Wykład VI

Report
Wykład VI
POSTĘPOWANIE PRZED WSA (cd)
- Postępowanie dowodowe
- Zawieszenie i umorzenie PSA
- Rozpoznawanie skargi
- Copyright by
Dariusz R. Kijowski
Postępowanie dowodowe
 Pojęcie dowodu:
Czynność lub ciąg czynności, w wyniku której możliwe jest
ustalenie prawdziwości określonego twierdzenia o fakcie
 Pojęcie dowodu wg doktryny:
Środek dowodowy jak i czynność zmierzająca do wykazania
prawdziwości jakiegoś twierdzenia(H.Knysiak-Molczyk)
Wszystko, co ma oddziaływać na przekonanie składu orzekającego
i skłonić go w racjonalny, dający się obiektywnie skontrolować
sposób do logicznej i zgodnej z rzeczywistym stanem rekonstrukcji
faktów, które stanowić będą stan faktyczny rozstrzygnięcia
(K.Piasecki)
Środek, który umożliwia dowodzenie – pozwala na przekonanie
się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym
– o prawdziwości twierdzeń o tych faktach (W. Siedlecki)
 Definicji legalnej - brak
Zasady postępowania dowodowego przed wsa
 Sąd orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, chyba
że organ administracji ich nie przedstawił(art.131.1)
 Ppsa dopuszcza przeprowadzanie nowych dowodów przez sąd,
ale jedynie pisemnych (z dokumentów) i w okolicznościach
określonych ustawą – jako „uzupełniających”, „niezbędnych
do istotnych wątpliwości”, których przeprowadzenie „nie
spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w
sprawie”(106.3)
 Wszystkie twierdzenia sądu zawarte w wydawanych
orzeczeniach muszą znajdować oparcie w materialne
dowodowym z wyjątkiem faktów powszechnie znanych
(106.4) – a więc zarówno sądowi, jak i stronom postępowania
Dokumenty
 Brak definicji legalnej
 Z mających zastosowanie przed SA przepisów Kpc
wynika, że dokument, to myśl/wiadomość utrwalona na
piśmie
 W zależności od formy i od tego, od kogo pochodzi
wiadomość utrwalona dokumentem, wyróżnić można
dokumenty urzędowe i dokumenty prywatne
 Dokument urzędowy to dokument sporządzony w formie
przepisanej prawem przez powołany do tego organ
władzy publicznej i inny organ państwowy w zakresie
jego działania albo przez organizację społeczną w
zakresie zleconych jej przez ustawę spraw z dziedziny
administracji publicznej (art. 244 Kpc)
Dokumenty urzędowe
 Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim
urzędowo zaświadczone (244.1 Kpc)
 Ocena, czy dokument spełnia wymagania dokumentu
urzędowego (w zakresie formy, zachowania właściwości),
należy do sądu, który nie jest związany jego treścią, jeżeli
uzna, że wydano go bez zachowania przypisanej procedury, a
w tym - poza granicami właściwości organu, który dokument
wystawił
 Domniemanie prawdziwości twierdzeń zawartych w
dokumencie urzędowym może być obalone przed sądem
przeciwdowodem, bo nie jest to domniemanie niezbite (nie
dotyczy to orzeczeń sądowych) – art. 234 Kpc
 Ciężar dowiedzenia, że dokument urzędowy nie potwierdza
prawdy, spoczywa na stronie PSA, która go podważa (art.
