مقدمه

Report
‫بسم هللا الرحمن الرحيم‬
‫مقدمه‬
‫• باافزايش روز افزون جمعيت هييته م متواد يت ايف تافف ي تف ازمستايل‬
‫پيچيتتدو وبحرا تتف ممالتتف منهاتتو د يتتا بتتويهو ستتورهام جيتتان ستتوم بتته‬
‫ستتمار ميتترود‪.‬عتتهوو برمستتكاه مبتتود متتواد ي ايفچمستتاياف چتتون عتتدم‬
‫رعايتتتتتتتتتتتتتتت متتتتتتتتتتتتتتتوازين ومقتتتتتتتتتتتتتتتررا بيداستتتتتتتتتتتتتتتهف درمراحتتتتتتتتتتتتتتتل‬
‫هوليدچهبديلچ گيدارمچهوزيع ومصترو ايتن متوادوهمچ ين عتدم متديري‬
‫صحيح وبيداستهف يتز مزيتد بتر عات ستدو وستبه تاهش هرچته بيستهر‬
‫متتواد يتت ايف ابتتل استتههادو نواهتتد ستتد‪.‬ب تتا بتتراين تته ه يتتا هييتته يتت ا‬
‫وفتتراوردو هتتام زن از متتر مي چبا تته فتتراهم زوردن متتواد يت ايف ستتالم‬
‫وبيداسهف يز حاكز اهمي ميباسد ‪.‬‬
‫عواملي كه باعث بيماريهاي ميكروبي با منشاء‬
‫مواد غذايي ميشوند‪:‬‬
‫به طور كلي سه عامل مهم و كليدي در بروز بيماريهاي ميكروبي با منشا ماده‬
‫غذايي نقش دارند ‪:‬‬
‫‪-1‬وجود عامل آلودگي ‪:‬در درجه اول عوامل بيماريزا بايد در ماده غذايي وجود داشته باشند ‪.‬‬
‫‪-2‬رشددد ‪ :‬در بعضد م مددوارد ايددل عوامددل بايددد در مدداده غددذايي كعدد يااتدده ددا عددداد آ هددا بدده مدد ان الزم‬
‫برای ايجاد دوز عفوني يا وليد مواد سمي رسيده و هايتا“ به بروز بيماري منجر گردند‪.‬‬
‫‪ -3‬بقا ( زنده ماندن ) ‪ :‬در هايت هنگامي كه عداد عوامل بيماريزا در ماده غذايي به مد ان‬
‫خطرناك رسيد ايل عوامل بايد قادر باشند در طول زمان نگهداري و ارايند ماده غذايي ند‬
‫زنده بمانند ‪.‬‬
‫‪-1‬وجود عامل آلودگي ‪ :‬چگونه ميكروارگانيسم ها به مواد غذايي وارد مي شوند ؟‬
‫ميكددرو ارگانيسددم هددا خ و ددا“ باكت يهددا قري ددا“ در همدده جددا يااددت مددي شددوند ‪.‬آ هددا در هدوا ‪،‬‬
‫آب و خدداك وجددود دارنددد و مددي واننددد در هددر ميدداني كدده جانددداران ديگددر رشددد مددي كننددد كعد د‬
‫يابن ددد ‪.‬همچن دددن در س ددطوگ خ دداردي گياه ددان ‪ ،‬در ده ددان ‪ ،‬بين ددم و روده يوان ددا و ندد د انس ددان‬
‫ياات مي شوند ‪.‬‬
‫اغلب ميكروارگانيسم هاي موجود در محيط اطراف براي انسان بي ضرر هستند‬
‫‪ .‬در قيقت آ ها نقش بسيار مفيدي در بارور نمودن خاك و جزيه و بازياات مواد‬
‫معدني و آلي دارند ‪ .‬در بعض م از موارد ميكرو ارگانيسم ها ممكل است غيد ا‬
‫مفيدي رادر مواد غذايي ايجاد كنند كه ايل امر در بسياري از مواد غذايي‬
‫خمد ي مانند پند ‪ ،‬ماست و گوشتهاي خمد شده ديده ميشود‪.‬‬
‫ميكرو ارگانيسم هايي كه بطور ط يعي در مواد غذايي وجود دارند ‪:‬‬
‫مواد اوليه غذاها (شامل گياهان و يوانا )در طول دوره يا خود داراي يك‬
