Μερος Β

Report
ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ Gram(+) ΒΑΚΤΗΡΙΔΙΑΚΛΩΣΤΗΡΙΔΙΑ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΓΚΙΟΥΛΑ ΓΕΩΡΓΙΑ
ΟΜΙΛΗΤΡΙΑ: ΜΟΥΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ
ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ
 Δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το οξυγόνο ως
τελικό δέκτη του υδρογόνου γιατί στερούνται
κυτοχρωμάτων
 Διαθέτουν ένζυμα φλαβοπρωτείνης τα οποία
ανάγουν το οξυγόνο σε υπεροξείδιο του H2 και σε
οξυγόνο υπό υπεροξειδική μορφή προιόντα τοξικά
για τα μικρόβια
Κλωστηρίδια
(Clostridia)
 Βακτηρίδια μεγάλα, ευθέα, ή και με ελαφρά κάμψη, θετικά κατά Gram με





σχήμα ατρακτοειδές
Υποχρεωτικά αναερόβια, μερικά όμως αναπτύσσονται σε μικροαερόφιλες
συνθήκες
Σπορογόνα, με ωοειδείς ή στρογγυλούς σπόρους, οι οποίοι είναι κεντρικοί,
τελικοί ή υποτελικοί και έχουν διάμετρο μεγαλύτερη του κλωστηριδίου
Βρίσκονται στο χώμα και στον εντερικό σωλήνα των ανθρώπων και
διαφόρων ζώων ως σαπρόφυτα
Μερικά είναι παθογόνα για τον άνθρωπο, υπό ορισμένες συνθήκες (πχ.
Κλωστηρίδιο του τετάνου)
Παράγουν ισχυρές εξωτοξίνες και ένζυμα
Domain: Bacteria
Phylum: Firmicutes
Class: Clostridia
Order: Clostridiales
Family: Clostrdiaceae
Genus: Clostridium
Κλωστηρίδια-Ταξινόμηση
 Κλωστήριδιο της αλλαντιάσης ή Clostridium botulinum
 Κλωστήριδιο του τετάνου ή Clostridium tetani
 Κλωστήριδιο το δύσκολο ή Clostridium difficile
 Κλωστήριδιο το διαθλαστικό ή Clostridium perfringens
 Κλωστήριδιο το σηπτικό ή Clostridium septicum
 Κλωστήριδιο το οιδηματογόνο ή Clostridium oedematiens
Κλωστηρίδιο της αλλαντίασης
(Clostridium botulinum)
 Κινητό, περίτριχο βακτηρίδιο που




σχηματίζει ωοειδείς, υποτελικούς
σπόρους
Οι σπόροι του είναι ανθεκτικοί στο
βράσμο (1000C) επί 3-5h και
καταστρέφονται στο αυτόκαυστο (1200C)
σε 20 min
Βρίσκεται στο έδαφος, τη λάσπη των
λιμνών και σε διάφορα φυτά, λαχανικά
και φρούτα
Παράγει την αλλαντική εξωτοξίνη, η οποία
είναι ένα από τα ισχυρότερα γνωστά
δηλητήρια
Υπάρχουν 7 διαφορετικοί τύποι
αλλαντικής εξωτοξίνης, οι οποίες έχουν
νευροτοξική δράση
Αλλαντική εξωτοξίνη
 Μεταλλοπρωτεάση, Zn 2+ εξαρτώμενη
 Αποτελείται από ελαφριά και βαριά αλυσίδα
 Διαταράσσει την απελευθέρωση ακετυλοχολίνης στη
νευρομυική σύναψη προκαλώντας χαλαρά παράλυση
 Προσβάλλει νευρώνες του περιφερικού νευρικού
συστήματος και παραβλάπτει τη λειτουργία των
κινητικών νευρώνων
 Καταστρέφεται με θέρμανση στους 100 0C για 20 Min
 Δρα λαμβανόμενη από το στόμα
 Η παραγωγή της ελέγχεται από την ύπαρξη ειδικού
προφάγου
Δράση αλλαντικής εξωτοξίνης
Σύνδεση της τοξίνης με τον υποδοχέα της προσυναπτικής γαγγλιοσίδης
Αδρανοποιήση της συναπτομπρεβίνης
Διαταραχη απελευθέρωσης ακετυλοχολίνης στη νευρομυική σύναψη
Αντιγονικοί τύποι
 7 διαφορετικοί αντιγονικοί τύποι A, B, C, D, E, F και G που
παράγουν τους αντίστοιχους τύπους εξωτοξίνης
 Ο άνθρωπος προσβάλλεται από τους τύπους A, B και E
 Τα στελέχη C και D παράγουν και δεύτερη τοξίνη, τη C2 τοξίνη,
με δράση εντεροτοξίνης
Παθογόνος δράση
 Αλλαντίαση, η οποία είναι τροφική δηλητηρίαση
 Προέρχεται από τη βρώση τροφών όπου έχει





