Formasyon Eğitimi 5. Hafta

Report
İLETİŞİM VE EĞİTİM
Sunum içeriği
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
İletişim nedir?
İletişimin özellikleri
İletişim tarihi
İletişim türleri
İletişim süreci
İletişim ve eğitim
Aile içi iletişim
İletişim için gerekenler
NİÇİN İLETİŞİM
KURARIZ?
•
•
•
•
•
Var olmak
Haberleşmek
Paylaşmak
Etkilemek ve yönlendirmek
Eğlenmek ve mutlu olmak
İletişim nedir?
• insanlar arasında duygu, düşünce ve bilgilerin
her türlü yolla başkalarına bildirimi
olmaktadır.
İletişimin Özellikleri
• İletişimde ilk izlenim
(başlangıç) önemlidir.
• Bireylerden biri hazır
değilse, iletişim
sağlanamaz.
• İletişim kişiye değil kişiyle
yapılır.
• İletişimin temel özelliği,
anlayarak kavramaktır.
• İletişimde sözcükler, eller,
gözler, bakış, duruş gibi
öğeler önemli rol oynar.
Etkili iletişim kurabilmek için
• Ne söyleyeceğimizi bilmek,
• Bunu ne zaman söylemenin daha uygun olacağına karar
vermek,
• Nerede söylemenin doğru olduğuna karar vermek,
• En iyi nasıl söyleneceğini düşünmek,
• Olayları basitçe anlatabilmek,
• Akıcı bir dille ve karşımızdaki kişiyle göz kontağı kurarak
konuşabilmek,
• Dikkati yoğunlaştırmak ve verdiğimiz mesajların alınıp
alınmadığını fark edebilmektir.
İletişim tarihi
• İnsanlığın ilk döneminde iletişimde önce ses
vardır. İnsan kendisini çıkardığı değişik seslerle,
çığlıklarla ve bunları desteklediği bedensel
hareketlerle ifade etmiştir.
İletişimin Bileşenleri
• İnsanlar arasındaki yüz yüze etkileşimde vücut
dili, ses ve kelimeler olmak üzere başlıca üç
önemli kısım vardır.
• İletişimde kullanılan yolların %38 ses, %55
vücut, %7 de sözeldir.
İletişim
1. vücut
2. ses
3. sözel
İletişim türleri
Yazılı iletişim
Sözsüz iletişim
Sözlü iletişim
1.Sözsüz (Beden Dilinde) İletişim
Kavramı
Sözsüz iletişim
• Sosyal psikologların uzun yıllar sürdürdükleri
çok sayıda araştırmanın sonucuna göre
insanların birbirleriyle yüz yüze kurdukları
ilişkilerde sözsüz mesajların etkisi %90
oranındadır.
• İnsanlar arası iletişimi kuvvetlendiren en
önemli etmenlerden birisi de sözel iletişimi
destekleyen sözsüz mesajlardır
Çevrede Olumlu İzlenim Yaratacak
Beden Dili Özellikleri
•
•
•
•
•
Göz İlişkisi
Yüz İfadesi
Baş Hareketleri
Jestler
Beden Duruşu
•
•
•
•
Yöneliş
Yakınlık
Bedensel Temas
Dış Görünüş
Sözsüz iletişim
• Sözlü iletişimden daha önemlidir.
– İlk görüşmedeki mesajların yarısını oluşturur.
– Gerçeğe daha yakındır.
Sözsüz iletişim unsurları
•
•
•
•
•
Vücut dili
Fiziksel özellikler
Dokunma
Dil özellikleri
Çevresel faktörler
2.Sözlü İletişim
• Sözlü iletişim, karşılıklı
olarak konuşma ve
dinleme etkinliklerini
kapsar.
• Sözlü iletişimin başarısı,
konuşan ve dinleyen
arasında ortaklaşa bir
temele dayanır.
2.Sözlü İletişim
• Sözlü iletişim, her zaman konuşan ve dinleyen
arasında bilgi, beceri, tutum ve davranış
açısından etkileşim olmasını gerektirir.
neyi?
Nerede?
