ფერი, ქიმია, ჩვენ - Mastsavlebeli.Ge

Report
www.tpdc.ge
ელიზბარ ელიზბარაშვილი
პროფესორი,
ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი
[email protected]
 577 64 01 71
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
ფერი სამყაროს ერთ-ერთი საოცრებაა
ბუნებამ ამ ყვავილთან
ერთად პიგმენტებიც
შექმნა.
აი, ეს არის ბუნების
სილამაზის ერთ–ერთი
საიდუმლო...
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
ფერი სამყაროს ერთ-ერთი საოცრებაა
ერთი შეხედვით ლამაზი
ყვავილის სურათია...
სინამდვილეში, ეს
პიგმენტების ლამაზად
შეხმატკბილების
სურათია.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
ფერი სამყაროს ერთ-ერთი საოცრებაა
აქ ერთი სახეობის
ყვავილია, პიგმენტების
რაოდენობა კი... ბევრად
მეტი.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რამდენი ფერი არსებობს?
• პასუხი: რამდენი ფერის გარჩევაც შეუძლია თვალს!
ფერის აღქმის პროცესში მონაწილეობენ
განათების წყარო, დაკვირვების ობიექტი,თვალი
და ცენტრალური ნერვული სისტემა (ტვინი)
ვარდისფერით აღნიშნული უბანი განაგებს ფერის
აღთქმას
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რამდენად სწორად ვხედავთ ფერებს?
კვადრატი A და B ერთიდაიგივე
ფერისაა. თუმცა შუქჩრდილების
გავლენით ისინი განსხვავებულად
გვეჩვენებიან.
მიზეზი არის ე.წ. ადელსონის
ჩრდილების ილუზია.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რამდენი ფერის გარჩევა შეუძლია თვალს?

ისააკ ნიუტონი
წითელი, ნარინჯისფერი, ყვითელი, მწვანე, ცისფერი,
ლურჯი, იისფერი.

თომას იუნგი (1790)
წითელი, ლურჯი, ყვითელი (ძირითადი ფერები)

