Soğuk Zincir

Report
SOĞUK ZİNCİR
SOĞUK ZİNCİR
 Aşıların üretildiği andan uygulandığı ana
kadar etkinliğini kaybetmeyecek şekilde
muhafaza ve sevkiyat sistemine soğuk
zincir denir.
 Üç unsur içerir;
1. Personel
2. Ekipman
3. Prosedürler
Personel ; Ekipmanları kullanır ve
bakımını yaptırır.
Ekipman; Aşıların güvenli korunması ve
taşınmasını sağlar
Prosedürler; bağışıklama ve dağıtım için
gerekli olan işleyiş prosedürleridir.
Unutmayın!
Tüm aşı ve sulandırıcılar +2°C ile +8°C
arasında saklanmalıdır.
 ÖZELLİKLE +4°C’de KALMASI SAĞLANMALIDIR.
 KULLANILAN AŞILAR ETKİN DEĞİLSE % 100 AŞILAMA
HIZLARINA ULAŞILSA BİLE BAĞIŞIK BİR TOPLUM
OLUŞTURMA HEDEFİNE ULAŞILAMAYACAKTIR.
Aşıların sıcaklık hassasiyetleri
Oran
Aşı
OPV
Kızamık, KKK, IPV,
BCG,Suçiçeği
DBT, DaBT-IPA-Hib,(5’li karma)
DaBT-IPA,Kuduz Aşısı
KPA,DT, Hib,PPD,
Td, TT, HepB, Hep A
Aşıların donma hassasiyetleri
Oran
Aşı
Hep-B –Hepatit A
Td,TT,DT(tüm antiserumlar)
KPA,PPD,Grip Aşısı
DBT,DaBT-IPA-Hib,(5’li
Karma)DaBT-IPA ,Kuduz Aşısı
Kızamık, KKK, Hib (liyofilize),
BCG, OPV, Suçiçeği
Işık hassasiyetleri
Ultraviyole ve Fluorosan (Neon) ışıklara karşı
BCG
PPD
KKK
Kızamık
Suçiçeği

…..ve son kullanma tarihini kontrol etmeyi ve izlemeyi unutmayalım
Çok dozlu
liyofilize(sulandırılan)aşılar
Çok dozlu liyofilize(sulandırılan)aşılar
 BCG aşısı sulandırıldıktan sonra (+2)- (+8) 0C de ve
karanlıkta korunmak şartıyla 6 saat içinde
 Çok dozlu Kızamık ve Kızamıkçık aşısı
sulandırıldıktan sonra (+2)-(+8) 0C de ve karanlıkta
korunmak şartıyla 4 saat içinde kullanılmalıdır.
Tek dozlu liyofilize aşılar
 Tek dozlu Hib ve KKK aşısı sulandırıldıktan sonra
hemen kullanılmalıdır.
Aşıların termostabilitesi ve VVM
(Aşı Flakon İzlemcileri)
Aşıların termostabiliteleri göz
önünde bulundurularak, ısıya
maruz kalma sürelerini
belirlemek için aşı flakon
izlemcileri kullanılmaktadır.
(OPA)
Flakon ısı izlemcileri (VVM)
Donma geri
dönüşümsüz
olarak bazı
aşıları
etkilemektedir
 TT, DT, Td,
 DBT, DaBT-IPA-Hib (5‘li karma)
 Sulandırılmış olan aşılar
 Hepatit B, Hepatit A
 KPA, Grip Aşısı
Bu aşıları dondurmayınız!!!
Donma testi nasıl yapılır
 Uygulanışı Donmuş bir kontrol aşısı hazırlayın: test edeceğiniz aşılarla
aynı tür ve aynı üreticinin bir başka donmamış flakonunu alınız ve bunu
dondurarak ( -10ºC`de 10 saat) kontrol flakonu yapınız. Bu flakonu daha
sonra çözmeye bırakınız ve üzerini iyice işaretleyiniz.
 Test edeceğiniz örneği alınız.
