энд дарж - Соёл Спорт Аялал жуулчлалын яам

Report
Тусгай сонирхолын аялалыг
хөгжүүлэх нөөц, тулгамдсан
асуудал
Илтгэлийн бүтэц
 Тусгай
сонирхолын аялалын тухай
ойлголт
 Тусгай сонирхолын аялалын
бүтээгдэхүүн төлөвлөлт
 Тусгай сонирхолын аялалын нөөц
 Тусгай сонирхолын аялалын нөөцийн
ашиглалт
Àëèâàà óëñ îðîí íººöºä òóëãóóðëàí àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿìàð
òºðëèéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð áîäëîãî áîëîâñðóóëàí òóñãàé
õºòºëáºð, òºëºâëºãººíèé дагуу аялал жуулчлалыг зохион
байгуулдаг
Àÿëàë õèéõ ñýäýë øàëòãààí ãýäýã áîë õ¿íèé ñàíàà áîäîëä øóóä
¿¿ñäýã ç¿éë õàðààõàí áèø
 Аялал õèéõ үйлдэл íü òîäîðõîé øàëòãààí, ñýäëèéí óëìààñ
ºäººãääºã.
 Х¿í àÿëàë õèéõ ñîíèðõîë ñýäýë õÿçãààðã¿é áàéäàã

Аÿëàë æóóë÷ëàëûí çàõ çýýë íü:
Àëáàí õýðãèéí áóþó áèçíåñ àÿëàë
Çóãàà öýíãýëèéí áóþó àìðàëò ÷ºëººò öàãèéí àÿëàë ãýæ õî¸ð
õóваана
Бèçíåñ àÿëàëûã:
Ï¿¿ñ êîìïàíèéí àÿëàë
 Óóëçàëò õóäàëäààíû àÿëàë
 Áàéãóóëëàãûí àÿëàë

Аìðàëò çóãàà öýíãýëèéí àÿëàëûã
 Ãýð á¿ëèéí àÿëàë
 Òóõàéëñàí àìðàëò ñóâèëàëûí àÿëàë
 Òóñãàé ñîíèðõëûí
àÿëàë
Жóóë÷äûí ñîíèðõîë, àÿëàë õèéõ øàëòãààíààñ íü ¿íäýñëýí
1. Åðºíõèé ñîíèðõîëûí àÿëàë æóóë÷ëàë / General interest
tourism /
2. Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàë æóóë÷ëàë/ Special interest
tourism /
3. Ижил сонирхолын аялал жуулчлал / Common
interest tourism /
Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàë æóóë÷ëàë áóñàä õî¸ð àÿëëûí
òºð뺺ñºº ÿëãàãäàõ îíöëîã íü òóõàéí àÿëàëä îðîëöîã÷äûí
õ¿ñýë ñîíèðõîëä òóëãóóðëàí çîõèîí áàéãóóëàãäàæ
áàéäàã þì.
Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàëä:
 Øàøèíû
 Ýãçîòèê
 Ò¿¿õ ñî¸ëûí
 Ховор амьтан, ургамал судлах
 Àäàë ÿâäàëò
Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàë ãýäãèéã Foster Dennes .L.An
interdiction travel and tourism 1994.,18 талд òîäîðõîéëîõäîî
“Тусгай
сонирхолын àÿëàë íü öººí òîîíû îðîëöîã÷äòîé, îëîí
çîðèõ ãàçðûã áàãòààñàí, îëîí òºðëèéí ÷àíàðòàé
¿éë÷èëãýý á¿õèé öoãö õýëáýðèéí àÿëàë “ ãýæýý.
Õàðèí ñóäëàà÷ Äîñâýë Dosvel áè÷èõäýý: “Аялалын
туршлагад
¿íäýñëýñýí
ñîíèðõîë
õèéãýýä
¿éë÷ëýã÷äèéí õóâèéí ñîíèðõîë õî¸ð õîñîëñîí áàéõ íü
òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàëûí ãîë óòãà ñàíàà þì” ãýñýí
áàéíà.
Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í
òºëºâëºëò

Àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í ãýæ àÿëàë
æóóë÷ëàëûí áàéãóóëëàãààñ ¿ç¿¿ëæ áàéãàà æóóë÷äûí
ñîíèðõîëûã òàòàõ òýäíèé àÿëàõ òàâ òóõòàé íºõöºëèéã
õàíãàñàí òºëáºðò ¿éë÷èëãýýã õýëíý. ªºðººð õýëáýë ýíý
íü æóóë÷íû õýðýãöýýã дээд зэргээр õàíãàõ
çîðèóëàëòòàé áàðàà ¿éë÷èëãýýíèé багц þì.
