sportletsels

Report
sportletsels
Statistieken, Chronische blessures,
Wandelletsels & sportdranken
& toegift
Statistiek, oorzaken
• Sportletsels ontstaan veelal door geweld van
buitenaf, hierin is onderzoek gedaan en geeft de
volgende statistiek:
• Contact met andere spelers
bijna 30%
• Verdraaien en verstappen
bijna 30%
• Contact met spelmateriaal
of accommodatie
20%
• Vallen en struikelen
bijna 10%
• Overige oorzaken
bijna 10%
Statistiek, welk letsel komt het meest voor
•
•
•
•
•
•
Verstuiking
Kneuzing, bloeduitstorting
Spier of peesscheur
Botbreuken
Schaaf- en snijwonden
Overige
30%
31%
10%
17%
6%
6%
Statistiek,
wat zijn de kansen op het krijgen van een sportblessure
• Direct beginnen met sporten zonder warming-up
• Slechte basis conditie (bijv. bij aanvang van het
seizoen)
• Weers- en terreinomstandigheden
• Door vermoeidheid (einde van een wedstrijd of
zware training)
• Tegen het einde van het seizoen, als er nog
“prijzen te halen zijn”
• Met andere woorden: “verruwing van de sport”
Chronisch, tenniselleboog
Tenniselleboog, oorzaak
• De tenniselleboog is de meest voorkomende
aandoening van de arm, oorzaak :
– Langdurige overbelasting van de
onderarmspieren (aan de bovenzijde)
– Foute techniek in de sport
Tenniselleboog, de verschijnselen
• Pijn aan de buitenzijde van de elleboog en
onderarm
• De pijn kan uitstralen naar de pols, handrug,
bovenarm of schouder.
• Hef- en draaibewegingen, zoals:
– een kopje vasthouden;
– een hand geven;
– deur openen;
– afwassen
kunnen extreem pijnlijk zijn.
Chronische werperelleboog
Werperelleboog, oorzaak
• Soms zit de irritatie aan de binnenste
elleboogknobbel
• (golfarm of een werperelleboog)
– Langdurige overbelasting van de
onderarmspieren (binnenzijde)
– Verkeerde techniek
Werperelleboog, verschijnselen
•
•
•
•
Pijnklachten binnenzijde van de elleboogknobbel
– Soms uitstralend naar de onderarm
De klachten ontstaan bij:
– Het buigen van de vingers en tegelijkertijd de
pols bewegen in de richting van de handpalm
– Onderhands iets oppakken doet klachten
opwekken
EHBO
I.C.E regel toepassen
Koelen (meerdere keren per dag)
Rustig houden
Adviseren met sporten te stoppen
Anders: Verergering van het letsel
Langdurige herstel
Doorverwijzen professionele hulp
Aanleggen herinneringstape
Springbenen, springschenen
Springbenen- en schenen,
verschijnselen
• Toenemende pijn aan de voorzijde van het
scheenbeen
• Pijn neemt niet af door onbeweeglijke rust
• Alle bewegingen van de voet doen zeer
• Huid voelt warm aan
• Spieren zijn gezwollen en pijnlijk
Stressfractuur scheen- en of kuitbeen
• Oorzaak: continu belastingen gedurende een
langere periode
Kuitbeen (fibula)
Scheenbeen (tibia)
Voorste compartimentsyndroom
• Opzwelling voorste scheenbeenspier
– Toenemende druk in spierweefsel
– Afname doorbloeding in spierweefsel
– Zuurstof tekort
Achterste compartimentsyndroom
• Opzwellen achterste scheenbeenspier
• Hoge sprongbelasting (hardlopers)
• Bij het landen moet de spier (achterste
scheenbeenspier) de klap opvangen
(stabiliseren van de voet)
• Door anatomische bouw worden het
kuitbeen en scheenbeen door de talus
uit elkaar gedreven en de achterste
scheenbeenspier houd ze bijeen
Scheenbeenirritatie (shinsplint)
• Oorzaak:
– Overbelasting buigspieren van de voet en tenen
• Wat is het:
– Irritatie van de botvlies-pees overgang van
de buigspieren van de voet en tenen
