Het belang van expliciete directe instructie

Report
HET BELANG VAN EXPLICIETE
DIRECTE INSTRUCTIE
INSTRUCTIE DIE WERKT!
Dr. Kees Vernooy
Lector emeritus Effectief taal- en leesonderwijs
Centrum voor onderwijskwaliteit
Groningen
30 oktober 2014
Uitspraken
‘Jaren van onderzoek hebben duidelijk gemaakt, dat
goed lesgeven er veel toe doet!’
(Carey, 2004)
‘De relatie tusen de leerling en de leerkracht is de
meest significante voorspeller van het leren van de
leerling´.
(Rooney 2010)
WAT KOMT ER AAN DE ORDE?
1. Het belang van expliciete directe instructie;
2. Instructie en omgaan met verschillen:
- Preventief
- Curatief
3. Feedback in alle fasen
4. Coöperatieve werkvormen
Het hart van goede scholen
INSTRUCTIEKWALITEIT
25 jaar onderzoek
Universiteit van Chicago (2013):
de 5 Essentials
DE ‘5 ESSENTIALS’ VAN
CHICAGO
Onderzoek laat zien dat scholen die sterk zijn op
het gebied van de ‘5 Essentials’ tien keer zo
effectief zijn bij het verbeteren van hun leerling
resultaten dan scholen die zwak zijn op die vijf
fundamentele gebieden (Bender Sebrin e.a.
2006, 2013).
Review Hattie (2004)
Uit een review van 50.000 onderzoeken blijkt
dat leerkrachten voor de grootste variantie
zorgen bij de leerlingresultaten.
Ze kunnen een krachtig positief effect - meer
dan 30% van de leerlingresultaten zijn aan hen
toe te schrijven - op de leerling hebben.
De effecten van goed lesgeven
(Bevindingen van een meta-analyse)
Percentage of Achievement Variance
> 30%
Teachers
Students
Home
Peers
~5-10%
Schools
Principal
~5-10%
Hattie (2003, 2005)
~50%
Rol leerkrachten
Inspectie van onderwijs (2011)
Kwaliteit van onderwijs
is vooral
kwaliteit van leraren.
Zorgleerlingen (21% van de leerlingen) zijn
sterker afhankelijk van goede leraren dan
andere leerlingen!
Een goede leerkracht kenmerkt zich
door vier zaken
• Effectieve instructie (didactische aanpak,
vakinhoudelijke kennis)
• Een goede relatie met de leerlingen (hoge
verwachtingen en pedagogisch handelen)
• Goed omgaan met verschillen tussen
leerlingen (ondersteuningsbehoeften)
• Een goed klassenmanagement
Gedragingen effectieve leerkrachten
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Doelgericht
Taakgericht
Hoge verwachtingen van de leerlingen
Enthousiast, duidelijk, en direct
Lessen zijn altijd goed voorbereid
Leerlingen werken taakgericht
Sterk klassenmanagement
Voorspelbare routines
Toetsen systematisch om de vooruitgang van de leerlingen te
monitoren
Hebben een goede relatie met de kinderen
Bespreek in viertallen wat u uit dit
onderdeel van de presentatie meeneemt
voor uw eigen school.
Waar zou uw school mee aan
de slag moeten gaan?
HET EXPLICIETE DIRECTE
INSTRUCTIEMODEL NADER BEKEKEN
Wat is expliciet lesgeven?
• Duidelijk aangeven wat er
onderwezen gaat
• Vertellen wanneer en hoe het
gebruikt zal worden
• Hardop denken en laten zien
hoe het gebruikt wordt
• Het toepassen - ook
zelfstandig werken monitoren
• Steeds nagaan of de leerlingen
het begrijpen
• Taakgerichte/procesgerichte
feedback geven
Expliciete directe instructie heeft een effectgrootte van 0.75!
Directe instructie – Effectief?
• Onderzoek ondersteunt dat directe instructie
effectiever en efficiënter is, vooral bij de
