مديريت انر‍‍ژي با محوريت CNG در ايران

Report
2
‫مقدمه‪:‬‬
‫در کشورهای توسعه یافته به دلیل توازن بین قیمت انرژی با دیگر خدمات‪ ،‬صنایع در جهت بهینه‬
‫سازی مصرف انرژی به طور طبیعی پیش رفته اند و الگوهای مصرف منطقی انرژی نیز جایگاه‬
‫اجتماعی خود را یافته اند‪ .‬اما در کشورهایی مانند ایران که خود دارای منابع عظیم انرژی می‬
‫باشند‪ ،‬به دلیل قیمت ارزان حامل های انرژی در مقایسه با دیگر خدمات اقتصادی‪ ،‬فرهنگ‬
‫مصرف منطقی انرژی از جایگاه مناسبی برخوردار نگردیده است و همچنین صنایع نیز بهینه سازی در‬
‫مصرف حامل های انرژی در تولیدات خود را از اولویت های فرآیندهای تولیدی قرار نداده اند‪.‬از‬
‫طرفی‪ ،‬اثرات زیست محیطی مصرف بی رویه و احتراق ناقص سوخت های فسیلی نیز عرصه طبیعی‬
‫زندگی را تنگ تر از گذشته کرده است و آلودگی هوا امروز از مسائل عمده شهرهای بزرگ شناخته‬
‫می شود‪.‬‬
‫‪3‬‬
‫تعریف مدیریت انرژی‪:‬‬
‫م دددیریت ان ددرژی ب دده م موع دده روگ ه ددا و اق ددداماتی گات دده م ددی ش ددود ک دده در سیس ددتم ه ددای‬
‫مختلددب بددا هدددف مصددرف ژددویح انددرژی و حددداک ر نمددودن منددافع یددا حددداقل سددازی هزینده‬
‫هددا بدددون دداهش کیایددت محصددوتت یددا خدددمات‪ ،‬ان ددا مددی شددود‪.‬مدددیریت انددرژی همچنددین‬
‫نظارت بر حسن ان ا فعالیت های اجرایی و مدیریتی مصرف منطقی اندرژی را عهدده دار‬
‫است‪.‬‬
‫‪4‬‬
‫تعریف مدیریت انرژی‪:‬‬
‫در واقع می توان گات مدیریت انرژی روش ی برای اطمینان خاطر از اربرد منطقی انرژی در یک سیستم‬
‫است‪ .‬ت ربه نشان داده است که اغلب شرکت ها با اعمال مدیریت انرژی مستمر و مداو می توانند در‬
‫سال اول اجرای برنامه‪ ،‬مصرف انرژی را بین ‪ ۱۰‬تا ‪ ۱۵‬درصد و حتی بیشتر اهش دهند‪ .‬به عبارت دیگر‪،‬‬
‫مدیریت انرژی یعنی طراحی‪ ،‬نظارت و اجرای برنامه هایی که من ر به استااده منطقی از انرژی می شوند‪.‬‬
‫مدیریت انرژی هم شامل تغییر در تکنولوژی است و هم یک ابزار مدیریتی می باشد‪.‬مدیریت انرژی مبتنی بر‬
‫اطالعات‪ ،‬آگاهی و برنامه ریزی می باشد‪ ،‬جهت نیل به آگاهی از چگونگی مصرف انرژی در یک صنعت‬
‫خاص‪ ،‬ابتدا بایستی اطالعات ژویح به دست آورد‪ ،‬سپس آنها را تحلیل نمود و در پایان جهت مصرف‬
‫منطقی انرژی راه حل ارائه نمود‪.‬‬
‫‪5‬‬
‫اهداف مدیریت انرژی‪:‬‬
‫مدیریت انرژی در هر سیستم به دنبال دستیابی به اهداف زیر است‪:‬‬
‫‪ -1‬بهبود ارآیی (بازده) انرژی‪ ،‬اهش مصرف انرژی و در نتی ه اهش لیه هزینه ها‬
‫‪ -2‬ای اد گسترگ ارتباطات ژویح میان بخش های مختلب در امور انرژی‬
‫‪ -3‬توس ددعه روگ ه ددای م ددنثر اط دداله رس ددانی‪ ،‬گ دزارگ ده ددی و م دددیریتی ب درای اس ددتااده معق ددول و منطق دی از‬
‫انرژی‬
‫‪6‬‬
‫اهداف مدیریت انرژی‪:‬‬
‫‪ -4‬جست وجوی روگ های بهینه برای افزایش بازده سرمایه گذاری های انرژی از طریق تحقیدق‬
‫و توسعه‬
‫‪ -5‬افزایش منافع و تخصیص آن به برنامه مدیریت انرژی‬
‫‪ -6‬اهش اثرات ناش ی از کمبود یا وقاه در عرضه انرژی بر روی عملکرد سیستم‬
‫‪ -7‬اهش آلودگی های محیط زیست ناش ی از مصرف انرژی‬
‫‪7‬‬
‫اصول مدیریت انرژی شامل موارد زیر است‪:‬‬
‫‪‬تأمین تما انرژی مورد نیاز با کمترین قیمت ممکن (مثال ‪ :‬خرید از منابع اصلی ‪ ،‬بررس ی شرایط‬
‫خرید)‬
‫‪‬استااده از مدیریت انرژی در باتترین راندمان انرژي (مثال‪ :‬اصالح راندمان انرژي در مراحل ذخیره‪،‬‬
‫انتقال و توزيع انرژي)‬
‫‪‬استااده م دد و بازیافت انرژی (مثال ‪ :‬بازيافت انرژي حرارتي تلب شده)‬