‫الور ط يعي مي باشند كه ايل الور ط يعي مي واند بعدا“ در مح وال غذايي‬
‫تهيه شده ازآ ها ند وجود داشته باشند ‪.‬‬
‫ماهيچه يوانا و ماكيان سالم غال ا“ ااقد ميكروارگانيسم است اما روده ها‬
‫معموال“ به مقدار زيادي اوي ميكروارگانيسم هاي مختلف از جمله عوامل‬
‫بيماريزاي انساني مانند كامپيلو باكت ‪ ،‬ساملونل و گونه هاي خاص م از اشريشيا‬
‫كلي مي باشند ‪ .‬عوامل بيماريزاي ديگر از ق يل باسيلوس آنت اسيس (عامل ايجاد‬
‫سياه زخم ) باعث بروز بيماري همراه با ضايعا قابل رؤيت در يوان ميشوند ‪.‬‬
‫بيماريهاي ديگر از ق يل سل گاوي ‪ ،‬ب مالت و آلودگي به انگلها مانند آلودگي‬
‫گوشت گاو و خوك به كرمهاي نواري و كرمهاي لقوي ( ريشينل اسپد اليس )‬
‫ممكل است در طول بازرسيهاي گوشت پس از كشتار شخيص داده شوند‪.‬‬
‫ميكرو ارگانيسم هاي موجود در محيط ‪:‬‬
‫بسياري از عوامل بيماريزا به طور ط يعي در محيط يعنم خاك ‪ ،‬هوا و مياني‬
‫كه مح وال غذايي تهيه مي شوند وجود دارند و در نتيجه مي وانند ايل‬
‫مح وال را آلوده كنند ‪ .‬به عنوان معال ويب يو پارا همو ليتيكوس‬
‫ميكروارگانيسمي است كه بطور ط يعي در آبهاي سا لي گرم وجود دارد و مي‬
‫واند باعث آلودگي ماهي شود‪.‬‬
‫عوامل محيطی زلودو که باعث‬
‫ا هقال بيمارييا ميسو د‪:‬‬
‫‪-1‬عدم ب ار گيرم روسيام م اسه بيداسهف در ساورزم و محيط هام پرورش زبزيان ‪.‬‬
‫‪-2‬زه ‪ :‬زه زلودو ي ف از اجزام محيط زلودو محسوه مف سود رابطه بين زه و گسهرش‬
‫بيمارييا مد زمان زيادم اس ه س انهه سدو اس اين ارهباط زما ف مسنص گرديد‬
‫ه درسال ‪ 1854‬جان اس و دسهه هامبه ی زه رادر نيابان برد ل دن برداس وبا اين‬
‫عمل موجه سد ه سيوع وبا در م طقه پايان پ يرد‪.‬‬
‫‪-3‬حيوا ا نا گف چزفا و حسرا ‪15 :‬درصد مدفوع سگيام نا گف به سالمو ه زلودو‬
‫اس ‪.‬موسيا به وسياه موچادرارچمدفوع و بزا سان زلودگف را از فاضهبيا چزباله ها و‬
‫ديگر م ابع به مواد ي ايف م هقل مودو و يايها“ بيمارم را ا هقال مف ده د ‪.‬مگس‬
‫چسوسف و ديگر حسرا و زفا مف هوا د عوامل بيماريزا را از م ابع زلودو به مواد‬
‫ي ايف ا هقال ده د ‪.‬‬
‫‪-4‬افرادم ه با مواد ي ايف سرو ار دار د ‪ :‬ار ردن و در هماس بودن افراد با مواد‬
‫ي ايف مف هوا د باعث ا هقال مي روارگا يسم هام بيماريزا سود ‪.‬‬
‫‪-5‬ابزارچوسايل و هجييزا مورد اسههادو در زسپزنا ه و رفهارهام ارگران ‪.‬‬
‫‪-2‬رشد‬
‫• همانگونه كه ق ل“ اشاره شد ييي از جن ه هاي مهم كه در انتقال‬
‫بيماريهاي با منشا مواد غذايي مطرگ مي اشد رشد باكت يهاي بيماريزا‬
‫در مواد غذايي است‪ .‬باكت يها از طريق پديده دو ا شدن كعد مي يابند‬
‫زمان كعد معموال“ كو اه و دود ‪20‬دقيقه است كه ال ته زما هاي‬
