Prawo ochrony konsumentów

Report
Prawo ochrony konsumentów
Wykład 7
Art. 7 ustawy o prawach konsumenta
Konsument nie może zrzec się
praw przyznanych mu w ustawie.
Postanowienia umów mniej
korzystne dla konsumenta niż
postanowienia ustawy są
nieważne, a w ich miejsce stosuje
się przepisy ustawy.
Art. 7 ustawy o prawach konsumenta
Umowy mniej korzystne, jako sprzeczne z ustawą
(art. 58 §1 k.c.), dotknięte są nieważnością
bezwzględną
Wymieniane w ustawie o prawach konsumenta
obowiązki informacyjne nałożone na
przedsiębiorców mają charakter minimalny, co
oznacza, że zakres przekazywanych informacji
może być swobodnie rozszerzany.
Art. 7 ustawy o prawach konsumenta
Artykuł 7 PrKonsU określa charakter przepisów oraz wskazuje szczególny charakter
praw przyznanych konsumentom na podstawie ustawy o prawach konsumentów.
Stanowi on transpozycję art. 25 dyrektywy 2011/83/UE do prawa polskiego.
Zgodnie z art. 25 dyrektywy 2011/83/UE, jeżeli prawem właściwym dla umowy jest
prawo Państwa Członkowskiego, konsumenci nie mogą zrzec się praw przyznanych na
mocy krajowych środków transponujących niniejszą dyrektywę.
Ponadto wszelkie postanowienia umowne pośrednio lub bezpośrednio znoszące lub
ograniczające prawa wynikające z dyrektywy nie są wiążące dla konsumenta.
Oznacza to, że skutek nieważności powinien wystąpić w stosunku do wszelkich
postanowień umownych pośrednio lub bezpośrednio znoszących lub ograniczających
prawa konsumenta wynikające z dyrektywy 2011/83/UE.
Art. 7 ustawy o prawach konsumenta
Artykuł 7 stanowi, że nieważne są postanowienia umów mniej korzystne dla
konsumenta niż postanowienia ustawy.
Nie ma wątpliwości, że nieważne będą postanowienia wzorców umownych
stosowanych w obrocie konsumenckim, jeżeli zawierają klauzule mniej
korzystne dla konsumenta niż postanowienia ustawy. W miejsce nieważnych
postanowień stosować należy odpowiednie przepisy ustawy.
Niedopuszczalne jest również składanie przez konsumenta jednostronnych
oświadczeń woli, których skutkiem byłoby pozbawienie go ochrony
wynikającej z ustawy. W szczególności ustawodawca wymienia w art. 7
oświadczenie konsumenta o zrzeczeniu się praw wynikających z ustawy.
Zwrócić należy uwagę, że tego typu jednostronne oświadczania konsumenta
w praktyce są indywidualnymi klauzulami przygotowanymi przez
przedsiębiorcę, na których treść konsument nie ma wpływu, a których
zaakceptowanie stanowi warunek zawarcia umowy .
Obowiązki przedsiębiorcy
w umowach, innych niż
umowy zawierane poza
lokalem przedsiębiorstwa
lub na odległość
Obowiązki przedsiębiorcy wobec konsumenta
Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się
umową przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta, o
ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i
zrozumiały o:
• 1) głównych cechach świadczenia, z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia oraz
sposobu porozumiewania się z konsumentem;
• 2) swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował
działalność gospodarczą, i numerze, pod którym został zarejestrowany, adresie, pod
którym prowadzi przedsiębiorstwo, i numerze telefonu przedsiębiorstwa;
• 3) łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami, a gdy charakter
przedmiotu świadczenia nie pozwala, rozsądnie oceniając, na wcześniejsze obliczenie ich
wysokości - sposobie, w jaki będą one obliczane, a także opłatach za dostarczenie, usługi
pocztowe oraz jakichkolwiek innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych
opłat - o obowiązku ich uiszczenia; w razie zawarcia umowy na czas nieoznaczony lub
umowy obejmującej prenumeratę przedsiębiorca ma obowiązek podania łącznej ceny lub
wynagrodzenia obejmującego wszystkie płatności za okres rozliczeniowy, a także
wszystkich kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść;
• 4) sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę oraz stosowanej
przez przedsiębiorcę procedurze rozpatrywania reklamacji;
Obowiązki przedsiębiorcy wobec konsumenta
Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli
związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek
poinformować konsumenta, o ile informacje te nie wynikają
już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o:
• 5) przewidzianej przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za jakość
świadczenia;
• 6) treści usług posprzedażnych i gwarancji;
• 7) czasie trwania umowy lub - gdy umowa zawarta jest na czas
nieoznaczony lub ma ulegać automatycznemu przedłużeniu - o sposobie i
przesłankach wypowiedzenia umowy;
• 8) funkcjonalności treści cyfrowych oraz mających zastosowanie
technicznych środkach ich ochrony;
• 9) mających znaczenie interoperacyjnościach treści cyfrowych ze sprzętem
komputerowym i oprogramowaniem.