αναπτυχθεί το Κλ. της αλλαντίασης και έχει παράγει
την τοξίνη του
Επικίνδυνα τρόφιμα είναι οι κονσέρβες από κρέας,
ψάρια και λαχανικά
Προσοχή στις οικιακές κονσέρβες
Δεν αλλάζει πάντα η όψη και η γεύση του μολυσμένου
με Κλ. της αλλαντίασης τροφίμου
Επίσης το μέλι θεωρείται τρόφιμο επικίνδυνο και έχει
ενοχοποιηθεί για περιπτώσεις βρεφικής αλλαντίασης
Αλλαντίαση μπορεί να προκύψει και από μόλυνση
τραύματος (τραυματική αλλαντίαση)
Μορφές αλλαντίασης
 Τροφιμογενής αλλαντίαση ( αποτελεί την
κλασσική μορφή της νόσου)
 Τραυματική αλλαντίαση ( από μόλυνση
τραύματος με σπόρους του Cl. botulinum)
 Βρεφική αλλαντίαση ( σε βρέφη μεταξύ 6
εβδομάδων- 6 μηνών, έχει ενοχοποιηθεί το μέλι)
 Εντερική τοξιναιμία των ενηλίκων
 Ιατρογενής αλλαντίαση
 Εισπνευστική αλλαντίαση (από εισπνοή
αλλαντικής τοξίνης)
Περίοδος επώασης- Μεταδοτικότητα
 Τα συμπτώματα στην τροφιμογενή αλλαντίαση
ξεκινούν είτε πολύ νωρίς, μέσα σε 6 ώρες από την
κατανάλωση μολυσμένης τροφής, είτε αργά έως και 10
ημέρες μετά. Συνήθως, ο μέσος χρόνος επώασης της
νόσου είναι 18-36 ώρες
 Στην εισπνευστική αλλαντίαση ο χρόνος επώασης είναι
μεγαλύτερος και κυμαίνεται από 12 έως 80 ώρες μετά
την έκθεση
 Στη βρεφική είναι άγνωστος λόγω του ότι δεν
διευκρινίζεται συνήθως πότε έγινε η κατάποση των
σπόρων του βακτηρίου
Δεν έχει καταγραφεί μετάδοση της νόσου από άνθρωπο σε άνθρωπο
Κλινική εικόνα
 Η εξωτοξίνη από τον γαστρεντερικό σωλήνα με την αιματική
κυκλοφορία φτάνει και εγκαθίσταται στα κύτταρα του
νευρικού συστήματος
 Τα συμπτώματα της αλλαντίασης εκδηλώνονται 18-36 h μετα
την κατανάλωση της μολυσμένης τροφής και περιλαμβάνουν:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Διαταραχές της όρασης (διπλωπία)
Αδυναμία κατάποσης
Δυσκολία στην ομιλία
Εμετός ( όχι πάντα)
Αναπνευστική παράλυση
Θάνατο από καρδιακή ανακοπή


Μεγάλη θνητότητα
Οι ασθενείς που αναρρώνουν δεν έχουν αλλαντική αντιτοξίνη
στο αίμα τους
Διάγνωση
 Η διάγνωση της τροφιμογενούς αλλαντίασης
στηρίζεται στην ανεύρεση:
1.
2.