‫كو اهت ي هم وجود دارد براي كلست يديوم پرارنژنس ايل مد زمان در‬
‫دماي ‪41‬درجه سانتيگراد كمي بيش از ‪7‬دقيقه گزارش شده است‬
‫‪.‬ميكروارگانيسم با زمان كعد يا قسيم سلولي معادل ‪20‬دقيقه مي‬
‫وانند ظرف مد ‪8‬ساعت به جمعيتم دود ‪ 16‬ميليون ديل شود ‪.‬‬
‫مهمت يل عواملي كه بر رشد ميكروبي اثد دارند ‪:‬‬
‫• ‪-2-1‬دست س م به مواد مغذي ‪:‬‬
‫ابددزار و وسددايلي كدده بددا مددواد غددذايي در مدداس هسددتند بايددد پددس از اسددتفاده بطددور كامددل شسددته‬
‫شد ددوند د ددا مد ددامي را و باقيماند ددده هد دداي مد ددواد غد ددذايي پد دداك گردند ددد چد ددون باكت يهد ددا روي‬
‫كوچكت يل ايل را رشد نموده وبه آلوده شددن مدواد غدذايي كده بعددا“ تهيده و وليدد مدي‬
‫شوند منجر مي گردد ‪.‬‬
‫• ‪-2-2‬دما ‪:‬‬
‫ميك ددرو ارگانيس ددم ه ددا در مح دددوده دم دداي دددودا“منف ددي ‪- 10‬درج دده س ددانتيگراد ا ب دداال ر از ‪100‬‬
‫درجه رشد مي كنند‪.‬‬
‫آب بايد بده شديل مداير در محديط باشدد و اگدر ب دور جامدد و يدا بخدار باشدد باكت يهدا علدد غم‬
‫اددراهم ب ددودن دمدداي مناس ددب محدديط ‪ ،‬نم ددي واننددد رش ددد كننددد ‪ .‬بيش ددت یددل ع ددواملي كدده ب ده‬
‫بيماريهاي با منشدا مدواد غدذايي منجدر ميشدوند ‪،‬مزوايلهدا هسدتند كده دمداي مطلدوب بدراي‬
‫رشد آ ها در دود درجده درار بددن (‪ 37‬درجده ) مدي باشدد و بده همددن دليدل بددن انسدان‬
‫يا يوانا را براي زيستن انتخاب مي كنند ‪.‬‬
‫دمدداي بدداال ر از ‪60‬در جدده سددانتيگراد هدديب بدداكت ي بيمدداريزايي رشددد نمددي كنددد و محدددوده دم داي‬
‫بدن ‪ 10‬ا ‪60‬درجه سانتيگراد را محدوده خطر عريف كرده اند ‪.‬‬
‫• ‪-3-2‬اسيد يته‪PH /‬‬
‫‪ PH‬مطاوه برام رسد با هرييا حدود ‪ PH‬ن ثف (‪ )PH=7‬اس برام منمرها و پف ها‬
‫عموما“ ‪ PH‬مهمايل به ‪ PH‬اسيدم زير ‪ 7‬مف باسد‪.‬باکهرييای گرم مثب ‪)3-10(PH‬چ‬
‫گرم م هی‪)4/3-11( PH‬چ ارچيا ومنمرها‪.)1/6-11( PH‬‬
‫• ‪ -4-2‬فعالي زبف ( ‪activity of water )aw‬‬
‫• زه فعال ( ‪)aw‬عبار اس از سب فساربنار زه موجوددريک مادو ی ي ايی(‪ )p‬به فسار بنار زه‬
‫در همان درجه حرار ( ‪aw=p/p0 .)p‬‬
‫همام مي روارگا يسم ها برام رسد نود به زه(بصور مايع) ياز دار د اگر مقدار زه م‬
‫بودو يا زه موجود چ در دسهرس مي روه باسد رسد زن زهسهه يا مهو و نواهد سد‬
‫‪.‬در دسهرس بودن زه اياه با واهو ام هح ع وان فعالي زبف ) ‪ )aW‬ا دازو گيرم‬
‫مف سود ‪.‬اين معيار از صهر ها ‪ 1‬مف باسد زه نالص دارام ‪ aw=1‬بودو ه حدا ثر‬
‫ميزان دسهرسف به زه برام مي روارگا يسم هاس در موا عف ه هيچ مقدار زبف‬
‫وجود داسهه باسد ‪ aw=0‬اس ‪.‬‬