aanwezigheid van leerlingen met problemen.
• Leerlingen leren meer als de instructie
leerkrachtgestuurde directe instructie is.
Chall, The Academic Challenge: What Really Works in the Classroom
Goede lesopzet: Expliciete interactieve
directe instructie (EIDI)
1.
2.
3.
4.
Doel les aangeven
Aandacht voor voorkennis
Expliciete instructie (uitleggen, modeling, voorbeelden)
Begeleide inoefening met de groep of subgroep, waarbij aandacht voor:
- hebben de kinderen de instructie begrepen?
- automatiseren
- toepassen
4. Zelfstandig of in duo’s aan het werk
5. Evalueren les
6. In alle fasen:
- taakgerichte/procesgerichte feedback
- interactie
- betrokkenheid
- zorgvuldig omgaan met tijd
Gradual
Release of
Responsibility
Aandachtspunten lesvoorbereiding
• Expliciete instructie
– Hoe wil ik me richten op wat mijn leerlingen moeten leren?
• Modelen instructie
– Hoe wil ik mijn leerlingen laten zien wat er van hen
verwacht wordt?
• Begeleide inoefening
– Hoe kan ik mijn leerlingen laten oefenen?
– Hoe kan ik dat doen door hen te laten samenwerken?
• Zelfstandig werken
– Hoe kan ik van mijn leerlingen zelfstandige leerders maken?
Het expliete directe instructiemodel bestaat meestal uit drie fasen
1
Introductie van nieuw
materiaal, georganiseerd in
duidelijke doelen, gekoppeld
aan vorafgaand leren, en
gekoppeld aan modeling en
monitoring door de leerkracht
2
Begeleide
inoefening
3
Zelfstandige
verwerking
I. Het belang van een Fase O
Als leerkracht maak je keuzes tijdens je
voorbereiding
(fase 0):
- De beginsituatie van je leerlingen
- De invulling van de fasen van het GRRIM-model
- Je lesdoel
- Je leesdoel: de inhoud van de tekst
- De werkvormen/opdrachten
- Eisen die je stelt aan leerlingen
II. IK DOE HET
1- Het stellen van duidelijke lesdoelen. Effecten
op leerlingniveau
•
Leerlingen iedere les
een helder doel voor
ogen geven:
 Wat gaan we doen?
 Hoe gaan we dit doen?
 Wat kunnen we daardoor
aan het einde van de les?
•
Evalueren met de
kinderen
“Je merkt dat kinderen
meer greep krijgen op
waarmee ze bezig zijn.”
2- Aandacht voor voorkennis
• Het doel is het activeren van de voorkennis
van de leerlingen;
• Alle nieuwe leren is gebaseerd op eerder
leren;
• Nieuwe zaken die geleerd moeten worden,
moeten verbonden worden met voorkennis of
ervaringen;
• Pre-teaching van kernwoorden is effectief.
VOOR HET LEZEN VAN DE TEKST
•
•
•
•
•
Plaats de tekst centraal
Praat over het leesdoel
Preview met de leerlingen de tekst
Schrijf de moeilijke woorden op het digibord
Spreek hardop de woorden uit die ze met moeite
kunnen lezen
• Activeer de noodzakelijke voorkennis of onderwijs
achtergrondkennis
• Leg kort de betekenis van die woorden uit (preteaching)
3- INSTRUCTIE
• Geef korte instructie; er is geen bewijs dat
lange instructie werkt!
• Benadrukt vooral het omgaan met
achtergrondkennis.
4- Het belang van modelen
De leerkracht als expert
– Modeling is een krachtige manier van instructie
– Leerkracht biedt zijn eigen denken aan:
• Zo doe ik het – Eerst doe ik ….
• Nu ga ik het zo doen ….
• Zo kan je het het beste leren.
– Modeling is belangrijk omdat de leerlingen zien en
horen hoe experts problemen aanpakken of
oplossen en hoe ze beslissingen nemen.
De weg naar zelfstandig toepassen
