Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym rodzin z dziećmi

Report
Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem
społecznym rodzin z dziećmi
z niepełnosprawnościami
Dr hab. Ryszard Szarfenberg
Warszawa, 02.04.2014
Patronat honorowy
Ubóstwo i wykluczenie z rynku pracy

Ubóstwo: gospodarstwa domowego nie stać na zaspokojenie niezbędnych
potrzeb jego członków

Wykluczenie: członkowie gospodarstwa domowego w wieku produkcyjnym w
ogóle nie pracują lub pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy mimo, że
chcieliby pracować w pełnym wymiarze

Związek między wykluczeniem a ubóstwem

Pozostawanie bez pracy oznacza brak zarobków, świadczenia dostępne dla osób
niezatrudnionych są niższe niż możliwe do uzyskania zarobki – rośnie ryzyko
ubóstwa

Praca w niepełnym wymiarze czasu pracy oznacza niski poziom zarobków,
uzupełnianie ich poprzez świadczenia jest ograniczone, świadczenia te są niskie –
rośnie ryzyko ubóstwa
Ubóstwo i wykluczenie rodziców dzieci
niepełnosprawnych

Ubóstwo: gospodarstwa domowego nie stać na zaspokojenie niezbędnych
potrzeb jego członków, w tym zwiększonych potrzeb opiekuńczych i
rehabilitacyjnych dziecka/dzieci

Wykluczenie: członkowie gospodarstwa domowego w wieku produkcyjnym ze
względu na konieczność stałej i intensywnej opieki w ogóle nie pracują lub
pracują w niepełnym wymiarze czasu pracy mimo, że chcieliby pracować w
pełnym wymiarze

Związek między wykluczeniem a ubóstwem

Świadczenie pielęgnacyjne wymaga rezygnacji z pracy, świadczenie to tylko
częściowo rekompensuje utracone zarobki

Inne świadczenia dostępne dla gospodarstw domowych w takiej sytuacji nie
gwarantują, że będzie je stać na zaspokojenie zwiększonych niezbędnych potrzeb
Dodatkowe czynniki ryzyka ubóstwa
rodziców dzieci niepełnosprawnych


W gospodarstwie domowym nie ma innych osób ze stabilnym i wystarczającym
dla wszystkich dochodem

Nie ma ich fizycznie, gospodarstwa samotnych rodziców

Są takie osoby, ale ich dochody świadczeniowe i/lub zarobkowe są zbyt niskie, aby
gospodarstwo było stać na zaspokojenie potrzeb jego wszystkich członków
W gospodarstwie domowym jest więcej osób, którymi trzeba się opiekować i
które trzeba utrzymać

Kolejne dzieci poza dzieckiem niepełnosprawnym

Więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne

Dziecko niepełnosprawne oraz osoby starsze niesamodzielne
Jak mierzymy ubóstwo?

Mierzymy je dla gospodarstw domowych, a nie dla osób

Granica (linia, kryterium) ubóstwa służy nam do odróżnienia gospodarstw
ubogich od nieubogich


Granica może być wyznaczana w stosunku do przeciętnego poziomu wydatków lub
dochodów gospodarstw, np. 50% średniej jako granica

Granica może być wyznaczana na podstawie budżetu odniesienia, np. minimum
socjalne, minimum egzystencji jako granica
Obliczamy wskaźnik statystyczny, np. stopę ubóstwa (odsetek ubogich)

Liczymy osoby we wszystkich gospodarstwach domowych i osoby w ubogich
gospodarstwach domowych

Dzielimy liczbę osób w ubogich gospodarstwach domowych przez liczbę wszystkich
osób w gospodarstwach i mnożymy przez 100%
Różnica między minimum socjalnym a
minimum egzystencji
Żywność
Mieszkanie
Ubrania i obuwie
Ochrona zdrowia (leki)
Higiena osobista
Edukacja
Transport i komunikacja
Kultura
Sport i wypoczynek
Minimum socjalne
√ √
√ √
√ √
√ √
√ √
√ √
√
√
√
Minimum egzystencji
√
√
√
√
√
√
-
Źródło: P. Kurowski, Koszyki minimum socjalnego i minimum egzystencji dotychczasowe podejście, IPiSS, 2002
Ile wynoszą granice ubóstwa w Polsce
dla różnych rodzin?
4500
4,109
4000
3,381
3500
Wydatki w złotych
3000
2,711
2,655
2500
2,281
2000
1500
1,772
1,263
1,382
1000
500
0
M+K+DM
M+K+DS
Minimum egzystencji
M+K+ DM+DS
Minimum socjalne
Minimum socjalne – grudzień 2012
Minimum egzystencji – średnio w 2012
M+K+ DM+2xDS
Stopa ubóstwa gospodarstw domowych z
osobami i dziećmi niepełnosprawnymi
Uwaga: minimum
egzystencji (i
socjalne) liczone jest
bez uwzględnienia
potrzeb
rehabilitacyjnych
Źródło: Ubóstwo w Polsce w świetle badań GUS, GUS, Warszawa 2013, s. 19.
W % osób w gospodrstwach o wydtakach poniżej granicy
ubóstwa
Stopa ubóstwa gospodarstw domowych z
osobami i dziećmi niepełnosprawnymi
35
29.2
30
W okresie 2010-2012 ubóstwo
gospodarstw z co najmniej 1
dzieckiem niepełnosprawnym było
średnio wyższe ponad 2 razy od
ubóstwa gospodarstw domowych bez
osób niepełnosprawnych
28.8
28
25
20
15.8
15
12.5
17.7
17.2
15.2
14.6
13.1
12.4
10.2
10
5.2
6.1
6.7
6
6
6.4
5
0
2010
2011
2012
granica ubóstwa skrajnego (minimum
egzystencji)
2010
2011
relatywna granica ubóstwa
2012
2010
2011
ustawowa granica ubóstwa
gospodarstwa domowe z przynajmniej 1 dzieckiem do lat 16 posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności
Gospodarstwa domowe bez osób niepełnosprawnych
2012
Wnioski

Rodziny z dziećmi niepełnosprawnymi są bardziej zagrożone ubóstwem ze
względu na zwiększone potrzeby opiekuńcze dzieci

Dodatkowe czynniki zwiększają ryzyko ubóstwa w tych rodzinach

Minimum egzystencji (socjalne) dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi nie
uwzględnia zwiększonych potrzeb rehabilitacyjnych, w wyniku czego ubóstwo
według tych granic jest niedoszacowane

Nawet z niedoszacowaniem osoby w rodzinach z dziećmi niepełnosprawnymi
są dwa razy bardziej zagrożone ubóstwem w porównaniu z osobami w
rodzinach bez osób niepełnosprawnych
Dziękuję za uwagę
Dane kontaktowe:

similar documents