252Kpc)
Dokumenty prywatne
 Dokument prywatny – wg art. 245 Kpc – to oświadczenie
podpisane przez osobę – fizyczną, bo osoba prawne nie
może się podpisać
 Stanowi dowód tego, że osoba go podpisująca złożyła
oświadczenie o treści zawartej w tym dokumencie
 Wydruki, kopie itp. nie są dokumentem, lecz dowodem
rzeczowym, chyba, że zostały opatrzone oryginalnym
podpisem możliwej do zidentyfikowania osoby
 Korzystają z domniemania prawdziwości
(autentyczności), także możliwego do obalenia, ale nie z
domniemania, że potwierdzają prawdę (dowodzone
fakty)
Przebieg postępowania dowodowego
 Uzupełniające postępowanie dowodowe sąd
przeprowadza z urzędu lub na wniosek stron (106.3)
 Dopuszczenie dowodu winno mieć formę
postanowienia (dowodowego), określającego jakie
okoliczności faktyczne mają zostać ustalone (teza
dowodowa), jaki dokument ma być przedstawiony,
przez kogo, w jakim terminie i miejscu ma zostać
przedłożony oraz przeprowadzony (236 Kpc)
 Postanowienia dowodowe są niezaskarżalne, ale
mogą być zmieniane lub uchylane, jeżeli
przemawiają za tym okoliczności sprawy (165 ppsa)
Przebieg postępowania dowodowego
 Postępowanie dowodowe odbywa się na posiedzeniu
 Może być przeprowadzone pod nieobecność stron
(pełnomocników) prawidłowo zawiadomionych o
rozprawie (107 ppsa)
 Strona podważająca prawdziwość dokumentu lub moc
dowodową dokumentu urzędowego obowiązana jest
przedstawić lub wskazać dowody mające przemawiać za
jej twierdzeniem (252 Kpc)
 Kto ponosi zarzut nieprawdziwości dokumentu lub
niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego w złej
wierze lub lekkomyślnie, podlega karze grzywny (255
Kpc) – ocena złej wiary i lekkomyślności należy do sądu
Wynik postępowania dowodowego
 Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd –
na podstawie art. 233.1 Kpc – ocenia wiarygodność i
moc dowodów według własnego przekonania, na
podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego
materiału
 Sąd ocenia na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać
odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub
przeszkodom stawianym przez nią w jego
przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu(233.2)
 Obowiązuje zatem zasada swobodnej oceny
dowodów
 Sposób rozumowania winien zostać odzwierciedlony w
uzasadnieniu – nie ma tu miejsca dla dowolności
Zawieszenie PSA
 Ppsa reguluje jedynie zawieszenie postępowania w
znaczeniu formalnym – nie odnosi się do „stanu
spoczynku” sprawy, spowodowanego bezczynnością stron
(np. nie przekazanie akt sprawy, dowodu niezbędnego do
rozpoznania sprawy, itp.) lub innymi względami
uniemożliwiającymi rozpoznawanie sprawy (braku
wiedzy o adresach uczestników )
 Zawieszenie PSA może mieć charakter zależny
(fakultatywne) lub niezależny od woli stron (zawieszenie
obligatoryjne lub fakultatywne), a następuje co do zasady
na mocy orzeczenia sądu
 Przesłanki zawieszenia PSA ustawa wylicza wyczerpująco
Zawieszenie PSA
 Postępowanie ulega zawieszeniu z mocy
prawa w razie zaprzestania czynności przez
sąd wskutek siły wyższej (123); np. zamachu
terrorystycznego, ograniczeniami stanu
wojennego lub wyjątkowego, stanu klęski
żywiołowej,
spowodowanej
katastrofą
naturalną lub awarią techniczną, która
uniemożliwi funkcjonowanie sądu
Zawieszenie PSA
 Sąd zawiesza postępowanie z urzędu:
1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela
ustawowego, utraty przez nich zdolności
procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej
lub utraty przez przedstawiciela ustawowego
charakteru takiego przedstawiciela, z tym, że nie
zawiesza się postępowania w razie śmierci strony,
jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie
do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą
zmarłego
Zawieszenie PSA
Sąd zawiesza postępowanie z urzędu także:
2) jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej
będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej
działanie;
3) jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy
znajduje się w miejscowości pozbawionej wskutek
nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą
sądu
oraz
Zawieszenie PSA
4) jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte
postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy
przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości
5) w razie przedstawienia przez sąd w tym
postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi
Konstytucyjnemu
6) w przypadku wniesienia skargi do sądu po
wszczęciu postępowania administracyjnego w celu
zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu
lub wznowienia postępowania (124.1. ppsa)
Zawieszenie PSA
 Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:
jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego
toczącego się postępowania administracyjnego,
sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem
Konstytucyjnym
2) jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub
dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie
sprawy sądowoadministracyjnej (art. 125 ppsa)
 Jeżeli postępowanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze
rozpoczęte, a jego rozpoczęcie zależy od wniosku strony, sąd
wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w innych
przypadkach może zwrócić się do właściwego organu (125.2)
1)
Kwestia prejudycjalna jako przesłanka zawieszenia
 Budzi rozbieżności w orzecznictwie, np.:
Np. wg WSA w Poznaniu:
„Jeśli
toczy
się
postępowanie dotyczące innej decyzji albo
orzeczenia w sprawie o analogicznym lub
zbliżonym stanie prawnym, to względy ekonomii
procesowej przemawiają za tym, aby w takich
wypadkach
zawiesić
dokonywanie
kontroli
zgodności z prawem działalności administracji
publicznej” (I SA/Po 432/08), ale…
Kwestia prejudycjalna jako przesłanka zawieszenia
w sprawie II OSK 694/06 NSA temu zaprzeczył, a
w innej stwierdził:
„Artykuł 125 § 1 pkt 1 ppsa nie stanowi podstawy
do zawieszenia przez wojewódzki sąd
administracyjny z urzędu postępowania do czasu
prawomocnego zakończenia postępowania w innej
sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już
orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do
Naczelnego Sądu Administracyjnego”
(uchwała NSA w sprawie II FPS 4/08)
Kwestia prejudycjalna jako przesłanka zawieszenia
 Rozstrzygnięcie sprawy sądowo-
administracyjnej zależy od wyniku innego
postępowania, w tym również
sądowoadministracyjnego, jeżeli
rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym
drugim postępowaniu, będzie miało wpływ
na rozstrzygnięcie sprawy będącej
przedmiotem pierwszego postępowania
(kwestia prejudycjalna)
(II OSK 792/07)
Kwestia prejudycjalna jako przesłanka zawieszenia
 Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada
istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą
rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem
administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem
postępowania prejudycjonalnego. Związek ten polega
na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego
stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (II
OSK 792/07)
 W praktyce wsa dominuje pierwszy, błędny pogląd
Zawieszenie PSA - dalsze przesłanki
Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu także:
3) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu
skarżącego lub niewykonania przez skarżącego
innych zarządzeń nie można nadać sprawie
dalszego biegu
4) w razie śmierci pełnomocnika, chyba że strona
działa przed sądem osobiście (125.1.)
 Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny
wniosek stron (126.)
Skutki zawieszenia PSA
 W przypadku zawieszenia postępowania na zgodny
wniosek stron lub niemożności nadania sprawie
dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg
terminów sądowych, które biegną dalej dopiero od
dnia podjęcia postępowania.
 We wszystkich innych przypadkach zawieszenia
żadne terminy nie biegną i zaczynają biec dopiero od
początku od dnia podjęcia postępowania. Terminy
sądowe należy w miarę potrzeby wyznaczyć na nowo.
(art. 127.1-2 ppsa)
Skutki zawieszenia PSA
 Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje
żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają
na celu podjęcie postępowania albo
wstrzymanie wykonania aktu lub czynności.
 Czynności podejmowane przez strony, a nie
dotyczące tych przedmiotów (tj. mających na
celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie
wykonania aktu lub czynności), wywołują
skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania
(127.3.)
Podjęcie zawieszonego PSA
 Sąd postanowi podjąć postępowanie z
urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia,
w szczególności:
1) w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia
się lub wskazania następców prawnych
zmarłego albo od dnia ustanowienia we
właściwej drodze kuratora spadku;
2) w razie utraty zdolności sądowej - od dnia
ustalenia ogólnego następcy prawnego;
Podjęcie zawieszonego PSA
3) w razie braku przedstawiciela ustawowego
- od dnia jego ustanowienia;
4) gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od
wyniku innego postępowania - od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia
kończącego to postępowanie; sąd może
jednak i przedtem, stosownie do
okoliczności, podjąć dalsze postępowanie
(128.1.)