Hayır
evet
Sözlü iletişim kuralları
•
•
•
•
•
•
•
Tanımlayıcı olun, yargılayıcı olmayın
Problem merkezli olun, yönlendirici olmayın
Esnek olun, dogmatik olmayın
Alçak gönüllü olun, kibirli olmayın
Karşınızdakinin duygularını paylaşın, donuk olmayın
Anladıklarınızı başka sözcüklerle yeniden anlatın
Kolaylaştırın zorlaştırmayın
3.Yazılı İletişim
• Mesajı, katılımcıların
anlayabileceği ortak
simgeler aracılığı ile
(tahta, slayt vb.)
iletmemizdir. Burada
iletişim aracı yazıdır.
• İçerik, destek
materyaller ve
ortamlarla sunulur.
İletişim Süreci
Kaynak
mesaj
dönüt
İLETİŞİM
alıcı
kanal
İletişim Sürecinin Temel Öğeleri
•
•
•
•
•
•
•
KAYNAK
Davranışlar
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
•
•
•
•
•
•
•
MESAJ
Semboller
Gerçek obje
Modeller
Resim
Hareket
Ses
İLETİŞİM
.
Kaynak
Mesaj
Nasılsın?
İyiyim, ya sen?
Geri bildirim
Alıcı
İletişim sürecinin temel öğeleri
•
•
•
•
•
•
KANAL
İletici Araç & Yöntemler
Sözsüz iletişim
Sözlü İletişim
Basılı/yazılı araçlar
Yöntemler
•
•
•
•
•
•
•
ALICI
Davranışlar
Fikir
Bilgi
Duygu
Tutum
Beceri
KAYNAK
Kaynak, iletişimi başlatan ve karşısındaki kişi
ya da kişilere çeşitli bilgi, duygu, düşünce ve
becerileri anlatmak ve göstermek isteyen
kişidir.
MESAJ
Mesaj, kaynağın alıcısı ile paylaşmak istediği
özelliklerdir. Mesajlar resim, şekil, yazı, sözcük
ses, sayı gibi sembollerden biri ya da birkaçı
kullanılarak gönderilebilir.
KANAL
• Kanal, kaynaktan karşısındaki alıcıya gidecek
olan mesajı iletmeye yarayan araç,
materyaller, ortam ve yöntemlerdir.
ALICI
• Kanaldan gelen mesajı alan, kodu çözümleyen
ve kaynağa dönüt veren kişidir.
DÖNÜT
• mesajı alan alıcının mesajı anlama ile ilgili
kaynağa tepkide bulunduğu bilgi, duygu ve
düşüncelerine dönüt(geri bildirim) adı verilir.
İletişim ve eğitim
• Eğitim sisteminde iyi bir
eğitimci olabilmek için
iletişim sürecini çok iyi
bilmek gerekir. Öğretme ve
öğrenme sürecinde de bir
eğitimcinin bir konuyu etkili
bir şekilde öğretebilmesi
için öğrencileri ile sağlıklı
iletişim kurması, ayrıca
öğrenciler arasında da
sağlıklı iletişim kurulmasına
rehberlik etmesi gerekir.
İletişim ve eğitim
• Sınıf ortamında çok yönlü bir iletişim söz
konusudur. Bazen bir öğrenciye gönderilen mesaj
bir başka öğrenci üzerinde daha etkili olabilir.
Ayrıca öğrenci-öğrenci iletişimi de çok yoğundur
ve bu aynı anda birçok duygu ve düşünce
harekete geçtiği için dersin akışını etkiler.
• Kuşkusuz her zaman mesajlar gönderildiği gibi
anlaşılmaz. Sık sık yanlış anlamalar ortaya
çıkabilir.
Aile içi iletişim
•
Aile içi iletişim ve ilişki ailenin üyeleri
arasında nasıl bir iletişimin ve ilişkinin
bulunduğunu ifade eden bir kavramdır.
Aile içi iletişim
• Aile içi iletişimin iyi olduğu ailelerde bu
durum tüm aile bireylerinin ruh sağlığını
olumlu etkilemektedir.
