nomos

Report
POZ
Wykład 1: Podstawy myślenia ekonomicznego
Wojciech St. Mościbrodzki
[email protected]
Plan przedmiotu

Materiał (8h):





Podstawy ekonomii (ujęcie mikro i makro):
Zarządzanie firmą:
Organizacja światowego systemu ekonomicznego:
Podstawy marketingu:
2h
2h
2h
2h
Zasady zaliczenia:


wykład (max = 52 p.):
• obecność (każdy z 4 wykładów: 6 p.)
• kolokwium na ostatnim wykładzie
ćwiczenia (max = 48 p.):
• prace domowe (8 x 6p.)
24 p.
28 p.
48 p.
Syllabus

Podstawy myślenia ekonomicznego (2h)


Pojęcia podstawowe: rynek, popyt i podaż. Konkurencja. Wartość i powstawanie ceny. Pieniądz. Rachunek
ekonomiczny firmy. Rachunkowość i cash flow. Państwo a gospodarka. Podatki. Inflacja. Rola pieniądza w
gospodarce. Inflacja. Inflacja a strategia firmy. Pozycjonowanie produktu.
Zarządzanie firmą (2h)

Formy prowadzenia działalności gospodarczej. Podstawy rachunkowości finansowej. Bilans spółki. Wycena
firmy. Rachunkowość zarządcza. Umocowanie prawne przedsiębiorcy. Elementy prawa dla menedżerów.
Podstawy prawa dla informatyków. Kodeks cywilny. Kodeks spółek handlowych. Ustawa o prawie autorskim.
Logistyka i zarządzanie zapasami.

Organizacja światowego systemu ekonomicznego (2h)


Makrogospodarka. Strategie rozwoju. Rozwój gospodarczy i rozwój społeczny. Kryzysy gospodarcze i
kryzysy finansowe. Cykl koniunkturalny i strategia zrównoważonego rozwoju. Ożywianie i schładzanie
gospodarki. Gospodarka USA vs gospodarka UE. Strategia lizbońska. Japonia. Chiny i Indie. Korporacje i
firmy międzynarodowe. Przejęcia wrogie i przyjazne. Przepływ kapitału i inwestycje FDI. Kryzysy finansowe.
Związki zawodowe i ich rola.
Podstawy marketingu (2h)

Pojęcia podstawowe. Marketing: reklama czy zarządzanie rynkiem. Kansei. Kanały informacyjne. Grupa
targetowa. Komunikacja wewnętrzna i komunikacja zewnętrzna. Kampanie marketingowe. Nowoczesny
marketing. Logotypy i system identyfikacji wizualnej. Kampanie społeczne. Firma odpowiedzialna
społecznie. Reagowanie na sytuacje kryzysowe.
Temat 1:
Podstawy myślenia ekonomicznego
Zarządzanie i gospodarowanie

Co to jest gospodarowanie?

Jakie są motywy działania człowieka?

Co i jak wybieramy?

Początki gospodarki







społeczeństwo pierwotne łowiectwo ( do ok. 10.000 pne)  rolnictwo
Sumer – ok. 4200 p.n.e.
cywilizacja miejska – ok. 3500 p.n.e.
teoria państwa Platona: państwo idealne
teoria państwa Arystotelesa: państwo jako narzędzie (oikoskomepolis)
homo oeconomicus (oikos = gospodarstwo domowe, nomos = prawo)
homo oeconomicus: człowiek racjonalny
Gospodarowanie

Gospodarowanie


Co to jest potrzeba?


konsumpcja dóbr
Dobra. Produkować czy kupować?


piramida Masłowa
Jakie są środki zaspokajania potrzeb


działanie służące optymalnemu zaspokojeniu potrzeb (w długim okresie czasu)
konsumpcja, produkcja, tezauryzacja
Czy wszystko można kupić?
Ekonomia

Historia nauki:





Obszar badany:




Starożytność: podstawy pragmatyczne
Średniowiecze: Ekonomia jako moralność
Oświecenie: Ekonomia jako polityka
Nowożytność: Ekonomia jako nauka (economics)
Ekonomia bada przesłanki podejmowania decyzji oraz skutki ich realizacji w
realiach ograniczonej dostępności (rzadkość)
Ekonomia pozytywna: jak JEST
Ekonomia normatywna: jak POWINNO BYĆ / co ROBIĆ (sądy wartościujące)
Główne podejścia:



mikroekonomia
makroekonomia
zarządzanie
Wniosek:EKONOMIA NIE JEST ŚCISŁA!
Popyt

POPYT (D – DEMAND)


ilość produktów lub usług, którą nabywcy chcą i mogą nabyć w danym
czasie po określonej cenie
charakterystyka popytu:



krzywą popytu wykreśla się jako p = f(Q), a nie jako Q=f(p)!
wraz ze spadkiem cen danego produktu zwiększa się zapotrzebowanie
na ten produkt, a wraz ze wzrostem cen - zapotrzebowanie spada
wyjątki?
Paradoksy popytu

