SES - Belgium

Report
Studie Jongeren en
Gezondheid
Een Vlaamse en internationale studie
Achtergrond
• Internationale scholierenbevraging: 43 landen en regio's
binnen Europa en Noord-Amerika
• 11, 13 en 15 jaar
• Om de 4 jaar: 1989/1990 – 1993/94 – 1997/98 – 2001/02 –
2005/06 – 2009/10 – 2013/14
****
Achtergrond
• Internationaal netwerk van onderzoekers
• Gefinancierd door Vlaamse gemeenschap
• Samenwerking WereldGezondheidOrganisatie
Thema’s










Gezondheid en mentale gezondheid
Middelengebruik
Voedingsgedrag en lichaamsbeeld
Ongevallen
Pesten en vechten
Fysieke activiteit en sedentair gedrag
School en schoolomgeving
Relaties met familie en vrienden
Seksueel gedrag
De socio-economische omgeving …
Methodologie
• School survey met zelf-gerapporteerde vragenlijst afgenomen
in de klas
• Internationaal onderzoeksprotocol wordt opgesteld
– Vragenlijst
– Wetenschappelijke rationale voor de vragen
– Technische uitleg voor dataverzameling en
datamanagement
• Goedgekeurd door ethisch comité Universitair Ziekenhuis Gent
Opbouw vragenlijst:
– Mandatory: vaste vragen die worden opgenomen in elk land
– Optional: pakketten die internationaal worden aangeleverd
maar de landen zijn vrij om ze op te nemen of niet
– Vlaamse vragen: stakeholders worden aangeschreven om de
vragen te bekijken en eventueel aan te vullen (Agentschap
Zorg en Gezondheid, VIGeZ, VAD, SENSOA, Departement
onderwijs, …)
Vragen waarop de studie een antwoord wil
bieden:
• Gezondheidsgedrag: universeel of regionaal verschillend?
Vragen waarop de studie een antwoord wil
bieden:
• Is er een positieve of negatieve trend in gezondheidsgedrag?
Vragen waarop de studie een antwoord wil
bieden:
• Zijn er risicogroepen in Vlaanderen?
Vragen waarop de studie een antwoord wil
bieden:
• Zijn er verklaringen voor het gezondheidsgedrag van jongeren?
Zwaktes
 Geen causale verbanden
 Alleen schoolgaande jongeren (spijbelen, speciaal onderwijs,
zieke kinderen, …)
 Monitoren maar geen details
 Zelf-gerapporteerde gegevens
 Lage response op schoolniveau
Sterktes





Grote groepen jongeren worden bevraagd
Veel thema’s
Internationale vergelijking mogelijk
Trends over de tijd
Basis voor verder onderzoek, detectie pijnpunten
Family Affluence Scale : een
indicator van SES ?
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
3 intergerelateerde
indicatoren:
-
Economische status
Sociale status
Werk status
Adler, N. E., et al. (1994). "Socioeconomic status and health: the challenge of the gradient." American
Psychologist 49(1): 15-24.
Life expectancy according to
educational level for men (age 25)
56
55,03
54
52
52,52
51,33
50
49,29
48
46
47,56
44
42
No degree
Degree
elementary
school
Degree lower Degree higher Degree higher
secondary
secondary
education
school
school
Source HIS Belgium: Van Oyen, Deboosere, Lorant e.a., 2010.
“If one imagines that a change in the latent variable should lead to a
change in all indicators, the indicators are effect indicators”
“If one imagines that a change in an indicator should result in a change in
the latent variable, then the indicators should be treated as causal
indicators”
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
FAS = Family Affluence Scale
4-item index van materiële welstand
• Somscore van 0 tot 9
• Cut-points:
“low” (0 to 2), “medium” (3 to 5) and “high” (6 to 9)
affluence groups
• Validatie van de FAS schaal:
Gemiddelde FAS per land is gerelateerd aan BNP per land,
levensverwachting en mortaliteit
Problemen?
1) Item drift over tijd en context
vb1. computer item in 2002 versus 2014
vb2. auto in Copenhagen versus Istanbul
-> eenzelfde FAS score van 4 kan hoge SES zijn in arm land en lage SES in rijk land
2) Item drift zelfs binnen eenzelfde jaar en context
vb1. jongens en oudere adolescenten hebben vaker computer
vb2. oudere adolescenten gaan minder vaak mee op reis
3) Absolute welstand versus relatieve welstand
Oplossingen?
1) Item drift over tijd en context
- z-scores
- Ridit transformation and standardization
2) Item drift zelfs binnen eenzelfde jaar en context
- MIMIC analysis
- Multiple group analysis
- Rasch modeling
3) Absolute welstand versus relatieve welstand
- Slope Index of inequality (SII) versus Relative index of inequality (RII)
The way we conceptualize FAS is essential…
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
De manier waarop we de FAS conceptualiseren is bepaald door de
manier waarop we de relatie tussen FAS en gezondheid verklaren.
Explanations can be grouped into 3 categories:
Research focus ?
Line 1: individual social class (SES)
Carpiano, Link & Phelen (2008)
Line 2: income inequality
Kawachi (2000)
Wilkinson & Pickett (2006)
Line 3: neighborhood effects
Diez-Roux (2001)
Pickett & Pearl (2001)
Line 1: individual social class (SES)
Carpiano, Link & Phelen (2008)
Line 2: income inequality
Kawachi (2000)
Wilkinson & Pickett (2006)
Line 3: neighborhood effects
Diez-Roux (2001)
Pickett & Pearl (2001)
Psychosocial interpretation
Materialist interpretation
Fundamental cause interpretation
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
Wilkinson, R. G. (1997). "Health inequalities: relative or absolute material standards?" British Medical
Journal 31: 591-595.
3 central arguments why health in developed countries is affected more by
relative than absolute living standards:
1) Mortality is related more closely to relative income within countries
than to differences in absolute income between them.
2) National mortality rates tend to be lowest in countries that have smaller
income differences and thus have lower levels of relative deprivation.
3) Most of the long term rise in life expectancy seems unrelated to long
term economic growth rates.
3 central arguments why health in developed countries is affected more by
relative than absolute living standards:
1) Mortality is related more
closely to relative income
within countries than to
differences in absolute
income between them.
3 central arguments why health in developed countries is affected more by
relative than absolute living standards:
1) Mortality is related more
closely to relative income
within countries than to
differences in absolute
income between them.
Mean FAS scores do not
relate to mean
psychosomatic symptoms
But there is social gradient
in psychosomatic symptoms
between levels of FAS
Similarly, mean FAS does
not relate to mean life
satisfaction
There is a steep social
gradient in life satisfaction
across levels of FAS
Structure
1. Socioeconomische status (SES) en
gezondheid
2. SES meten bij kinderen
3. Mechanismen: waarom ?
4. Absolute or relatieve welvaart?
5. Een uitdaging voor de toekomst
Take home message…
It’s all about how we conceptualize FAS
as a measure of socioeconomic status.

similar documents