Aile içi iletişim
İletişim için gerekenler
• Kişinin kendisini iyi tanıması
• İletişimin saygı ve sevgi çerçevesinde
gerçekleşmesi
• Empati kurma
• Doğallık
• Jest ve mimikleri iyi kullanmak
• İletişime ihtiyaç duymak
• Birbirini tanıma
• Uyarıcı zenginliği
İletişim için gerekenler
• Bireylerin kendini ifade edebilme yeteneği
• Karşılıklı iletişimde dinlemeyi bilmek, sakin
olmak, güler yüzlü olmak ve anlamlıyı
anlamsızdan ayırt etmek gerekir.
İLETİŞİMİN ÖNÜNDEKİ
ENGELLER
• KORKU (FOBİ)
Sosyal Fobi (SF), utanç verici bir duruma düşmekten,
onaylanmayacak bir davranışta bulunmaktan, alay
edilmekten, rezil olmaktan, eleştirilmekten,
reddedilmekten, beğenilmemekten, olumsuz olarak
değerlendirilmekten duyulan korku
• ÖNKABUL
• Yerleşmiş fikir ve inançlardır.
• Bireyin sahip olduğu genellikle olumsuz
düşüncelerdir. Bazıları;
• Şimdiye kadar hep başarısız oldu
• Başkaları yapsın
• Yine mi problem
• Yapılması mümkün değil
• Ben bu işi yapamam
• Bu çocukça bir şey
• DUYARSIZLIK
• Çoğu zaman başkalarının duygu ve
düşüncelerini dikkate almayı bir fazlalık
olarak görmekteyiz. Özellikle hayatımızın
akışı bazı zamanlar yoğun bir tempo
içerisinde koşturmak durumunda
kalmamız nedeniyle sadece kendi işimize
odaklaşmış olabiliriz.
İLETİŞİMİN PÜF NOKTALARI
A) BEDEN DİLİ
Bazen bir hareket bin söze bedeldir. Bir kişiyle iletişim
kurduğumuzda
söylediklerimiz ne kadar önemli ise hareketlerimizle o
kişide
bıraktığımız intiba da o kadar önemlidir.
Yapılan araştırmalara göre iletişimde kelimelerin etkisi
% 7-10, ses
tonu ve konuşma şeklinin etkisi % 30 – 40, beden
dilinin etkisi
% 55 – 60’dır.
• Neden vücut dili?
1.Başkaları üzerinde olumlu bir etki yaratarak
amacımıza ulaşmak
2.Karşımızdakileri daha iyi anlayarak etkili bir
iletişim kurmak.
3. Kendi beden hareketlerimizi denetleyerek
sosyal ortamlara daha çabuk uyum sağlamak
4.Başkalarının gerçekte ne söylemek
istediğini anlamak.
GÖZ TEMASI
Göz teması iki kişinin aynı anda birbirlerinin
gözlerinin içine bakmasıdır. Bir tür sözel olmayan
iletişim biçimidir ve sosyal davranış üzerinde büyük
etkisi olduğu düşünülmektedir. Göz temasının
sıklığı ve anlamı kültürler arasında farklılık
göstermektedir.
MİMİK (YÜZ HAREKETLERİ)
Bir duygu veya düşüncenin kaş, göz, ağız, yüz
hareketleriyle anlatılması.
JESTLER ( BEDEN HAREKETLERİ)
• Bir jestten söz edebilmemiz için yapılan hareketin
görülmesi ve yaşadığımız duygu ve düşünceyle ilgili
bir bilginin karşımızdaki kişiye iletilmesi lazımdır.
Her bir jest düşünce ve duygu ürünü olduğu için
aslında için de doğal olarak bu özelikleri barındırır.
BEDEN DURUŞU
• OTURMA
• Bazı insanlar arkalarına yaslanır oturdukları alanın
bütününü kaplarlar ve durumdan memnun
oldukları ve bulundukları yerden uzun süre
kalkmayacakları izlenimini verirler.
• Oturulacak boş yer olduğu halde bir koltuğun
koluna oturanlar kendilerine fazlasıyla güven duyan
kimselerdir.