Podjęcie zawieszonego PSA
 Jeżeli w ciągu roku od daty postanowienia o zawieszeniu
postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną wskazani
następcy prawni zmarłej strony, sąd może z urzędu
zwrócić się do sądu spadku o ustanowienie
kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej
został ustanowiony (128.2.)
 W razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek
stron sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek
którejkolwiek z nich, nie wcześniej niż po upływie trzech
miesięcy od zawieszenia postępowania (129.)
Skutki zawieszenia PSA
 Sąd umarza postępowanie zawieszone na zgodny wniosek
stron, jak również na skutek braku lub wskazania złego
adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego
innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego
biegu – jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został
zgłoszony w ciągu trzech lat od daty postanowienia o
zawieszeniu.
 Ponadto sąd umorzy postępowanie w razie stwierdzenia
braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność
sądową, a w każdym razie po upływie trzech lat od daty
postanowienia o zawieszeniu z tej przyczyny (130.1)
Skutki zawieszenia i tryb zawieszania, podejmowania
i umarzania zawieszonego PSA
 Umorzenie zawieszonego postępowania
przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
powoduje uprawomocnienie się orzeczenia
wojewódzkiego sądu administracyjnego
(130.2.).
 postanowienie w przedmiocie zawieszenia,
podjęcia i umorzenia postępowania może
zapaść na posiedzeniu jawnym (rozprawie),
jak i niejawnym (131.)
Umorzenie PSA
 Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania
(na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym):
1)
jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
2)
w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot
postępowania odnosi się wyłącznie do praw i
obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba
że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu
prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
3)
gdy postępowanie z innych przyczyn stało się
bezprzedmiotowe (161.1.)
Bezprzedmiotowość PSA
 wszczęcie postępowania mimo braku skargi




uprawnionego podmiotu
skuteczne cofnięcie skargi
śmierć skarżącego będącego jedyną osobą, której
interesów prawnych sprawa dotyczy (uprawnienia i
obowiązki o charakterze osobistym)
utrata mocy obowiązującej aktu zaskarżonego do
sądu, z wyjątkiem aktów (uchwał), które były i są
wykonywane po ich zastąpieniu nowymi
wydanie aktu lub podjęcie czynności, których brak
był podstawą skargi na bezczynność
Bezprzedmiotowość PSA
 dokonanie zmian zapisów w ewidencji lub rejestrze,
na które wniesiono skargę, czyni sprawę
bezprzedmiotową jedynie wówczas, gdy nowe zapisy
mogą mieć zastosowanie do okresu, w którym
poprzednie zapisy ingerowały w interesy skarżącego
 wydanie wyroku w sprawie, w której wniesiono
zażalenie na incydentalne postanowienie o odmowie
wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu
 postępowanie w kwestii przywrócenia terminu do
wniesienia skargi jest bezprzedmiotowe, jeżeli
terminowi nie uchybiono
Bezprzedmiotowość PSA
 skuteczny wniosek o umorzenie postępowania
administracyjnego sprawia, że postępowanie sądowe,
którego celem jest zobowiązanie organu do wydania
decyzji merytorycznej, stało się bezprzedmiotowe
 PSA w sprawie dot. decyzji wydanej we wznowionym
postępowaniu adm. nie staje się bezprzedmiotowe,
gdy w odrębnym postępowaniu stwierdzono
nieważność decyzji ostatecznej będącej przedmiotem
wznowionego postępowania
Bezprzedmiotowość PSA
 Jest, czy nie ma bezprzedmiotowości skargi na
bezczynność wydania zaświadczenia, gdy taki
dokument został wydany ?
– sąd winien umorzyć postępowanie czy skargę
oddalić (gdy żądanie skarżącego zostało
uwzględnione albo … uwzględnić zobowiązując
organ do wydania zaświadczenia uwzględniającego
w pełni żądanie strony ?
