Dizajn korisni*kog interfejsa

Report
DIZAJN KORISNIČKOG
INTERFEJSA
STRATEGIJE ZA EFIKASNU
INTERAKCIJU ČOVJEK - RAČUNAR
1
UPOTREBLJIVOST INTERAKTIVNIH
SISTEMA
KNJIGA
Designing the User Interface:
Strategies for Effective Human-Computer Interaction
Fifth Edition
Ben Shneiderman & Catherine Plaisant
in collaboration with
Maxine S. Cohen and Steven M. Jacobs
Addison-Wesley Computing
ISBN-10: 0-321-53735-1
2
ISBN-13: 978-0-32153735-5
UVOD
Interdisciplinarna nauka o interakciji čovjek – računar
(Human Computer Interaction HCI) kombinira znanje i metode
sljedećih profesionalaca:
• psiholozi
• stručnjaci kompjuterskih nauka
• grafički dizajneri
• pisci tehničke dokumentacije
• ergonomski eksperti
• antroplozi i sociolozi
3
REZULTAT: rastuća popularnost socijalnih medija
UVOD
Na nivou korisnika
• korisnički interfejsi utiču na život ljudi
•
•
•
edukacija i trening: enciklopedije, vježbe, simulacije
zabava: muzika i sportske informacije
korisnički generisan sadržaj: web sajtovi socijalnih mreža,
dijeljenje slika i videa, zajednice korisnika
uredjaji za komunikaciju preko Interneta
podrška odlučivanju: medicinska dijagnostika i tretman
rutinske procedure: povrat poreza
4
•
•
•
UVOD
Na nivou zajednice
5
• poslovna upotreba: finansijsko planiranje, izdavaštvo
• privreda i profesije: web resursi za žurnale, mogućnosti za
razvoj karijere
• porodična upotreba: zabava, igre i komunikacija
• globalizacija: jezik i kultura
UVOD
Desktop protiv web-baziranih aplikacija
Umrežavanje i korisnički generisani sadržaj
• socijalni mediji zamjenjuju starije forme (novine, TV, radio)
Od mobilnih uredjaja do displeja u komercijalnim centrima
Prevod na više jezika
Šta očekivati?
6
• nevidljive UI koji su ugrađeni u okruženje
• uređaje svjesne konteksta
• multi-modalne interfejse
UVOD
7
novi „look and feel“ kompjutera - MAC
UVOD
8
novi „look and feel“ kompjutera – Vista / Win 7
UVOD
9
novi „look and feel“ kompjutera – Win 8
UVOD
manji uređaji sa više mogućnosti…
10
Sudbina desktop kompjutera je neizvjesna i njihov UI je
upitan, jer se mobilni uređaji razvijaju sa prodornim i
nevidljivim interfejsima
INTRODUCTION
Destiny of desktop computers and their UIs is
questionable, as mobile devices are developing
with pervasive and invisible interfaces
1-11
And smaller devices doing more…
INTRODUCTION
(CONTINUED)
Destiny of desktop computers and their UIs is
questionable, as mobile devices are developing
with pervasive and invisible interfaces
1-12
And smaller devices doing more…
PREGLED SADRŽAJA
KNJIGE
Chapter 1:
• pogled u HCI sa stanovišta prakse i istraživanja
Chapter 2:
• smjernice, principi i teorije
Chapters 3-4:
• rukovođenje procesom dizajna i evaluacija
Chapters 5-9:
• stilovi interakcije
Chapters 10-14:
• kritične odluke u dizajnu
Afterword:
13
• društveni i pojedinačni uticaji korisničkih interfejsa
ZAHTJEVI
UPOTREBLJIVOSTI
14
Proces dizajna
• određivanje potreba korisnika
• generisanje više alternativnih rješenja
• provođenje detaljne evaluacije
Nadilaženje “user friendliness-a”
Sinonimi za “user-friendly” u Microsoft Word 2002 su:
• lako za korištenje; pristupačno; razumljivo; otporno na idiote;
raspoloživo i spremno
Ove mjere su još uvijek subjektivne i nejasne, tako da je
neophodan sistematski proces za razvoj upotrebljivih
sistema za određenog korisnika u određenom kontekstu
U najboljem slučaju, interfejs skoro nestaje
CILJEVI ANALIZE
ZAHTJEVA
Ustanovi potrebe korisnika
Odredi koji zadaci i podzadaci se trebaju izvršiti
Uključi zadatke koji se samo ponekad izvršavaju
Zajednički zadaci se lako identificiraju
Funkcionalnost mora odgovarati potrebi inače će korisnik
odbiti proizvod ili ga neće dovoljno koristiti (primjer
mobilnog telefona sa previše funkcija)
15
•
•
•
•
CILJEVI ANALIZE
ZAHTJEVA
Osiguraj pouzdanost
akcije moraju raditi onako kako su specificirane
prikazani podaci iz baze moraju reflektirati stvarnu bazu
olakšaj osjećaj nepovjerenja korisnika
sistem treba biti raspoloživ što je češće moguće
sistem ne smije uvoditi greške
osiguraj privatnost korisnika i sigurnost podataka
16
•
•
•
•
•
•
CILJEVI ANALIZE
ZAHTJEVA
Promoviraj standardizaciju, integraciju, konzistentnost i
portabilnost
Standardizacija: koristi postojeće industrijske standarde
