Sjenica

Report
IGROVNICA
u reči i slici
Vrtići bez granica
SJENICA
priredila Tatjana Matijaš
Razgednice iz SJENICE
Po predanju, naziv je dobila po
bogatstvu trave-sena. Na
staroslovenskom SJENICA je ZEMLJA
SIJENA...
Ljudi govore - gde, ko, odakle...
• sjeničko-pešterska visoravan,
hladan kraj Zlatiborskog okruga na
zapadu Raške oblasti...
• okružuju je planine: Jadovnik (1734m),
Zlatar (1627m), Ozren (1680m), Giljeva (1617m),
Zilidar (1616m), Javor (1520m) i Golija (1833m)...
• ... na 408km2 živi 15.000 meštana
• ... jedno od najhladnijih mesta Evrope
• ...obiluje velikim prirodnim
potencijalima, pogodnim posebno za
razvoj poljoprivrede i stočarstva, kao i značajnim
rudnim bogatstvom (velikim nalazištima mrko
– lignitskog uglja).
Priroda reči ne treba...
• Ledena pećina pokraj Uvačkog jezera,
severno od grada
• Takođe na severu, 25km
od grada je i lovište Golija
• pašnjaci, vrela, reke
Uvac i Vapa,
Sjeničko jezero
Ljudi grade...
• ... prvi put se mesto pominje 1253. godine kao mesto na putu
Dubrovnik-Novi Pazar, gde su pristajali i placali carinu dubrovacki trgovci
• ...stara čaršija, korzo, hramovi, igrališta
Ljude čine...
• ...druženja, igre, adeti i verovanja
...verovanje u pravdu i sudbinu, poštovanje roditelja, kult komšije,
gostoljubivost, čuvanje obraza i časti, halal (časna) i haram
(zabranjena) zarada, milostinja (džumertanluk) , hajrati (ulaganje
svog bogatstva u opšta dobra), poštovanje starih, solidarnost pri
smrtnim slučajevima
Branje čaja
Trgovina
Ljudi grade svoj o suživot...
Od ukupnog broja stanovnika Sjenice,
trideset odsto čine deca i mladi do
osamnaest godina, dok je kategorija mladih
do trideset godina, pretpostavlja se,
brojnija. To ovu opštinu svrstava u jednu od
mlađih u Srbiji. Sudeći po
međunacionalnim odnosima među
mladima, koji su, s obzirom na
tradicionalno dobre interetničke odnose u
ovom kraju, sada, može se slobodno reći,
na zavidnom nivou, Sjenica ima potencijala
da u budućnosti postane pravi primer
moderne multietničke sredine. Mladi
Sjeničani biraju prijatelje isključivo po
zajedničkim sklonostima i druže se sa svim
svojim vršnjacima, bez obzira na
nacionalnu, versku pa čak i političku
pripadnost.
U opštini Sjenica živi 70 odsto muslimana,
većina se izjašnjava kao Bošnjaci, i oko 30
odsto Srba. Žive bez trzavica, mirno,
poštujući ono tuđe. Ni 90-ih godina, dok je
u Bosni besneo rat, u Sjenici nije niko
nastradao. Bio je samo jedan incident
nacionalnog predznaka, ali i taj je izazvan
delovanjem rezervista. Reagovala je Vojska
Srbije i sve se brzo vratilo u normalu.
“A što da se svađamo i trvemo, svi smo mi
ista krv”, čuo sam od jednog starog
Bošnjaka, u sumrak dok je Sjenica palila
prva svetla, a gore visoko, iznad Pešterske
visoravni, noć gasila poslednje sunčeve
tragove.
Suživot u brojkama...
• Po popisu iz 2002.godine Sjenica ukupno ima
33.068 stanovnika. U gradskom naselju u Sjenici živi
13.161 stanovnik, dok na selu prebivalište ima 14.809
stanovnika, što ukupno iznosi 27.970 stanovnika. Na
privremenom radu u inostranstvu se nalazi 5.806 lica.
• Prosečna gustina naseljenosti je 26 stanovnika/km².
• U Sjenici živi 21.171 ili 75,69% Bošnjaka (i Muslimana),
6.572 ili 23,50% Srba i 227 stanovnika ostalih
nacionalnosti.
• Sjeničko-pešterska visoravan obuhvata 103 naselja
koja su organizovana u 12 mesnih zajednica.
• Opština je izdeljena u 53 katastarske opštine.
Preživljavanje u brojkama...