- Brak jednolitości orzecznictwa
Rozpoznanie sprawy – cel i istota oraz granice
rozpoznania
 Celem PSA i zarazem istotą rozpoznania
sprawy, jest ustalenie i orzeczenie o zgodności
zaskarżonego zachowania organu administracji
publicznej lub sądu I instancji z prawem, a
ewentualnie - także o skutkach stwierdzonej
niezgodności
 Sąd jest związany granicami sprawy, w której
wniesiono skargę (134.1)
 Sąd rozpoznaje sprawę wg stanu faktycznego i
prawnego istniejącego w dniu podejmowania
zaskarżonego aktu lub czynności (131 ppsa)
związanie granicami sprawy
 rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że
sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania
legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której
wniesiono skargę (II OSK 21/07, IV SA/Gl 707/08)
 Jeżeli przedmiotem sprawy jest decyzja rozstrzygająca o
uprawnieniach funkcjonariusza zwolnionego ze służby do
wynagrodzenia, to poza granicami takiej sprawy jest
rozstrzyganie o zgodności z prawem decyzji o jego
zwolnieniu ze służby (IV SA/Po 282/08), ale czy to
oznacza, że sąd jest związany bezprawną i nie
doręczoną (tajną) decyzją o zwolnieniu?
związanie granicami sprawy
zgodnie ze stanowiskiem doktryny (B. Adamiak,
glosa do wyroku w sprawie I SA/Gd 654/96,
A.Kabat, Komentarz) na sprawę administracyjną w
znaczeniu materialnym składają się elementy
podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów
podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego
adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość
przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i
obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej
związanie granicami sprawy
 To (może?) trafny pogląd, ale z zastrzeżeniem, że zmiana
kręgu podmiotów nie oznacza, że wychodzimy poza
granice sprawy, albo że sprawa przestaje istnieć, o ile
przedmiotem rozpoznania jest ten sam akt (jego część)
lub czynność, na które skargę wniesiono – musimy
uwzględniać, że następcy prawni mogą wstępować w
miejsce stron, a sprawa rozpoznawana przez SA nadal
istnieje, ma swoje granice – za takim rozumieniem granic
sprawy przemawia przepis art. 161 § 1 pkt 2 ppsa,
ograniczający umarzanie postępowania do spraw
dotyczących wyłącznie osobistych praw lub
obowiązków skarżącego
związanie granicami sprawy
 W sprawie, w której zaskarżono akt lub czynność organu,
który przestał być właściwy w danej sprawie
administracyjnej, ale nadal istnieje – nadal stroną
przeciwną będzie organ, który je podjął, gdy przestał
istnieć – w jego miejsce wstępuje organ, który przejął
zobowiązania organu zlikwidowanego, a nie ten, który
przejął jego kompetencje - DRK
 W sprawie skargi na bezczynność rzecz się komplikuje –
czy sprawa ze skargi na organ, który przestał być
właściwy, staje się bezprzedmiotowa ? Przecież sąd nie
będzie mógł nakazać stronie przeciwnej wydania aktu
Granice rozpoznania sprawy
 Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną (134.1. ppsa)
 Zarzut skargi, to twierdzenie, że oap naruszył jakiś
wskazany przepis w określony skargą sposób
 Wniosek skargi, to żądanie pozbawienia mocy
prawnej lub uznania za pozbawiony mocy zaskarżony
akt lub czynność
 Podstawa prawna skargi to przepisy, z których
skarżący wyprowadza wniosek, że jest legitymowany
do wniesienia danej skargi i zgłoszenia w niej
postawionych zarzutów oraz wniosków
Granice rozpoznania sprawy
 Aktami wydanymi w granicach sprawy o
środowiskowych uwarunkowaniach zgody na
realizację przedsięwzięcia są postanowienia
uzgodnieniowe podjęte w postępowaniu o wydanie
decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody
na realizację przedsięwzięcia. Za takie akty nie
można jednak uznać postanowień uzgodnieniowych
podjętych w postępowaniu zakończonym wydaniem
decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i
zagospodarowania
(II OSK 21/07) ale …
Granice rozpoznania sprawy
 Postępowania o uzgodnienie decyzji o
warunkach zabudowy, chociaż dotyczą tej
samej inwestycji, stanowią odrębne
postępowania w odrębnych sprawach,
których rozstrzygnięcia nie można
upatrywać w możliwościach, jakie dają
przepisy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., w
ramach jednego postępowania (II OSK
772/07) – i tu NSA ma rację!!!