ედვარდ ჰერინგი (1878)
წითელი, მწვანე, ყვითელი, ლურჯი (უნიკალური
ფერები) + თეთრი ან შავი ფერი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
როგორ მიიღება სპექტრი?
ნახ.1 სინათლის დაშლა
შემადგენელ ფერებად
პრიზმის
საშუალებით
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რამდენი ფერის შედის სპექტრში?
–-
წადი ნახე ყარამანი მინდვრად ცოცხალ ლომთან იბრძვის.
წისქვილი ნელა ყვებოდა მეწისქვილის ცხოვრების ლამაზ
ისტორიას.
–
Richard of York Gave Battle in Vain.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
თომას იუნგის მოდელი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რამდენი ფერის ჩამოთვლა შეიძლება?
• პასუხი: რამდენიმე მილიონის!!!
ეს სურათი მილიონ (1000x1000)
სხვადასხვა ფერის წერტილს
მოიცავს.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
როგორ დავასახელო ფერები?
დიაგრამა ფერის
კოორდინატებით
გამოსახვისათვის
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რატომ აქვს ზოგ ნივთიერებას ფერი?
ტალღის
სიგრძე,
ნმ
სპექტრალური
ფერი
დამატებითი ფერი
400-435
იისფერი
მომწვანო–ყვითელი
435-480
ცისფერი
ყვითელი
480-490
მომწვანო–ლურჯი
ნარინჯისფერი
490-500
მოლურჯო–მწვანე
წითელი
500-560
მწვანე
მეწამული
560-580
მოყვითალო–მწვანე
იისფერი
580-595
ყვითელი
ლურჯი
595-605
ნარინჯისფერი
მომწვანო–ლურჯი
605-730
წითელი
მოლურჯო–მწვანე
730-760
მეწამული
მწვანე
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რა კრიტერიუმებს უნდა აკმაყოფილებდეს ნივთიერება,
რომ ჰქონდეს ფერი?
• უპირველეს ყოვლისა,
გვახსოვდეს, რომ ყველა
ნივთიერება შთანთქავს ელექტრომაგნიტურ ტალღას (გამოსხივებას)
• თუ ნივთიერება შთანთქავს ე.წ.
ხილულ უბანში (400-800 ნმ), მაშინ
მას აქვს ფერი.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რა კრიტერიუმებს უნდა აკმაყოფილებდეს ნივთიერება,
რომ ჰქონდეს ფერი?
• საღებარი ეს არის ის ნივთიერება, რომელსაც აქვს ფერი
და ასევე შესწევს უნარი, სხვა ნივთიერებებსაც გადასცეს
იგი. ანუ, თუ ძალიან მცირე რაოდენობის ნაერთს
შეუძლია შეღებოს დიდი რაოდენობის ნივთიერება.
• უნდა გვახსოვდეს, რომ “საღებარი” და “საღებავი”
სხვადასხვა მცნებებია.
საღებარი
საღებავი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რას წარმოადგენს საღებარი?
• საღებარი არის ორგანული ან არაორგანული
ნივთიერება
• საღებარი შეიძლება იყოს ბუნებრივი ან სინთეზური
ნივთიერება
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რატომ არის სტაფილო მოწითალო?
ბეტა–კაროტინი –
ერთ–ერთი ბუნებაში ფართოდ
გავრცელებული ბუნებრივი
სარებარი.
ორგანიზმში მოხვედრისას
კაროტინი მეტაბოლოზმის
შედეგად შუაზე იხლიჩება და
მიიღება A-ვიტამინი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
გაზაფხულზე ბუნება რატომ მწვანდება?
ფოთლების მწვანე ფერი
განპირობებულია ქლოროფილის
არსებობით
ქლოროფილის მოლეკულის
სხვადასხვა მოდიფიკაციები
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რატომ ყვითლდებიან ფოთლები?
ქიმიური რეაქცია, რომელიც გაზაფხულიდან შემოდგომამდე მიმდინარეობა
ქლოროფილი (ჭარბად)
+
კაროტინოიდები
ქლოროფილი
+
კაროტინოიდები (ჭარბად)
მხოლოდ +კაროტინოიდები
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
რატო არის ია ლურჯი?
ლურჯი ფერი განპირობებულია პიგმენტის –
ანტოციანინების – არსებობით
პირმენტი ანტოციანინი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
როგორ მიიღება სინთეზური საღებარი?
• დღეისათვის სინთეზური საღებრების მიღების მრავალი
მეთოდი არსებობს
• ლაბორატორიაში სინთეზური საღებრის მიღება
ნებისმიერ ქიმიკოსს შეუძლია
HO
OH
N
+
უფერული
N
Cl
-
+
N
N
უფერული
წითელი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
აზოშეუღლების რეაქცია
დიაზო პარტნიორი
ჰაშ–მჟავა
წარმოქმნილი საღებარი
აზოპარტნიორი
აზოპარტნიორი
ნახ. აზოშეუღლების რეაქციის დროს აზო
კომპონენტის ცვლილებით შეიძლება
მიღებული იქნას სხვადასხვა ფერის
საღებრები
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება საფეიქრო მრეწველობა
ადამიანი, ძველი რომის
ისტორიიდან მოყოლებული,
მუდმივად მიისწრაფოდა
ეტარებინა ფერადი
ტანსაცმელი.
ამ მისწრაფებამ დასაბამი
დაუდო როგორც საღებრების
ქიმიის, ისე ზოგადად
მთელი ორგანული ქიმიის
სწრაფ და მძლავრ
განვითარებას.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება საკანცელარიო მასალები
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება კვების ტექნოლოგიაში
კვების პროდუქტებში ყოველთვის გამოიყენება ე.წ. “კვების საღებრები”.
ასეთი საღებრები მხოლოდ სპეციალური სერტიფიკაციის შემდეგ შეიძლება
გამოყენებულ იქნან საკვებ პროდუქტებში.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
სარებრების გამოყენება კოსმეტიკაში
თმის შესაღებად სპეციალური
საღებრები გამოიყენება
ე.წ. “ტატუ”-ს დატანა ადამიანის
სხეულზე ასევე სპეციალური
საღებრებით წარმოებს.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება მედიცინაში
წამლის ეს ბურთულები და
კაპსულები მედიკამენტთან
ერთად ასევე შეიცავენ
საღებრებს. ამიტომაც
გამოიყურებიან ასე
ლამაზად და “მადის
აღმძვრელად”
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება კომპიუტერულ ტექნოლოგიაში
პირველი ფერადი ბეჭდვის
შესაძლებლობა ე.წ. “ჭავლური
პრინტერების” საშუალებით გახდა
შესაძლებელი.
ეს პრინტერები კი იყენებენ საღებრებზე
დამზადებულ სპეციალურ მელნებს.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება კომპიუტერულ ტექნოლოგიაში
ლაზერული და ჭავლური
პრინტერი ძალიან განსხავებული
პრინციპით მუშაობს, თუმცა
ფერადიგამოსახულების შექმნაში
ორივე საღებრებს იყენებს.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება კომპიუტერულ ტექნოლოგიაში
საღებრების გამოყენებით უკვე
არსებობს ოპტიკური
დამამახსორებელი
მოწყობილობები (CR-ROM,
CD-RW, DVD, DVD-Blue)
დისკები.
სულ მალე გამოჩნდება ახალი
თაობის დისკები, რომლის
1 კვ.სმ. 1 ტერაბაიტი
ინფორმაცია ჩაიცერება!!!!
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება ჰოლოგრაფიულ ტექნოლოგიაში
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება ელექტროტექნიკაში
ფერადი დისპლეის თითოეული
“წერტილი” შედგება სამი
პიქსელისაგან, რომელთა ფერებია
წითელი (R), მწვანე (G), ლურჯი (B).
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება ლაზერებში
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრების გამოყენება მედიცინაში
შეღებილი უჯრედი
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
საღებრები და ეკოლოგია
დიდი რაოდენობით საღებრების (ისევე
როგორც სხვა ნივთიერებების) მოხვედრა
ჩამდინარე წყლებში დაუშვებელია.
ამიტომ მიმართავენ საღებრების დაშლას
სხვადასხვა მეთოდებით. ერთ-ერთი
ყველაზე პოპულარული მეთოდია
ოზონით ზემოქმედება.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი
მადლობთ ყურადღებისათვის
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების [email protected], პროფ. ელიზბარ ელიზბარაშვილი

similar documents