‫‪‬استااده از مناسب ترین فن آوری (انتخاب تكنولوژي با حداقل سرمايه گذاري بمنظور رفع نياز‬
‫حاضر با لواظ شرايط زيست محيطي)‬
‫‪‬كاهش زيان هاي قابل اجتناب (استااده از زباله های تولید شده در گیاهان به عنوان منابع انرژی و‬
‫اهش بخش ی از سوخت خریداری شده و صورت حساب)‬
‫‪8‬‬
‫استراتژی مدیریت انرژی در شركت ها‪:‬‬
‫‪‬انتخاب یک رویکرد استراتژیک براي شرکت‬
‫‪‬انتخاب مدیر انرژی‬
‫‪‬پياده سازي سیستم نظارت بر انرژی و گزارگ گیري‬
‫‪‬ان ا ممیزی انرژی‬
‫‪‬نهادينه كردن سياست هاي مديريت انرژي‬
‫‪‬آماده سازی و ان ا پروژه اجرای طرح تاصیلی‬
‫‪‬پیاده سازی برنامه آموزش ی در راستاي آگاهی ها كاركنان‬
‫‪‬بازنگري ساتنه‬
‫‪9‬‬
‫نتايج حاصل از اعمال مديريت انرژي در صنعت‪:‬‬
‫با اعمال مدیریت انرژی در یک ارخانه یا صنعت می توان به نتایج زیر دست یافت‪:‬‬
‫‪ ۱‬اهش هزینه های انرژی‬
‫‪ ۲‬بهینه سازی تولید و مصرف انرژی‬
‫‪ ۳‬ارائه تصویری دقیق از وضعیت مصرف انرژی به مدیران‪ ،‬ارکنان‪ ،‬مشتریان و سهامداران‬
‫‪ ۴‬حاظ محیط زیست و اهش آلودگی های ناش ی از مصرف انرژی‬
‫‪ ۵‬مشارکت بیشتر ارکنان شرکت در مسائل انرژی‬
‫‪10‬‬
‫مدیریت انرژی به ما می گوید‪:‬‬
‫‪‬چقدر مصرف کنیم؟‬
‫‪ ‬چه میزان باید مصرف کنیم؟‬
‫‪ ‬تا مصرف ایده آل چقدر فاصله داریم؟‬
‫‪ ‬تا چه حد می توانیم صرفه جویی در مصرف انرژی داشته باشیم؟‬
‫‪11‬‬
12
‫مدیریت انرژی در ایران‪:‬‬
‫بر اساس آمار‪ ،‬اطالعات و تحلیل های ارائه شده در خصوص مدیریت انرژی در کشور و در مقایسه‬
‫با متوسط دنیا‪ ،‬نتایج و جمع بندی زیر در سطوح کالن و بخش ی قابل تأمل می باشد‪.‬‬
‫به رغم اینکه امروزه مزیت هایی چون برخورداری از منابع طبیعی جای خود را به بهره مندی از‬
‫فناوری دادهاند‪ ،‬اما به علت مزیت کشور از نظر منابع متنوه انرژی به ویژه منابع نات و گاز و اتکای‬
‫توسعه کشور به این منابع و تصور اینکه توسعه و گسترگ منابع متنوه انرژی تا سال های قابل‬
‫پیشبینی در افق چشم انداز ‪ 20‬ساله همچنان باعث توسعه زیربنایی و اقتصاد کشور خواهد بود‪،‬‬
‫لذا مدیریت جامع انرژی از بعد عرضه و تقاضا نقش ی اساس ی و تعیینکننده از جهت تحقق اهداف‬
‫سند چشم انداز ایران ‪ 1404‬برخوردار خواهد بود‪.‬‬
‫‪13‬‬
‫محور های اصلی انرژی در سند چشم انداز در افق ‪: 1404‬‬
‫‪ -1‬اولد د د د د د د د د د د ددین تولیدکنند د د د د د د د د د د دددهی محصد د د د د د د د د د د ددوتت پتروشد د د د د د د د د د د ددی ی در منطقد د د د د د د د د د د دده از لود د د د د د د د د د د دداظ ارزگ‬
‫‪ -2‬دومد د د د د د ددین تولیدکنن د د د د د د دددهی ناد د د د د د ددت در اپد د د د د د ددک بد د د د د د ددا رفید د د د د د ددت ‪ %7‬از تقاضد د د د د د ددای بد د د د د د ددازار جهد د د د د د ددانی‬
‫‪ -3‬سومین تولیدکنندهی گاز در جهان با سهم ‪ %10-8‬از ت ارت جهانی گاز و فرآوردههای گازی‬
‫‪ -4‬دارای جایگاه اول فنآوری نات و گاز در منطقه‬
‫‪14‬‬
‫محور های اصلی انرژی در سند چشم انداز در افق ‪: 1404‬‬
‫ب دددون م دددیریت ج ددامع ان ددرژی ب ددا رویک ددرد اص ددالح الگ ددوی مص ددرف ب دده خص ددوص در بخ ددش عرض دده و‬
‫تقاضددا تحقددق اهددداف فددوق امکددان پددذیر نبددوده و در نتی دده ای دداب مددی کنددد کدده همدده بخددش ه دا از‬
‫سددازو ارهای تز بدرای گسددترگ و توسددعه در همدده زمیندده هددا برخددوردار باشددد‪ .‬بددا توجدده بدده مددوارد و‬
‫مطالب یاد شده‪ ،‬بر این اساس اجرا و تدوین طرح جدامع اندرژی کشدور بدا هددف مددیریت اندرژی‬
