Wykład I

Report
Wykład I
Co to jest socjologia?
Socjologia
Nazwę stworzył August Comte, lat 20-te XIX
wieku:
socius (łać. towarzysz, uczestnik, sprzymierzeniec,
społeczny)
logos ( gr. mowa, słowo, wypowiedź, myśl, opinia)
Socjologia to nauka o
społeczeństwie
Państwa wyobrażenia o socjologii(1)
• Socjologia to nauka o społeczeństwie, która:
• (Badanie, opis społeczeństwa): je bada i opisuje/ bada jego funkcjonowanie
/opisuje zbiorowości ludzkie/
• Co bada:
A. (Analiza problemów społecznych): Bada problemy współczesnego świata,
pozwala zinterpretować pewne problemy społeczne/ podejmuje problemy natury
egzystencjalnej, moralnej, kulturowej
B. (Nauka o zmianie): Analizuje zachodzące w nim ewolucje/ tendencje/ zmiany/
ruch w społeczeństwie
C. (Badanie zachowań ludzi): Bada zachowania człowieka w środowisku/
zachowania społeczne/ zachowania ludzi/ zajmuje się analizą ludzkich zachowań/
analizą człowieka jako gatunku tworzącego kulturę/ zachowania jednostek i grup
D. (Nauka o relacjach): Zajmuje się interakcjami/ relacjami pomiędzy ludźmi/
zależnościami pomiędzy jednostkami/ relacjami w grupach i relacjami pomiędzy
grupami/ relacjami jednostka- grupa/ wzajemnym oddziaływaniem ludzi na
siebie.
Państwa wyobrażenia o socjologii (2)
•
Co jest jej celem ?
A.
(Rozumienie i wyjaśnianie): Pomaga nam zrozumieć otaczający nas świat/
zjawiska zachodzące pomiędzy ludźmi/ wyjaśnia jego wewnętrzne procesy
(Powiedzieć coś nowego): Pomaga oglądać świat w innej perspektywie /
wykracza poza standardowe postrzeganie jednostek społecznych / nie zwraca
uwagi na uczucia, poglądy, poprawność polityczną i przedstawia tylko konkrety,
odpowiednio wcześniej zbadane
(Przewidywanie): Pozwala przewidywać reakcje ludzi
(Formowanie: Kształtuje osobowość człowieka
B.
C.
D.
•
A.
Cechy:
(Inne): jest ciekawa/ jest świeżą i krytyczną gałęzią nauk o człowieku/ mam
nadzieję, że będzie łatwa
Problem z tą definicją
• Wśród socjologów brak jest zgody co do
tego czym jest społeczeństwo (ignotum per
ignotum)
• Społeczeństwem zajmują się i badają je
również inne nauki społeczne
(antropologia, ekonomia, historia, politologia,
pedagogika, psychologia i inne)
To, czym jest socjologia można określić
przeciwstawiając ją innym naukom społecznym.
• Przykład 1 –Rynek aut używanych
• Przykład 2- Grodzenie miasta (gettoizacja)
Wnioski:
• Specyfikę socjologii jako nauki konstytuuje
unikalna perspektywa przyglądania się życiu
społecznemu , społeczeństwu
Socjologiczna perspektywa (1)
• Socjologia nie interesuje się jednostkami,
ale:
o tym, co dzieje się pomiędzy jednostkami
(relacjami, stosunkami, zależnościami)
o tym, co sprawia, iż coś się pomiędzy
jednostkami dzieje (a więc źródłami relacji,
stosunków, zależności oraz tym, co umożliwia ich
zachodzenie)
o skutkami tego, co się dzieje pomiędzy
jednostkami
Socjologiczna perspektywa (2)
• Ludzkie działania są tu postrzegane jako
fragment większej całości
o pojęcie systemu
o socjologia to ponura nauka?
o Anthony Giddens- samoreferencyjność życia
społecznego
Socjologiczna perspektywa (3)
• Życie społeczne jest uporządkowane
o Życie społeczne jest (w miarę)regularne
o Regularność nadają mu wartości i normy,
struktury społeczne, instytucje,
o To, co ogranicza swobodę działań, działanie
jednocześnie umożliwia
o Zawsze mamy wybór- jest on źródłem zmian
społecznych
Socjologiczna perspektywa (4)
 Ludzie zasadniczo
(A.Giddens)
wiedzą,
co
robią
o Socjolog powinien badać wiedzą potoczną, ale..
o …nie do końca jej ufać, bo ludzie nie zawsze
wiedzą, co robią:
a. (lokalność perspektywy,
b. rutyna,
c.
socjalizacja,
d. niezamierzone skutki,
e.
samoreferencyjność życia społecznego itd. )
Socjologiczna perspektywa (5)
• Wyobraźnia socjologiczna (Charles Wright Mills, 1959)
o umiejętność myślenia w poza rutynowy sposób:
1.
2.
3.
zawieszenie oczywistości świata/
wyjście poza swój prywatny punkt widzenia/
nie pytanie „jak?”, ale „dlaczego?”
o umiejętność odpowiedzi na trzy pytania:
1.