• Verschijnselen:
– Pijn en stijfheid binnenkant van het
onderbeen op de achterrand van het
scheenbeen
EHBO
I.C.E regel toepassen
Koelen (meerdere keren per dag)
Rustig houden
Adviseren met sporten te stoppen
Anders: Verergering van het letsel
Langdurige herstel
Doorverwijzen professionele hulp
lopersknie
• Lopersknie (Runners knee)
• Wat is het:
– Aantasting van het gewrichtskraakbeen
aan de achterzijde van de knieschijf
• Blessure komt veel voor bij:
• – Hardlopers
• – Duurlopers
Lopersknie, oorzaak
• Door:
– Verkeerde looptechniek
– Verkeerde stand van de voet
• Komen er verkeerde krachten op de knie te
staan
– Knieschijf volgt niet meer in de juiste baan
Lopersknie, verschijnselen
•
•
•
•
Kraken bij het buigen en strekken van de knie
Pijn
Vochtvorming in de knie (vol gevoel in de knie)
Pijn gaat weg in rust maar komt tijdens het
lopen weer terug
Ziekte van Osgood-Schlatter
• Jongens tussen 10-16 jaar / meisjes 8-13 jaar
• Overbelasting: aanhechting van de kniepees aan
het scheenbeen (botweefsel nog niet volgroeid)
• Verschijnselen:
– Pijn tijdens en na zware belasting
– Pijn bij aanspannen van de dijbeenspier
– Zwelling en drukpijn ter plaatse van de
aanhechting van de kniepees
– Beschadiging bot (röntgenonderzoek)
Eerste hulp
• Koelen
– Bij klachten stoppen met sporten of
training aanpassen
– Rust
– Massage
– Patella bandje
– Oprekken spieren
herinneringstapes
• Bij klachten achillespees
Bij klachten van de pees
• van de knie
Bij insertiepijnklachten
(aanhechtingsplaats rondom de patella)
herinneringstapes
• Bij klachten aan de pees van de triceps &
Biceps
• Bij de tenniselleboog
• Bij de speerwerperelleboog
Warming-up
• Doel:
– Voorbereiden op een goede sportprestatie
(hartslag, ademhaling, spierconditie)
– Voorkomen van letsels (spieren op lengte
brengen)
• Werkwijze:
– Algemene losmakende oefeningen
Looppas, huppelen, knie heffen
– Rekoefeningen
– Sportspecifieke oefeningen
Cooling-down
• Doel:
– Bevordering herstel na het sporten
Afvoeren melkzuur
Verminder kans op flauwvallen (bloeddruk)
• Werkwijze:
– Licht dynamische oefeningen (looppas)
– Rustige ontspannen rekoefeningen
De (R).I.C.E. regel
• (R = Rest (rust/stoppen))
• I = Immobilisatie (onbeweeglijk)
• C = Compressie (druk)
• E = Elevatie (hoog leggen)
Deze RICE regel houdt in:
• Stopzetting van de sportactiviteit
• Onmiddellijk koelen met behulp van smeltend ijs,
koud water, coldpack of coldspray
• Drukverband aanleggen
• Getroffen lichaamsdeel omhoog brengen gedurende 1e
48 uur
De (R).I.C.E. regel
• Doel:
– Verdere beschadiging voorkomen
– Zwelling beperken, inwendige bloeding
beperken, pijnstilling
• Werkwijze:
– Koelen gedurende 10-15 minuten
Vingers en tenen maximaal 5 minuten
– Onbeweeglijk houden (niet belasten)
– Drukverband aanleggen
– Hoogleggen
De (R).I.C.E. regel, koelmiddelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
IJs-blokjes
– Vochtige tussenstof
Cold-packs
– Vochtige tussenstof
Water
– Denk om masserende werking
– Temperatuur
– Schoen aanhouden?
Sprays
– Techniek !
– Nadelen
Vraag?
• Hoe kun je een verzwikte enkel immobiliseren
met bijvoorbeeld een driekante doek?
schaatsverband
Behandeling van blaren
Soorten wandel- of wrijvingsblaren
Gesloten blaar
Open blaar
bloedblaar
Doel blaarbehandeling
• Een sporter of wandelaar zo comfortabel,
veilig en verantwoord zijn sportieve activiteit
te laten vervolgen.