Της αλλαντικής τοξίνης στον ορό, στα κόπρανα, στις
γαστρικές εκκρίσεις του ασθενούς και στο τρόφιμο που
ενοχοποιείται για τη λοίμωξη
Του Cl. botulinum σε καλλιέργεια γαστρικών εκκριμάτων ή
κοπράνων του ασθενούς
Η διάγνωση της τραυματικής αλλαντίασης βασίζεται
στην ανεύρεση τοξίνης στον ορό του ασθενούς ή στην
απομόνωση του ατιολογικού παράγοντα σε κ/α
τραύματος
Θεραπεία
 Ενδοφλέβια χορήγηση πολυδύναμης αντιτοξίνης
(A, B και E) για την εξουδετέρωση της
κυκλοφορούσας τοξίνης
 Προσοχή!!! Ποτέ χορήγηση αντιβιοτικών στη
βρεφική αλλαντίαση γιατί καταστρέφεται το
κλωστηρίδιο και απελευθερώνεται τοξίνη
 Σε τραυματική αλλαντίαση: Χορήγηση πενικιλλίνης
 Πάντα αναπνευστική υποστήριξη
ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΛΛΑΝΤΙΑΣΗΣ
2008: 0,02 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού
Επιδημίες αλλαντίασης
Επιδημίες τροφιμογενούς αλλαντίασης έχουν ξεσπάσει στο
παρελθόν:
 Στην Ταϊλάνδη το 2006 (κατανάλωση σπιτικών
μπαμπού)
 Στην Κίνα το 2007 (κατανάλωση ατελώς συντηρημένου
λουκάνικου) και
 Στο Τέξας των ΗΠΑ το 2007 (κατανάλωση κονσέρβας
σάλτσας τσίλι)
Κλωστηρίδιο του τετάνου
(Clostridium tetani)
 Κινητό, περίτριχο, υποχρεωτικά αναερόβιο, Gram(+)





βακτηρίδιο
Έχει στρογγυλούς, τελικούς σπόρους οι οποίοι του
προσδίνουν σχήμα «πλήκτρου τυμπάνου»
Οι σπόροι του είναι ιδιαίτερα ανθεκτικοί σε ξηρά
θερμότητα 150 0C επί 1h, σε διαλύματα φαινόλης 5%
και διχλωριούχα υδραργύρου 1%0 επί 1 εβδομάδα ή
περισσότερο
Σε στερεά θρεπτικά υλικά αναπτύσσεται με τη μορφή
υμενίου
Προκαλεί αιμόλυση στο αιματούχο άγαρ
Δε διασπά τους υδατάνθρακες
Τετανική εξωτοξίνη-Τετανοσπασμίνη
 Νευροτρόπος τοξίνη που απελευθερώνεται μετά τη






λύση του Κλωστηριδίου
Πολύ τοξική ουσία
Τα θηλαστικά είναι πολύ ευαίσθητα, ενώ τα πτηνά
ανθεκτικά
Καταστρέφεται με τη θέρμανση 5΄ στους 56 0C και με τη
δράση πρωτεϊνολυτικών ενζύμων
Εισέρχεται στον ανθρώπινο οργανισμό ύστερα από
μόλυνση κάποιου τραύματος
Δρα στα κινητικά κύτταρα των προσθίων κεράτων του
νωτιαίου μυελού και του εγκεφαλικού στελέχους
Προκαλεί σπαστική παράλυση
Δραση τετανικής τοξίνης
1.
2.
3.
Στο ΚΝΣ συνδέεται με υποδοχεία γαγγλιοσίδης και αναστέλλει την
απελευθέρωση της γλυκίνης (ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής)
Υπερδιεγερσιμότητα των κινητικών νευρώνων
Σύσπαση γραμμωτών μυών
Οδοί μόλυνσης
Παθογόνος δράση
 Προκαλεί στον άνθρωπο τον τέτανο
 Αίτιο είναι η τοξίνη (τοξιναιμία) και όχι το βακτηρίδιο
 Οι σπόροι μολύνουν το τραύμα εκβλαστάνουν,