‫و بدده ویددژه بهبددود شدددت انددرژی از طریددق افدزایش ددارا ی و بددازده انددرژی بددا اسددتااده از فنداوری هددای‬
‫نددوین کدده از عوامددل مهددم در تحقددق چشددم انددداز بیسددت سدداله انددرژی کشددور مددی باشددد‪ ،‬بدده عنددوان‬
‫یک ضرورت ملی مطرح است‪.‬‬
‫‪15‬‬
‫سهم انواع انژری در تولید‪ ،‬واردات و صادرات در سال ‪88‬‬
‫‪1585.2‬‬
‫نفت خام و‬
‫فرآوردههاي نفتي‬
‫‪1600.0‬‬
‫(ميليون بشكه معادل نفت خام)‬
‫‪1200.0‬‬
‫‪977.1‬‬
‫گازطبيعي‬
‫‪866.2‬‬
‫‪800.0‬‬
‫ساير‬
‫‪400.0‬‬
‫‪42.7 3.7‬‬
‫‪36.5‬‬
‫‪79.6‬‬
‫‪4.3‬‬
‫‪15.8‬‬
‫‪0.0‬‬
‫صادرات‬
‫واردات‬
‫مأخذ‪ :‬ترازنامه انرژي سال ‪ 1388‬وزارت نيرو‬
‫‪16‬‬
‫توليد‬
‫سبد مصرف انواع انژری سال ‪88‬‬
‫‪400.0‬‬
‫(ميليون بشكه معادل نفت خام)‬
‫‪296.6‬‬
‫‪287.3‬‬
‫‪300.0‬‬
‫نفت خام و فرآوردههاي نفتي‬
‫‪200.0‬‬
‫‪159.0‬‬
‫گازطبيعي‬
‫‪111.2‬‬
‫ساير‬
‫‪42.5‬‬
‫‪16.2‬‬
‫‪21.7 0.2‬‬
‫‪34.1‬‬
‫‪64.5‬‬
‫‪57.7‬‬
‫‪75.5‬‬
‫‪100.0‬‬
‫‪0.0‬‬
‫ساير مصارف‬
‫حمل و نقل‬
‫مأخذ‪ :‬ترازنامه انرژي سال ‪ 1388‬وزارت نيرو‬
‫‪17‬‬
‫صنعت‬
‫خانگي‪ ،‬عمومي‬
‫و تجاري‬
‫بخش ساختمان‬
‫در بخ ددش س دداختمان و مس ددکن ب دده عن ددوان بزرگت ددرین بخ ددش مص ددرف کنن ددده ان ددرژی‪ ،‬در س ددال ‪ 86‬رش ددد‬
‫مصددرف انددرژی نس د ت بدده سددال قبددل در حدددود ‪ 8.1‬درصددد بددوده اسددت کدده رقددم بسددیار بدداتیی اسددت و‬
‫نشان میدهد به رغم تالگهای مراجع مربوط‪ ،‬در این بخش همچنان رشد مصرف و شدت مصدرف‬
‫انرژی بسیار باتتر از استانداردهای جهانی اسدت‪ .‬اقددامات صدورت گرفتده در ایدن بخدش‪ ،‬در زیدربخش‬
‫ً‬
‫ل‬
‫ت اری منثرتر بوده و رشد مصرف را تقریبا کنتر کرده است‪ ،‬ولی همچنان بده دلیدل گسدتردگی‪ ،‬عدد‬
‫اجرای امل قوانین و مقررات و همچنین قیمت بسیار پایین اندرژی‪ ،‬رشدد مصدرف در زیدربخش خدانگی‬
‫بسد ددیار بد ددات میباشد ددد کد دده نیازمند ددد برنامد ددهریزی و تد دددابیر جد دددیتر جهد ددت کنتد ددرل مصد ددرف اند ددرژی در اید ددن‬
‫زیربخش است‪ .‬تقاضای انرژی به خصوص گاز طبیعی در این بخش به شدت افزایش یافته است‪.‬‬
‫‪18‬‬
‫بخش حمل و نقل‬
‫بخ ددش حم ددل و نق ددل ب دده عن ددوان دوم ددین بخ ددش ب ددزرگ مص ددرف کنن ددده ان ددرژی از نظ ددر مق دددار و‬
‫بزرگتددرین بخددش مصددرفی از نظددر ارزگ‪ ،‬در سددالهای اخیددر دسددتخوگ تحددوتت جدددی ش دده‬
‫اسد ددت‪ .‬مشد ددکالت اید ددن بخد ددش از جملد دده قد دددی ی بد ددودن تکنولوژیهد ددای خودروهد ددای سد ددبک و‬
‫سنگین‪ ،‬عد وجود سیستمهای حمدل و نقدل عمدومی مناسدب در کشدور‪ ،‬فرهندگ نادرسدت‬
‫استااده از خودرو در بین اقشار جامعه و همچنین قیمدت بسدیار پدایین سدوخت‪ ،‬هزیندههای‬
‫یارانهای سنگینی را بر اقتصاد کشور تحمیل کرده است‪.‬‬
‫‪19‬‬
‫بخش حمل و نقل‬
‫از طرف دیگر نیز با وجود تدوین استانداردها و معیارهای مصرف سوخت برای‬
‫لیه وسایل نقلیه تولیدی‪ ،‬به دلیل فقدان بازوی اجرایی مناسب و قدرتمند در‬
‫کشور‪ ،‬متأساانه به نظر میآید در سالهای آینده نیز همچنان با رشد باتی‬
‫ً‬
‫مصرف و متعاقبا افزایش یارانههای انرژی این بخش مواجه باشیم و یا در صورت‬
‫افزایش قیمت انرژی یا سهمیهبندی آن‪ ،‬به دلیل نبود سیستمهای مناسب حمل و‬
‫نقل عمومی‪ ،‬اثرات عد برنامهریزی مناسب و اجرای نادرست قوانین متوجه مرد‬
‫و به ویژه اقشار آسیبپذیرتر گردد‪.‬‬
‫‪20‬‬
‫بخش صنعت‬
‫سددومین بخددش مصددرف کننددده انددرژی در کشددور بخددش صددنعت میباشددد کدده در سددالهای اخیددر بددا رشددد بدداتی‬
‫ً‬