Obowiązki informacyjne
przepis stanowi transpozycję art. 5 ust. 1 dyrektywy 2011/83/UE
wprowadzającego wymogi informacyjne dla przedsiębiorców w
zawieranych z konsumentami umowach innych niż umowy
zawierane na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa.
Jak wskazano w motywie 34 preambuły dyrektywy 2011/83/UE,
udzielając wymaganych informacji, przedsiębiorca powinien
uwzględniać szczególne potrzeby szczególnie wrażliwych
konsumentów, z uwagi na ich niepełnosprawność umysłową,
fizyczną lub psychiczną, wiek lub łatwowierność, w sposób, który
powinien był, racjonalnie oczekując, przewidzieć, z tym jednak iż
uwzględnienie tego rodzaju szczególnych potrzeb nie powinno
prowadzić do zróżnicowania poziomów ochrony konsumentów.
Obowiązki informacyjne
Komentowany przepis nakłada na przedsiębiorę nie tylko
obowiązek podania do informacji konsumenta określonych w nim
informacji, lecz także podania ich w sposób transparenty, tj. jasny i
zrozumiały.
Wymóg jasności (jednoznaczności) interpretować należy jako
konieczność posługiwania się przez przedsiębiorcę pojęciami
jednoznacznymi, a więc niebudzącymi wątpliwości co do
znaczenia. Z pojęć tych wynikać ma tylko jedna interpretacja, co
oznacza niedopuszczalność posługiwania się językiem
wieloznacznym. Jeżeli jakieś pojęcie (słowo) posiada wiele
znaczeń, należy unikać posługiwania się w tym samym tekście
różnymi znaczeniami określonego pojęcia (słowa), konsekwentnie
stosując jedno z nich.
Obowiązki informacyjne
Wymóg zrozumiałości udzielonych informacji oznacza łatwość
przyswojenia (zrozumienia) informacji. Stanowi to wymóg posługiwania
się pojęciami zrozumiałymi dla przeciętego konsumenta.
Jako wzorzec przeciętego konsumenta, przez pryzmat którego oceniać
należy zrozumiałość udzielonych informacji, przyjąć należy wzorzec
konsumenta świadomego, wyedukowanego i krytycznego, aczkolwiek z
uwzględnieniem polskich realiów, a więc konsumenta słabo, czy też
przeciętnie zorientowanego w mechanizmach rynkowych.
Zrozumiałości udzielonych informacji towarzyszyć winny przejrzysta
organizacja tekstu(np. podział informacji na punkty), sposób redakcji oraz
poprawność użytego języka (tak odnośnie do wzorców umownych .
Obowiązki informacyjne
Na przedsiębiorcy ciąży obowiązek określania samego przedmiotu
świadczenia, tj. na czym polegać ma świadczenie przedsiębiorcy
(przeniesienie własności rzeczy, oddanie rzeczy do korzystania, wykonanie
usługi), oraz wskazania jego cech.
• W przypadku przeniesienia własności rzeczy lub oddania jej do korzystania obowiązek
informacyjny zależny będzie od tego, czy umowa dotyczy ruchomości, czy też nieruchomości.
• W przypadku ruchomości konieczne będzie wskazanie takich cech jak model, rok produkcji,
wymiary rzeczy, data przydatności do spożycia, materiału, z którego rzecz jest wykonana, czy
też parametrów technicznych rzeczy (np. moc silnika), a także jej producenta.