Granice rozpoznania sprawy
 Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a
jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały
przez niego przyjęte, a które nie (II FSK 1665/06)
 Sąd administracyjny w przypadku skargi zarówno na
pozytywną jak i negatywną (odmowną) decyzję w
sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygając w
granicach danej sprawy ma obowiązek
przeanalizować takie orzeczenie w szczególności z
punktu widzenia zgodności z art. 156.1. Kpa lub 247
Op i nie może ograniczyć się, tylko do wad
wskazanych w takiej decyzji (II FSK 1667/06)
związanie zarzutami skargi
 Oznacza, że sąd nie może wydać rozstrzygnięcia z
powodu naruszenia innej normy prawnej (innych
przepisów prawa), niż wskazane w skardze
 Niezwiązanie zarzutami pozwala sądowi na wydanie
orzeczenia po stwierdzeniu, że oap naruszył „inne
prawo” lub w inny sposób, niż twierdzi strona
skarżąca
 Niezwiązanie zarzutami nie pozwala jednak sądowi
zaniechać rozpoznania zarzutów skargi – musi to
uczynić i dać temu wyraz w orzeczeniu
(I OSK 249/07, I FSK 807/07, II GSK 191/08)
Obowiązek rozpoznania sprawy
 Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika zarówno uprawnienie
jak i obowiązek wyjścia sądu administracyjnego
pierwszej instancji poza zarzuty, wnioski i
podstawę prawną rozpatrywanej skargi, jeżeli może
mieć to znaczenie dla kontroli legalności
wykonywania administracji publicznej, również w
zakresie przestrzegania przez organy postępowania
administracyjnego przepisów o właściwości
rzeczowej i miejscowej (II OSK 782/07,II FSK 615/07)
Obowiązek rozpoznania sprawy
 Sąd, będący organem wymiaru sprawiedliwości
powołanym do kontroli legalności działań
administracji publicznej, jest obowiązany zbadać, czy
uchwała rady gminy, będąca przedmiotem oceny
sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g.
narusza prawo nie tylko w zakresie przytoczonych
podstaw skargi, ale czy jest zgodna z obowiązującymi
w dacie jej uchwalenia przepisami, a w szerszej
perspektywie – z całym porządkiem prawnym. Tym
samym sądy administracyjne rozstrzygają o
zgodności uchwały w sposób obiektywny (II SA/Po
656/08) – teza aktualna we wszystkich sprawach!!!
Obowiązek rozpoznania sprawy
 Sąd administracyjny bada, czy w trakcie
postępowania administracyjnego zostały ujawnione
wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności,
czy były one przez organ uwzględnione przy
wydawaniu orzeczenia i w jaki sposób ocenione.