• Stepen zaposlenosti je duplo niži u odnosu na Republički
prosek; stopa zaposlenosti opada u 2006. i 2007. godini i
iznosi oko 26; broj zaposlenih se poslednjih godina
stabilizovao na oko 3.000, što predstavlja svega oko 10%
ukupnog stanovništva u opštini Sjenica
• Izraženija je razlika u stepenu nezaposlenosti gde je
vrednost tri puta viša u odnosu na Republički prosek a
najveći je udeo nezaposlenih lica koji traže posao prvi
put, lica sa srednjm stručnom spremom prednjače sa
49.8%
• Opštinu Sjenica karakteriše izuzetno nizak stepen
investicija, koji se može podvesti i kao nepostojanje
investicija u opštini
• Udeo korisnika socijalne zaštite u ukupnom broju
stanovnika se ovećava, najveći broj korisnika socijalne
zaštite su penzioneri i razvedene majke sa decom.
Sreća (ni)je tamo negde,
u onome što (ne)radimo ili (ne)vidimo
• Od ukupno 165 opština u Srbiji, 130 se svrstavaju u ruralne sa 3.904 naselja na svojoj teritoriji. U
ruralnim područjima Srbije gustina naseljenosti iznosi 63 stanovnika po kvadratnom kilometru, što je
manje u odnosu na nacionalni prosek (97 stanovnika/km²), i značajno manje u poređenju sa urbanim
oblastima (289 stanovnika/km²).
•
•
•
•
•
U odnosu na urbana, ruralna područja beleže niži ostvareni društveni proizvod po stanovniku, što je
pokazatelj njihovog zaostajanja u privrednom razvoju. Analiza privredne strukture ovih oblasti ukazuje na
veliku zavisnost ruralne ekonomije od primarnog sektora, posebno od poljoprivrede. Ruralno
stanovništvo Srbije beleži visok procenat zaposlenosti upravo u sektoru poljoprivrede. Istovremeno, to
ukazuje i na problem nisko diverzifikovane aktivnosti i prihoda populacije koja živi u ruralnom području.
Niska zastupljenost mladih u odlučivanju (25%) posledica je toga što mlađi članovi domaćinstva (koji su
najčešće završili srednju školu) svoju perspektivu vide u zaposlenju van domaćinstva, i ne preferiraju da
se uključuju u rukovođenje gazdinstvom ukoliko nije neophodno.
Među mlađom ruralnom populacijom (19-25 godina) 27% je na redovnom školovanju a 40% nezaposleno.
Procenat mladih koji su svoj status vezali isključivo za gazdinstvo (kao domaćice ili poljoprivrednici) je
15%. Samo 18% mladih radi – stalno ili van radnog odnosa.
Budući da su mogućnosti zapošljavanja za žensku radnu snagu značajno smanjene u ruralnim
područjima, žene biraju trajnu migraciju kao rešenje svog statusa. Ankete, rađene na području Srbije,
ukazuju da su žene članovi malih ruralnih domaćinstava nešto nižeg obrazovanja od muškaraca, pa se
može pretpostaviti da su obrazovanije žene (verovatno) napustile selo.
Žene kao donosioci odluka se pojavljuju u domaćinstvima bez muške glave i u domaćinstvima gde
muškarac ima stalno zaposlenje van domaćinstva, a zastupljene su sa 13%.
Sjenički SWOT
PROBLEMI
POTENCIJALI
- stara mehanizacija
- nepovoljni uslovi za kupovinu,
- visoke cene repromaterijala
- neadekvatni objekti za preradu mleka
- niske otkupne cene mleka proizvoda bez
učešća proizvođača
- neudruženi poljoprivredni proizvođači
- štetno dejstvo rudnika (uništavanje
zemljišta i objekata od strane rudnika,
velika sleganja zemlje)
-društveni i kulturni život u selu na
niskom nivou –
- dom kulture u veoma lošem stanju
- dominantnost muškaraca u odlučivanju i
vođenju domaćinstava
- niska svest žena u ličnim pravima i
slobodama
- usitnjene okućnice
-govedarstvo
- proizvodnja mleka i mlečnih
mehanizacije proizvoda (sira, kajmaka,
paprika u pavlaci)
- ovčarstvo
- rudno bogastvo (rudnik mrkog uglja)
- velike površine prirodnih livada (zdrava
ispaša)
- mlada populacija stanovništva
-- reljefna struktura pogodno za otvaranje
ski staza
- zainteresovanost za udruživanje
proizvođača mleka
- velike površine pod strmim žitima
(ječam, pšenica, ovas, zob, heljda)
Kapaciteti za lepše i više...