• De behandeling van wandelblaren zelf is er op
gericht om infectie en pijn te voorkomen.
De materialen
(On)steriel gaas, Vette- of synthetische watten
Kleefpleister,
Wondpleister
Huidontsmettingsmiddel,
Wattenstaafje,
Kamferspiritus
Talkpoeder,
Naaldencontainer
Handschoenen, Afvalbak + zak
Celstof matje,
Krukje/stoel + stretcher
Eerstehulpschaar, Hydrocolloïd verband
Bloedlancet,
Wasbenzine
Beoordelen van de wandelaar
• Controleer beide voeten.
• Informeer naar bijzondere situaties:
• Allergieën.
• Ziekten.
• Medicatie .
• Vraag: Gaat de wandelaar nog door met het evenement?
Prikken van de blaar, 1
• Was je handen.
• Laat de wandelaar op de rug / buik liggen.
• Trek handschoenen aan.
• Inspecteer beide voeten.
• Reinig beide voeten met kamferspiritus.
Prikken van de blaar, 2
• Desinfecteer de blaar en de omgeving.
• Prik de blaar aan 2 zijden.
• Verwijder het blaarvocht.
• Desinfecteer nogmaals.
• Handschoenen kunnen uit.
Blaarverband algemeen
•Bal van de voet:
• Gebruik 1¼ cm breed kleefpleister bij eerste banen
tegen de tenen.
• Ga dan verder met 2½ cm breed kleefpleister.
•Hiel:
• Maak gebruik van 2½ cm breed kleefpleister.
• Als het niet glad te krijgen is, gebruik dan verder 1¼ cm.
• Laat een strook kleefpleister 50% overlappen met de
vorige baan, naar de zijkanten toe mag er meer overlap
zijn door de vorm van de voet.
Blaarverband hiel
• Gebruik kleefpleister 2½ cm.
• De stand van de voet moet in 90º staan.
• Begin bij de overgang achillespees / kuitspier.
• Laat het gewricht vrij van kleefpleister.
• Plak dakpansgewijs.
• Vermijd plooien: plak vanuit het midden.
• Laat de randen van de kleefpleister steeds verspringen.
• Wrijf de kleefpleisterranden dun in met wat talkpoeder.
Behandeling gesloten blaar, bal van de
voet 1
• Was je handen.
• Laat de wandelaar op de rug liggen.
• Trek handschoenen aan.
• Inspecteer beide voeten.
• Reinig beide voeten met kamferspiritus.
Behandeling gesloten blaar, bal van de
voet 2
• Desinfecteer de blaar en de omgeving.
• Prik de blaar aan 2 zijden.
• Verwijder het blaarvocht.
• Desinfecteer nogmaals.
• Handschoenen kunnen uit.
Blaarverband, bal van de voet
• Gebruik kleefpleister:
• Eerst 1¼ cm en daarna 2½ cm.
• Plak dakpansgewijs.
• Vermijd plooien: plak vanuit het midden.
• Plak zo snel mogelijk in een rechte lijn.
• Begin zo dicht mogelijk bij de tenen, volg de basis van de tenen.
• Laat de randen van de kleefpleister steeds verspringen.
• Wrijf de kleefpleisterranden dun in met wat talkpoeder.
Blaarbehandeling gesloten blaar, teen
1
• Was je handen.
• Laat de wandelaar op
de rug liggen.
• Trek handschoenen aan.
• Inspecteer beide voeten.
• Reinig beide voeten met kamferspiritus.
Blaarbehandeling gesloten blaar, teen
2
• Desinfecteer de blaar en de omgeving.
• Prik de blaar aan 2 zijden.
• Verwijder het blaarvocht.
• Desinfecteer nogmaals.
• Handschoenen kunnen uit.
Blaarverband gesloten blaar tenen
• Gebruik ruime strook (15 tot 20 cm) vette watten.
• Splits deze strook.
• Vlecht de vette watten tussen de tenen.