‫مصددرف انددرژی مواجدده بددوده اسددتً ایددن رشددد عمدددتا مربددوط بدده رشددد مصددرف گدداز طبیعددی اسددت‪ .‬البتدده ایددن‬
‫بخش رشدد اقتصدادی قابدل قبدولی وجدود داشدته و در عدین حدال شددت اندرژی در سدالهدای اخیدر داهش یافتده‬
‫است‪ .‬از دتیل عمده بهبود نسدبی بخدش صدنعت در سدالهدای اخیدر از نظدر اقتصدادی‪ ،‬راهکارهدای تأکیدد شدده‬
‫در برنامه سو جهدت حمایدت از بخدش هدای تولیددی مانندد سداز و ارهدای وجدوه اداره شدده‪ ،‬تدأمین مندابع مدالی‬
‫جهت اجرای طرح ضربتی اشتغال‪ ،‬اعطای تسهیالت ارزی‪ ،‬استااده از تسهیالت فایندانس خدار ی‪ ،‬اسدتااده‬
‫از یارانه سود تسهیالت در بخش بهینهسازی مصرف سوخت و انرژی الکتریکی میباشند‬
‫‪21‬‬
‫بخش صنعت‬
‫تدوین استانداردها و مقررات اهش مصرف سوخت در این بخش در سالهای‬
‫اخیر سرعت خوبی داشته و نس ت به بخشهای دیگر منثرتر نیز بوده است‪ .‬با این‬
‫حال در این بخش به دلیل عد رعایت امل معیارهای مصرف در برخی از صنایع‬
‫و قیمت بسیار پایین انرژی و کمبود بازوهای تشویقی و تن یهی تز ‪ ،‬هنوز مصرف‬
‫انرژی صنایع مختلب با الگوهای جهانی فاصله زیادی دارد‪.‬‬
‫‪22‬‬
‫موانع عمده و راهبردهای کالن مدیریت انرژی در کشور‬
‫موانع‪:‬‬
‫‪ .1‬عد همگرایی و دخالت سازمانهای مختلب در تصمیمگیری برای مدیریت انرژی کشورً‬
‫‪ .2‬عد رعایت مصوبات و معیارهای كميته مصرف انرژی بر طبق قانون تبصرههای بودجه‬
‫م لس شورای اسالمی در بخشهای مختلب اقتصادی‪ -‬اجتماعیً‬
‫‪ .3‬لزو سرمایه گذاری مورد نیاز برای نوسازی و بازسازی سیستمهای انرژی کشورً‬
‫‪ .4‬عد آگاهی عمومی از فواید اجرای قوانین و مصوبات اهش مصرف انرژیً‬
‫‪ .5‬راندمان پایین پروسه سیستمهای انرژی در کشورً‬
‫‪23‬‬
‫راهبردها‪:‬‬
‫‪ .1‬ای اد سیستم متمرکز مدیریتی برای بخش انرژی کشورً‬
‫‪ .2‬رعایت معیارهای مصوب مصرف حامل های انرژی در بخش های مختلب اقتصادی اجتماعیً‬
‫‪ .3‬جایگزینی ت هیزات و تأسیسات قدی ی و فرسوده بخش های مختلب مصرف انرژیً‬
‫‪ .4‬بهینه سازی مصرف انرژی در ل سیستم انرژی کشور(ذخیره‪ ،‬انتقال و توزيع انرژي)ً‬
‫‪ .5‬اهش شدت انرژی در واحدها و سیستمهای مصرف انرژیً‬
‫‪ .6‬آموزگ و اطاله رسانی ملیً‬
‫‪ .7‬تدوین طرح جامع انرژی کشورً‬
‫‪ .8‬اصالح الگوی مصرف‪.‬‬
‫‪24‬‬
‫عالوه بر توسعه سریع مطابق با استانداردهای بیناملللی در حمل و نقل عمومی (به ویژه‬
‫ریلی)‪ ،‬به دلیل هزینه نسبتا پایین و وجود منابع سرشار گاز طبیعی در کشور‪ ،‬استااده از‬
‫گاز طبیعی فشرده (‪ )CNG‬در بخش حمل و نقل یک گزینه مناسب برای مهار رشد‬
‫بیرویه مصرف فرآوردههای ناتی در این بخش میباشد‪ .‬با این حال به دلیل مشکالت‬
‫متعدد از جمله سیاستهای نامشخص و متغیر‪ ،‬عد تعامل مناسب نهادهای مربوط در‬
‫ساخت جایگاههای سوختگیری ‪CNG‬و ‪ ...‬هنوز استااده از این سوخت نتوانسته‬
‫است به میزان قابل توجهی از مصرف فرآوردههای ناتی در بخش حمل و نقل بکاهد‪.‬‬
‫‪25‬‬
‫جنبه های زیست محیطی‬
‫امنیت انرژی‬
‫ایمني‬
‫‪‬‬
‫الزامات پیچیده و گرانتر براي زیر ساخت هاي صادرات گاز طبیعي ‪‬‬
‫امكان رشد صادرات فراورده هاي نفتي با افزایش استفاده داخلي از گاز طبیعي ‪‬‬
‫‪26‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
20-25% CO2
20-25% CO2
50-70% NOX
20-50% NOX
10-15% CO
70-90% CO
5-10% NMHC
80-95% NMHC
80-90% PM
Gasoline
CNG
Diesel
CNG
27
28
‫ کشور عمده جهان‬10 ‫سهم ذخائرتثبیت شده گاز‬
Venezuela, 2.9%
United Arab Emirates,
3.2%
Russian Federation
Iran
Nigeria, 2.8%
Algeria, 2.4%