• W przypadku nieruchomości wymóg ten obejmować będzie nie tylko wskazanie miejsca
położenia nieruchomości, lecz także jej powierzchni, przeznaczenia (działka budowlana,
rolna), sposobu zagospodarowania (działka zabudowana czy niezabudowana), dostępności do
drogi publicznej, dostępności do infrastruktury (dostępność do sieci energetycznej, gazowej,
wodno-kanalizacyjnej), a także określenie księgi wieczystej prowadzonej dla danej
nieruchomości przez właściwy sąd rejonowy.
• W przypadku usług informacje te mogą dotyczyć technologii (metody) wykonania usługi oraz
wykorzystanego materiału, jeśli został dostarczony przez przedsiębiorcę.
Obowiązki informacyjne
Przedsiębiorca zobowiązany jest również do podania informacji co do
sposobu porozumiewania się z konsumentem, na wypadek gdyby zachodziła
taka potrzeba, np. w kwestii współdziałania zamawiającego (konsumenta) w
wykonaniu dzieła przez przedsiębiorcę jako przyjmującego zamówienie (art.
640 KC).
Przedsiębiorca może wskazać, iż porozumiewanie się będzie następować w
drodze listownej, czy też z wykorzystaniem środków indywidualnego
porozumiewania się na odległość (np. telefon, poczta elektroniczna).
Przedsiębiorca obowiązany jest do udzielenia informacji, co umożliwia
konsumentowi identyfikację przedsiębiorcy w obrocie. Wyliczenie zawarte
przez ustawodawcę w art. 8 pkt 2 ma charakter jedynie przykładowy.
Obowiązki informacyjne
Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek podania konsumentowi łącznej ceny
za sprzedawany produkt lub wynagrodzenia za świadczoną usługę.
Podana cena lub wynagrodzenie winny uwzględniać podatki (np. VAT).
Rozwiązanie to koreluje z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5.7.2001 r. o cenach,
zgodnie z którym w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz
podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż
towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz
podatkiem akcyzowym.
Towar przeznaczony do sprzedaży detalicznej oznacza się ceną. W miejscach
sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się ceny jednostkowe
towarów i usług w sposób zapewniający prostą i niebudzącą wątpliwości
informację o ich wysokości, a w odniesieniu do cen urzędowych - także o ich
rodzaju (cena urzędowa) oraz o przyczynach wprowadzenia obniżek cen.
Obowiązki informacyjne
Towary oferowane kupującym w miejscu sprzedaży
opatruje się wywieszkami zawierającymi informacje
wskazujące ich nazwy handlowe, ceny oraz jednostki miar,
do których odnoszą się uwidocznione ceny. Wywieszką taką
mogą być etykieta, tabliczka lub plakat z wydrukowaną lub
napisaną odręcznie ceną i nazwą towaru, niezłączone
trwale z towarem. W przypadku towarów podobnych na
wywieszkach umieszcza się ponadto nazwę producenta i
inne informacje umożliwiające niebudzącą wątpliwości
identyfikację ceny z towarem. Na wywieszkach podaje się
ceny aktualne w momencie oferowania towarów.
Obowiązki informacyjne
Na przedsiębiorcy spoczywa także obowiązek wskazania sposobu
spełnienia świadczenia (np. czy zostanie spełnione jednorazowo,
czy w częściach) oraz terminu spełnienia świadczenia.
Termin spełniania świadczenia określony może zostać poprzez
wskazanie określonej daty, terminu, w jakim świadczenie zostanie
spełnione od zawarcia umowy (np. 2 tygodnie), czy też poprzez
wskazanie zdarzenia, do którego wystąpienia ma nastąpić
spełnienie świadczenia (np. do Świąt Bożego Narodzenia 2014 r.,
do końca 2014 r.). Niezależnie, jak w tym ostatnim przypadku
oznaczony zostanie termin spełnienia świadczenia, winien on
zostać wskazany w sposób umożliwiający jego precyzyjne
określenie.
Obowiązki informacyjne
Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek podania do
wiadomości konsumenta występujących u niego procedur
rozpatrywania reklamacji. Wykluczyć należy, że w
komentowanym przepisie chodzi o określenie terminów, w
jakich nastąpić ma rozpatrzenie reklamacji konsumenta, gdyż
termin ten regulowany jest przez art. 5615 KC.