• Splits de laag watten die boven de tenen uitsteekt.
• Vouw een helft over en een helft onder de tenen door.
• Trek heel voorzichtig de sok weer aan.
Open blaar
Open blaar
• Open blaren moeten gezien worden door een
arts of een verpleegkundige.
• Soms moet de verpleegkundige of arts de
randen van de blaar bijknippen.
• Dek de blaar af met een (hydrocolloïd)
tweedehuidverband (second kin).
Blaarverband open blaar
• Maak de huid vetvrij en droog.
• Knip een stukje hydrocolloïd rond, rand van minimaal 1
cm op de gezonde huid.
• Haal de beschermlaag van het verband.
• Breng het verband voorzichtig over de wond heen.
• Verwarm het verband gedurende 1 minuut.
• Verwijder de beschermfolie van de bovenkant.
• Plak daarna de blaar af zoals bij een gesloten blaar.
Open blaar, teen
•Na behandeling de open blaar eerst afdekken met (hydrocolloïd)
tweedehuidverband
•
•
•
•
•
•
•
Gebruik kleefpleister 1¼ cm.
Breng een strookje kleefpleister aan over de top
van de teen.
Volg de vorm van de teen.
Zorg dat de pleister glad zit.
Knip overbodige kleefpleister bij de top weg.
Plak dakpansgewijs in een rechte lijn, bedek minimaal de helft van
de pleister.
• Plak de rest van de teen af; steeds verschuivend (stervorm).
• Wrijf de kleefpleisterranden dun in met wat talkpoeder.
Blaar op de teen en/of blaar op de bal
van de voet
• Plak de teen altijd eerst af.
• Gebruik tussen de tenen eventueel een
zwaluwstaartje.
bloedblaar
•Doorprikken van bloedblaren mag niet wanneer:
• de bloedblaar groter is dan 2 cm .
• de hulpvrager diabeet is of bloed verdunnende medicijnen gebruikt.
•In deze gevallen zal voor behandeling altijd doorverwezen moeten worden
naar een arts.
Preventie vochtverlies
Ziekte van Weil
• Wat heeft dit met sport te maken??
• Komt het nog voor?
• Inhoud:
– Voorgeschiedenis
– Iets over de ziekte
Ziekte van Weil
• Een kennis heeft meegedaan aan een survival
cross. Zo’n cross gaat door onherbergzaam
gebied. Natuurlijke- en aangebrachte obstakels
zijn in het parcours aanwezig. In dit geval
moesten er ook tal van sloten en plassen
doorwaad worden. Mijn kennis werd weken later
ziek. Ziek met algemene malaise en je denkt al
gauw aan een “standaard griepje of
verkoudheidje”. Niets om je druk over te maken.
Maar de kennis bleef kwakkelen en besloot naar
de huisarts te gaan.
Bij de arts
• Bij de arts in eerste instantie geen
achterdocht.
• Na aanblijven van de klachten heeft de arts
zijn anamnese nog eens goed en zorgvuldig
overgedaan.
• Met als vervolg: uitgebreid laboratorium
onderzoek.
• Conclusie: ziekte van Weil
Ziekte van Weil
• Vroeger de Rattenziekte genoemd.
• Wordt overgebracht door ratten.
• Zogenaamde vector ziekte.
– Rat  urine van de rat in water  mens drinkt
water
– De bacterie dringt het lichaam binnen via
slijmvliezen of open wondjes
• Verwekker = leptospirose bacterie
Ziekte van Weil, verschijnselen
• incubatietijd 1-3 weken.
• In 1ste instantie: weinig ziekteverschijnselen.
• Later stadium:
– Hoge koorts
– Nierontsteking
– Leverontsteking (geelzucht)
– Rode ogen
– Spierpijn kuiten
– 5 tot 10% van de gevallen verloopt dodelijk
behandeling
• Antibiotica
• Soms nierdialyse
• De ziekte heeft een aangifte plicht (B-ziekte)
bij het Ministerie van Volksgezondheid.
• Hierna is een contactonderzoek opgestart
onder alle deelnemers van de survival cross.
• Dit waren bijna 300 mensen.
Vragen??

similar documents