Àÿëàë æóóë÷ëàëûí á¿òýýãäýõ¿¿í íü ãóðâàí õýñãýýñ
á¿ðäýíý
Àÿëàë, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ¿éë÷èëãýýний áàðàà
 Ò¿¿õ ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëñ
 Áàéãàëü, öàã àãààðûí õ¿÷èí ç¿éë íü àÿëàë
æóóë÷ëàëûí ¿íäýñ áîëäîã áºãººä ò¿¿íèé ¿íýò ÷àíàðûã
òîäîðõîéëäîã.

Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëëûн á¿òýýãäýõ¿¿í
òºëºâëºëò
Òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëëûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã òºëºâëºõ人 òóõàéí ãàçàð îðíûã
äàðààõ ¿ç¿¿ëýëòýýð ñóäëàõ øààðäëàãàòàé.
¯¿íä:
 Òóñãàé á¿ñ íóòàã äàõü ò¿¿õ ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëñ, àí àìüòíû òàðõàö,
òýäãýýðèéí áàéðøèë, ãàçàð ç¿éí îíöëîãèéã íàðèéí çºâ òîãòîîõ
 Á¿ñ íóòàã äàõü àðä ò¿ìíèé àæ àìüäðàë, îíöëîã øèíæ¿¿äèéã íàðèéí ñóäëàõ
 Á¿ñ íóòàã äàõü ò¿¿õ äóðñãàë, àðä ò¿ìíèé àæ áàéäàë, øàøíû çàí ¿éëèéí
àðãà õýìæýý, àí àìüòàí, óðãàìàë çýðýã íü æóóë÷äûí ñîíèðõîëûí òàòàæ
÷àäàõ ýñýõ
 Òóõàéí á¿ñ íóòàãò òóñãàé ñîíèðõîëûí àÿëëûí ÿìàð òºðëèéг çîõèîí
áàéãóóëàõ áîëîìæòîé
 Íèéñëýë õîò áîëîí îðîí íóòàã äàõü õºøºº äóðñãàë, áàéøèí áàðèëãà, ìóçåéí
¿çìýðèéí òºðºë ç¿éë, òºðºë á¿ðèéí àÿäàë ÿâäàëò àÿëàë çîõèîí áàéãóóëàõ
áîëîìæòîé ãàçàð íóòãèéí òàëààð òîäîðõîé ìýäëýã ìýäýýëýë öóãëóóëàõ




Óëàìæëàë áàÿð ¸ñëîë íààäàì, îâîî òàõèëãà, øàøíû çàí ¿éë, öàãààí ñàð,
ÌÀÀ àæ áàéäàëòàé õîëáîîòîé çàí ¿éë çýðýã òýìäýãëýëò ¿éë ÿâäàë
òýìäýãëýëò ºäðèéã àÿëëûí ¿éë àæèëëàãàà, õºòºëáºðòýé õýðõýí õîëáîæ
áîëîõûã ñóäëàõ
Òóõàéí íóòàã îðíû äýä á¿òýö, îëîí óëñûí áîëîí äîòîîäûí íèñëýã, àâòî
òýýâýð, òºìºð çàì, óñàí òýýâðèéí ºíººãèéí áàéäàë áà òýäãýýðèéã
æóóë÷ëàëûí çîðèóëàëòààð àøèãëàæ áàéãàà áàéäàë
Ìàðøðóòûí äàãóó æóóë÷íû áààç, ¿éë÷èëãýýíèé ãàçàð, çî÷èä áóóäàë,
áóñàä òºðëèéí áàéðëóóëàõ õýðýãñýë, òýäãýýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë,
¿éë÷èëãýýíèé òºâøèíã íàðèéí ñóäëàõ
Çî÷èä áóóäàë, æóóë÷íû áààç, ìóçåéí ¿éë÷èëãýýíèé ãàçðóóäûí ¿íý òàðèô,
¿éë÷èëãýýíèé òºðë¿¿ä, òýýâðèéí õýðýãñëèéí ¿íý, á¿ñ íóòãèéí ¿íèéí
çºð¿¿òýé áàéäàë çýðãèéã íýí òýðã¿¿íä ñóäëàõ øààðäëàãàòàé