 Her iki aşı flakonunu elinize alınız ve 10-15 sn. dikkatlice sallayınız.
 Her iki flakonu da düzgün bir alana dik bir şekilde bırakınız.
 Aşı flakonlarını 10-15 dakika süre ile karşılaştırınız. Her iki aşı flakonunu
ışık karşısında çökme hızı açısından karşılaştırınız. Test ettiğiniz aşı daha
homojen ve çökme hızı daha yavaşsa, test ettiğiniz aşı muhtemelen
donmamıştır. Çökme hızı kontrol flakonunuz ile aynı veya daha fazla ise
test aşınız donmuştur, bu aşıyı imha ediniz.

Buz akülerinin terletilmesi
• Buz akülerini bir masaya
veya düz bir ortama sıra
ile diziniz.
• Birbirlerine uzaklıkları
en az 5 cm olmalıdır.
• Buz akülerini
çalkalandıklarında buz
parçalarının birbirine
çarpma ve suyun içinde
yüzme sesi duyulana
kadar terletiniz.
Aşıların donmasını engellemek için
• Günde en az 2 kez termometreyi kontrol
et ve kaydediniz
• Donmaya hassas aşıları evaporatörden
uzağa yerleştiriniz.
• Günün en soğuk saatlerinde termostatı
+2°C`ye ayarlayınız.
• Elektrik kesintilerinden sonra termostat
ayarlarını artırmayınız.
Soğuk zincir ekipmanları
•
•
•
•
•
•
Soğuk Hava Depoları,
Buzdolapları ve derin dondurucular,
Uzun ömürlü ve askılı aşı nakil kapları,
Buz aküleri,
Termometreler,
Sürekli ısı kaydediciler
Buzdolapları ve derin dondurucular
• Aşılar, sulandırıcılar ve buz aküleri
yalnızca kendilerine tahsis edilmiş bir
buzdolabında saklanmalıdırlar,
• Aşıları buzdolabının kapaklarında
saklamayınız. Kapaktaki sıcaklık
buzdolabının ısısına göre daha sıcaktır
ve buzdolabının kapısı açıldığında oda
sıcaklığına daha fazla süre maruz
kalırlar.
Buzdolabının konumu
•
Buzdolabı, sağlık kuruluşunda bütün
kenarlarından hava sirkülasyonu olacak
ve güneş ışığını doğrudan almayacak
şekilde konulmalıdır.
•
Buzdolabının arkası ile duvar arasında
en az 10 cm. açıklık olmalıdır.
•
Mevsim değişikliklerine bağlı olarak oda
ısısının, buzdolabının iç ortam ısısını
etkileyebileceği unutulmamalıdır.
•
Soba ve kaloriferden uzak olmalıdır.
Buzdolabı kullanımı
•
Aşı Dolabı Olarak Buzluk ve Alt bölümü ayrı olan
çift kapılı no-frost buzdolapları tercih edilmelidir.
•
Sadece ihtiyaç duyulduğunda dolabın kapısını açın
ve bu uyarıyı dolabın dış kapısına yazınız.
•
Buzdolabının ısısını günlük olarak en az iki kez
kontrol edin ve kaydediniz.Her açıldığında ısısını
kontrol edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
•
Her buzdolabı için bir ısı izlem çizelgesi
bulundurunuz.
•
Aşı bulundurulan her buzdolabında sürekli ısı kaydı
yapan cihaz bulundurunuz.
Buzdolabı kullanımı
•
•
•
Buz akülerini dondurucu bölümde
dondurunuz ve muhafaza ediniz.(24 saat)
Tüm aşı ve sulandırıcıları soğutucu bölümde
muhafaza ediniz.
Aşı kutularını aralarında hava akışı kolay
olacak şekilde istifleyiniz. Donmaya hassas
olan aşıları buzluk bölümünden uzakta
tutmaya özen gösteriniz.