αναπτύσσονται τα βακτηρίδια και παράγουν την
τετανοσπασμίνη η οποία ασκεί την τοξική της δράση στο
ΚΝΣ
Η βλάστηση των σπόρων διευκολύνεται από το χαμηλό
οξειδοαναγωγικό δυναμικό της περιοχής του τραύματος
Χρόνος επώασης 3-21 ημέρες (συνήθως 7-10 ημέρες)
Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα βαθιά τραύματα που έχουν
μολυνθεί με χώμα αλλά και ένα επιπόλαιο τραύμα μπορεί να
μολυνθεί με σπόρους του Κλ. του τετάνου
Ο τέτανος δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο. Αποτελεί
το μόνο νόσημα που προλαμβάνεται με εμβολιασμό,
που είναι λοιμώδες χωρίς να είναι μεταδοτικό
Κλινική εικόνα
 Κύριο σύμπτωμα: τονικοί σπασμοί των γραμμωτών μυών, από το μέλος του
σώματος που είναι το τραύμα
 Στην αρχή της νόσου εμφανίζεται σπασμός των μασητήρων μυών
(σαρδώνειος γέλως)
 Στη συνέχεια εκδηλώνεται:
1.
2.
3.
4.
5.
Σύσπαση των ραχιαίων μυών-οπισθότονος
Ταχυκαρδία και ιδρώτες
Πυρετός (σπάνια)
Ο ασθενής έχει πλήρη συνείδηση
Ο θάνατος επέρχεται από αναπνευστική ανεπάρκεια


Χωρις θεραπεία η θνητότητα είνια 50%
Δεν εγκαταλείπει ανοσία στους αναρρώσαντες από τη νόσο
Διάγνωση
 Κλινική εικόνα και ιστορικό του ασθενούς
 Η μικροβιολογική διάγνωση είναι δύσκολη
 κ/α του υλικού τραύματος σε αναερόβιες συνθήκες
και αναγνώριση του Cl. tetani από την ύπαρξη
τελικών σπόρων , τη μικρή ζώνη αιμολύσεως στο
αιματούχο άγαρ και τη μορφολογία των αποικιών
 Επιβεβαίωση παραγωγής τοξίνης και
εξουδετέρωση της από την ομόλογο αντιτοξίνη
Θεραπεία
 Χορήγηση τετανικής αντιτοξίνης, με