Тусгай сонирхолын аялалын бүтээгдэхүүн
төлөвлөлт
№
Бүтээгдэхүүний түвшин
Ажилбарууд
Монгол орны аялал жуулчлалын
1
Үндсэн хэрэгцээг хангах
нөөцийг
ангилан
таниулах
бүс
нутгийн төвийг тодорхойлох
2
Бүтээгдэхүүний
шинж
бодит Монгол орны аялал жуулчлалын
чанарыг нөөцийг
тодорхойлж
Жуулчны
нэвтрүүлэх
аялал
бренд жуулчлалын цогцолборуудыг бий
бүтээгдэхүүн бий болгох
3
бүсчлэн
зах
болгох
зээлд Аялал жуулчлалын арга хэмжээ
зохион байгуулах, тогтворжуулах
Монгол орны аялал жуулчлалын нөөц, бүтээгдэхүүний
амьдралын мөчлөг
№
Үе
Хийгдэх үйл ажиллагаа
Монгол орны аялал жуулчлалын бүс нутаг дахь бүтээгдэхүүнийг таниулах
1
Нэвтрэлт
Бүс нутгийн танилцуулга, маршрут хөтөлөр, гарын авлага, ном хэвлэх, web
/ introduction / хийх, үзэсгэлэн яармагт оролцох
Борлуулалтын орлогыг бүс нутагт нэмэгдүүлэхийн хэрээр үйл ажиллагааг нь
2
3
4
Өсөлт
/ өргөжүүлэн идэвхжүүлэх арга хэмжээг зохион байгуулна. Үнийн стратегийг
growth /
боловсруулна
Тогтворжилт
Аялалын бүс нутгуудад зах зээлийн ханалт үүсэн борлуулалтын өсөлт
/ maturity/
удаашран тогтворжиж, аажмаар унаж эхлэнэ.Зах зээлд өрсөлдөөн ширүүснэ.
Уналт
Уналтанд орсон бүтээгдэхүүнээ цаг алдалгүй тодорхойлж, шаардлагатай арга
/ decline/
хэмжээг авах
Аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүний амьдралын мөчлөгийн уртасгах арга
нь иноваци хийж, дахин хоногшуулах, оновчтой зар сурталчилгааг зохион
байгуулна.
Инноваци нь өөр түвшингүүдэд хийгдэнэ
Үргэлжилсэн инновац (continuous ) аялал жуулчлалын
бүхийл зүйл нийгмээ даган хувьсан өөрчлөгдөж байна
Эрчимтэй үргэлжилсэн инноваци (Dynamically continuous)
Аялал жуулчлалын салбар дах технолгийн өөрчлөлт
Үргэлжилдэггүй инноваци (discontinuous) Бүтээгдэхүүн
үндэс сууриараа өөрчлөгдөж болно
Монгол орон тусгай сонирхолын аялалаас соёлын
аялал жуулчлалыг түлхүү хөгжүүлэх давуу тал
байна.
Ñìèòèéí òîäîðõîéëñíîîð: "Ñî¸ëûí àÿëàë íü ººðòºº
àÿëàëûí ä¿ð òºðõèéã øèíãýýæ, õ¿ì¿¿ñ íü áèå áèåíèéõýý
åðäèéí àìüäðàëûí õýâ øèíæèéã ñîíèðõîõ ¿éëäýë". Ñî¸ëûí
àÿëàë æóóë÷ëàë ãýäýã íü ñî¸ëûí ¿çâýðò õîëáîãäñîí á¿õ
òºðëèéí àÿëàëûã ñî¸ëûí àÿëàë æóóë÷ëàë þì ãýæ
òîäîðõîéëñîí áàéäàã.