paradoks Giffena: na skutek WZROSTU ceny popyt ROŚNIE


paradoks Veblena: na skutek WZROSTU ceny popyt ROŚNIE


kopiowanie zachowań (np. wykupywanie mąki przed wojną, moda)
paradoks snoba: na skutek SPADKU ceny popyt SPADA


pojawia się dla dóbr luksusowych (konsumpcja na pokaz)
paradoks Leibensteina (efekt owczego pędu)


pojawia się dla dóbr podstawowych (na skutek rezygnacji z innego dobra mamy
większy dochód, który wzmacnia popyt na dobro podstawowe)
konsumenci odrzucają popyt na dobra uznane za masowe
PYTANIE: Jak firmy wykorzystują paradoksy w strategiach?
Podaż

PODAŻ (S – SUPPLY):


ilość towaru lub usług, którą producenci chcą i mogą sprzedać po
określonej cenie
charakterystyka podaży:



wraz ze spadkiem cen danego produktu lub usługi maleje ich ilość na
rynku, a wraz ze wzrostem cen podaż wzrasta
krzywą popytu wykreśla się jako p = f(Q), a nie jako Q=f(p)!
wyjątki?
Rynek

Rynek





miejsce wymiany dóbr
mechanizm, polegający na określaniu warunków kupna-sprzedaży przez
zainteresowane strony
kształtuje i reguluje procesy gospodarcze poprzez relacje popytu i podaży
możliwość uzyskania informacji o przebiegu procesów gospodarczych
Równowaga rynkowa:



sytuacja, w której przy określonej cenie
(cena równowagi rynkowej) dochodzi do stabilizacji podaży i popytu
UWAGA: to NIE OZNACZA, że w punkcie równowagi ilość sprzedawanych dóbr
równa jest ilości dóbr nabywanych (!!!)
punkt przecięcia się krzywej popytu z krzywą podaży to punkt równowagi
rynkowej
Równowaga rynkowa

W rzeczywistości punkt równowagi jest "rozmyty"
krzywa popytu (D)
krzywa podaży (S)
Urzędowe naruszenia równowagi

W rzeczywistości punkt równowagi jest "rozmyty"
krzywa popytu (D)
krzywa podaży (S)
cena minimalna
cena maksymalna
Przesunięcia krzywych

Wzrost popytu

Wzrost podaży - analogicznie

Determinanty popytu:








moda
przewidywania
zmiany preferencji
pogoda
pora (roku, dnia)
dobra komplementarne
dobra substytucyjne
dochód
rozporządzalny
Krzywa ograniczenia budżetowego
Granica możliwości
Produkcja
samochodów
Konfiguracja niemożliwa
1400
1200
Konfiguracje równorzędne
KOSZT ALTERNATYWNY
600
Konfiguracja nieoptymalna
0
200
400 500
Produkcja
maszyn
Dobra substytucyjne i komplementarne

komplementarność:




uzupełnianie (A potrzebuje B do zaspokojenia potrzeb)
monitor – komputer
typowe efekty: załamanie/boom rynkowy (paliwożerne samochody w USA)
substytucyjność:



zastępowania (zamiast A można użyć B)
masło – margaryna
typowe efekty: załamanie/boom pod wpływem ceny (mieszkania – domy)
Temat 2:
Pieniądz i wartość
Wartość

Jak mierzyć wartość dóbr?


Czy dobra mają określoną (obiektywną) wartość?



Marks: wartość bierze się z pracy robotników
Czy wartość może być probabilistyczna?


paradoks wody i diamentu
wartość nominalna i wartość realna factoring
Skąd się bierze wartość?


wartość pieniężna, wartość wymienna
wartość kuponu loterii, wartość w warunkach niepewności
Czy wartość można dyskontować?

obligacje i weksle
Pieniądz

Czym jest pieniądz:


ekwiwalent towarów i usług w gospodarce
Jakie są funkcje pieniądza:







transakcyjna (środek wymiany dóbr)
obrachunkowa (wyznacznik wartości)
płatnicza (oddzielenie w czasie transakcji i przepływu dóbr)
tezauryzacyjna (gromadzenie wartości)
motywacyjna (wpływ na zachowanie)
państwotwórcza (denar Mieszka I)
unifikująca (euro!)
Krótka historia pieniądza

Rozwój pieniądza:







pieniądz pierwotny – wymiana barterowa
pieniądz kruszcowy – pieniądz metaliczny (złoto, srebro)
pieniądz monetarny (poświadczona autorytetem państwa moneta)
pieniądz papierowy ("bank note") – pieniądz zobowiązaniowy
pieniądz bankowy – pieniądz wirtualny (mnożnik pieniądza)
pieniądz niewymienialny na złoto
pieniądz elektroniczny
Kto i dlaczego "robi" pieniądz

Skąd się bierze pieniądz?



Rola banku centralnego
Rola banków komercyjnych
Inne instytucje finansowe

Czy banki są wypłacalne?