‫پودر سير نسف دارام فعالي زبف برابر ‪0 /2‬مف باسد با هرييا به طور طبيعف برام‬
‫سريعهرين رسد نود ياز دار د ه به بيسهرين مقدار زه موجود دسهرسف داسهه‬
‫باس د به همين دليل اس ه اياه در مواد ي ايف حاوم مقادير زياد مف ويا‬
‫سبها“ نسف چها ا دازو ام از زه گ رسدسان اسهه مف سود ‪.‬‬
‫‪0‬‬
‫• ساملونل در ضور ‪ %6‬نمك ‪ ،‬ليست يا مونوسيتوژنس در ‪ %10‬نمدك و گونده هدايي از‬
‫استاايلوكوكوس اورئوس مي وانند در محيط داراي ‪ %20‬نمك رشد نمايند‪.‬‬
‫استاايلوكوكوس با اينكه در مقايسه با ديگر عوامل بيماريزا بده مقدادير كدم آب مقداوم‬
‫ر است و ا اعاليت آبي دود ‪ ./83‬مدي واندد رشدد كندد امدا در اعاليدت آبدي ‪ /86‬يدا‬
‫كمت ازآن ديگر قادر به وليد وكسدن نيسنتد‪.‬‬
‫به مدوازا كداهش ‪ aw‬ابتددا باكت يهدا و سدمس مخمرهدا و كپدك هدا غدد اعدال مدي شدوند‬
‫باكت يهاي نمك دوست و بعض م از كپك ها و مخمرها خدود رابده گونده اي بدا شدرايط‬
‫واددق مددي دهنددد كدده در ‪ aw‬پددايدن ندد رشددد مددي كننددد كدده در ‪ aw‬زيددر ‪0 /6‬هدديب رشددد‬
‫ميكروبي ديده نمي شود‪.‬‬
‫‪ -2-5‬اكسدژن( هوا )‬
‫هوا حدودا“ از ‪20‬درصد ا سيهن هس يل سدو اس اگر اين مقدار ا سيهن‬
‫در هوا موجود باسد بيسهر مي روارگا يسم ها نياف سريع رسد مف د‬
‫‪ .‬اهش ا سيهن و افزايش دم ا سيد ربن روش م اسبف اس ه‬
‫برام گيدارم بعضف از مواد ي ايف ب ار مف رود ‪.‬در سردنا ه هااز‬
‫گاز ‪co2‬به ع وان باکهريواسهاهيک(مهو و ک دو ی رسدباکهری)اسههادو‬
‫ميگردد‪.‬مناوط کردن درصدی ازا يدريک کرب يک با هوای سرد نا ه‬
‫عهوو پايين زوردن فسار سيمی اکسيهن به عا هاثير م هی که اين گاز‬
‫روی مهابوليسم برنی از ميکروارگا يسم ها می گ ارد موجه جاوگيری‬
‫از رسد وهکثيرز يا ميگردد‪.‬‬
‫اسهريديوم بوهولي م و اسهريديوم پر فرا ه س بف هوازم اجبارم بودو و‬
‫به سد به محيط بدون ا سيهن ياز دار د‪.‬‬
‫‪-2-6‬عوامل ضد مي روبف‬
‫موادضتتدميکروبی اصتتو بتته م مورييرفعتتال کتتردن ميکروارگا يستتميای عامتتل فستتاد‬
‫درمواد ي ايی بکارميرو د‪ .‬ايه مواد يت ايف روزم ستمهف از بتدن موجتودا ز تدو‬
‫ام بودو ه سيسهمف را برام محافم نود در برابر زلودگف مي روبف داستهه ا تد ‪.‬‬
‫بعضف از اين سيسهم ها بعدا“ هم مهوا د در محصو يت ايف بتا ف بما تد و ز يتا‬
‫را در برابر رسد مي روبف محافم ماي د‪.‬‬
‫بعضف هر يبا ضد مي روبف گياهف از بيل استيد ب زوكيتف بع توان گيدار تدو بته متواد‬
‫ي ايف اضافه مف سو د‪.‬‬
‫يهريتتت بتتترای ييرفعتتتال کتتتردن کاستتتهريديوم بوهولي تتتوم درگوستتتهيای عمتتتل زوری ستتتدو‬
‫اسههادو ميگردد‪.‬بروز موارد بوهوليسم اسی ازمصرو گوسهيای عمتل زوری ستدو‬
‫اياه در هيجه ی عدم فرزوری صحيح وکتافی بتودن ميتزان يهريت متورد استههادو‬