σκοπό την εξουδετέρωση της τοξίνης
Χορηγείται ανθρώπινη αντιτοξίνη,
γιατί έχει δράση μεγαλύτερης
διάρκειας και δεν υπάρχει κίνδυνος
αντίδρασης υπερευαισθησίας
Παράλληλα γίνεται χορήγηση
κατασταλτικών και μυοχαλαρωτικών
φαρμάκων και γίνεται μηχανική
υποστήριξη της αναπνοής
Γίνεται επιμελής καθαρισμός του
τραύματος
Εφαρμογή τοπικά πενικιλλίνης η οποία
αναστέλλει την περαιτέρω ανάπτυξη
του μικροβίου
Προφύλαξη
 Εμβόλιο, το οποίο προφυλάσσει 100% από τη νόσο
 Μετά από τραυματισμό:
Καθαρά, μικρά τραύματα
Υπόλοιπα είδη τραυμάτων
Ιστορικό
εμβολιαστικής
κάλυψης
Tdap ή Td
TIG
Tdap ή Td
TIG
Άγνωστο ή <3
δόσεις
ΝΑΙ
ΟΧΙ
ΝΑΙ
ΝΑΙ
ΟΧΙ (1)
ΟΧΙ
ΟΧΙ (2)
ΟΧΙ
>3 δόσεις
1.
2.
Ναι εάν έχουν μεσολαβήσει 10 και παραπάνω έτη από την τελευταία δόση
Ναι εάν έχουν μεσολαβήσει 5 και παραπάνω έτη από την τελευταία δόση. Δεν απαιτούνται
πιο συχνές αναμνηστικές δόσεις καθώς μπορούν να επιτείνουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες.
Αντιτετανικό εμβόλιο
 Περιέχει 10μον. Lf τοξοειδούς του τετάνου
 Κυκλοφορεί ως μονοδύναμο, διδύναμο (DT) σε συνδυασμό με
διφθερίτιδα και τριδύναμο (DTaP/ Tdap) με διφθερίτιδα και
κοκκύτη και χορηγείται ενδομυϊκά.
 Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου του τετάνου φθάνει το 100%
και η διάρκεια ανοσίας τα 10 χρόνια
 To τριπλό εμβόλιο γίνεται στο 2ο, 4ο, 6ο, 15ο-18ο μήνα ζωής και
ακόμη στα 4-6 χρόνια. Αναμνηστικές δόσεις του εμβολίου (Tdap ή
Td) συστήνονται κάθε 10 έτη ξεκινώντας από τα 11-12 έτη. Ως
πρώτη αναμνηστική δόση χορηγείται άπαξ το Tdap και συνεχίζεται
το πρόγραμμα με το Td .
 Παιδιά 7-10 ετών, έφηβοι και ενήλικες με ατελή ή άγνωστο
εμβολιαστικό ιστορικό θα πρέπει να λάβουν 3 δόσεις του εμβολίου
ξεκινώντας με μία δόση Tdap ακολουθούμενη από μια δόση Td
τουλάχιστον 4 εβδομάδες αργότερα και μια δεύτερη δόση Td μετά
από 6-12 μήνες
www.cdc.gov/tetanus/surveillance
2008: 0,02 στους 100.000
Κλωστηρίδιο το δύσκολο
(Clostridium difficile)
 Gram (+) βακτήριο, σπορογόνο, αυστηρώς




