mal rejimi

Report
Av. Hatice TEMİZKAN
BOĞAZIÇI HUKUK SÖYLEŞILERI…
“MAL REJİMLERİ VE TASFİYE
USULLERİ”
25 OCAK 2014
Eşler Arasındaki Mal Rejimleri
 Mal Rejimi Kavramı:
Mal rejimi kavramı ile eşler arasında, eşlerin
mallarının tabi olduğu hukuki rejimi, malların
yönetimini, eşlerin birbirlerinin mallarının üzerinde
hak ve yetkileri ile borçlardan sorumluluklarına
ilişkin düzenlemeler anlaşılır.
Mal Rejiminin Türleri
 Yeni Medeni Kanun, mal rejimi konusunda ikili bir
ayrım yapmıştır.
1)Yasal mal rejimi :
Edinilmiş Haklara Katılma Rejimi
2)Seçimlik (akdi) mal rejimi :
a)Mal Ortaklığı
b)Mal Ayrılığı
c)Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Mal Rejimi Sözleşmesinin Şartları
 1) Ehliyet:
Mal rejimi sözleşmesi, ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar
tarafından yapılabilir. Küçükler ile kısıtlılar, yasal temsilcilerinin
rızasını almak zorundadırlar (TMK m. 204).
 2)Şekil:
Eski Medeni Kanunda olduğu gibi (eMK. m. 171), yeni düzenlemeye
göre eşler, mal rejimi sözleşmesini, evlenmeden önce veya sonra
yapabilirler (TMK. m. 203). Aynı şekilde mal rejimi seçiminin, evlenme
başvurusu sırasında evlendirme memurluğuna yazılı bildirim şeklinde
de yapılması mümkündür (TMK. m. 205/1). Evlenmeden önce veya
sonra yapılan sözleşmenin noterde düzenleme veya onaylama şeklinde
düzenlenmesi mümkündür (MK.m. 205/I)54. Bunun dışında böyle bir
sözleşmenin sicile kaydı ve ilamı da gerekli değildir.
Kanuni Mal Rejimi
 Kanuni mal rejimi ‘‘Edinilmiş Mallara Katılma’’ dır.
 Kanuni Mal Rejimine Hakim Olan İlkeler:
1)Rejimi Seçebilme ve Değiştirebilme
2)Artık Değerin Yarısı Üzerinde Hak Sahipliği :
Rejimin devamı süresince bir eşin edinilmiş malları üzerinde, diğer eşin "katılma alacağı hakkı”
vardır. Bu hak, esas itibarıyla ayni bir hak değil, kanundan doğan bir alacak hakkı
niteliğindedir.
3)Ayni Hak Tanınmaması İlkesi :
Rejiminin geçerli olduğu süreçte rejimin sona ermesi halinde, eşin isteyebileceği hak bir alacak
hakkıdır. Yani katılma alacağı ayın olarak istenemez.
 İstisnaları :
a)Ev Eşyası
b)Aile Konutu
Kanuni Rejimin Başlama Anı
 TMK öncesi
Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce
evlenmiş olan eşler arasında, bu tarihe yani 01.01.2002’ye kadar
tabi oldukları mal rejimi devam eder (4722 sayılı Yürürlük
Kanununun m.10/1).
 TMK sonrası
Bilindiği gibi eşler akdi rejimlerden birini seçmedilerse yasal mal
rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olacaktır.
Kanuni Rejimin Sona Ermesi
 Ölüm ve Varsayımlar: Ölüm tarihinden itibaren sona
erer (gaiplik ve ölüm karinesi dahil)
 Boşanma ve Evliliğin İptali : Dava tarihi itibariyle
mal rejimi sona erer
 Yeni Mal Rejimi Sözleşmesi Yapma : Buna ilişkin
sözleşme tarihinde önceki mal rejimi sona erer.
 Olağanüstü Rejime Geçme : Buna ilişkin dava, dava
tarihinden itibaren geçerli olmak üzere sona erer
Kanuni Mal Rejiminin Tasfiyesi
Kişisel Malların Geri Alınması
2. Paylı Malların Tasfiyesi ve Yasal Alım Hakkı
3. Katkı Payı (Değer Artış Payı Alacağı)
4. (Artık Değere) Katılma Alacağı
1.
ZAMANAŞIMI
 Eşler aralarında bir mal rejimi sözleşmesi yapmışsa
zamanaşımı 10 yıldır.
 Mal Rejimi Sözleşmesi Yoksa; Boşanma Veya Evliliğin
İptali Kararı Sonrası Zamanaşımı Bu Kararların
Kesinleşmesinden İtibaren 1 Yıldır(Tmk 178)
 Diğer hallerde mal rejimlerinin sona ermesinden veya
katılma alacağının varlığının öğrenilmesinden itibaren 1 yıl
ve her halükarda 10 yıldır.