Doe het omgaan met de tekst voor.
Ik doe het.
Met de leerlingen de tekst analyseren &
Tijd voor begeleide inoefening.
Wij doen het.
De tekst in duo’s laten verwerken.
Je doet het
samen.
De tekst zelfstandig laten verwerken.
Je doet het
alleen.
27
Verantwoordelijkheid leerkracht
Introductie/uitleg/modeling
“Ik doe het”
Begeleide
inoefening
“Wij doen het”
Samenwerken
“Je doet
het samen”
Zelfstandig
“Je doet het
alleen”
Verantwoordelijkheid leerling
Een succesvol instructiemodel voor alle leerlingen
In veel klassen … (Bunte 2013)
VERANTWOORDELIJKHEID LEERKRACHT
“Ik doe het”
Expliciete Instructie
“Je doet het alleen
Zelfstandig
werken
VERANTWOORDELIJKHEID
LEERLING
© Fisher & Frey, 2006
Modelen
• Hoe de leerkracht denkt
• Hoe de leerkracht zich iets herinnert
• Hoe de leerkracht een beslissing neemt
“Ik doe het” … Expliciete Instructie
 Wat: Vertel de leerlingen welke strategieën,
vaardigheden, begrippen, enz. ze gaan leren.
 Waarom: Vertel hen waarom wat ze gaan
leren belangrijk is.
 Hoe: Hoe ze strategieën, begrippen enz.
moeten gebruiken.
 Wanneer: Vertel de leerlingen wanneer ze de
strategie, het begrip etc. moeten gebruiken.
Expliciete instructie is…
 Het introduceren van
Wat
Waarom
Hoe
Wanneer
 Legt een relatie met voorafgaand leren
 Stelt een leerdoel
 Introduceert nieuwe woorden
 Visualiseer
Modelende instructie is…
 Het demonstreren van de strategie of
vaardigheid
 Hardop denken (hoe en waarom)
 Denken tijdens het proces
 Leerlingen laten observeren en luisteren
(observerend leren)
Expliciete & modelende
instructie (Ik doe het
Leerkrachtgedrag:
Leerlinggedrag:
•
•
•
•
•
• Luistert
• Observeert
• Vormt zich een beeld van
hoe het moet n.a.v. het
modelen door de
leerkracht
Initiëert
Modelt
Legt uit
Denkt hardop
Laat zien hoe het moet
III. Begeleide inoefening:
WIJ DOEN HET
Voorbeeld: Begrijpend lezen,
instructie en lestijd
• Begrijpend lezen kan onderwezen worden
door expliciete instructie/modeling (20%
van de lestijd).
• Leerlingen hebben veel tijd nodig om het
geleerde te leren toepassen (80% van de
lestijd).
Regie Routman, Reading Essentials
Praktijk
• Weet je nog hoe ik het deed?
• Ik ga jullie erbij helpen.
“WIJ DOEN HET… Oefenen met
feedback
 Geeft begeleide inoefening met
feedback, zodat de leerlingen de
gelegenheid krijgen het gewenste
leren in praktijk te brengen.
 Een gelegenheid voor elke leerling
om te laten zien of hij greep heeft op
het leerdoel door aan een activiteit of
opdracht te werken onder directe
supervisie van de leerkracht.
Hoe kan begeleide
inoefening plaatsvinden?
 Samenwerkende groepen
 Coöperatieve leergroepen
 Samenwerkende duo’s
 Individueel met een leerling werken
Begeleide inoefening is…
– Het samen doen
– De kloof tussen instructie en zelfstandig werken
overbruggen
– Klassikaal of in kleine groepen samenwerken
– Gedifferentieerde instructie
– Controleren of ze het begrepen hebben/het goed
doen
– De vaardigheid ondersteunen
– Reageren op behoeften van leerlingen
Begeleide inoefening
Leerkrachtgedraging
en
Demonstreert
Leidt
Geeft suggesties
Legt uit
Reageert
Erkennen
Vragen beantwoorden
Gedragingen
leerlingen
Luistert
 Interacteert
 Vraagt
 Werkt samen
 Reageert
 Probeert uit
 Participeert