αναερόβιο, κινητό
Επιζεί στο περιβάλλον των νοσοκομείων για μεγάλο
χρονικό διάστημα
Αποτελεί αίτιο της ψευδομεμβρανώδους κολίτιδας
μετά από θεραπεία με αντιβιοτικά
Η ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα είναι μία βαριά, και
σε μερικές περιπτώσεις θανατηφόρος νόσος
Χαρακτηρίζεται απο διάρροια και πολλαπλές
κιτρινόλευκες πλάκες στο βλεννογόνο του κόλου
Επιπολασμός CDI
 Το Cl. difficile είναι η κύρια αιτία ψευδομεμβρανώδους
κολίτιδας λόγω αντιβιοτικών
 Έχει απομονωθεί από τα κόπρανα 3-5% του υγιούς
πληθυσμού
 Οι ΜcFarland et al σε μία μελέτη σε 399 ασθενείς με
αρνητική καλλιέργεια για Cl. Difficile κατά την εισαγωγή
τους σε νοσοκομείο με υψηλό επιπολασμό του Cl.
Difficile έδειξαν ότι το 21% αυτών αποικίστηκαν με το
Cl. Difficile κατά την παραμονή τους
Παθογονικότητα
 Μόνο τα στελέχη που φέρουν γενετική πληροφορία για
την παραγωγή της εντεροτοξίνης TcdA και της
κυτταροτοξίνης TcdB προκαλούν CDI
 Οι δύο αυτές τοξίνες αμήκουν στην οικογένεια των
μεγάλων κλωστηριδιακών κυτταροτοξινών (LCC)
 Αυτού του είδους οι τοξίνες προκαλούν γλυκοσυλίωση
των μικρών GTP-binding signal proteins της οικογένειας
των πρωτεινών Ras , οδηγώντας στην κατάρρευση του
κυτταρικού σκελετού και στο θάνατο του μέσω
απόπτωσης
Παθογονικότητα
 Η TcdA προσδένεται στην πλευρά των επιθηλιακών κυττάρων προς τον
αυλό του εντέρου και αφού εισέλθει στο κύτταρο προκαλεί αλλαγές του
κυτταρικού σκελετού με αποτέλεσμα τη χάλαση του επιθηλιακού φραγμού,
τον κυτταρικό θάνατο και την παραγωγή μεσολαβητών της φλεγμονής
 Η TcdB προσδένεται στη βασική πλευρά των επιθηλιακών κυττάρων του
εντέρου και ασκεί κυτταροτοξική δράση ενώ παράλληλα επάγει και την
παραγωγή μεσολαβητών της φλεγμονής
ΦΑΣΕΙΣ CDI
Προδιαθεσικοί παράγοντες
 Ο αποικισμός ενός ατόμου από το Cl. Difficile δεν αρκεί
για να εκδηλωθεί το CDI
 Προδιαθεσικοί παράγοντες όπως:
1. Ηλικία
2. Νοσηλεία
3. Σοβαρό χειρουργείο του εντερικού σωλήνα
4. Θεραπεία με αναστολείς αντλίας πρωτονίων
5. Αντιμικροβιακή θεραπεία (κλινδαμυκίνη,
κεφαλοσπορίνες ευρέως φάσματος, κινολόνες)
σε συνδυασμό με τον αποικισμό οδηγούν στη νόσο
 Το φάσμα της νόσου από Cl. Difficile κυμαίνεται από
απλή διάρροια, αιματηρή διάρροια έως και
ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα
Διάγνωση CDI
 Η κλινική υποψία τίθεται σε ασθενείς με :
1. Διάρροια ως προεξάρχον σύμπτωμα
2. Έναρξη των επεισοδίων διάρροιας 2-3 ημέρες μετά
3.
4.
5.
6.

την εισαγωγήστο νοσοκομείο, χωρίς εμφανή άλλη
αιτία
Διάρροια >3 ημέρες χωρίς ταυτοποίηση κάποιου
μικροοργανισμού
Ιστορικό αντιμικροβιακής αγωγής
Ύπαρξη κάποιου προδιαθεσικού παράγοντα
Συχνή έκθεση σε Cl.difficile (επαφή με νοσηλευτικό
προσωπικό)
Η επιβεβαίωση της γίνεται βάσει κλινικών και
εργαστηριακών ευρηματων
Συλλογή κοπράνων
 Ο όγκος του δείγματος θα πρέπει να είναι 20 ml και σίγουρα





όχι μικρότερος από 5ml
Κατάλληλα θεωρούνται μόνο τα ρευστά και τα μη
σχηματισμένα κόπρανα
Στην αντίθετη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος ψευδώς θετικού
αποτελεσματος ( αποικισμός και όχι αληθής λοίμωξη)
Η μεταφορά του δείγματος πρέπει να γίνεται σε πλαστικό ή
γυάλινο δοχείο μεταφοράς καλά σφραγισμένο
Τα κόπρανα πρέπει να καλλιεργούνται έως και 2h μετά τη
λήψη ειδάλλως να ψύχονται και να φυλάσσονται υπό
αναερόβιες συνθήκες
Τα κόπρανα που θα χρησιμοποιηθούν για την αναζήτηση της
τοξίνης θα πρέπει να φυλλάσσονται στους 4 0C έως και 3
ημέρες αλλιώς να καταψύχονται στους -70 0C
Διαγνωση CDI
 Καλλιέργεια του Cl.difficile δεν είναι απαραίτητο να
γίνει παρά μόνο για επιδημιολογικούς σκοπούς
 Η ανίχνευση της τοξίνης του κλωστηριδίου γίνεται
με:
Ανοσολογικές μεθόδους
2. Ανίχνευση γλουταμικής δευδρογενάσης
3. Μοριακές τεχνικές
1.
Σύγκριση των διαθέσιμων διαγνωστικών
μεθόδων
Θεραπεία CDI
 Mετρονιδαζόλη και βανκομυκίνη σε μέτριας