Жóóë÷äûí ñîíèðõëûã òàòàõ ñî¸ëûí õ¿÷èí ç¿éëñ¿¿äèéã
àâ÷ ¿çâýë
 1. ¯éëäâýðëýë
9. Ãàð óðëàë
 2. Õóäàëäàà àðèëæàà
10. Õºãæèì á¿æèã
 3. Óðëàã
11. Õýë
 4. Áàðèëãà
12. Øàøèí
 5. Øèíæëýõ óõààí
13. պ人ãèéí àÿëàë
æóóë÷ëàë
 6. Çàñãèéí ãàçàð
14. Õ¿ì¿¿ñ
 7. Õîîë óíä
15. Ò¿¿õ
 8. Áîëîâñðîë
Ñî¸ë íü íèéãìèéí á¿õèé ë ¿éë õºäëºëèéã
Æèøýý íü: Õ¿í, õàìò îëîí, óëñ îðíû ¿éë
íºëºº èõ áàéäãèéã õàðàõàä ñî¸ëûí íºëººã
ªíººäºð ñî¸ëûí òóõàé äºðâºí çóó ãàðóé
áàéäàã.
áèé áîëãîäîã.
ÿâöàä ñî¸ëûí
îéëãîæ áîëíî.
òîäîðõîéëîëò
"Ñî¸ë ãýäýã áîë àëèâàà ¿çýë áîäîë èòãýë ¿íýìøèë,
¿íýëýìæ ìýäëýã, óõààí õèéãýýä çàí òºëºâèéí öîãöûã
õýëýõ áºãººä íèéãìèéí á¿õèé ë õýëáýðýý𠺺ð÷ëºãäºæ
áàéäàã ç¿éë".
ЮНЕСКО гийн êîíâåíöèä ñî¸ëûí ºâèéã ¿íäñýí 3 õýñýãò
àâ÷ ¿çñýí áàéäàã. ¯¿íä:
1. Õºøºº ä¿ðñãàëóóä: Ò¿¿õ, óðëàã, øèíæëýõ óõààíû õóâüä
íýðä ãàðñàí á¿õ òàëûí ¿íýò à÷ õîëáîãäîë á¿õèé áàðèëãà,
÷èìýãëýëèéí óðàí áàðèìàë, óðàí çóðãèéí á¿òýýë,
àðõåîëîãèéí îëäâîð¿¿ä, áè÷ýýñ, àãóé áîëîí öîãöîëáîð
ãàçðóóä
2. Óðàí áàðèëãà áàéãóóëàìæ: Ò¿¿õ, óðëàã, øèíæëýõ óõààíû
õóâüä íýðä ãàðñàí á¿õ òàëûí ¿íýò à÷ õîëáîãäîë á¿õèé
ñàëàíãàä áóþó íýãäìýë áàðèëãà áàéãóóëàìæ, óðàí
áàðèëãóóäûí öîãöîëáîðóóä .
3. Ò¿¿õèéí äóðñãàëò ãàçðóóä: Õ¿í áîëîí õ¿í áàéãàëèéí
õàìòàðñàí á¿òýýë¿¿ä, ìºí ò¿¿õ, ãîî ç¿é, óãñààòíû ñóäëàë,
õ¿í ñóäëàëûí õóâüä íýðä ãàðñàí á¿õ òàëûí ¿íýò à÷
õîëáîãäîë á¿õèé àðõåîëîãè, ò¿¿õèéí äóðñãàëò ãàçðûã
áàãòààñàí á¿ñ íóòàã îðíî.
Ñî¸ëûí àÿëàë æóóë÷ëàë íü:
 Í¿¿äýë÷äèéí çàí òºëºâèéã ñóäëàõ àÿëàë æóóë÷ëàë
 Ñî¸ëûí ºâèéí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Óãñààòíû àÿëàë æóóë÷ëàë
 Õîòîîð àÿëàõ àÿëàë æóóë÷ëàë
 Îðîí íóòàãò õèéõ àÿëàë æóóë÷ëàë
 Ñî¸ëûí îíöãîé ¿éë ÿâäëóóäûí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Áàãò íààäìûí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Óðëàãèéí íààäìûí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Ìóçåéí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Óðëàãèéã ñîíèðõñîí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Ñàíàí äóðñàõ àÿëàë æóóë÷ëàë
 ªäºð òóòìûí àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ñîíèðõîã÷ àÿëàë
 Ò¿¿õèéí àÿëàë æóóë÷ëàë
 Øàøèí ìºðãºëèéí àÿëàë æóóë÷ëàë ãýõ ìýò îëîí òºðë¿¿äòýé
Тусгай сонирхолын
аялалын нөөц
 Байгалийн
нөөц
 Түүх соёлын нөөц
Тусгай сонирхолын аялалын нөөц
түүх соёл
байгаль
Түүх соёлын аяллын нөөц
Чулуун зэвсгийн бууц, суурин, дархны газар
Чулуун зэвсгийн үе нь хүн төрөлхтний түүхийн
хамгийн
эртний
бөгөөд
хамгийн
удаан
үргэлжилсэн үе юм. Энэ үеийн хүмүүс
хөдөлмөрийн
багаж
зэвсгээ
гол
төлөв
чулуугаар хийж байсан учраас ийнхүү чулуун
зэвсгийн үе хэмээн нэрлэдэг.