OTURMA
• Buna karşılık bazı kimseler ise bulundukları
sandalye veya koltuğun ucuna ilişirler bütün
ağırlıklarını bacaklarına verirler ve adeta diken
üzerinde otururlar. Koltuğun ucuna oturmak
kalkıp gitmeye hazır olmak ya da misafire veya
önem verilen birine hizmete hazır olmak gibi
insanın yerinde durmaya istekli olmadığını
gösterir. Böyle bir hareket isteği iç gerginliğin
bir yansımasıdır.
ELLERİN TUTUŞU
İşaret parmağını kaldırıp konuşanlar, gizli
bir şekilde karşısındakini tehdit eder.
Elleri kenetli olanlar ise, genel bir
olumsuzluk ya da hayal kırıklığı
yaşadıkları mesajını verirler.
ELLERİN TUTUŞU
• AÇIK AVUÇLAR
•
Tarih boyunca açık
avuç gerçek, dürüstlük,
sadakat ve teslimiyetle
bağdaştırılmıştır.
•
Pek çok yemin el
kalbin üzerindeyken
edilirken mahkemelerde
tanıklık ederken avuç
havada tutulur.
ELLERİN TUTUŞU
• KOL KAVUŞTURMA
• Hoş olmayan bir
durumdan 'saklanma'
girişimi olarak her iki kol
da göğüste
kavuşturulur.
ELLERİN TUTUŞU
• * İnsanlarda elin çeneyi okşaması bir kimsenin
karar verme sürecinde olduğunu gösterirken,
dinleyen kişinin eli yanaktayken, başparmağı
çene altındaysa karşısındakine eleştirel, hatta
rekabetçi yaklaşımını sergiliyor.
ELLERİN TUTUŞU
• * Ellerini önde birleştirerek el pençe divan
duran kişiler, karşısındakine ne isterseniz
yaparım demek isterken, ellerin arkada
birleşmesi ise kendine olan özgüveni, meydan
okumayı anlatıyor.
BACAK MESAJLARI
* Bacak bacak üstüne atmak ise, savunmanın
diğer bir şekli. Daha çok kadınların tercih ettiği
bu oturuş, içine kapanıklık ve savunmaya geçme
duygusunun göstergesi kabul ediliyor. Kişi
kabuğuna çekiliyor ve fikrini açıklamaya karar
verdiğinde bacak bacak üzerine atmaktan
vazgeçiyor.
BACAK MESAJLARI
• * Yalan söyleyen kişiler ise, yüzüne
dokunup, gözlerini kaçırıyor, erkeklerin
büyük çoğunluğu yalan söylerken
yakasıyla oynuyor ve gömleğini
gevşetiyor.
BACAK MESAJLARI
• AYAK KİLİTLEME
• Bir ayağın üst kısmı
savunma tavrını
güçlendirmek amacıyla
diğer bacağın etrafına
kilitlenir ve bu hareketle
karşılaştığınızda kadının
tamamen kabuğuna
çekildiğinden emin
olabilirsiniz.
BACAK MESAJLARI
• BACAK KENETLEME
• Bir tartışmada katı bir
tavrı olan birisi
bacaklarını 4 şekline
getirirken bir veya iki
elini kullanarak da
bacağını sabitleyecektir
AYAKTA OLMA
• Vücudun genel duruşu da, o anki ruhsal
durumumuz hakkında ipuçları vermektedir.
Örneğin kamburun çıkarılmadığı, dik ve dengeli
bir duruş; kişinin özgüvenli, fiziksel ve ruhsal
anlamda sağlıklı ve dinç olduğu etkisini bırakır. (
- Sağlıklıyım. Güçlü biriyim. İşine yarayabilirim.
Ne dersin? )
AYAKTA OLMA
• Omuzların düşük olduğu, vücut ağırlığının
önde toplandığı, başın öne düştüğü duruş
karamsarlık ve çekingenliği temsil etmektedir.
Bu konumdayken elleri dibine kadar ceplere
sokmak ise bedenle temas haline geçip iç
gerginliği azaltmak içindir. ( - Hiçbir şeyi doğru
düzgün yapamıyorum. Şu anda ıssız bir adada
tek başıma olmayı ne çok isterdim!)