da unaprijediš učenje i izbjegneš greške (npr. W3C i ISO
standardi)
•
Integracija: proizvod treba da može raditi na različitim
softverskim paketima i alatkama (npr. Unix)
•
Konzistentnost: kompatibilnost različitih verzija
proizvoda; koristi zajedničke sekvence akcija, termine,
jedinice, boje itd. unutar programa
•
Portabilnost: omogući konverziju podataka za višestruka
softverska i hardverska okruženja
Softver treba da radi na više platformi
UI treba da radi na različitim vrstama i veličinama displeja
17
•
CILJEVI ANALIZE
ZAHTJEVA
Završi projekte na vrijeme i unutar budžeta
18
• proizvodi koji kasne ili su skuplji od predviđenog budžeta
mogu izazvati pritisak unutar kompanije i znače nezadovoljne
korisnike i gubitak posla u korist konkurencije
MJERE
UPOTREBLJIVOSTI
Vrijeme učenja
Brzina izvršavanja
Greške korisnika
Zadržavanje korisnika u odnosu na frekvenciju korištenja i
lakoću učenja
19
Subjektivno zadovoljstvo korisnika
MJERE
UPOTREBLJIVOSTI
20
Definiši ciljnu zajednicu korisnika i klase zadataka
pridruženih interfejsu
Zajednice evoluiraju i mijenjaju se
Često se dešavaju kompromisi u dizajn opcijama
• različiti prioriteti ciljeva
• evaluacija u ranoj fazi dizajna ili kad je proizvod završen
MOTIVACIJE
UPOTREBLJIVOSTI
Mnogi interfejsi su loše dizajnirani u
raznom domenima:
Life-critical systems
21
• kontrola leta, nuklearni reaktori, električna
postrojenja, dispečerski sistemi za policiju i
vatrogasce, medicinska oprema
• očekuju se visoke cijene, pouzdanost i efektnost
• dugi trening periodi su prihvatljivi da bi se smanjio
broj grešaka
• zadovoljstvo korisnika nije prioritet jer su oni visoko
motivisani
MOTIVACIJE
UPOTREBLJIVOSTI
Industrijski i komercijalni sektor
•
•
•
•
•
bankarstvo, osiguranje, narudžbe, inventari,
rezervacije, računi i prodaja
lakoća učenja smanjuje cijene treninga
brzina i stepen grešaka su relativne na cijenu
brzina izvršavanja je važna zbog broja
transakcija
subjektivno zadovoljstvo je važno zbog zdravlja
operatora
važan prevod na više jezika
22
•
MOTIVACIJE
UPOTREBLJIVOSTI
Uredske, kućne i zabavne aplikacije
•
•
•
•
•
•
tekst procesori, elektronska pošta, konferenciranje, video
igre, obrazovni softver, pretraživači, mobini uređaji itd.
lakoća učenja, nizak stepen greške i subjektivna
satisfakcija su od ogromnog značaja zbog konkurencije
povremena upotreba pojedinih aplikacija znači da
interfejsi moraju biti intuitivni i laki za upotrebu
važna podrška online helpa
dizajn strukturiran u nivoe opslužuje i početnike i eksperte
korisnike
potreba niska cijena zbog konkurencije
nove igre i uređaji, npr.
•
Microsoft Kinect
23
•
MOTIVACIJE
UPOTREBLJIVOSTI
Istraživački, kreativni i kooperativni sistemi
web browseri, pretraživači, rad uz saradnju
•
•
•
teško opisati benchmarke
pribor za umjetnike, arhitekstonski dizajn, razvoj
softvera, komponovanje muzike i sistemi za
naučno modeliranje
kod ovih aplikacija interfejs treba biti
transparentan, tako da se korisnik može
posvetiti zadatku
24
•
MOTIVACIJE
UPOTREBLJIVOSTI
Sociotehnički sistemi
•
•
•
•
•
kompleksni sistemi koji uključuju mnogo ljudi
tokom dugo vremena
izbori, zdravstvena podrška, verifikacija
identiteta, prijava zločina
povjerljivost, privatnost, odgovornost i sigurnost
provjerljivost izvora i status feedback
lakoća učenja za početnike i odziv za izgradnju
povjerenja
administratori trebaju alatke za detekciju
neobičnih uzoraka upotrebe
25
•
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
Fizičke sposobnosti i fizički radni prostor
• razumjeti fizičke, intelektualne i personalne razlike među
korisnicima
• finalni cilj je da se udovolji potrebama svih korisnika
• nije dovoljno mjeriti fizičke dimenzije, treba uzeti u obzir i
dinamičke mjere, kao što su dohvat, snaga ili brzina
26
• U praksi: teže je redizajnirati interfejs za različite situacije
nego dizajnirati univerzalni interfejs
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
Varijacije u percepciji čula populacije
korisnika
• Vid: dubina, kontrast, sljepilo za boje, senzitivnost
na pokret
• Dodir: osjetljivost tastature i touch screen-a
• Sluh: audio podražaji moraju biti prepoznatljivi
Dizajn radnog mjesta može poboljšati i
pogoršati radni učinak
27
• Visina stolice, naslon za glavu u autu, volan itd.