Монгол орны нутагт хийсэн чулуун зэвсгийн
хайгуул судалгааны ажлын хүрээнд манай
орны бараг бүх аймгийн нутгаас 800 гаруй
чулуун зэвсгийн үеийн бууц, суурин, дархны
газрыг олж илрүүлээд байна. Дэлхийн хүн
төрлөхтөний соёлын гайхамшигтай дурсгалууд
бүсүүдэд бий.
Хадны зураг
Монгол орон бол түүхийн өөр өөр цагт
үе
дамжин
нутаглаж
ирсэн
ард
түмнүүдийн аж ахуй оюун санааны
өвөрмөц дурсгал болох хадны зургаар
нэн баялаг орны тоонд зүй ёсоор ордог.
Энэ нь Монголын хадны зураг хүй
нэгдлийн байгууллын гүнд үүсч хөгжсөн
олон арван мянган жилийн уламжлалтай
холбоотой. Нөгөөтэйгүүр хадны зураг
үеэс үе дамжин уламжлагдаж ирсэн нь
түүний удаан хугацаагаар хадгалагдаж
чадах байгалийн нөхцөлтэй холбоотой.
Хадны сийлмэл зургийг дүрсэлсэн арга
барилаар нь:
 Бодит байдлаар дүрсэлсэн
 Загварчлан
дүрсэлсэн хэмээн хоёр
төрөлд хуваан үздэг.
Одоогоор манай орны 200 орчим газраас
хадны зураг олдож мэдэгдээд байгаа ба
жил бүрийн судалгааны явцад нэмэн
олдсоор байна.
Хамгийн их хадны зураг
үлдсэн нь Увс аймаг
хадглагдан
Буган хөшөө
Буган хөшөө бол Монгол болон Төв Азийн нутаг
дэвсгэр дээр хүрэл ба төмөр зэвсгийн түрүү үед
оршин сууж байсан овог аймгийн түүх соёлын
гайхамшигтай дурсгалын нэг
Гонзгой урт чулууг засч, гурав зааглан, оройн
хэсэгт нар сар, доогуур нь олон эгнээ хонхор, эх
биеийг ороолгон төв хэсэгт сүрэг бугыг
загварчилсан байдалтайгаар ихэд сүрлэг сийлж,
бас доогуур нь бүс татан зэр зэвсгийг зүүсэн
байдалтай дүрсэлсэн хөшөө чулууг буган хөшөө
хэмээн нэрлэдэг.
Ази, Европ тивийн хээр талын бүс нутагт хүрэл ба
төмөр зэвсгийн түрүү үед өргөн тархсан түүх
соёлын гайхамшигт дурсгал болох буган хөшөөг
эрдэмтэд 100 орчим жилийн тэртээгээс судлаж
700 орчим буган чулуун хөшөөг олж илрүүлжээ.
Эдгээрээс хамгийн их буюу 550 орчим нь Монгол
улсын нутгаас олджээ.
Буган хөшөөг хэлбэр төрхийн хувьд үндсэн гурван
төрөлд хуваан авч үздэг. Үүнд:
 Монгол-Өвөрбайгалын
бугын
загварчилсан
дүрс
бүхий буган хөшөө
 Саян-Алтайн амьтны “бодит” дүрст буган хөшөө Ази
 Европын амьтны дүрсгүй буган хөшөө хэмээн
ангилдаг байна.
Буган хөшөө бол Төв Азийн эртний нүүдэлчин
ард түмний бүтээсэн амьтны загварт урлагийн
нэгэн гайхамшигтай төрөл бөгөөд түүхэн он
цагийн хувьд ихэвчлэн МЭӨ II-I мянган жилд
буюу хүрэл зэвсгийн үед хамаардаг юм. Босоо
чулуун хөшөөнд бугын дүрс сийлсэн байдаг
учраас түүнийг “Буган хөшөө” гэж нэрлэжээ.