Wydaje się, iż chodzi o wskazanie przez przedsiębiorcę, w
jaki sposób dokonuje się czynności w prowadzonym przez
niego postępowaniu reklamacyjnym, np. w jaki sposób
reklamowany towar ma być dostarczony, klient może
kontaktować się ze sprzedawcą czy też użyć formularza
reklamacyjnego.
Obowiązki informacyjne
Na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek powiadomienia konsumenta o obciążającej
go względem konsumenta odpowiedzialności za wady świadczenia.
Treść art. 8 pkt 5 sugerować może, iż na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek
wyczerpującego poinformowania konsumenta o przysługujących mu
uprawnieniach z tytułu rękojmi, co oznaczać może obszerną informację o
stosowanych regulacjach Kodeksu cywilnego.
Odwołanie się jednak do art. 5 ust. 1 lit. e dyrektywy 2011/83/UE, w którym jest
mowa jedynie o przypomnieniu przez przedsiębiorcę o istnieniu prawnego
obowiązku zapewnienia zgodności towaru z umową, prowadzić musi do wniosku,
iż dla wypełnienia przez przedsiębiorcę jego obowiązku wystarczające będzie
wskazanie przez niego, iż ponosi odpowiedzialność za wady rzeczy ze
wskazaniem, iż regulacja tej odpowiedzialności zawarta jest w Kodeksie cywilnym.
Obowiązki informacyjne
Jeżeli przedsiębiorca zamierza udzielić gwarancji
jakości, obowiązany jest poinformować o tym fakcie
konsumenta. Obowiązek ten obejmuje podanie do
wiadomości konsumenta informacji o obowiązkach
gwaranta i uprawnieniach konsumenta, w tym także
o dodatkowych usługach oferowanych przez
gwaranta, czasie trwania gwarancji, terytorialnym
zasięgu ochrony gwarancyjnej punktach
wykonujących obowiązki gwaranta wypływające z
udzielonej gwarancji, w szczególności wykonujących
obowiązek naprawy przedmiotu umowy.
Obowiązki informacyjne
Przedsiębiorca obowiązany jest poinformować
konsumenta, w szczególności przy umowach,
których przedmiotem jest świadczenie o
charakterze ciągłym (np. najem, dzierżawa,
użyczenie) czy też świadczenie usług, o
terminie, przez jaki trwać będzie proponowana
umowa. Czas ten może być oznaczony np. datą
(od 1.6.2014 r. do 31.5.2015 r.) lub okresem,
przez jaki ma trwać umowa od dnia jej zawarcia
(np. 3 miesiące, 1 rok).
Obowiązki informacyjne
Spoczywający na przedsiębiorcy obowiązek informacyjny obejmuje - w
przypadku umów zawartych na czas nieoznaczony lub mających podlegać
automatycznemu przedłużeniu - wskazanie sposobu (np. pisemnie,
terminu) i okoliczności stanowiących podstawę wypowiedzenia umowy.
Obowiązek ten obejmuje również wskazanie terminu, w jakim nastąpić
ma wypowiedzenie tego rodzaju umów bez podania przyczyn. Nie jest
natomiast objęte obowiązkiem informacyjnym z art. 8 pkt 7 udzielenie
konsumentowi informacji odnośnie do możliwości, sposobu, terminu i
przyczyn wypowiedzenia umów zawartych na czas określony.
Obowiązki informacyjne
Przedsiębiorca w komentowanym przepisie nie określił formy, w
jakiej przedsiębiorca ma udzielić konsumentowi wymaganych
informacji, a co za tym idzie forma ta będzie uzależniona od
okoliczności, w jakich dochodzi do zawarcia umowy w lokalu
przedsiębiorstwa, w szczególności od formy samej umowy.
Niemniej, ze względu na ewentualną konieczność udowodnienia
faktu i treści udzielonych informacji, wskazane byłoby ich udzielnie
na trwałym nośniku, np. na piśmie lub pocztą elektroniczną
(odnośnie do pojęcia trwałego nośnika zob. komentarz do art. 2
pkt 4).
Obowiązki informacyjne
W przypadku gdy konsumentowi będą dostarczane
treści cyfrowe, na przedsiębiorcę został nałożony
obowiązek informacyjny dotyczący wyjaśnienia
funkcjonalności oraz interoperacyjności tych treści.