2.
3.
Z czego składa się społeczeństwo?
Jak to społeczeństwo powstało, zmienia się, ewoluuje?
Jakie typy ludzi przeważają w tym społeczeństwie?
Dlaczego nie było socjologii w
średniowieczu ? (1)
• Brak odpowiedzi
• Przyczyny w poziomie wiedzy: Nauka i badania nie były rozwinięte/
ludzie nie byli wykształceni/ rozwinięci intelektualnie/ brak
zaawansowanych narzędzi do badania społeczeństwa/ ludzie nie byli
świadomi wszystkich zależności między grupami/ panowała tam ciemnota/
naukowcy byli stronniczy i ciężko było się socjologii narodzić/ ludzie
posiadali zawężone myślenie
• Przyczyny w ludzkich celach i dążeniach: Ludzie nie interesowali się
społeczeństwem, człowiek i społeczeństwo nie stały w centrum
zainteresowania/ zainteresowanie tą problematyką było małe/ liczyły się
inne, niż społeczeństwo wartości/ ludzi nie zastanawiali się na tak
przyziemne tematy, a potrzeby były rozwiązywane siłą/ nie dociekano
przyczyn zjawisk społecznych/ nie przywiązywano wagi do zależności
międzyludzkich/ ludzi byli ignorowani/ nie było to potrzebne/ nie starano
się analizować zachowań, dążono do władzy/ człowiek nie był obiektem
zainteresowania myślicieli i artystów/ ludzie nie mieli czasu się tym
zajmować/ ludzie byli bardziej samowystarczalni/ ludzie mieli za sobą słaby
kontakt
Dlaczego nie było socjologii w
średniowieczu ? (2)
• Dominacja religii: Strach przed Bogiem/ skupienie na Bogu/ w centrum
zainteresowania był Bóg, a nie człowiek. / ludzie kierowali się wiarą/ prawie
wszystkim zajmowała się teologia
• Cechy społeczeństwa: Grupy społeczne w owym czasie były ograniczone do
minimum i ich potrzeby skupiały się na potrzebach pierwotnych/ nie było
rozwarstwienia społecznego/ społeczeństwo zbyt mało rozwinięte, by zauważać
pewne procesy w nim zachodzące/ nie istniały skomplikowane grupy społeczne/
prosta struktura społeczeństwa/ nie za bardzo było co badać (społeczeństwa nie były
wolne, panował ściśle określony porządek)/ społeczeństwo było zhierarchizowane,
demokracja nie była rozpowszechniona
• Socjologia była zawsze: Była, ale nie miała sprecyzowanej nazwy i struktury/ była,
ale nie była konkretyzowana/ nie była wyodrębniona jako osobna dziedzina/
• Nauka powstała w XIX wieku/ bo powstała później
• Zajmowała się tym inna dziedzina nauki
Socjologiczna perspektywa (6)
• Socjologia zajmuje się badaniem
społeczeństw nowoczesnych (i
ponowoczesnych)
• społeczeństwa, które zaczęły pojawiać się w
Europie w XVII w., a swoją dojrzałość uzyskały w
XIX i XX w.
• w drugiej połowie XX wieku zaczęły przeobrażać
się one w społeczeństwa ponowoczesne
Społeczeństwo nowoczesne- cechy
• Duże, zróżnicowane wewnętrznie;
• Ludzi łączą ze sobą zależności, podział pracy, a nie podzielanie
wartości;
• Klasowy, osiągnięciowy charakter struktury;
• Świecka władza- państwo, legalny typ panowania, najczęściej
demokratyczny charakter;
• Zależność od innych, niesamowystarczalne;
• Nauka jako podstawowy system poznawczy;
• Ogromne znaczenie technologii;
• Gospodarka towarowa (kapitalizm) o charakterze
przemysłowym;
• Indywidualizm, autonomia jednostki.
Główne media modernizacji:
o Industrializacja
o Urbanizacja
o Kapitalizm
o Rewolucje demokratyczne w Europie i Ameryce
Północnej .
o Oświecenie
Wykład 1 (zagadnienia do egzaminu)
Pytania do treści wykładu:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Co różni socjologię od innych nauk społecznych?
Scharakteryzuj pokrótce wybrany element perspektywy socjologicznej?
Co to jest system społeczny i struktura społeczna
Dlaczego socjolog powinien badać wiedzę potoczną?
Co to jest modernizacja?
Wymień i pokrótce scharakteryzuj media procesów modernizacyjnych
Jaką rolę w powstawaniu nowoczesnych społeczeństw odegrał proces urbanizacji?
Pytania do lektury obowiązkowej (Babbie E., Istota socjologii. Krytyczne eseje o krytycznej nauce.,
Warszawa, 2007, str. 11-33, 170-179)
1.
2.
3.
Co znaczy, iż socjologia jest nauką badającą reguły wspólnego życia ?
Co to znaczy, że społeczeństwo jest atuopoietyczne ?
Dlaczego według Babbiego „socjologia jest ideą, której czas nadszedł”?

similar documents