarda temel kavramları öğrenme
 Hazır programları kullanmayı öğrenme
 Bilgisayar programlamayı öğretme
 Bilgisayar çevre ünitelerini kullanmayı
öğretme

Öğretmene Yardımcı Araç olarak
Bilgisayar





Günlük, yıllık ve ünite planı hazırlama
Ders materyali geliştirme
Arşivleme
Internet üzerinden gelişmelerin takibi
Araştırma yapma
Kelime işlemci, tablolama, çizim, grafik ve sunu
programları, veritabanları
Öğrenciye Yardımcı Araç olarak
Bilgisayar
Bilgilerin kalıcı olması
 Pekiştirme

176
Eğitim Araştırmalarında
Bilgisayardan Faydalanma
Verilerin
değerlendirilmesi
 Veri tabanlarından
tarama
 Literatür Taraması
 Araştırma tasarımı

Eğitim Hizmetlerinin Yönetiminde
Bilgisayardan Faydalanma








Personel bilgilerinin takibi
Yazışmalar
Demirbaş takibi
Bordro
Öğrenci işleri
Sınav programı
Yıllık ders planlarının
hazırlanması
Ders dağıtım çizelgesi
Ölçme ve Değerlendirme Hizmetlerinde
Bilgisayardan Faydalanma




Öğrencinin bilgi düzeyinin saptanması
Öğrencinin öğretim faaliyetlerinin izlenmesi
Öğrenme güçlüğünün belirlenmesi
Öğrenci başarı seviyesinin belirlenmesi
Rehberlik Hizmetlerinde
Bilgisayardan Faydalanma




Psikolojik ölçme araçlarının saklanması
Ölçme aracı öğrenci puanının hesaplanması
Profil yaratılması
Öğrenci kişisel dosyalarının saklanması
Eğitim Uygulamaları Türleri

Öğretici

Araç

Öğrenci
Bilgisayarın
eğitim
alanındaki
farklı rolleri
181
Öğretici Uygulamaları
Bilgisayar öğretme
rolünü üstlenir ve
öğretmen gibi davranır.
Öğrenci dersi
bilgisayardan öğrenir.
Öğretici Uygulamaları
Bilgisayar öğretici
içeriği sunar.
Bilgisayar
değerlendirme sonucuna
göre bir sonraki adımda
ne yapılacağına karar verir.
Öğrenciden konu ile ilgili
bir soruyu yada problemi
yanıtlaması istenir.
Bilgisayar, belirlenmiş
kriterlere göre öğrencinin
yanıtını değerlendirir.
Öğretici Uygulamalarına Örnekler
Alıştırma-Uygulama
 Öğreticiler
 Simülasyonlar
 Öğretici Oyunlar
 Problem Çözme Yazılımı

Araç Uygulamaları
Bilgisayar; kalem,
mikroskop veya piyano
gibi bir öğretici araçtır.
Öğrenciler hesaplama yapabilir
Veya bir kelime işlemci kullanarak
Dokümanlar oluşturabilir.
Araç Uygulamalarına Örnekler
Kelime İşlemci
 Hesap Tablosu
 Veritabanı
 Masaüstü Yayıncılık
 Elektronik
Ansiklopediler

Öğrenci Uygulamaları
Bilgisayar öğrenci
konumundadır, öğrenci ise
öğretmen konumuna geçmiştir.
Bilgisayarın bir işlemi
gerçekleştirmesi için öğrencinin ona
Ne yapacağını öğretmesi gerekir.
187
Öğrenci Uygulamalarına Örnekler

Programlama Dilleri
(Pascal, C, Basic vb.)

Yazarlık Dilleri
Eğitimde Bilgisayar Uygulamaları
Bilgisayar Destekli Eğitim
Alıştırma Uygulama
Yönetim Uygulamaları
Ofis Otomasyonu
Öğretimi Destekleyici Araç
Ofis Uygulamaları
Bire-Bir Öğretim
Benzeşim
Veri Tabanı
Çizim Programları
Tablolaştırma
Yazarlık Uygulamaları
Öğretici
Oyunlar
Problem Çözme
Örnek



Time Maps
Tarihsel dünya haritası
http://www.timemaps.c
om/demo/launch.html
190
Bilgisayar Destekli Eğitim
Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE), öğretimsel içerik
veya faaliyetlerin bilgisayar yoluyla aktarılmasıdır

BDE, eğitimde bilgisayar kullanımı için kullanılan en eski
kavramlardan biridir. Bu yüzden, farklı amaçlarla dahi olsa,
eğitim ortamında bilgisayar kullanımı genellikle BDE olarak
adlandırılır.
191
Bilgisayar ...
Bilgisayarın eğitim alanına verdiği destek değişik
biçimlerde ifade edilebilmektedir.





BDÖ: Bilgisayar Destekli Öğretim
BDE: Bilgisayara Dayalı Eğitim
BDÖ: Bilgisayar Destekli Öğrenme
BÖU: Bilgisayarların Öğretsel
Uygulamaları
BTÖ: Bilgisayar Tabanlı Öğretim
192
BDE Ne Değildir?