Buzdolabına Aşı yerleştirirken dikkat
edilecek hususlar
 Buzdolabı kullanım klavuzu dikkatle incelenerek
soğutmanın hangi bölümden yapıldığı ,daha soğuk
ve daha sıcak rafların hangisi olduğu mutlaka
öğrenilmeli .
 Aşı yerleşimi buna göre düzenlenmelidir.
 Donmaya hassas olan aşılar buzdolabının
soğutucu kısmından uzakta tutulmalıdır.
 Aşılar orijinal kutularının içerisinde saklanmalı ve
buzdolabının duvarı ile temas ettirilmemeli.
ÜSTTEN SOĞUTMALI BİR BUZDOLABINDA
 Üst Rafına:OPA,BCG,KKK, KIZAMIK,KIZAMIKCIK
AŞILARI , Meningokok Aşısı, Suçiçeği aşısı.
 Orta Rafına:DaBT-IPA-Hib, DaBT-IPA,Kuduz Aşısı
 Alt Rafına:KPA, Hep B, Hep A,Td,DT,PPD
Solüsyonu, Grip Aşısı ve Sulandırıcılar ve Tüm Anti
Serumlar.
 En alt kısma (sebzelik) dolap ısısını sabit
tutmasına yardımcı olmak için su şişeleri
yerleştirilmeli.
Aşı yerleştirilmesinde, miadı
yakın olan aşıların ön kısımda
bulunmasına dikkat
edilmelidir.
Buzdolabının ısısını ayarlamak
 +8°C ‘nin üzerinde seyrediyorsa:Buzdolabı kapağının





kapandığından emin olunuz.
Kapının contaları deforme olmuş olabilir.
Buzluktaki karlanma 0,5 cm’yi geçmiş
olabilir.Çözdürülmeli
Buzdolabının termostatını daha soğuk ayara getirilmelidir.
Halen ısı düşmüyorsa tamir ettirilmeli veya yenisi alınmalı.
Elektrik kesintisinden sonra buzdolabı termostatı daha
yüksek ayara getirilmemeli.Donmaya hassas olan aşılar
donabilir.
 +2°C ‘nin altında seyrediyorsa:Buzdolabının ayarı




daha sıcak ayara getirilmeli.
Buzluk kapağının uygun kapanıp kapanmadığı kontrol
edilmeli
Buzdolabında bulunan su şişelerinin sayıları
artırılmalıdır.
Donmaya karşı hassas aşılar (çalkalama testi
ile)kontrol edilmelidir.Donmuş ise derhal imha
edilmelidir.
Donma , aşılar hafif ısı artışından daha zararlıdır.
Donma izlemcileri
• Elektronik çalışan donma
izlemcileri de mevcuttur.
• Bunlar da geri dönüşümsüz
olarak çalışırlar.
• Ekranda bulunan √ işareti
aşının iyi korunduğunu, X
işareti ise donmaya maruz
kaldığını belirtmektedir.
Uzun süre kayıt özellikli termometreler
(akıllı termometre)
Mevcut saat /
Isıya maruziyet
Günler /
30 gün
Soğuk zincir
kırılması
uyarısı
Ayar
düğmesi
Soğuk
zincir
kırılmaları
Mevcut /
maruz
kalınan ısı
Okuma
düğmesi
Aşı nakil kaplarının hazırlanması
• Aşı seansının yapılacağı veya gezici
aşılama hizmeti planlandığı gün sabah,
gerekli olan tüm buz akülerini buzluktan
çıkarın.
• Buz akülerini uygun şekilde terletin.
• Buz akülerini uygun şekilde
kurulandıktan sonra aşı nakil kabının
içine yerleştirin.
Aşı Nakil Kaplarında donmayı önlemek
için
 Buz aküleri ile
flakonların arasında
mutlaka kalın bir
karton kullanın
Aşı nakil kaplarının hazırlanması
• Aşı ve sulandırıcılarınızı aşı nakil kabının orta
kısmına yerleştiriniz. Donmaya karşı hassas
olan aşılarınızı buz aküleri ile direk temas
etmeyecek şekilde yerleştirilmiş olduğundan
emin olunuz.