US, 4.1%
Qatar
Russian Federation,
23.9%
Saudi Arabia, 4.3%
Turkmenistan
Saudi ArabiaTurkmenistan, 4.3%
US
Qatar, 13.5%
United Arab
Emirates
Venezuela
Iran, 15.8%
Nigeria
Algeria
source: http://www.bp.com/
29
‫ کشور عمده جهان‬10 ‫سهم تولید گاز‬
Saudi Arabia, 2.6%
China, 3.0%
Indonesia, 2.6%
Algeria, 2.5%
Norway, 3.3%
US
US, 19.3%
Russian
Federation
Canada
Qatar, 3.6%
Iran
Iran, 4.3%
Qatar
Russian Federation,
18.4%
Norway
China
Saudi Arabia
Canada, 5.0%
source: http://www.bp.com/
30
‫ کشور عمده جهان‬10 ‫سهم مصرف گاز‬
Germany, 2.6%
US
Italy, 2.4%
Saudi Arabia, 2.6%
Canada, 3.0%
United
Kingdom, 3.0%
Russian
Federation
Iran
China
US, 21.7%
Japan,
3.0%
Japan
United Kingdom
Canada
Saudi Arabia
China,
3.4%
Russian Federation,
13.0%
Iran, 4.3%
Germany
source: http://www.bp.com/
31
‫‪0.0%‬‬
‫‪2.0%‬‬
‫‪4.0%‬‬
‫‪6.0%‬‬
‫‪8.0%‬‬
‫‪10.0%‬‬
‫‪12.0%‬‬
‫‪14.0%‬‬
‫‪16.0%‬‬
‫مقایسه میزان ذخائر‪ ،‬تولید و مصرف گاز ایران در جهان‬
‫سهم از کل‬
‫ذخائر جهان‬
‫سهم از کل‬
‫ذخائر جهان‪%15.8 ,‬‬
‫سهم از کل‬
‫تولید جهان‪%4.3 ,‬‬
‫سهم از کل‬
‫تولید جهان‬
‫سهم از کل‬
‫مصرف جهان‪%4.3 ,‬‬
‫سهم از کل‬
‫مصرف جهان‬
‫‪http://www.bp.com/‬‬
‫‪32‬‬
‫‪source:‬‬
‫‪35%‬‬
‫نرخ رشد تولید گاز طی ‪ 10‬سال گذشته ایران و قطر‬
‫‪30%‬‬
‫‪25%‬‬
‫‪20%‬‬
‫‪15.8%‬‬
‫‪15%‬‬
‫‪10%‬‬
‫‪5%‬‬
‫‪7.3%‬‬
‫میانگین رشد‬
‫سالیانه‬
‫‪7.3%‬‬
‫‪15.8%‬‬
‫‪0%‬‬
‫‪2010‬‬
‫‪2009‬‬
‫‪2008‬‬
‫‪2007‬‬
‫‪2006‬‬
‫‪2005‬‬
‫‪2004‬‬
‫‪2003‬‬
‫‪2002‬‬
‫‪2001‬‬
‫‪6%‬‬
‫‪31%‬‬
‫‪13%‬‬
‫‪16%‬‬
‫‪4%‬‬
‫‪22%‬‬
‫‪3%‬‬
‫‪25%‬‬
‫‪5%‬‬
‫‪11%‬‬
‫‪22%‬‬
‫‪17%‬‬
‫‪4%‬‬
‫‪25%‬‬
‫‪9%‬‬
‫‪6%‬‬
‫‪14%‬‬
‫‪9%‬‬
‫‪10%‬‬
‫‪14%‬‬
‫‪http://www.bp.com/‬‬
‫‪33‬‬
‫‪source:‬‬
‫‪Iran‬‬
‫‪Qatar‬‬
‫سرمایه گذاری دولت و بخش خصوص ی در ‪CNG‬‬
‫‪‬ایران با در اختیار داشتن دومین رتبه ذخایر گازی جهان و شبکه گسترده خطوط‬
‫لوله گاز‪ ،‬بستری مناسب برای استفاده از گاز طبیعی را در بخش حمل و نقل دارا‬
‫می باشد‪ .‬این رویکرد اولین بار در سال ‪ 1356‬در شهرهای مشهد و شیراز مورد‬
‫توجه قرار گرفت و متعاقب آن از سال ‪ 1379‬با جدیت بیشتری و در سطح کالن به‬
‫مرحله اجراء گذاشته شد‪.‬‬
‫‪34‬‬
‫سرمایه گذاری دولت در صنعت ‪CNG‬‬
‫‪‬در همین راستا تاکنون دولت بالغ بر ‪ 2/7‬میلیارد دالر برای ساخت و توسعه‬
‫صنعت ‪CNG‬سرمایه گذاری کرده و زیرساختهای مناسبی نظیر کارخانجات تولید‬
‫تجهیزات جایگاههای سوختگیری‪ ،‬انواع کیت و مخزن و همچنین امکانات تولید‬
‫کارخانه ای خودروهای دوگانه سوز و تبدیل کارگاهی خودروها ایجاد شده است‪.‬‬
‫‪35‬‬
‫تحقیقات در صنایع خودروسازی‬
‫‪36‬‬
37
38
Production Line of bi-fuel ZAMYAD Pick up
bi-fuel SAMAND vehicle
39
40
CNG BUSES
41
TEHRAN
42
43
44
45
46
47
Gas quality
ISO 15403- Designation of the quality of natural gas for use as compressed fuel for
vehicles
CNG on –board storage cylinders
ISO 11439 –High pressure cylinder for on –board storage of natural gas as fuel for
automotive
CNG kit components
ISO 15500,pt 1-19 Compressed Natural Gas fuel system components


Vehicles conversion
For vehicle installation the ISO 15501 has been established. This is divided into two
main parts, ISO 15501-1 – Safety requirements and ISO 15501-2 – Test methods.