Obowiązek informacyjny, o jakim mowa, jest
zaliczany do obowiązków przedkontraktowych.
Obowiązki informacyjne
Dostarczanie treści cyfrowych może dotyczyć dwóch całkowicie
odrębnych zagadnień.
•Przede wszystkim chodzi o dostarczanie treści cyfrowych jako realizacja
zamówionego przez konsumenta świadczenia, co obejmuje zarówno dostarczanie
na materialnych trwałych nośnikach, jak i udostępnienie ich przez pobieranie czy
przez odbiór danych przesyłanych strumieniowo.
•Ponadto przepis ten będzie miał zastosowanie także do przekazywania
konsumentowi dokumentu w postaci cyfrowej potwierdzającego zawarcie
umowy, jeśli będzie mu przekazany na trwałym nośniku, takim jak płyta CD, DVD,
poczta elektroniczna.
Treścią cyfrową są dane wytworzone i dostarczone w postaci
cyfrowej. Cyfrowy dokument potwierdzający zawarcie umowy
wchodzi w zakres definicji treści cyfrowej, a tym samym będzie miał
do niego zastosowanie przepis art. 8 pkt 8 i 9.
Obowiązki informacyjne
Zgodnie z wytycznymi preambuły dyrektywy 2011/83/UE (motyw 19)
pojęcie funkcjonalności powinno odnosić się do możliwych sposobów
wykorzystania treści cyfrowych, w tym także dodatkowych możliwości,
takich jak np. śledzenie zachowania konsumenta. Powinno również
odnosić się do braku lub do istnienia jakichkolwiek ograniczeń
technicznych (np. systemów zabezpieczeń technicznych, ograniczeń
służących ochronie za pośrednictwem zarządzania prawami autorskimi
do treści cyfrowych lub kodowania regionalnego oraz do innych
sposobów limitowania i kopiowania dostępu do treści cyfrowych.
Wśród nich wyróżnia się kontrolę opartą o hasła, szyfrowanie,
elektroniczne znaki wodne, a także obejmującą dostęp do utworu
możliwość zwielokrotniania go, ilość oraz czas "odtworzeń"
zawierających chronione prawem autorskim treści.
Obowiązki informacyjne
DRM, czyli zarządzanie prawami cyfrowymi (digital rights management), to
system zabezpieczeń, oparty na mechanizmach kryptograficznych lub innych
metodach ukrywania treści, którego zadaniem jest przeciwdziałanie
używaniu danych w formacie elektronicznym w sposób sprzeczny z wolą ich
wydawcy. System ten - co do zasady - ma służyć ochronie praw autorskich
twórców, ale można go wykorzystać do dowolnego ograniczenia możliwości
korzystania z danych w systemach komputerowych i multimedialnych.
Przedsiębiorcy dostarczający konsumentowi treści cyfrowe muszą
informować go o środkach przeciwdziałających usuwaniu lub zmianie, bez
zezwolenia, zabezpieczeń, które służą zarządzaniu prawami autorskimi, w
tym informować go o odpowiedzialności karnej i cywilnej za nieuprawnione
korzystanie z tych treści.
Obowiązki informacyjne
Konsumentowi należy podać informacje o ewentualnych
skutkach współdziałania dostarczanych treści
cyfrowych z innymi, z których on już korzysta (w tym z
programami komputerowymi i aplikacjami), np.
informacje o pobieraniu przez aplikację danych z
kalendarza czy bazy adresowej, obsługiwanych przez
inne aplikacje.
Jeżeli konsument ma pobrać zamawianą treść cyfrową z
określonej strony internetowej, trzeba mu wskazać, jakie
przeglądarki ją obsługują.
Obowiązki informacyjne
Konsument powinien być poinformowany także o
konsekwencjach zmiany formatu danych, które
otrzymał. Zwłaszcza kiedy treści cyfrowe
przekazane konsumentowi nie zostały
zabezpieczone przed wprowadzaniem zmian,
może on odtworzyć i zapisać je w innym formacie
niż ten, w którym wysłał nadawca. W wyniku
takiego działania treści cyfrowe mogą ulec
zmianie, mogą zmienić się także ich właściwości,
może także nastąpić utrata części informacji.

similar documents