Dlatego sąd administracyjny ma obowiązek zbadania
wszelkich okoliczności faktycznych, tak dotyczących
samego działania organu w toku wydawania
orzeczenia, jak i tych, które były lub powinny były
stać się jego podstawą faktyczną (I SA/Go 217/08) –
słusznie, ale bez obowiązku ustalania takich faktów
(II FSK 91/08)
Zakaz reformationis in peius
 Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść
skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie
prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności
zaskarżonego aktu lub czynności
(134.2. ppsa)
 Celem wprowadzenia tego zakazu jest
zapobieganie sytuacjom, w których strona
niezadowolona z orzeczenia, rezygnowałaby z
jego zaskarżenia w obawie, że w razie
nieuwzględnienia jej wniosków sytuacja jej
ulegnie pogorszeniu (I GSK 61/08)
Zakaz reformationis in peius
 Zakaz orzekania na niekorzyść oznacza, że orzeczenie
wydane na skutek rozpoznania środka zaskarżenia nie
może być dla skarżącej mniej korzystne, niż orzeczenie
zaskarżone (z wyjątkiem stwierdzenia naruszenia prawa
skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego
aktu lub czynności). Zarówno oddalenie przez sąd I
instancji skargi na decyzję organu odwoławczego, jak i
decyzja tego organu utrzymująca w mocy decyzję organu
I instancji dotyczącą określenia wartości celnej i podatku
od towarów i usług ani nie rozszerza obowiązków, ani nie
uszczupla uprawnień strony określonych w decyzji
organu I instancji
(I GSK 61/08)
Zakaz reformationis in peius
 Niekorzyść determinująca zakaz reformationis in
peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym
może wystąpić jedynie na skutek uchylenia aktu lub
czynności w części niezaskarżonej, zastosowania
środka ostrzejszego od tego, o który wnosił skarżący,
lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w
ponownym postępowaniu przez organem
administracji zdeterminowałaby wydanie aktu
pogarszającego sytuację materialnoprawną
skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z
zaskarżonego aktu lub czynności (II OSK 893/07)
Zakaz reformationis in peius
 „Jeżeli organ odwoławczy orzekał na podstawie art. 138 §
2 k.p.a., to uchylenie zaskarżonej decyzji z jednoczesnym
dokonaniem przez sąd pierwszej instancji wiążącej
interpretacji przepisów i w istocie ich subsumcji w
sprawie nie mogło mieć miejsca (nastąpiło
przedwcześnie). To organ odwoławczy winien mieć
możliwość samodzielnego zinterpretowania i
zastosowania stosownych przepisów prawa, a dopiero
później działanie to może być korygowane przez sąd
administracyjny orzekający w sprawie” – co ustaliwszy
NSA uznał naruszenie pezez wsa art. 134.2 ppsa (II OSK
1315/06)
Zakaz reformationis in peius
 Zasada (zakaz – DRK) ) reformationis in peius nie ma
zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ
pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w
następstwie decyzji kasacyjnej organu odwoławczego (II
FSK 1066/06)
 Uczynienie przez sąd pierwszej instancji przedmiotem
kontroli decyzji ostatecznej organu I instancji w części,
która nie podlegała kontroli instancyjnej, wskutek
niezaskarżenia jej przez stronę, narusza przepisy
postępowania, dodatkowo pogarszając sytuację strony,
wbrew wyrażonemu w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazowi
reformationis in peius (I OSK 580/06)
Skutki ustalenia niezgodności z prawem
 Skutkami stwierdzonej niezgodności z prawem jest
orzeczenie o uwzględnieniu wniesionego środka
zaskarżenia oraz o:
1) utracie mocy obowiązującej zaskarżonego aktu lub
orzeczenia,
2) o bezskuteczności prawnej zaskarżonej czynności,
3) o istnieniu obowiązku lub uprawnienia
wynikającego z przepisu prawa lub
4) o nakazaniu wydania aktu lub dokonania czynności
Skutki ustalenia niezgodności z prawem
 Sąd, uwzględniając skargę, wydaje wyrok , w którego
sentencji zawiera rozstrzygnięcia określające skutki
ustaleń
 Podstawy wyroków wsa zawarte są w art. 145-150
ppsa
 Wydając wyrok sąd uzasadnia go i może w
uzasadnieniu zawrzeć ocenę prawną, która będzie
wiązać oap oraz sam sąd w kolejnych stadiach
postępowania (153)
 tylko uwzględniające skargę wyroki wsa podlegają
doręczeniu z uzasadnieniem z urzędu
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu
usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub
czynności wydanych lub podjętych we wszystkich
postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy,
której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla
końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa)
 W poprzednim stanie prawnym (do 2003 r.) NSA był
jedynie „uprawniony” do takiego działania (art. 29)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Regulacja art. 135 § 1 p.p.s.a. ma zastosowanie, jeżeli
sąd administracyjny znajdzie podstawy do
uwzględnienia skargi złożonej na daną decyzję.