• Mobilni uređaji: vrsta tipki, veličina tipki, pritisak
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
Kognitivne i perceptualne sposobnosti
• ljudska sposobnost da interpretira senzorski ulaz
brzo i da inicira kompleksne akcije čini moderne
kompjuterske sisteme mogućim
• žurnal Ergonomic Abstracts nudi sljedeći
klasifikaciju ljudskih kognitivnih procesa:
dugoročna i semantička memorija
kratkoročna i radna memorija
rješenje problema i rezonovanje
donošenje odluka i procjena rizika
jezička komunikacija i razumijevanje
pretraživanje, slikovna i osjetilna memorija
učenje, razvoj vještina, akvizicija znanja i sticanje koncepta
28
•
•
•
•
•
•
•
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
• uzbuđenje i budnost
• umor i nesanica
• mentalno opterećenje
• znanje rezultata i feedback-a
• monotonija i dosada
• nedostatak osjećaja
• ishrana i dijeta
• strah, napetost, raspoloženje i emocije
• droge, pušenje i alkohol
• psihološki ritmovi
Preduslovi
• u bilo kojoj aplikaciji, iskustvo i pozadinsko znanje u domenu
zadatka i interfejsa igraju ključnu ulogu u učenju i performansi
29
Oni također smatraju da sljedeći faktori utiču na percepciju i
motoriku:
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
Razlike u karakteru
• ne postoji taksonomija za identificiranje tipova
karaktera korisnika
• dizajneri moraju biti svjesni da su populacije
podijeljene i da ti dijelovi imaju različite odzive na
različite stimulanse
• npr. neki ljudi vole kompjutere a neki ne vole
• indikatori i teorije
•
•
•
•
ekstrovertnost nasuprot introvertnosti
čula nasuprot intuiciji
perceptivno nasuprot prosuđivanja
osjećanje nasuprot racionalnom
30
• Myers-Briggs Type Indicator (MBTI)
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
Kulturna i internacionalna različitost
slova, brojevi, specijalni i dijakritički znakovi
ulaz i čitanje slijeva nadesno i zdesna nalijevo
formati datuma i vremena
formati brojeva i valuta
težine i mjere
telefonski brojevi i adrese
imena i titule (Mr., Ms., Mme.)
id broj, nacionalna identifikacija i broj pasoša
velika slova i tačke
sekvence sortiranja
ikone, dugmad, boje
pluralizacija, gramatika, način pisanja
etiketa, politika, ton, formalni ton, metafore
31
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
korisnici sa fizičkim izzovima
• moraju se planirati unaprijed korisnici sa posebnim
potrebama (npr. ALT tag za čitače ekrana)
• rano planiranje košta manje nego kasnije
dodavanje
stariji korisnici
• slabije vide, čuju i imaju sporije reflekse
32
• različite postavke boja i zvuka
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
33
mladi korisnici
UNIVERZALNA
UPOTREBLJIVOST
mladi korisnici
• čak i djeca koja ne znaju čitati koriste kompjuterski
kontrolisane igračke
• želja za interakcijom sa odgovarajućim odzivom
• ograničenja kod djece
• nizak nivo spretnosti (bez povlačenja miša, duplog klika, malih
ciljeva itd.)
• nizak nivo apstrakcije (bez kompleksnih rečenica)
• kratak period pažnje
34
• oprez u web okruženjima, ograničeni sadržaj,
sigurnost i privatnost, antisocijane i nasilne igre
PREVAZILAŽENJE
RAZLIKA U HW I SW
glavni tehnički izazovi za sljedeću dekadu
35
• proizvodnja zadovoljavajuće i efektivne Internet
interakcije na brzim i sporim konekcijama
• omogućavanje pristupa web servisima sa velikih
displeja i malih mobilnih uređaja
• podrška lakom održavanju i automatska konverzija
na više jezika
ZAKLJUČAK
UI značajno utiče na percepciju softvera
• upotrebljiv softver se bolje prodaje
• neupotrebljive web stranice su napuštene
Dizajniraj ispravno ili plati kasnije
Ti nisi korisnik!
36
• većina softver inžinjer komuniciraju sa drugim
programerima
• UI je komunikacija sa korisnicima
PITANJA
37
?

similar documents