‫می باسد‪.‬‬
‫سير نرد سدو هر يه ضد مي روبف به ام زليسن هوليد مف د اگتر چته ستير نترد ستدو‬
‫در روين بع وان م بع بروز بوهوليسم هم گزارش سدو اس ‪.‬‬
‫‪-2-7‬زمان‬
‫زم ددان مهمتد د يل ع ددواملي اس ددت ك دده ميت ددوان از آن ن ددام ب ددرد رش ددد باكت يه ددا در شد درايط‬
‫مناسب ا رسديدن بده مقدادير خطرنداك اقدط مدوقعي ا فدات مدي ااتدد كده باكت يهدا‬
‫زمددان كدداري بدراي ايددل امددر داشددته باشددند‪.‬ميکروارگا يستتميادرموادي ايی فا تتد‬
‫عوامل بازدار دو به سرع رسد ميک دبه همين دليل ايتن متواد يت ايی‬
‫زمتتان ما تتدگاری کمهتتری دار تتد‪.‬اگرچتته م استته بتتودن مقتتدار‪pH‬وميتتزان‬
‫دسهرستتی بتته زبتتدريک متتادو يتت ايی متتی هوا درسدميکروارگا يستتميای‬
‫بيمتتاريزا راک تتد مايتتد‪.‬امتتا اگتتر ميکروارگا يستتميا زمتتان طتتو ی هتتری‬
‫درانهيار داسهه باس د ادر نواه د بودبه ميزان کافی رسد ماي د‪.‬‬
‫‪-3‬بقا (زنده ماندن )‬
‫بعضف از سرايط ا مطاوه مف هوا د هم بر رسد مي روبف و هم بتر بقتا زن‬
‫هاثير گ ار باس د اگتر ‪ PH‬يتف متادو يت ايف بته ا تدازو ام پتايين باستد ته‬
‫مي روارگا يسم هوا د رسد تد در طتول زمتان گيتدارم بهتدريب از بتين‬
‫مف رود ‪.‬‬
‫مؤثرهرين و در دسهرس هرين روش برام از بتين بتردن مي روارگا يستم هتا‬
‫حرار دادن اس ‪.‬‬
‫روش پرهتتو دهتتف يتتو زا بتتر مي روارگا يستتم هتتا در مواديت ايف هما تتد اثتترم‬
‫اس ته حترار دادن بتر ز يتا دارد ‪.‬با هرييتام ييتر استپورزا و ا گايتا‬
‫بوستتتياه دوزهتتتام پتتتايين پرهتتتودهف از بتتتين متتتف رو تتتد ايتتتن عمتتتل معتتتادل‬
‫پاسهوريزاسيون ميباسد‬
‫بيماريهاي با منشا مواد غذايي مي وانند نتيجه عدم كنت ل‬
‫صحيح ييي از عوامل يل باشد ‪:‬‬
‫• اطلعا سازمان جهاني بهداشت نشان ميدهد كه نها عداد كمي از عادا و‬
‫راتارهاي غلط در هنگام كارباموادغذايي عامل بروز عداد زيادي از بيماريهاي با‬
‫منشا مواد غذايي هستند ايل عادا و راتارها ع ار نداز ‪:‬‬
‫‪-1‬تهيه مواد غذايي ساعتها ق ل از م رف آ ها و نگهداري در دمايي كه براي رشد‬
‫باكت يهاي بيماريزا يا وليد وكسدن ها مناسب است ‪.‬‬
‫‪-2‬عدم پخت كاري ماده غذايي و يا گرم نكردن مجدد ماده غذايي سرد شده ‪.‬‬
‫‪-4‬پايدن بودن سطح بهداشت اردي اشخاص م كه با موادغذايي سروكار‬
‫دارند ‪.‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫گونه هاي بسياري از پرندگان ‪ ،‬پستانداران و خزندگان را مي وان بعنوان من ر امدن گوشت در‬
‫نظددر گراددت كدده مهمت د يل آ هددا ع ار نددداز ‪:‬گدداو ‪،‬گوسددفند ‪،‬بز‪،‬ماكيددان (مددرا ‪،‬اردك و بوقلمددون )‪ .‬در‬