Dopiero wówczas wchodzi w rachubę stosowanie
przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia
naruszenia prawa także w stosunku do innych aktów
lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich
postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy,
której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej
końcowego załatwienia (I GSK 3177/05)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 środki prawne, o których mowa w art. 135 ppsa, powinny
być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub
podjętych w różnych, a więc w odrębnych
postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy,
której dotyczy skarga". Chodzi więc zarówno o
postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się
przed organem pierwszej i drugiej instancji), jak i
postępowania należące do trybu nadzwyczajnego (np.
postępowanie w sprawie wznowienia postępowania,
stwierdzenia nieważności decyzji oraz zmiany lub
uchylenia decyzji na podstawie art. 154 § 1, art. 155 i art.
161 § 1 k.p.a.) . Tak – trafnie – A. Kabat (Komentarz)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Jak wcześniej wskazywałem, sprawa zakończona
zaskarżalnym postanowieniem organu działającego w
trybie art. 106 Kpa, nie jest sprawą prowadzoną w
granicach sprawy zakończonej zaskarżoną do sądu
decyzją
(tak też NSA w sprawie II GSK 402/08,
chociaż chyba z błędnym uzasadnieniem, akcentującym,
że na zasadach art. 135 ppsa nie można atakować aktu,
którego nie zaskarżono w terminie wówczas, gdy
skarżący miał taką możliwość. Z takim uzasadnieniem
należałoby zaprzeczyć możliwości zastosowania tego
przepisu do innych niezaskarżonych aktów wydanych w
granicach tej samej sprawy. Teza jest prawidłowa, bo
rzecz dotyczyła różnych spraw administracyjnych)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Artykuł 135 p.p.s.a. nie ma zastosowania w
postępowaniu przed sądem administracyjnym
wszczętym ze skargi na postanowienie wydane w
postępowaniu egzekucyjnym w odniesieniu do
decyzji stanowiącej źródło obowiązku realizowanego
w trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ
przedmiotem postępowania egzekucyjnego w
administracji jest sprawa odmienna od sprawy
będącej przedmiotem administracyjnego
postępowania atrybucyjnego (podatkowego) - II FSK
165/07
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Artykuł 135 p.p.s.a. nie pozwala sądowi
administracyjnemu kontrolować procedury aktu
powołania na stanowisko Prezesa UKE (VI SA/Wa
865/07 – rozpoznając skargę na decyzję Prezesa, przyp. drk) – czyżby? A casus Kapitana z Koepenick? A
możliwość przeciwdowodu na dokument urzędowy?
 Niedopuszczalne jest stosowanie przez wojewódzki sąd
administracyjny art. 135 p.p.s.a. w razie uwzględnienia
skargi na postanowienie organu II instancji w
przedmiocie niedopuszczalności zażalenia (odwołania) I FSK 516/06(i np. uchylenie decyzji I instancji)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Pojęcie "sprawy", jakim operują przepisy z art. 134 §
1 i 135 p.p.s.a., niewątpliwe różni się od pojęcia
"sprawa administracyjna". Jest bowiem od niego
szersze. Obejmuje ono wszelkie te postępowania i
wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także
akty i czynności) administracyjne, bez względu na to,
czy były one zaskarżalne w toku instancji, które
poprzedzając zaskarżone, warunkowały dokonaną w
nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego
rozstrzygnięciu (I FSK 614/05)
Zakres uprawnień orzeczniczych wsa
 Innymi słowy, granice sprawy, o której mowa w ww.
przepisach, wyznacza w istocie rzeczy istota stosunku
administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu
danym, skarżonym, rozstrzygnięciem (aktem lub
czynnością) administracyjnoprawnym (I FSK
614/05)

similar documents