YÖNELİŞ
Daima konuştuğunuz ve sizinle konuşan insana dönük
olun. İkiden fazla insanla bir gurup oluşturuyorsanız,
sizin için önemli olanların dışındakilere merkezinizi
kapatmayın. Mümkün olduğu kadar çok kişiye
merkezinizi açık tutun.
BEDENSEL TEMAS
Bütün araştırmalar bedensel temasın canlıların
hayatında önemli bir rolü olduğunu ortaya
koymaktadır. Türkler, duygularını aktarmak için
temas öğesinden Batı toplumlarına kıyasla
daha fazla yararlanan milletlerdendir. Birini
öpme, kollarını ya da sırtını tutma bizdeki insan
ilişkilerinde sık ve bol olarak kullanılır. Aile
bireyleri arasındaki ilişkilerde sarılma, öpme,
kucaklama ve okşamanın yaşanması, ilişkileri
geliştirir. Temas öğesinin varlığı büyüklere de,
çocuklara da güven verir.
DIŞ GÖRÜNÜŞ
Giysiler, kişiler arası iletişimde özellikle
mesajların algılanması ve hedeflerin ikna
edilmesi ve hedef kitle üzerinde olumlu bir
imaj yaratılmasında önem taşımaktadır.
Ortama göre seçilmiş güzel ve intizamlı kıyafet
kaynağın kendisine duyduğu güvenin ve
hedef kitleyi oluşturan bireylere karşı
duyduğu saygının göstergesidir.
• Giyim kuşam ve fiziksel görünüm
• İnsanların bireylerle ne tür iletişimleri
kuracaklarını belirleyen faktörlerden biriside
fiziksel görünümlerdir. Tanıdığımız bir insanla
kuracağımız iletişimi, o gün üzerinde giymiş
olduğu elbise bizi fazla etkilemez. Fakat ilk defa
karşılaştığımız insanla konuşmaya başlamadan
önce, kıyafetini, boyunu, kilosunu algılayabiliriz.
Karşımızdaki insanın fiziksel görünümü, en
azından iletişime nasıl başlayacağımızı
belirlemede etkili olur.
• İnsanlar yeni karşılaştıkları birisinin dış
görünüşüne kısa bir süre baktıktan sonra
zihnimizde bir kalıba yerleştirerek ona, `efendi,
bey, beyefendi, dayı, amca, hemşerim, bacı,
bayan, hanımefendi` demeye karar veririz.
Fiziksel görünüm, konuşmayı başlatan kişi için
ipucu olmanın yanı sıra, kendisine hitap edilen
kişi içinde önemlidir. İnsanlar kendilerini nasıl
tanımlıyorsa, başkalarının da kendilerine öyle
hitap etmesini isterler.
• Giyim, kuşama dikkat!
• Kişiler arası iletişimde giyimin önemi büyüktür.
Yerine, zamanına uymayan giyim çok değerli
nice sözün üstünkörü dinlenmesine ve yanlı
olarak algılanmasına neden olur. Örneğin; bir
topluluğun önünde konuşma yapmaya
hazırlanan genç günlük yaşamında giydiği kot
ve tişörtle konuşmasını yapmak istendiğinde
insanlar daha onun konuşmasını nasıl
olduğunu düşünmeden bu daha çocuk
diyebilir. Eğer resmi giyinseydi daha çok
dikkate alınırdı.
• “Kendinize gösterdiğiniz özen kendinize verdiğiniz
değerin ifadesidir.”
• “Çevrenizden göreceğiniz saygı ve sevgi kendinize
gösterdiğiniz özen kadardır.”
• “Güzel bir dış görünüş sessiz bir tavsiye mektubudur.”
• GÜVENLİ DAVRANAN KİŞİNİN BEDEN
DİLİNİN İFADESİ AŞAĞIDA VERİLMİŞTİR:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Bedeni diktir fakat rahat bir duruş sergiler.
Omuzlar diktir fakat az hareketlidir.
Oturuşta bacaklar bitişiktir.
Eller açık ve az hareketlidir.
Başla tasdik gerektiğinde yapar.
Düşünceli bir duruşu vardır.
Bakışları karşısındakini önemser niteliktedir.
Ses akıcıdır,rahattır,alçalmalar ve yükselmeler yoktur.
Komik olaylarda yerinde güler.