Filling stations
GE 1-118 Argentinean standard for CNG filling stations
Refueling coupling
ISO FDIS 14469 – Road vehicles- compressed natural gas fuelling connectors
Retesting of CNG vehicle
ISIRI 9747 - CNG fuelled vehicles – Periodic inspection & ISIRI 9426- Gas cylinders Inspection of the cylinder installation and requalification of high pressure cylinders for
the on-board storage of natural gas as a fuel for automotive vehicles
48
‫وضعیت ایستگاه های ‪ CNG‬و تعداد خودرو های دوگانه سوز در کشور‬
‫‪ ‬در حال حاضر با نصب و راه اندازی یکهزار و ‪ 700‬جایگاه ‪CNG‬در مجموع به طور متوسط روزانه‬
‫بیش از ‪ 17‬میلیون متر مکعب گاز به خودروهای دوگانه سوز تحویل می شود که قرار است تا اسفند‬
‫ماه سال ‪ 90‬تعداد کل جایگاههای ‪CNG‬کشور به ‪ 2000‬باب افزایش یابد‪.‬‬
‫‪ ‬در شرایط فعلی نزدیک به ‪ 9‬هزار و ‪ 500‬نازل عرضه س ی‪.‬ان‪.‬جی در سطح کشور فعال است‪.‬‬
‫‪ ‬پتانسیل مصرف ‪CNG‬در سبد سوخت خودروهای کشور به حدود ‪ 28‬درصد افزایش یافته است‪ .‬در‬
‫صورتیکه مصرف گاز طبیعی حدود ‪ %22‬می باشد‪.‬‬
‫‪ ‬هم اکنون حدود ‪ 2‬میلیون و ‪ 400‬هزار دستگاه خودروی دوگانه سوز در سطح کشور تردد می کنند و از‬
‫این منظر تعدادخودروهای گازسوز ‪ %15‬کل خودروها می باشد‪.‬‬
‫‪49‬‬
‫اشتغال در صنعت ‪CNG‬‬
‫‪ ‬بر اساس بررس ی های صورت گرفته با ایجاد کارخانجات تولید تجهیزات جایگاههای سوختگیری‪ ،‬کیت و‬
‫مخزن ‪ ،CNG‬احداث و راه اندازی حدود ‪ 1700‬جایگاه سوختگیری ‪ ،CNG‬فعالیت حدود ‪ 300‬کارگاه‬
‫تبدیل و همچنین امکانات ایجاد شده در شرکتهای خودروسازی برای تولید انواع خودروهای دوگانه سوز‬
‫(خودروهای سبک) و تک سوخت گاز طبیعی (خودورهای سنگین) حدود ‪ 100‬هزار شغل (مستقیم و غیر‬
‫مستقیم) ایجاد شده است که با توسعه این صنعت در کشور قطعا از این تعداد فراتر خواهد رفت‪.‬‬
‫افزایش ایستگاههای سوختگیری‪ ،‬افزایش تعداد کارگاههای مجاز تبدیل و خدمات فنی ‪ ،‬توسعه مراکز‬
‫معاینه فنی‪ ،‬افزایش ظرفیتهای تولیدی تجهیزات مرتبط شامل کیت ‪ ،‬مخزن و ایستگاههای سوختگیری‬
‫پتانسیل های قابل توجهی در ایجاد اشتغال دارند که بخش عمده ای از آن بدون نیاز به سرمایه گذاری‬
‫دولتی و تنها با حمایت های نرم افزاری و تسهیالت زود بازده قابل دستیابی هستند‪.‬‬
‫‪50‬‬
‫جایگاه ‪CNG‬در اقتصاد ملی‬
‫‪ ‬اهمیت موضوع مصرف بنزین و موضوعات مرتبط با آن از قبیل مصرف بی رویه‪ ،‬نحوه‬
‫تامین‪ ،‬هزینه های سنگین واردات‪ ،‬قاچاق سوخت ‪ ،‬نحوه توزیع یارانه ها‪ ،‬طرح افزایش‬
‫تولید بنزین و ‪ ...‬از بحثهای مهم روز کشور است که به اختصار به آن اشاره می شود‪.‬‬
‫‪51‬‬
‫روند تولید ومصرف بنزین در ‪ 10‬سال گذشته‬
‫‪30,000‬‬
‫‪23,650‬‬
‫‪25,000‬‬
‫‪20,000‬‬
‫‪15,000‬‬
‫تولید بنزين‬
‫‪10,000‬‬
‫‪5,000‬‬
‫‪0‬‬
‫‪1388‬‬
‫‪52‬‬
‫‪1387‬‬
‫‪1386‬‬
‫‪1385‬‬
‫‪1384‬‬
‫‪1383‬‬
‫‪1382‬‬
‫‪1381‬‬
‫‪1380‬‬
‫‪source: http://www.niordc.ir/‬‬
‫میلیون لیتر‬
‫مصرف بنزين‬
‫‪15,766‬‬
‫روند تولید ومصرف نفت گاز در ‪ 10‬سال گذشته‬
‫‪40,000‬‬
‫‪33,841‬‬
‫‪32,000‬‬
‫‪32,376‬‬
‫‪24,000‬‬
‫‪16,000‬‬
‫تولید نفت گاز‬
‫‪8,000‬‬
‫‪0‬‬
‫‪1388‬‬
‫‪1387‬‬
‫‪1386‬‬
‫‪1385‬‬