• U opštini se nalazi Dom kulture,
koji nikada nije bio u funkciji.
Domova kulture ili drugih sličnih
objekata u seoskim sredinama nema. Bioskop je
prestao da radi pre više godina. Postoje dva
fudbalska terena, sportska hala, bazen u osnovnoj
školi i dve fiskulturne sale u školama.
• Bibliotekarstvo u Sjenici datira od 1920 godine.
Danas, biblioteka „Muhamed Abdagić“ ima oko
24.000 knjiga. U biblioteci se čuvaju zapisi iz
osmanlijskog carstva, pisani na arabici.
• Nosioci kulturnog razvoja u prošlosti su bila KUD
„Njegoš” i „Gajret” od kojih je nastalo KUD„Jedinstvo”.
• U opštini Sjenica postoji 12 sportskih klubova sa preko 2.500 članova.
Sportski centar raspolaže sa stadionom kapaciteta 10.000 mesta, dva
pomoćna terena i terenima za male sportove. U Sjenici je izgrađena
sportska hala kapaciteta od 1.000 mesta.
• Mrežu obrazovnog sistema u opštini čini jedna predškolska ustanova, osam
matičnih osnovnih škola sa 28 isturenih odeljenja i dve srednje škole
(Gimnazija i Tehnička škola). Osnovne škole prosečno pohađa oko 4.000
učenika, dok Gimnaziju i Tehničku školu pohađa nešto ispod 1.000 učenika.
Kako nastaje Sjenica –
pogled iz našeg ugla
Zašto je važno
najpe o deci
• Većina sposobnosti odraslog čoveka formira se u prve tri godine života –
polovina toga pre rođenja (80% od rasta mozga)
• Zdrav razvoj deteta i aktivno učešće su od suštinskog značaja za zdravu
budućnost svakog grada i države
• Kvalitetna briga o deci u ranom detinjstvu
- Priprema decu za školu
- Smanjuje troškove vezane za ponavljanje i napuštanje škole
- Povećava uspešnost školovanja i radne efikasnosti
• Predškolska ustanova je javni resurs koji nastoji da odgovori standardima
kvaliteta kao što su
 sigurna i bezbedna sredina
 zadovoljavanje potreba dece i porodice
 podržavanje učenja i razvoja deteta kroz pružanje podrške porodici
 poštovanje prava deteta i odraslih i negovanje klime poverenja
 podržavanje i promocija kvalitetnog vaspitno-obrazovnog rada
Zato smo sa decom
• Okupili se 18. jula, ovog leta
• Upisali 26 dece i svakog dana
se družili i rasli sa najmanje njih 20
• Predstavljali i pravili svoje omiljene igračke,
upoznali Pinokija na razne načine
• Bili u svetu muzike, plesali, pevali,
instrumente pravili
• Prolazili kroz svet boja i cveća,
slikali prstima, klikerima,
kitili sebe i svoje odrasle
• Učili o vodama i različitim svetovima
Zato smo uz decu u isto vreme bili i
veliki
i
mali
Od kako smo se na prvom sastanku upoznali, svake smo se nedelje
okupljali i uživali, uživali...
Pravili lutke, instrumente,
nanulice, cveće
Izlagali naša dečija remek
dela
Predstavljali se kao
recitatori, glumci, pevači...
Pokazivali jedni drugima
koliko se volimo i koliko
smo jedni drugima važni
Useljavali se u našu novu
kuću igre i snova
U olimpijskoj nedelji i mi smo vežbali
• Vežbali svuda i sa stručnjakom za sport, i to napolju, u
novoj sobi, sportskom centru a posle i roditelje
podučavali kod kuće
Posle Olimpijade sa pravim olimpijcem
se družili
Moj dan sa ASMIROM KOLAŠINCEM!!!!!
Sad znam
kako se
postaje
najbolji
Šta znači
najbolji drug
i da je to
prava snaga
Šta je
zdravo da se
jede, pije
Zašto je
važno koliko i
kada se spava
Da ni ja ni
moj vrtić
nemamo
granice !
I išli smo na razna mesta
• Moja je Sjenica baš lepa, sad imam dokaz za to!
A Uvac je mokar i uvijast
• Je l izlet kad se izlazi u leto?
Znam da imam i drugare koji su
drugačiji i kojima ja trebam
• Delimo istu kuću i imamo naše igre. Oni se zovu
Povetarac a mi smo im spremili nešto na dar
I Dečija nedelja je bila baš naša
• Svuda smo bili i sa svima se družili, pokazali koliko smo
letos narasli, naučili, napravili, nasmislili...