IV. Jullie doen het/ik
help

“Je doet het samen” (met een leerling)

De overgang na begeleide inoefening

Leerlingen werken in duo’s of kleine groepen om hun
opdracht te maken

De leerkracht monitoort of ze het begrijpen

De leerkracht geeft specifieke feedback en prijst.
Wat is het niet…
 Onmiddelijk na de instructie
 Leerlingen werken aan opdrachten
waarover ze geen instructie hebben
gehad
 Met een leerkracht in een kleine
groep werken
 Werk dat niets met het leerdoel te
maken heeft
V. Zelfstandig
oefenen/ik kijk

“Jij doet het” (leerling)

Leerlingen werken zelfstandig aan een opdracht.

De leerkracht monitoort het zelfstandig werken

De leerkracht geeft taak- e/of procesgerichte
feedback en prijst.
Bruikbare coöperatieve
werkvormen
Vooral voor de fasen:
- We doen het samen
- Je doet het samen
1. Bliksembeurt
(Teach like a champion)
Leerlingen krijgen de beurt ongeacht of ze hun
vinger opsteken.
• Er ontstaat een cultuur waarin iedere leerling
individueel aansprakelijk is:
• er is geen reden of beloning/bekrachtiging om
het niet te doen
• Het herhaalt succes:
Leerlingen horen zichzelf het
goede antwoord geven
Doelen Bliksembeurt
• Snelheid aanbrengen in de les
• Controleren of leerlingen de (les)stof
begrijpen
• Betrokkenheid van (alle) leerlingen
creëren
2. Denken - Delen - Uitwisselen
1. Leerkracht geeft een
opdracht / stelt een
vraag
2. Individuele bedenktijd
3. Overleg in tweetallen
4. Klassikaal uitwisselen
3. Om - de - beurt
1. Vormen van
tweetallen
2. Leerkracht stelt
vraag met
meerdere
antwoordmogelijkheden
3. Tweetallen geven
om de beurt een
antwoord
4. Rotonde
1. Leerkracht
geeft een
opdracht
2. Rotonde: om
de beurt iets
zeggen of
schrijven
3. Klassikale
uitwisseling
5. Duo’s
1.
Individueel
werken
2.
De helper
controleert
3,4,5 De duo’s
wisselen
van rol
6.
Nabespreking
Pals/peer tutoring
Laat leerlingen ook samenwerken
• Leerlingen kunnen elkaar helpen en het is
goed voor de motivatie. Samenwerkende
leerlingen zijn meer tevreden dan niet
samenwerkende leerlingen.
• Heel veel onderzoek toont, dat tutoring met
heel effectief kan zijn (Berrill 2009, Vernooy &
Egbertsen 2012; Egbertsen 2013).
• Peer tutoring heeft een effectgrootte van
0.55.
Zorg voor effectieve koppels!
Bespreek in viertallen wat u uit dit
onderdeel van de presentatie meeneemt
voor uw eigen school.
Waar zou uw school mee aan
de slag moeten gaan?
Waar valt volgens het SCP winst te
behalen?
Volgens het SCP (2011) is veel winst te
behalen door:
- gerichtere instructie
- effectievere methoden
- goede benutting van de onderwijstijd
- goed geprofessionaliseerde
leerkrachten
HOE KWAMEN DE BESTE SCHOLEN AAN DE TOP?
(McKinsey 2007)
• De enige manier om resultaten te verbeteren
is het verbeteren van de instructie
• Bij het verbeteren van de instructie moeten
scholen een weg vinden om te veranderen
wat in de klassen gebeurt
Tot slot
‘
Als kinderen niet leren, hebben we ze niet onderwezen’.
(Siegfried E. Engelmann)
Voor morgen
Werkopdracht: 3-2-1 Reflectie
• Welke 3 zaken heb ik geleerd?
• Welke 2 zaken ga ik uitproberen?
• Over welk onderwerp wil ik nog meer weten?
Directe instructie
(checklist)
1- Stel duidelijke lesdoelen.
2- Activeer de voorkennis van de leerlingen.
3- Ga voortdurend na of wat onderwezen is ook begrepen is.
4- Model, demonstreer, denk hardop (expliciteit)
5- Leg een sterke nadruk op onder begeleiding toepassen
6- Geef in elke fase feedback
7- Zorg voor actieve betrokkenheid: samenwerkend leren
8- Geef ondersteuning en feedback tijdens het zelfstandig
werken
9- Geef verlengde instructie aan risicoleerlingen
10- Ga zorgvuldig met tijd om
11- Visualiseer
Voor meer informatie:
kees.vernooy@expertis.nl

similar documents