Katılma Alacağının Hesabında Formül
Mal rejiminin
TMK 229
Edinilmiş
sona erdiği
an da mevcut
olan malların
tasfiye
anındaki
değerleri
uyarınca
varsa
eklenecek
değerler(elde
n çıkarma
tarihindeki
değer)
mallardan
kişisel
mallara giden
değerler(TM
K 230)
+
+
Edinilmiş
varsa ve
Kişisel
malın
borçları
istenmişse
diğer eşe
ödenecek
değer artış
payı(TMK
227)
maldan
edinilmiş
mala giden
karşılıklar
denkleştirm
e
+
Artık Değer= Aktif – Pasif.
+
AKTİF
PASİF
Artık değerin ½’si katılma alacağı olarak talep edilebilir.
Seçimlik Rejimler
1.
Mal Ayrılığı Rejimi
2. Mal Ortaklığı Rejimi
3. Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
4. Olağanüstü Mal Rejimi
Tasfiyede Görev ve Yetki
1) Mal Rejiminin Ölümle Sona Ermesinde Yetki
Mal rejimi, ölümle sona ermişse, ölenin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir
(TMK.214/1).
2) Boşanma Ve Evlenmenin İptali Nedeniyle Mal Rejiminin Sona
Ermesinde Yetki
Boşanmaya , evliliğin iptaline karar verilmesi durumunda, bu davalarda yetkili
olan mahkeme tasfiye davalarında da yetkilidir (TMK.214/2).
3) Mal Ayrılığına Karar Verilmesi Nedeniyle Tasfiyede Yetki
Hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda, mal ayrılığına karar
veren mahkeme tasfiye davasında da yetkili olan mahkemedir( TMK.214/2).
4) Genel Olarak Diğer Hallerde Yetkili Mahkeme
Yukarıda sayılan haller dışındaki diğer durumlarda, davalı eşin yerleşim yeri
mahkemesi tasfiye davalarında yetkilidir (TMK.214/son).
Aile Konutu
 Aile konutu eşlerden birinin mülkiyetinde ise malik, diğer
eşin rızası olmadıkça, konut üzerindeki hakları sınırlayan
hukuki işlemlerde (ipotek veya irtifak haklan gibi)
bulunamamakla birlikte malik eş, başkalarına bazı irtifaklar
(mesela sükna, intifa gibi haklar) tanıyamaz. Fakat TMK.
m. 194/III, aile konutu olarak özgülenen (tahsis edilen)
taşınmazın maliki olmayan eşe, bir imkân tanınmıştır.
Şayet yapılan tasarruf için diğer eşin rızası yoksa ve
davranışı haklı bir nedene dayanmıyorsa, bu durumda
diğer eş hakimin müdahalesini isteyebilir.
Bu bilgiler ışığında Bireysel Çalışma Raporu Pratik
Çalışma ve incelemesi aşağıdadır.
 Metin:
“Ayten Hanım ile Ahmet Bey 15.01.1989 ‘da evlenmişlerdir. 1991 ‘de
bir kızları,1993 ‘te ise bir oğlan çocukları olmuştur.
Ayten hanım ev hanımıdır. Ev işleri ve çocukların bakımı ile
meşguldür. Ahmet bey ise devlet memurudur.
1996 yılında bir daire,1998 yılında da bir araba satın almışlardır. Her
iki edinim de Ahmet bey adına alınmıştır. Devlet memuru olarak
lojmanda oturduklarından aldıkları daireyi kiraya vermişlerdir.
2000 yılında Ayten hanım artık çocuklar okula gittiklerinden aile
gelirine katkıda bulunmak bakımından evde hediyelik eşya yapıp
satmaya başlamıştır.
Bu arada taraflar arasında geçimsizlik başlamış 2003 yılında Ayten
hanım eşine boşanma ve katkı payı alacağı davası açmıştır.”
Kaynakça
1- DURAL, Mustafa ; OĞUZ, Tufan ; GÜMÜŞ, Mustafa Alper : Türk Özel Hukuku 3. Cilt- İstanbul 2005
2- GENÇKAN, Ömer Uğur : Mal Rejimleri Hukuku –Ankara 2007
3- GÜMÜŞ, Mustafa Alper : Teoride ve Uygulamada Evliliğin Genel Hükümleri ve Mal Rejimleri – İstanbul 2008
4-ULUSAN, M. İlhan : Türk Medeni Kanununun Dünü ve Bugünü – İstanbul 2002
5-BAŞPINAR, Veysel :Türk Medeni Kanunu İle Aile Hukukunda Yapılan Değişiklikler Ve Bu Konuda Bazı
Önerilerimiz - İstanbul 2005
6- NEBİOĞLU ÖNER, Şebnem :Aile Konutunun Özellikleri, Unsurları, Koruma Süresi Ve Korunma NedenleriAnkara 2011
7- Ayhan, UÇAR; 4721 Sayılı Medeni Kanun ile Evliliğin Genel Hükümleri Alanında. Yapılan Bir Kısım
Değişiklikler Üzerine. Düşünceler-Erzincan 2002
8- İstanbul Barosu Dergisi
9- www.kazanci.com
10- Yargıtay Kararları Dergisi

похожие документы