Дэлхий дээр зөвхөн Ази тивд 700 гаруй
байдагаас 550 орчим нь монгол нутагт байдаг бол
түүний 100 гаруй нь Архангай аймгийн нутагт
байна.
Хүн чулуу
Хүн чулуу нь Евразийн тал нутгаар их хэмжээгээр
тархсан, нүүдэлчин овог аймгуудын бүтээсэн
чулуун цоолбор урлагийн өвөрмөц дурсгал юм.
Хүн чулууг төр улс, овог аймгийн тэргүүн буюу
цэрэг дайны алдар гавьяатан зэрэг нэр цуут хүний
дурсгалд
зориулсан
тахилын
онгоны
бүрэлдэхүүнд оруулан тавьсан байдаг.
Монгол улсын нутагт 500 гаруй хүн чулуу илрэн
мэдэгдэж бүртгэгдээд байна.
Булш, хиргисүүр
Монгол улсын нутаг дэвсгэр дээр шинэ
чулуун зэвсгийн үеийн оршин суугчдаас
өнөөдрийг хүртэл амьдарч ирсэн овог
аймаг, төр улсууд өөр өөрийн өвөрмөц
онцлог шинжтэй оршуулгын зан үйл бүхий
төрөл бүрийн хэлбэр дүрстэй оршуулгын
байгууламжийг үлдээсэн нь археологийн
хайгуул судалгаагаар тодорхой болжээ.
Оршуулгын зан үйл нь тухайн угсаатны ёс
заншил, сүсэг бишрэл болон эрхлэх аж
ахуй, газар нутгийн онцлог мэдлэг оюуны
төвшнөөс хамааран харилцан адилгүй
нөхцөлд бүрэлдэн бий болдог байна.
Монгол нутагт нэн эрт цагаас оршин амьдарч
байсан хүмүүсийн оршуулгын зан үйл, нас
барагчаа хүндэтгэн, “хойт нас”-нд нь үдэхтэй
холбогдсон зан үйлийн янз бүрийн уламжлал,
сэтгэлгээг илэрхийлсэн, хүрэл, төмөр зэвсгийн
үед холбогдох, мөн төрт улсуудын үеийн буюу
Хүннү, Түрэг, Уйгар, Кидан, Монголын үеийн
гээд түүхийн олон үед хамаарах янз бүрийн дүр
төрхтэй
булш,
хиригсүүрүүд
Архангай,
Өвөрхангай аймгуудын нутагт элбэг тохиолддог.
Харин монгол булш хиргисүүрүүд Хэнтий
аймгийн нутагт элбэг байдаг.
Эртний хотын турь, хэрэм, балгас
Монгол угсаатнууд эрт дээр үеэс эсгий гэрт
сууж нүүдэллэн амьдрахын хамт зарим
хэсэг нь нүүдэлчдийн онцлог бүхий хот
суурин байгуулж, хагас суурин байдлаар
аж төрж ирсэн.
Хот байгуулалт болон барилга архитектурын
хөгжил нь хоорондоо салшгүй холбоотой
бөгөөд тэдгээр нь хүмүүс орон байр,
байшин барилга барьж улмаар олноор
суурьшмал байдалтай амьдарч байсан
Нүүдлийн соёл иргэншлийн нэг онцлог бол
эхний нүүдлийн буюу зөөврийн эсвэл
суурин гэсэн хоёр маягаар хот суурин
байгуулан амьдарч байсанд оршино.
Гэрэлт хөшөө, бичээс, бунхан, овоо
Хэл гэдэг зүйл хүнийг бусад амьтнаас ялгаж өгдөг
бол, бичиг үсэг нь соёлж иргэншилт хүнийг
зэрлэгүүдээс ялгаж өгдөг.
Их талын монголчууд түүхэндээ арваад бичиг
үсэг зохион хэрэглэж, тэдгээр бичгүүдээр олон
зүйлийн дурсгал үлдээсэн нь нэг талаас
Монголчууд эртний соёлтой, нүүдлийн өвөрмөц
иргэншлийг буй болгон хөгжүүлсэн ард түмэн
гэдгийг нотлон харуулдаг. Монголчууд бүр 2000
гаруй жилийн өмнө Хүннү улсын үеэс бичиг
үсэгтэй байж, түүгээрээ харь улсын хаанд албан
бичиг илгээж, гэрээ хэлцэл байгуулж байсан нь
хуучин сударт тэмдэглэгдэн үлджээ.