Eğitimde kullanılan bir çok yararlı
bilgisayar uygulaması, BDE
uygulaması olarak değerlendirilmez.
BDE Ne Değildir?
Öğretmenlere ve öğrencilere rapor veya ödev hazırlamaya
yarayan kelime işlem programları (MS Word gibi).
Kayıtları düzenlemek, ve saklamak için bir veritabanı
programının kullanılması (Ms Access, MySQL gibi).
Hesap tablolarının sayısal bilgileri tutmakta, hesaplama
yapmakta veya grafik oluşturmada kullanılması (Ms
Excel gibi).
Sunum programları yoluyla asetat ya da bilgisayar yoluyla
sunum hazırlanması (PowerPoint gibi).
BDE Nedir?

BDE, bilgisayarın öğrenmenin
meydana geldiği bir ortam olarak
kullanıldığı, öğretim sürecini ve
öğrenci motivasyonunu
güçlendiren, öğrencinin kendi
öğrenme hızına göre
yararlanabileceği, kendi kendine
öğrenme ilkelerinin bilgisayar
teknolojisi ile birleşmesinden
oluşmuş bir öğretim yöntemidir.
BDE Nedir?




Etkileşim
Öğretmenin rehber olması
Bilgisayar ortamı
Etkinlikler
BDE’yi Etkileyen Faktörler
Öğrenci motivasyonu
 Etkileşim
 Bireysel öğrenme farklılıkları
 Ders yazılımının türü, kapsamı ve
niteliği
 Öğretmenin BDE’yi algılama biçimi,
tutumu, beklentisi ve değişen rolü
 Ders programının eğitim programı ile
bütünleşmesi ile bilgisayar destekli
eğitim uygulamasının okul içinde
yürütülme biçimi

Neden BDE?







Öğretimin kalite ve etkinliğinin
arttırılması
Araştırma, öğretim vb. aktivitelerin
düzenlenmesinde yaşanan zaman
sorunlarının aşılması
Derslerin çekiciliğinin artırılması
Farklı ön bilgilere sahip çok sayıda
öğrenciye ulaşma gerekliliği
İçeriği farklı biçimlerde sunarak erişim
olanaklarını arttırma
Esnek bir öğrenme ortamı yaratma
Yeni teknolojik gelişmelere ayak uydurma
BDE’nin Öğretmenler Açısından
Yararları







Daha çok sayıda öğrenciye iletilmesi
olanağı
Daha kısa zamanda daha etkin öğrenme
Değerlendirme ve not verme
işlemlerinin minimuma indirgenmesi
Öğrenciler ve öğreticiler arasında
iletişimde artış
Daha az rutin işlem
Öğrencilerin kendi öğrenimleri hakkında
daha fazla sorumluluk alması
Edinilmesi pahalı veya imkansız olan
doküman, resim ve bilgiye erişim-
199
BDE’nin Öğrenciler Açısından Yararları







Kendi adımları ile kendi seviyelerinde
çalışabilmeleri olanağı
Etkileşimli olarak öğrenme ve kendi
öğrenme süreçlerine katılmaya teşvik
Genellikle anlık uygun dönüt
Genellikle eğlenceli, değişik ve ilginç
bulunması
Gerçek örneklerle çalışma ve/veya pratik
yapma olanağı
Çok geniş bir bilgi yelpazesine erişim
Grafik, ses, animasyon ve çoklu medyanın
görsel ve dinamik bir çalışma ortamı
sağlaması-
BDE’in Eğitim-Öğretim Kurumlarına
Katkıları






Uzun vadede öğretim tutarları azalabilir
Çalışanlar daha fazla öğrencinin
ihtiyaçlarını karşılayabileceklerdir
Kurumsal olarak öğrenci ve
destekleyenlerin gözünde değeri
artacaktır
Değerlendirme yüzdelerinde kalite
artacaktır
Alanın ve zamanın esnek kullanımı
sağlanacaktır
Uzaktan eğitim programlarının
geliştirilmesi için fırsat yaratacaktır
Okullarda Bilgisayar Problemleri






Sistem ve Öğretmenler in değişime kapanması
Kötü deneyimler
Bilgisayarların yararları konusunda ikna
olmama
Hala etkin kullanılmıyor
Müfredata entegrasyon
Teknoloji Planlaması-
BDE’nin Dezavantajları
Gelişimde Sınırlama


Bilgisayar başında uzun süre
kalma
Diğer çocuklarla ve
yetişkinlerle olan
ilişkilerdeki azalma
BDE’nin Dezavantajları
Kısıtlı Ekran Görüntüsü



Görüntü için sınırlı bir ekran
Sağa-sola veya yukarı-aşağı
kaydırma
Çoğu zaman rahatsız edici
ve dikkat dağıtıcıdır.
BDE’nin Dezavantajları
Fiyat

İhtiyacınız olan
bilgisayardan gerekli
yazılıma kadar her şeye para
ödemeniz gerekir.
205
BDE’nin Dezavantajları
Müfredatla İlgisi

Müfredata ve belirlenen
hedeflere uyması
zorunludur
BDE’nin Dezavantajları
Yazılım Azlığı

Az sayıda kaliteli ama pahalı
yazılımlar
BDE’nin Dezavantajları
Uyumluluk

Belirli bir işletim sistemi
veya donanım türü
gereksinimi olabilir!
BDE’nin Dezavantajları
Kullanım Hakları

Kopyalanarak kullanım,
kaliteli ürün
girişimlerini
engellemektedir.
BDE’nin Dezavantajları
Sınırlı Hedefler



Yazılımların çoğu
yalnızca bilişsel alana
yönelik.
Duyuşsal ve devinişsel
alana yönelik çok eksik
Sınırlı dönütler
öğrencinin yaratıcılığını
sınırlayabilmektedir.

similar documents