βαρύτητας και σοβαρή νόσο αντίστοιχα
Προβιοτικά (χρήζουν περαιτέρω μελέτης ως προς
την αποτελεσματικότητα τους)
Saccharomyces boulardii ( δε συνιστάται για ευρεία
χρήση)
Ανοσοσφαιρίνη ενδοφλεβίως
Μεταμόσχευση κοπράνων (πολλά υποσχόμενη σε
περιπτώσεις ατελώς θεραπευόμενης CDI)
Updated guidance on the management and treatment of Clostridium difficile infection
Εξέλιξη CDI
Μεταμόσχευση κοπράνων
Κλωστηρίδιο το διαθλαστικό
(Clostridium perfringens)
 Gram(+) βακτήριο,ακίνητο, σπορογόνο, αναερόβιο αν και






μπορεί να αναπτυχθεί και με μικρή περιεκτικότητα
οξυγόνου
Οι σπόροι του είναι μεγάλοι, ωοειδείς, κεντρικοί ή
υποτελικοί
Οι σπόροι των στελεχών που είναι υπεύθυνα για τροφικές
δηλητηριάσεις είναι θερμοανθεκτικοί
Αντέχουν σε βρασμό επί 1 ώρα
Στο αιματούχο άγαρ σχηματίζει αποικίες στρογγυλές, λείες
και διαφανείς που περιβάλλονται από ζώνη αιμολύσεως
Στο ηλιοτροποιούχο γάλα προκαλεί διάσπαση του θρόμβου
Δίνει θετική την αντίδραση Nagler για την ανίχνευση
λεκιθινάσης
Τοξινές
 Παράγει 12 διαφορετικές τοξίνες
 Η τοξίνη- α είναι και η σπουδαιότερη
 Πρόκειται για ένζυμο, λεκιθινάση, στο οποίο
οφείλεται η αντίδραση Nagler
 Είναι η κύρια αιτία της καταστροφής ιστών και της
τοξιναιμίας στην αεριογόνο γάγγραινα
 Οι υπόλοιπες είναι μικρότερης κλινικής σημασίας
 Ορισμένα στελέχη που ευθύνονται για τροφικές
δηλητηριάσεις παράγουν εντεροτοξίνη, η οποία
ευθύνεται για τη διάρροια
Αντίδραση Nagler
 Χρησιμοποιείται
θρεπτικό υλικό που
περιέχει ορό αίματος ή
λέκυθο ωού
 Η α-τοξίνη του
Cl.perfringens προκάλεσε
θολερότητα από τη
διάσπαση της λεκιθίνης
του θρεπτικού υλικού
 Η δράση αυτή
εξουδετερώθηκε από
την ομόλογη αντιτοξίνη
Αντιγονικοί τυποι
 5 αντιγονικοί τύποι A-E με βάση την ικανότητα
ειδικών αντι-ορών να εξουδετερώνουν τις
θανατηφόρες τοξίνες
 Ο τύπος Α προκαλεί την αεριογόνο γάγγραινα
 Οι τύποι B, D, και E προκαλούν εντερίτιδα και
εντεροτοξιναιμία στα βοοειδή και στα πρόβατα
 Ο τύπος C ενοχοποιείται για την πρόκληση
νεκρωτικής εντεροκολίτιδας στον άνθρωπο
Παθογόνος δράση
 Τροφική δηλητηρίαση
 Αεριογόνος γάγγραινα
 Νεκρωτική εντεροκολίτιδα
Τροφική δηλητηρίαση
 Το Cl. Perfringens είναι μία από τις συχνότερες αιτίες τροφικής