• Bili smo baš, baš u centru svega
...i još mnogo toga je IGROVNICA
• Deca kažu igramo se, roditelji kažu igramo se, Minela, Danka, Dženita i Samra kažu
igramo se, a u stvari...
kada
šta
ko
koliko
gde
juli
•Upisano 24 dece
•I roditeljski sastanak
•Radionice sa decom i roditeljima
•Poseta mentorke
•Vaspitački tim
•Tim, direktorka PU, predsednik SO,
tate, mame, bake
•Tim, direktorka, mentorka
•Dece 17 redovno
dolazeće
•Prostor PPgrupe u
vrtiću
•Dvorište vrtića
avg
•Grupa radi svakodnevno od 08 do
12h
•Igraonice sa roditeljima i decom
•Šetnje i izleti
•Mini priredba i izložba za roditelje
•Poseta mentorke
•Vaspitački tim
•Roditelji
•Broj dece ne
opada
•Nedeljno jedan
susret sa
porodicama
•Prosečna
prisutnost
roditelja 24
•Prostor PP grupe
•Okolna izletišta
•Ribnjak
•Sportski centar
•Igraonica Mali princ
•Gradski park
sept
•Grupa radi svakodnevno u terminu
od 09 do 13h
•Formiranje dosijea o detetu
•Preseljenje u namenski objekat
•Fizičke aktivnosti za decu
•Specijalngost
•Poseta stomatologu
•Roditeljski sastanak
•Pretežno sa grupom radi Minela
•Početna zapažanja o deci unosi
Dženita
•Izveštaji i komunikacija sa
mentorkom – Samra
•Strategija i materijali za saradnju sa
porodicama - Danka
•Svakog dana na po sat vremena
pomažu ostale vaspitačice
•Pedagog za fizičku kulturu
•Asmir Kolašinac
•Porodice i deca sa smetnjama u
razvoju
•Manje promene u
grupi – obim 26
upisane ostaje,
redovnost 19 dece
•5 majki
učestvovalo u
čišćenju novog
prostora
•25 roditelja na
sastanku
•Namenski prostor
•Dvorište vrtića
•Centar grada
•Gradski park i korzo
•Stomatološka
ordinacija
okt
•Dečija nedelja
•Vaspitački tim
•Ustaljena grupa
•Namenski prostor
Utisci, komentari...
• Roditelji: dobili više nego što su očekivali; sa njihovom
decom radi se više nego sa decom u celodnevnom
programu; prijatno se osećaju prilikom druženja i
radionica; ponosni na svoju decu i njihove nastupe na
priredbicama i izložbi; ponosni na svoje kreacije sa
decom
• Vaspitačice: stekle veće samopouzdanje; više čitaju
stručnu literaturu; sigurnije za računarom; omiljenije
među decom i roditeljima; zdravo umorne
• Deca:
A dalje?
•
•
•
•
•
•
•
Razviti otvoreniji način planiranja
Unaprediti veštine rada vaspitača sa malim grupama
Razviti sistematičniji pristup u izveštavanju
Razviti veštine rada u timu
Unaprediti znanja o dečijem razvoju
Osloboditi se u kreiranju aktivnosti
Osmisliti efikasnije preklapanje vaspitačica u grupi i
efektivniju podelu posla u timu
• Formirati mini biblioteku
• Savladati veštine celishodnog dokumentovanja
• Uspostaviti jasnu dinamiku aktivnosti vaspitačkog
tima
izmene u odnosu na početni plan i
ideje
• Razviti aktivnosti u centrima: konstruktori,
umetnost i dramski (u okviru njega i jezički)
• Izbaciti ideju “proslave rođendana roditelja”
izvori
• T. Bošković, Ekonomski efekti razvoja turizma u
ruralnim područjima Srbije, Škola biznisa, 2/2012.
• Strategija održivog razvoja opštine Sjenica 2010.2020., SO Sjenica i partneri/konsultanti
• PLA/PRA SREDSTVO U OKVRU PROJEKTA MREŽA
ZA PODRŠKU RURALNOM RAZVOJU, Područni centar
Sjenica za selo Štavalj
• Nacionalni program ruralnog razvoja Srbije 2011–
2013, (2011).
• Plan strategije ruralnog razvoja 2009–2013, (2009).
• Vrtici bez granica - IGROVNICA, radni materijali i
produkti projekta

similar documents