‫بسددياري از كشددورها گوشددت مح ددولي اسددت كدده بسددياري از مشددكل ميكروبددي را در زميندده ايمنددم‬
‫مواد غذايي به همراه دارد دو دليل عمده در ايل رابطه وجود دارندكه ع ار نداز ‪:‬‬
‫‪-1‬گوشت دازه بهتد يل محديط كشدت بدراي رشدد باكت يهدا مدي باشدد ‪،‬چدرا كده داوي مقدادير متندابيم‬
‫موادمغذي و آب در دست س براي باكت يها است و ‪ PH‬آن ند مناسب مي باشد‪.‬‬
‫‪-2‬دام و طيددور زنددده ند د مددي واننددد ماننددد من ددر ارگانيسددم هدداي بيمدداريزا عمددل كننددد بعنددوان معددال‬
‫باكت يه ددا و انگله ددامي وانن ددد از طري ددق مح دديط ‪،‬خ ددوراك دام ‪،‬آب و ي ددا ج ددانوران ديگ ددر ب دده ب دددن آ ه ددا‬
‫منتقل شوند‪.‬‬
‫پوسدت و لولده گدوارش يواندا سددالم داوي بسدياري از ميكروارگانيسدم هددا مدي باشدند كده در بدددن‬
‫آ ها باكت يهاي بيمداريزا از ق يدل اشريشدياكلي ‪ ،‬سداملونل و كامپيلوبداكت ندد وجدود دارد ‪.‬منشدا ا دلي‬
‫باكت يهاي ياد شده دستگاه گوارش بوده و از طريق مداوع به پوست انتقال مي بابند‪.‬‬
‫خم پرنده يك ارآورده يواني است كه از نظر بهداشتم پيوستگي‬
‫زيادي با ساملونل دارد ‪.‬ب ور ط يعي آلودگي بر روي پوسته خم‬
‫پرنده وجود دارد كه علت آن ماس با مداوع پرنده و يا مداوع ريخته‬
‫شده در محيط النه مي باشد‬
‫پوسته خم پرندگان ب ور ط يعي يك مانر بسيار خوب جهت‬
‫جلوگد ي از نفو باكت يها مي باشد‪.‬ع ور باكت ي از پوسته حت‬
‫شرايط خاص م در دما و رطوبت باال ‪ ،‬ميسر مي شود و بيشت در خم‬
‫اردك ا فات مي ااتد ا خم مرا ‪.‬‬
‫ماهي و دف خوراكي ممكل است در اثر آلودگي محيط ط يعي زنددگي خدود و يدا‬
‫در نتيجه دستياري و ارآيندهاي مختلف وسط انسان آلوده گردند ‪ .‬مداهي و‬
‫دف خوراكي براي عدادي از انگلهاي انسان مد بان واسط مي باشند ‪.‬‬
‫ماهيه دداي من دداطق س ددا لي آبه دداي گ ددرم ‪ ،‬اغل ددب ب ددا ب دداكت ي ويب يو ددارا هموليتيك ددوس‬
‫آلوده مي گردند كه ايل نوع آلودگي در بازار يا در خانده بده ديگدر ماهيهدا منتقدل‬
‫مي شوند‪.‬‬
‫ويب يو اراهموليتيكوس با رار از بدن مي رود اما اگدر مدواد غدذايي خدام و پختده‬
‫از هم جدا ن اشند ‪،‬اميان انتقال آن به مواد غذايي پخته وجود دارد‬
‫ويب يوولينك ددوس ندد د در ار دداي ب ددا غ ددذاهاي دري ددايي و خ و ددا“ دددف خ ددوراكي‬
‫اهمي ددت دارد ‪ ،‬چ ددرا ك دده دددف خ ددوراكي معم ددوال“ ب ددور خ ددام م ددرف م ددي‬
‫گددردد ويب يوولينكددوس باعددث ايجدداد اسددهال نمددي شددود امددا بسددياري از عفونددت‬
‫هد دداي خد ددارا روده اي از ق يد ددل عفوند ددت خد ددون تهديد ددد كنند ددده زند دددگي را بد دده ايد ددل‬
‫ميكرو ارگانيسم نسبت مي دهند‪.‬‬
‫پيروزوسربلند باشيد‪.‬‬

similar documents