Bankowy mnożnik kreacji pieniądza

Ile powinno być pieniędzy

Kursy walutowe

Co to jest wartość pieniądza i kto ją ustala
Temat 3:
Rachunek ekonomiczny z punktu widzenia firmy
Firma, czyli gospodarowanie

Co jest celem istnienia firmy?

W jaki sposób oceniać firmy?

Jak oceniać menedżerów?

Co to jest rachunkowość…
i po co ona jest nam potrzebna?
* zasada memoriałowa
* zasada kasowa

Co jest przyczyną upadku firmy?
Bankructwo i utrata płynności

Bankructwo to sytuacja, w której:



Utrata płynności, to sytuacja w której


majątek firmy ma mniejszą wartość niż jej zobowiązania
firma trwale nie ma możliwości regulowania swoich zobowiązań wymagalnych
nie mamy możliwości regulowania zobowiązań bieżących
Przykład:

Zakładamy firmę ALFA, z kapitałem 50.000 PLN. Będziemy rozwozić pizzę.
• Majątek: 50.000, (Środki tr.: 0, Magazyn: 0, Kasa: 50000) Zobowiązania: 0

Kupujemy samochód na potrzeby firmy
• Majątek: 50.000, (Środki tr.: 50000, Magazyn: 0, Kasa: 0) Zobowiązania: 0

Kupujemy paliwo…
• Majątek: 50.000, (Środki tr.: 50000, Magazyn: 500, Kasa: 0) Zobowiązania: 500
Budżetowanie

Budżetowanie to estymowanie wartości przychodów i kosztów
(zgodnie z zasadą memoriałową)

Zasady budżetowania:




Kompletność
Realność (wiarygodność)
Monitorowanie wykonania
Budżetowanie oparte o cash flow uwzględnia zasadę kasową


Trudniejsze
Uwzględnia ryzyko utraty płynności
Przykład budżetowania
Cash flow

Rachunek przepływów pieniężnych



1863 – firma Dowlais Iron Company podnosi się po upadku, ale nie ma funduszy,
aby zakupić nowy wielki piec. Menedżerowie firmy opracowują zestawienie, aby
pokazać DLACZEGO tak się dzieje (zbyt duże środki zamrożone w magazynie)
1971 – FASB (organizacja księgowych USA) opracowuje wzór raportu na temat
źródeł i przeznaczenia funduszy w firmie
1994 – FASB definiuje nowoczesny cash flow statement
Temat 3:
Państwo, rynek, gospodarka, inflacja
Państwo w gospodarce

Po co istnieje państwo?





koncepcja teistyczna – nadanie przez absolut (Boga, Tao, Harmonię Kosmosu)
koncepcja patriarchalna – państwo jako spuścizna po "domenie władcy"
koncepcja marksistowska – państwo jako metoda podziału pracy i własności
koncepcja umowy społecznej:
• Platon: twór idealny
• Arystoteles: twór ewolucyjny (utylitarny)
• Cyceron: państwo rzymskie vs barbarzyńcy
• Hobbes: "dziki" stan natury samoobrona jednostki  umowa społeczna 
władca (niepodważalny)
• Locke: "semi-altruistyczny" stan natury  społeczeństwo  umowa
społeczna  władca (odwoływalny)
koncepcja władzy (Webera) – państwo jako aparat utrzymania władzy
Kto uczestniczy w grze rynkowej

Rynek:






Rola państwa:




Państwo
Inne państwa (!)
Samorządy
Przedsiębiorcy / firmy
Osoby fizyczne (klienci i producenci indywidualni)
stabilizacja: gospodarki i społeczeństwa
alokacja: środków produkcji
redystrybucja: dochodu
Instrumenty państwa:



stopa podatkowa
stopa procentowa
zasady systemowe
Podatki

Po co nam podatki?

Formy podatków:



Kryterium: wysokość
• Stałe (stała wysokość)
• Liniowe (stała stopa)
• Progresywne (stopa rosnąca)
• Degresywne (stopa malejąca)
Kryterium: podstawa
• Pogłówne, Podymne, Poradlne / łanowe, Dochodowe, Obrotowe
Kryterium: miejsce płacenia
• Bezpośrednie (płacone państwu): PDOF, CIT, rolny, leśny, spadkowy
• Pośrednie (podatnik płaci go niebezpośrednio): VAT, akcyza
Przedsiębiorca a podatki

Zobowiązania przedsiębiorcy (DzGOF):




Obowiązkiem podatnika jest:




Ubezpieczenie społeczne – ZUS
Podatek dochodowy – PDOF
VAT
Prowadzenie ewidencji
Deklarowanie wpłat
Wpłacanie
Wady i zalety podatków



VAT
PIT/CIT
obrotowy
Ceny i Inflacja

Co to jest inflacja i jak się ją mierzy?

Skąd się bierze inflacja?

Co to jest "podatek drożyźniany"?

Czy inflacja może być pożyteczna?

Inflacja producenta czy konsumenta?

Co to jest STAGFLACJA

similar documents