‫‪1384‬‬
‫‪1383‬‬
‫‪1382‬‬
‫‪1381‬‬
‫‪1380‬‬
‫‪source: http://www.niordc.ir/‬‬
‫‪53‬‬
‫میلیون لیتر‬
‫مصرف نفت گاز‬
‫امنیت تأمین سوخت‬
‫‪ ‬با توجه به شرایط کشور و تحریمهای یکجانبه اعمال شده از طرف امریکا و اروپا‬
‫همواره تامین بنزین به عنوان ابزاری در دست دشمنان برای فشار بیشتر به کشور تبدیل‬
‫شده است‪ .‬قطع هر چه بیشتر این وابستگی دشمنان را در دستیابی به اهداف خود نا‬
‫امید خواهد ساخت‪ .‬گاز طبیعی با توجه به ظرفیتهای تولید ‪ ،‬شرایط آب و هوایی کشور‬
‫‪ ،‬شبکه توزیع گسترده در کشور پتانسیل بسیار مناسبی برای قطع یا کاهش وابستگی‬
‫کشور به بنزین داراست و استفاده از این فرصت منافع بزرگ اقتصادی را برای کشور‬
‫بدنبال خواهد داشت‪ .‬هم اکنون با مصرف روزانه ‪ 17‬میلیون متر مکعب گاز طبیعی در‬
‫بخش حمل و نقل همین مقدار از نیاز کشور به بنزین کاسته شده است‪.‬‬
‫‪54‬‬
‫صرفه جویی ارزی ناش ی از مصرف ‪CNG‬‬
‫‪‬در حال حاضر بیش از ‪ 2،400،000‬خودروی دوگانه سوز در سطح کشور‬
‫وجود دارند که به طور متوسط روزانه حدود ‪17‬میلیون متر مکعب گاز‬
‫طبیعی (معادل ‪17‬میلیون لیتر بنزین)صرفه جویی می گردد‪.‬‬
‫‪55‬‬
‫ترکیب مصرف گاز در سال ‪88‬‬
‫حمل و نقل‬
‫‪%4‬‬
‫‪0%‬‬
‫‪8%‬‬
‫‪57%‬‬
‫خانگي‪ ،‬عمومي و تجاري‬
‫‪31%‬‬
‫صنعت‬
‫حمل و نقل‬
‫كشاورزي‬
‫ساير‬
‫مأخذ‪ :‬ترازنامه انرژي سال ‪ 1388‬وزارت نيرو‬
‫‪56‬‬
‫ارزش افزوده کاربری های گاز طبیعی‬
‫‪ ‬هر متر مکعب گاز طبیعی فشرده که تقریبا معادل لیتر بنزین است قیمت تمام شده ای معادل‬
‫‪ 300،4‬ريال* شامل قیمت فروش گاز ایران بعالوه هزینه های فشرده سازی و‪ .....‬دارد که‬
‫جایگزین یک لیتر بنزين سوپر بدون سرب با قیمت تمام شده ‪ 11.800‬ریال می گردد یعنی مصرف‬
‫هر مکعب گاز طبیعی صرفه جویی معادل ‪ 7.500‬ریال برای کشور بهمراه خواهد داشت که بنا به‬
‫نحوه قیمت گذاری از هزینه های دولت یا مصرف کننده خواهد کاست‪.‬‬
‫*قيمت تمام شده بر اساس خط لوله‪/‬بازار ‪ ICE‬مي باشد‬
‫‪http://www.nioc-intl.com/Publication/PDF/NAFT.pdf‬‬
‫‪57‬‬
‫شاخص های توسعه ای ‪CNG‬‬
‫‪ ‬تدوین استانداردها‬
‫‪‬داخلی سازی تجهیزات‬
‫‪‬احداث ایستگاههای سوختگیری‬
‫‪‬تولید و تبدیل خودروهای گاز سوز‬
‫‪58‬‬
‫تعداد خودروهای دوگانه سوز در کشورهای مختلف‬
NGV Population
3,000,000
2,740,000
As at December 2010
2,500,000
2,000,000
1,954,925
1,901,116
1,664,847
1,500,000
1,000,000
500,000
340,000
193,521
140,400
103,712
101,352
10,600
-
source: http://www.iangv.org/
59
‫تعداد ایستگاههای سوختگیری در کشورهای مختلف‬
Refuelling Stations
3,500
3,285
As at December 2010
3,000
2,500
2,000
1,878
1,725
1,574
1,500
1,350
1,000
1,000
900
790
614
571
500
-
source: http://www.iangv.org/
60
‫نسبت تعداد خودروهای دوگانه سوز به ایستگاه های سوخت گیری در کشورهای مختلف‬
2000
1891
1800
As at December 2010
1600
1400
1242
1200
1012
1000
965
924
834
800
554
600
400
333
200
112
102
United
States
Germany
0
Pakistan Argentina
Brazil
Iran
China
source: http://www.iangv.org/
Italy
Colombia
India
61
‫تعداد خودروهای دوگانه سوز در مناطق مختلف دنیا‬
12,000,000
10,000,000
WORLDWIDE
ASIA-PACIFIC
8,000,000