• Aşı flakonlarının yanına mevcutsa donma
göstergesi koyunuz ve uzun ömürlü aşı nakil
kaplarının üst kısımlarına da buz aküleri
yerleştiriniz.
Buz aküleri
• Buz akülerini kullandıktan sonra her
seferinde suyunu doldurup boşaltmayınız.
İçerisindeki suyu tekrar tekrar
dondurabilirsiniz.
• Buz akülerinizi kullanmadan önce
terletmeyi unutmayınız
 Sulandırılmış olan aşılarınızı aşılama
seansı sonunda imha ediniz…!
Soğuk zincir sorumlusunun
görevleri
 İlçe Soğuk zincir sorumlusu: Aile Hekimlerinin
aylık olarak belirlediği aşı, serum, enjektör ve
enjektör atık kutusu ihtiyacını ve rezerv*
stokok il soğuk zincir sorumlusundan soğuk
zincir kurallarına uygun olarak eksiksiz teslim
almak .Girişini yapmakAldığı aşı, serum v.s.’leri
soğuk zincir kurallarına uygun olarak ASM ‘lere
dağıtımını yapmak.
İlçe soğuk zincir sorumlusu
 Kendi deposundaki ve ASM’lerdeki aşılardan ve
soğuk zincir malzemelerinin lojistik durumunu
bilmek.İhtiyaçlarını zamanında tespit etmek ve
temin yoluna gitmek.
 Aylık olarak gelen Form 013’lerdeki aşı stokları ile
ilgili bilgileri izlemek ve değerlendirmek.
 İlçe aşı sorumlusu ile birlikte kurumların
denetimine katılmak, soğuk zincir uygulamalarını
yerinde görmek, personelin bu konudaki bilgisini
değerlendirmek, yetersiz olduğu konularda hizmet
içi eğitimlere katılmaktır.
ASM’lerseki soğuk zincir sorumluları
 Her türlü aşı , serum, enjektör eksiksiz soğuk zincir
kurallarına uygun olarak teslim almak girişini yapmak .
 Aile hekimliğindeki soğutucularındaki ve sağlık
evlerindeki soğuk zincir malzemesinin lojistik durumu
hakkında bilgi sahibi olmak.
 İhtiyaçları zamanında tespit etmek ve temini yoluna
gitmek.
 Aşı stok kayıtlarını düzenli tutmak aylık Form
013’lerdeki stoklar hakkında bilgileri izlemek ve
değerlendirmek.
 ASM sorumlusu ile birlikte sağlık evlerinin denetimine
katılmaktır.
 Aile hekimleri ve aile sağlığı elamanları
GBP’nin belirlenen hedeflere uygun olarak
yürütülmesinden Toplum Sağlığı Merkezine
karşı sorumludur.
 TSM’ler tarafından denetlenirler.
Aşı ihtiyacı talep edilirken
 İl deposunda 3 aylık ihtiyaç artı rezerv stok
 İlçe deposunda 1 aylık ihtiyaç artı rezerv stok
 ASM deposunda 1 aylık ihtiyaç artı rezerv stok olarak
istenmelidir.
 *Rezerv stok nedir: İlde 1 aylık aşı, İlçede 1 haftalık
kullanılacak aşı kadar .(Aşı dağıtımında oluşabilecek
sorunlar için)
Bağışıklama konusunda tüm
uygulamalar 2009/17 sayılı
Genişletilmiş Bağışıklama Programı
Genelgesi’ne uygun şekilde
yapılmalıdır.
Web sitemiz
 http://aile.tsm.gov.tr/ah/
 EĞİTİM SUNUMLARIMIZ
 ÖN TEST ve SON TEST SONUÇLARI
EĞİTİM SONUNDA SİTEMİZDEN
YAYINLANACAKTIR

similar documents