δηλητηρίασης
Τα στελέχη τύπου Α εμπλέκονται στην παθογένεια της
λοίμωξης
Τα στελέχη που προκαλούν τροφική δηλητηριάση παράγουν
εντεροτοξίνη (CPE), η οποία δρα δημιουργώντας πόρους στη
μεμβράνη των κυττάρων του ατόμου που έχει προσβληθεί
Ενοχοποιείται συνήθως η κατανάλωση κρέατος μη σωστά
μαγειρεμένου ή ανεπαρκώς ζεσταμένου
Το κύριο σύμπτωμα είναι η διάρροια, η οποία εμφανίζεται 730h μετά την κατανάλωση της ύποπτης τροφής και υποχωρεί
σε 1-2d
Είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη
Σε ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να
προκαλέσει ακόμα και θάνατο
Αεριογόνος γάγγραινα
 Αναπτύσσεται όταν υπάρχει
εκτεταμένη καταστροφή ιστών,
απόφραξη αγγείων και μόλυνση του
τραύματος πχ από χώμα ( επιπελγμένα
κατάγματα, πολεμικά τραύματα)
 Οι σπόροι σε συνθήκες χαμηλού
οξειδοαναγωγικού δυναμικού
εκβλαστάνουν σε κλωστηρίδια τα
οποία παράγουν τις τοξίνες και τα
ένζυμα τους
 Οι λοιμώξεις από κλωστηρίδια
ποικίλλουν από απλή μόλυνση
τραύματος, αναερόβιο κυτταρίτιδα,
μέχρι και αεριογόνο γάγγραινα
 Αεριογόνος γάγγραινα μπορεί να
συμβεί και μετά από εγχειρήσεις στην
κοιλιά ή μετά από έκτρωση
Αεριογόνος γάγγραινα
Νεκρωτική εντεροκολίτις
 Πρόκειται για ισχαιμική νέκρωση του λεπτού
εντέρου
 Προκαλείται από στελέχη του Cl. Perfingens που
παράγουν α- και β- εντεροτοξίνη
 Εμφανίζεται κυρίως σε πρόωρα ή χαμηλού βάρους
γέννησης νεογνά τα οποία νοσηλεύονται στη
Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (ΜΕΝΝ)
Διάγνωση
 Στην αεριογόνο γάγγραινα:
1.
2.
3.
Άμεση χρώση παρασκευάσματος από το υγρό του τραύματος
κ/α σε αναερόβιες συνθήκες υλικού από το τραύμα σε
θειογλυκολυκό ζωμό, αιματούχο άγαρ και υλικά με αντιβιοτικά
Επειδή συνήθως η λοίμωξη συνοδεύεται και από άλλα μικρόβια
(αερόβια και αναερόβια) η κ/α πρέπει να γίνεται και σε αερόβιες
συνθήκες

Στην τροφική δηλητηριάση:
1.
Απομόνωση του Cl. Pefringens από τα κόπρανα του ασθενού και
από το ύποπτο τρόφιμο
Μικρή ποσότητα κοπράνων εμβολιάζεται σε Cooked-meat broth
και βράζεται επί 16-50’. Εάν υπάρχουν θερμοανθεκτικοί σπόροι
τότε βλαστάνουν μετά από επώαση του ζωμού
2.
Θεραπεία- Πρόληψη
 Στην αεριογόνο γάγγραινα η θεραπεία έγκειται
στον επιμελή χειρουργικό καθαρισμό του
τραύματος ή και τον έγκαιρο ακρωτηριασμό.
Χορηγούνται αντιβιοτικά, κυρίως πενικιλλίνη σε
μεγάλες δόσεις και μετρονιδαζόλη
 Για την πρόληψη της τροφικής δηλητηρίασης από
Cl. Pefringens τα τρόφιμα από κρέας θα πρέπει να
ψύχονται ταχέως εντός 4h στους 4 0C. Πριν την
κατανάλωση θα πρέπει να θερμαίνονται
τουλάχιστον στους 60 0C
Ευχαριστώ πολύ!!!

similar documents