YARI DİLSEL İFADELER
Konuşmanın şeklini, tonunu, alçaklığı ve yüksekliğini
ifade eder. İnsanlar gerçek niyetlerini konuşma
şekilleri ile de belli ederler. Bağırmak, titremek,
kekelemek gibi
• Sesin yüksekliği sevinç korku ve öfkenin
• Sesin alçalması üzüntü yorgunluk ve hayal
kırıklığının ifadesidir.
SORU SORMA VE CEVAP VERME
• Sorular ne kadar önemli hayatımızda. Sorduğumuz
kadar, bize sorulan da. İş görüşmelerinde sorulur,
sınavlarda sorulur, sohbetlerde sorulur, sorulur da
sorulur. Soruyu doğru anlamakta önemli sanırım.
Cevaplar bazen içinde saklı oluyor soruların..
SORU SORMA VE CEVAP VERME
• İnsanları sorularından tanımak aslında o kadar
kolay ki. Sorunun asıl amacı gerçeği
öğrenmektir. Gerçeği öğrenirken, yargı,
inançsızlık, öfke, aşağılama da sorunun içine
gizlenebilir. Soruyu soran bu yüzden, cevabı
verenden daha çok belli eder kendini... Biz
nasıl sorular soruyoruz acaba gün içinde?
ELEŞTİRİ
“Eleştiri belki güzel bir şey değildir ama gereklidir.Ağrı ile
aynı işi görür,zira ağrı da vücutta bir arıza olduğunu haber
verir.”
• Birey değil davranış eleştirilmelidir
• Eleştirilen davranışı eleştiren kişinin kendisinin yapmamış
olması
• Eleştirileri hakaret unsurları içermemelidir.
• Kesinlikle genellemelerden sakınılmalıdır
• Eleştirilerin yapılacağı yer ve mekan iyi seçilmelidir.
• Eleştiri yapılacak kişinin içinde bulunduğu duygusal zaman
ayarlanmalıdır
HAYIR DİYEBİLMEK
• Hepimiz biliriz ki onaylanmak ve beğenilmek insanların en
önemli ihtiyaçlarından biridir. Zaman zaman sırf bu
ihtiyacını karşılayabilmek için insanlar, kendi isteklerini bir
kenara atarak diğer insanların istek ve beklentilerini
karşılamak adına onlara EVET; kendi istek ve beklentilerini
ise erteleyerek HAYIR derler…Fakat burada diğer insanlara
söylediğimiz hayır ve evetlerin dengesini çok iyi
kurabilmek önemlidir…Çünkü ruh sağlığı tanımlamalarına
baktığımızda tanımlardan biri de : kendinin ve toplumun
beklentilerine dengeli uyum göstermektir.Yani ne biri ne
de diğeri çok ağır basmayacak şekilde uygun dengeyi
kurabilmek ruh sağlığının kısa fakat belirgin
tanımlamalarından biri olarak kabul edilmektedir…
HAYIR DİYEBİLMEK
• HER ŞEYİ KABUL EDEREK SEVİLİP
BENİMSENECEĞİNİZİ
DÜŞÜNÜYORSANIZ,
YANILIYORSUNUZ!...
EMPATİ
KENDİMİZİ KARŞIMIZDAKİNİN YERİNE KOYABİLME SANATI
Empati tanımı üç temel öğeden oluşmaktadır.
1) Empati kuracak kişi kendisini karşısındakinin yerine koymalı,
olaylara onun bakış açısıyla bakmalıdır.
2) Empati kurmuş sayılmamız için, karşımızdaki kişinin
duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamamız
gereklidir.
3) Empati tanımındaki son öğe ise,empati kuran kişinin
zihninde oluşan empatik anlayışın, karşıdaki kişiye
iletilmesi davranışıdır.
İLETİŞİMİN EN ÖNEMLİ BOYUTU
İNSANLARI ANLAMANIN EN DOĞRU YOLU
• İYİ BİR EMPATİ İÇİN:
1-Ne olursa olsun karşıdakine saygı
duyun
2-Yargılamayın
3-Onu anlamaya çalışın
4-Dünyaya onun gözüyle bakın

similar documents