Sistemik Aile Terapisinden Rehberli*e

Report
SİSTEMİK AİLE TERAPİSİ’NDEN
REHBERLİĞE
III.Zirve’de Rehberlik Günleri, Nisan 2014
“Post-Modern Psikolojik Danışma Süreci”
DIDEM DOĞAN
UZM. ÇIFT VE AILE TERAPISTI
FILIKA PSIKOLOJIK DANIŞMANLIK
Alisa Poret (1902-1984)
Aile Terapisi’nin Tarihçesi
 1950’ler
 Gregory Beatson
 “İletişim”
 John Weakland, Paul Watzlawick
 Güç-iktidar
 Don Jackson MRI
 Jay Haley, Ackerman
 Minuchin, Satir
Aile Terapisi Terapi Dünyasına Ne Getirdi?
 Neden-sonuç döngüselliği
 Nasıl çözülür?
 İlişkiyle çalışır
 Kısa süreli
 Harita
 Reframe (yeniden anlamlandırmak)
 Güçlük-Problem
Sistemik Aile Terapisi
Sistem
 Parça-bütün ilişkisi içerir.
 Parçalar arasında ilişkiler vardır.
 Her parçanın bir işlevi vardır.
 Parçalar bütüne hizmet eder.
 Homeostatik denge korunur.
 Her sistem başka bir sistemin parçasıdır.
 Semptomun bir işlevi vardır.
 Parçalar arasında koalisyonlar vardır.
Sistemik Formülasyon
Problem
 Ne problem olarak görülüyor?
 Net problem tanımı (ne zaman, nerede,+,-….)
 Somut hedefler
 Kim tarafından problem olarak görülüyor?
 Aile nasıl geldi?
 Başvuruyu kim yapıyor?
 Tanımlanmış problemde geniş aile/arkadaşların rolü ne?
 Neden şimdi?
Sistemik Formülasyon
Bağlamsal faktörler
 Aile yapısı ve genogramlar
 Hayat çizgisi
 Problemin tarihsel geçmişi
 Çevresel etkenler
 Kültürel etkenler
Sistemik Formülasyon
Yapı
 Sınırlar
 Hiyerarşi
 Alt sistemler
 Bağlantılı diğer sistemler
Sistemik Formülasyon
Duygular ve bağlanmalar
 Aile üyeleri arasında
 Kuşaklar boyu
 Terapistin duyguları
 Ailenin terapiste etkisi
Sistemik Terapist’in Seansa Katılımı
 İz sürme
 Sürdürme
 Benzeme
 Meraklılık
 Umut verme
 Haritaya uygun sorular sorma
 Hipotez doğrulama
 Yeniden düzenleme
Sistemik Terapist’in Değerlendirmesi
 Mevcut aile
 Geldikleri aileler*
 Eşin ailesiyle ilişki
 Sosyal yaşam
 Sağlık
 İş hayatı
Sistemik Terapist’in Teknikleri
 Mucize sorusu
 Semptomun devamını önerme
 Değişimi sınırlama-yavaşlatma
 Ritüeller oluşturma
 Mizah
 Problemi dışsallaştırma
 Dengesiz davranma
 Metaforlar
 Beden dili
“Sistemik Rehberlik” *
Sistemik bakışın psikolojik danışmanlık sürecine uyarlanması
 Sistemin tüm üyelerini tanıma
 İlişkiler
 Ailedeki koalisyonlar
 Semptomun işlevi
 Semptomun tarihçesi ve net tanımı
 Güçlük’ten probleme geçiş
 Döngüler
 Hedefler
 Multi disipliner çalışma modeli
-aile üyeleri, öğretmenler, hekim, terapist işbirliğinde
-öğrencinin duygusal, bilişsel, gelişimsel ve sosyal bakımlardan bir bütün
olarak değerlendirilmesi
K.
 21 yaşında genç kadın K.
 Öfkesini kontrol edemiyor, özellikle annesi ve babasıyla çok çatışmalı
 Babasıyla büyük bir tartışmanın ardından son 6 aydır konuşmuyor
 Baba “bipolar”, tedavi olmuyor, evden uzakta vakit geçiriyor, yoğun