Сүм хийд, суврага
Буддын шашныг 1577 онд Монголын албан ёсны
шашин болгосон нь XVII-XX зууны Монголын хот
байгуулалт, барилга архитектурын хөгжилд шашин
шүтээний архитектур гол чиглэл нь болж шинэ үе
гарах нөхцөл бололцоог бий болгожээ.
Бурханы шашныг албан ёсоор хүлээж авсны дараахан
1586 онд Ар Монголын Түшээт ханы ураг болох
Автай сайн хаан Эрдэнэ зуу хийдийн Гол зуу сүмийг
бариулснаар Монголын архитектурын хөгжлийн
энэхүү шинэ үеийг эхлүүлсэн байна. Тэр үеэс сүм
дуган, хийдийн тоо жилээс жилд нэмэгдсээр 1937 онд
4000 гаруй сүм дуган, суваргын барилга бүхий 750
орчим том бага хийдийн цогцолбор баригдсан байв.
Бурхан шашны зан үйлийг эхэндээ эсгий гэрт, дараа нь
нүүдлийн модон сүм, дуганд үйлддэг байснаа
аажмаар суурьшмал томоохон сүм хийдүүд болжээ.
№
Аймаг
Бүтээн байгуулалт
1
Архангай
Гол мод Хүннү булш орчим Хүннү цогцолбор
2
Хөвсгөл
Хатгал орчим Цаа үржүүлгийн цогцолбор
3
Булган
Сайхан сум орчим Адууны ферм байгуулах, Баяннуур
бунхант цогцолбор
4
Өвөрхангай
Хархорин цогцолбор
5
Баянхонгор
Цагаан агуй орчим Эртний хүн судлалын цогцолбор
6
Сэлэнгэ
Алтанбулагт Хил орчмын худалдааны цогцолбор
7
Дархан Уул
Хурал зөвлөгөний цогцолбор
8
Орхон
Спортын цогцолбор
9
Төв
Сэргэлэн сум Буддын шашны цогцолбор
10
Говьсүмбэр
Эрдэс баялагийн музей
11 Дундговь
Дуу хуур, найр наадмийн цогцолбор, дино парк
12 Өмнөговь
Палеонтологийн эрдэм шинжилгээний төв
13 Дорноговь
Хамрийн хийд Буддын шашин, энергийн цогцолбор
14 Хэнтий
Чингэс хаан 13–р зууны цогцолбор
15 Сүхбаатар
Алтан овоо орчим гар урлал, домог зүйн төв
16 Дорнод
Буйр нуур орчим шувуу судлалын төв
17 Баян-Өлгий Таван богд орчим Мэргэжлийн уулын аялалын
цогцолбор
18 Увс
Соёлын өв судлалын төв
19 Ховд
Угсаатны судлалын цогцолбор
20 Говь-Алтай
Төгрөг сум Баян бүрд Ховор амьтан үржүүлгийн
төв байгуулах
21 Завхан
Отгонтэнгэр орчим Агаарын аялалын цогцолбор
Монгол орны аялал жуулчлалын бүсүүдэд Ансофын
матрицийг ашиглах
Зах зээл
бүтээгдэхүүн
Одоо
Одоо
Шинэ
Зах зээлийн боловсруулалт /Бүс
Зах зээлийн хөгжил
нутгийн зах зээлийн хэмжээг /Аялал
жуулчлалын
бүс
нутгийн
тэлэх, зах зээлд байгаа хувь хөгжлийг өргөжүүлнэ, нөөцөд түшиглэн
хэмжээг
баталгаажуулах жуулчинд
зорилгоор
удирдлагын
зориулсан
тусгай хөтөлбөр
маркетингийн зохион байгуулах/
үйл
ажиллагааг
идэвхижүүлнэ/
Бүтээгдэхүүний хөгжил
Шинэ
Аялалын
бүтээгдэхүүн
хэрэгжүүлнэ
бүсүүдэд
Төрөлжилт
шинэ Зах зээлд хувилбарт маршрутыг төлөвлөн
төлөвлөн бүсийн хамрах хэмжээг нэмэгдүүлэх
Монголын аялал жуулчлалын
хөгжилд хувь нэмрээ оруулж буй та
бүхэнд aмжилт хүсьe
Та бүхэн саналаа
976-99183518
sondor_mb@yahoo.com

similar documents