EUROPE
6,000,000
NTH
AMERICA
LATIN
AMERICA
AFRICA
4,000,000
2,000,000
0
2000
2001
2002
2003
source: http://www.iangv.org/
2004
2005
2006
2007
2008
2009
62
‫ سال اخیردر مناطق مختلف دنیا‬10 ‫میانگین رشد تعداد خودروهای دوگانه سوز طی‬
60.0%
50.0%
ASIA-PACIFIC
EUROPE
NTH
AMERICA
LATIN
AMERICA
AFRICA
40.0%
30.0%
20.0%
27.5%
ASIA-PACIFIC, 51.0%
WORLDWIDE
23.5%
19.2%
15.8%
10.0%
-0.1%
0.0%
Average growth in past 10 years
-10.0%
source: http://www.iangv.org/
63
‫‪‬حمايت از توليد كنندگان داخلي به منظور بومي سازي صنعت ‪CNG‬در كشور‪.‬‬
‫‪‬احداث جايگاه هاي عرضه گاز طبيعي فشرده بر اساس برنامه هاي مصوب شده‪.‬‬
‫‪‬ايجاد زمينه مشاركت بخش خصوص ي در احداث و بهره برداري جايگاه هاي ‪CNG‬‬
‫‪‬تمركز زدايي در اجراي طرح ملي ‪CNG‬و واگذاري مسئوليت هاي اجرايي به مناطق شركت‬
‫ملي پخش فرآورده هاي نفتي جهت تسريع در امور‪.‬‬
‫‪‬ايجاد راه كارهاي مناسب جهت راه اندازي و نصب جايگاه هاي ‪CNG‬متوسط براي‬
‫واحدهاي دولتي و مجتمع هاي عمومي‪.‬‬
‫‪‬ايجاد بستر مناسب جهت تربيت نیروي انساني متخصص در زمينه هاي نصب‪ ،‬نگهداري و‬
‫تعمیرات جايگاه هاي ‪ ،CNG‬با مشاركت بخش خصوص ي‪.‬‬
‫‪64‬‬
‫‪‬احداث و بهره برداري از ‪ 1700‬جايگاه ‪CNG‬تا کنون‪.‬‬
‫‪‬تدوين استانداردهاي مرتبط با صنعت ‪CNG‬با مشاركت سازمان استاندارد‪.‬‬
‫‪‬توليد و تبديل ‪ 2،400،000‬خودرو به سيستم دوگانه سوز‪.‬‬
‫‪‬اي اد زيرساخت هاي تز جهت توليد قطعات كيت ‪CNG‬توسط شركت هاي داخلي ‪.‬‬
‫‪‬آموزگ افرادمتخصص جهت ان ا خدمات پس از فروگ‪ ،‬تعمیرات‪ ،‬عيب يابي و ‪ ...‬در خصوص‬
‫ً‬
‫خودروهاي دوگانه سوز و ان ا بازرس ي هاي دوره اي و نتي تا اي اد اشتغال در اين زمينه‪.‬‬
‫‪ ‬فعال سازي بيش از ‪300‬كارگاه تبديل و خدمات پس از فروگ در سراسر كشور تحت استانداردهاي ملي‬
‫تدوين شده‪.‬‬
‫‪65‬‬
‫‪ ‬طراحي و توليد موتور ملي گازسوز بر اساس آخرين تكنولوژي هاي روز در شركت ايران خودرو با‬
‫حمايت مالي به عمل آمده‪.‬‬
‫‪ ‬طراحي‪ ،‬ساخت و راه اندازي خط توليد پژو ‪ 206‬صندوقدار با موتور دوگانه سوز ‪TUSG‬در خط‬
‫توليد شركت ايران خودرو با حمايت مالي بعمل آمده‪.‬‬
‫‪ ‬طراحي‪ ،‬ساخت و راه اندازي خط سمند سورن با موتور پايه گاز سوز ‪EF7 .‬‬
‫‪ ‬فعال سازي تعدادي از نمايندگي هاي م از شركت هاي خودرو ساز داخلي در سراسر كشور جهت‬
‫ارائه خدددمات پس از فروگ و بازرس ي هاي ادواري خودروهدداي دوگانه سددوز كارخانه اي‪.‬‬
‫‪ ‬حمايت از احداث و راه اندازي كارخانه هاي توليد مخزن ‪CNG‬در داخل كشور‪.‬‬
‫‪66‬‬
‫چالشهای صنعت ‪ CNG‬در ايران‬
‫‪‬عدم طرح جامع براي صنعت ‪ CNG‬در كشور(عدم انتشار آن ؟)شامل‪:‬‬
‫‪ ‬تعيین استراتژي ها و راهكارها براي نگهداري و توسعه اين صنعت تا سال ‪1404‬‬
‫‪ ‬عدم قيمت جذاب براي مصرف كننده‬
‫‪ ‬تعيین تكليف شركت هاي مرتبط توليد كننده تجهیزات مربوطه‬
‫‪ ‬اجباري نمودن بازرس ي ادواري خودروهاي موجود‬
‫‪67‬‬
‫راهكارها‬
‫‪ ‬تصويب برنامه جهت دستيابي به اهداف و اجراي استراتژي ها توسط مراجع ذيصالح‬
‫‪ ‬اجراي كامل برنامه هاي مصوب و نظارت بر آنها‬
‫‪ ‬تعيین قيمت جذاب براي مصرف كننده‬
‫‪ ‬اجراي بازرس ي ادواري بصورت جدي‬
‫‪68‬‬
69

similar documents