çalışıyor, aile üyeleri ile mesafeli ve çatışmalı ilişki
K.’nın annesi ile çatışmalı ama yakın-içiçe geçmiş bir ilişkisi var
K. kardeşlerine (17 yaş erkek, 12 yaş kız) ebeveynlik yapıyor, kardeşleri
ondan destek bekliyor ama çekiniyorlar, mesafeli ilişkileri var
Bir psikiyatr tarafından yakın zamanda “başka türlü adlandırılamayan
dissosiyatif bozukluk” teşhisi kondu
Bir başka psikiyatr teşhis koymadı ama antidepresan ilaç önerdi,
kullanıyor
K.
Sistemik (ilişkisel) bakış açısı
 K. babaya karşı durabilen tek kişi olarak, ailenin homeostatik dengesini koruma
yolunu seçti.
 K. babasının ebeveyn sistemindeki boşluğunu doldurabilmek için anneyle
koalisyona girdi, ancak onu da adeta “eşi” gibi çocuk bakımı vs konularında
eleştirmeye başladı.
 Annesi, K.’yı sorunların içine çekerek kardeşleriyle daha fazla ilgilenmesi ve
kendisine destek olabilmesi açıklamalarıyla onun bu rolünü hem belirledi hem de
destekledi.
 Ailedeki tüm üyeler onun öfkesinden çekindikleri için sorun çıkarmamaya başladı.
Baba dahil.
Çözüm önerisi:
Anneyle K.’nın birlikte bulunduğu bir seansta K.’nın içine çekildiği bu rolü annenin de
farketmesi sağlandığında anne kendi sorunlarını babayla çözmesinin bu yanlış
yapılanmayı tamamiyle değiştireceğine kanaat getirdi. K. ya sadece hak ettiği “evlat”
rolünü teslim etmeye karar verdi.
Anne, eşinin tedavi olmasını “bu çeşit bir yapılanma ile” nasıl engellediğini de farketti.
K.’nın çok zorlandığı öfke nöbetleri önemli ölçüde azaldı. Aile içinde diğer kardeşleri
gibi bir role bürünmeye ve kendi kişisel yaşamına odaklanmaya başladı.
S.
 S. 11 yaşında erkek çocuk
 Okul rehber öğretmeni tarafından ailenin destek alması öneriliyor; önceki yıllardan







farklı olarak ders başarısında düşüş, dikkat düzeyinde azalma, arkadaşlarıyla uyum
sorunları, öğretmenlerine karşı kendinden hiç beklenmeyen davranışlar problem
olarak görülüyor
Anne ve baba çocuksuz gelmek istedikleri ilk seansa 23 gündür “küs” oldukları halde
geliyorlar
Adam 2 sene önce kadını aldatmış, kadının farkına varmasıyla itiraf ediyor, ilişkisini
bitirdiğini söylüyor
Sık sık küsen ve tartışan karı-koca 2 yıl önce ayrılmak istediklerini çocuğa
söylediklerinde çocuk düşüp bayılıyor, bunun üzerine vazgeçiyorlar
Evde babayla ileri düzeyde çatışmalı bir anneanne yaşıyor
Baba yıllardır bar işletiyor, son bir yıldır sabahları eve gelme alışkanlığı var,
kayınvalidesinden nefret ediyor
Kadın yalnızlığından, tüm sorumluluğun üzerinde olmasından usanmış, adamın
alkolik ve beceriksiz olduğunu düşünüyor ama hala sevdiğini söylüyor
Kadın çocuğuna aşırı düşkün, ona bebek gibi davranıyor, bazen yemeğini bile
yediriyor
S.
Sistemik (ilişkisel) bakış açısı
 Çift, aile sistemine dair temel bilgiler veren terapistle, semptomun bir
alarm ve işlevi olan bir sonuç olduğu konusunda, aynı fikirde oldu ve çift
terapisi ile başlandı.
 Çocuk ailenin devamlılığını sağlamak için geliştirdiği semptomlar
sayesinde dikkati, kendinden beklenmeyen davranışlar göstererek üzerine
çekip, anne-babanın kendi sorunlarından uzaklaşmasını sağlamaya
çalışıyordu (anne-baba onun için küs oldukları halde terapiye geliyorlar),
 Evdeki ilişkiler döngüsünde, işleri giderek kötü gitmeye başlayan ve kızını
aldatan damadına karşı kin besleyen kayınvalide onun sevmediği yemekler
yapmak gibi alttan bir savaş sürdürüyor ve yalnız hisseden kızının öcünü
alarak ona destek oluyordu,
 Kadın aldatılmasının öfkesini tutuyor aynı zamanda da adamı sisteme
davet etmek için onu devamlı eleştiriyordu (değiş mesajı vermeye
çalışıyordu),
 Adam bu güçlüklerle başa çıkmak için alkol ve evden uzaklaşma yolunu
seçiyordu (sistemin devam edebilmesi için probleme yol açan yanlış çözüm
yolları).
S.
 Ailenin devamı için yapılan bu fedakarlıklar fark edildiğinde (reframe),




karı-koca farklı çözüm yolları bulmaya başladılar
Önce adamın alkol kullanımı azaldı, kadın eleştirmekten büyük ölçüde
vazgeçti, kayınvalideye ayrı bir ev tutulması planlandı.
Aralarındaki sorunları çözme becerilerindeki hatalı davranışların
çocuğa verdiği zararı görmeye başladıklarında yetişkin çözüm
yollarıyla harekete geçmeye çalıştılar.
Anne koruyucu tavrından uzaklaşmaya başladı, baba çocuğuyla ve
evde daha çok vakit geçirmeye başladı, özellikle çocuğun yanında
kavgalar etmemeye konuşabilmeye başladılar, kayınvalide daha
yumuşak davranmaya başladı.
Okul rehber öğretmeninden çocuğun önceki başarılı ve uyumlu haline
dönmeye başladığı haberleri geldi.
Yol’unuz açık olsun..

similar documents