Sesin Özellikleri

Report
Sesin Özellikleri
Mustafa ÇELİK
Ses Şiddeti
 Ses dalgalarında
genlik ne kadar
büyük olursa sesin
şiddeti de o kadar
büyük olur. Ses
şiddetine gürlük de
denir.
 Bir salıncağı ne kadar büyük
kuvvetle ileriye doğru itersek
salıncak o kadar yükseğe çıkar. Eğer
salıncakla yavaş yavaş sallanırken
birine çarparsak muhtemelen
çarptığımız kişiye bir şey olmaz;
fakat salıncakla çok yükselip burada
sahip olduğumuz enerjiyle birine
çarparsak o kişiyi uzağa fırlatabilir
ve ciddi şekilde yaralanmasına yol
açabiliriz. Bunun sebebi, ikinci
durumda çarptığınız kişiye
aktardığımız enerji miktarının
birinci durumdakinden daha büyük
olmasıdır.
Sesin Yüksekliği:İncelik Kalınlık
 Ses yüksekliği, sesleri ince veya kalın işitmemize
neden olan ses özelliğidir.
 Şişelerdeki su miktarı arttırılıp şişelere vurulduğunda
çıkan sesin yüksekliği giderek düştü. Boş şişeye
vurduğunuzda yüksekliği en fazla sesi (en ince), dolu
şişeye vurduğumuzda yüksekliği en az olan sesi(en
kalın) elde ettik.
 Ancak şişe içindeki su miktarı arttırılıp tepesinden
üflendiğinde ise çıkan sesin yüksekliği giderek arttı.
Boş şişeye üflediğinizde ise yüksekliği en az sesi (en
kalın), dolu şişeye üflediğimizde yüksekliği en çok
olan sesi (en ince) elde ettik.
Sesin Frekansı
 Her bir titreşim saniyede tek
bir dalga oluşturur. Dolayısıyla
"Bir cisim ne kadar hızlı
titreşirse her bir saniyede daha
fazla dalga yayılır.“
 Her bir saniyede oluşan ses
dalgası sayısına sesin frekansı
denir. Yüksek frekanslı ses
daha ince duyulur.
 Çok yüksek frekanslı sesler ise insanlar tarafından
duyulamayabilir. Birçok insan, sivrisinek vızıltısından
yaklaşık 30 kat daha yüksek frekanslı sesleri duyabilir
fakat bazı hayvanlar, insanların duyabildiğinden çok daha
büyük frekanslı sesler üretebilir ve duyabilir.
 Farklı diyapazonlara lastik tokmak ile vurarak ses
çıkarttığımızda, diyapazon üzerindeki sayı ne kadar büyükse
çıkan sesin de o kadar ince (tiz) olduğunu görürüz.
 Diyapazonun üzerindeki sayı, diyapazonun bir saniyede ne
kadar ileri geri hareket ettiğini (titreştiğini) gösterir.
 Bir saniyedeki titreşim sayısına frekans denir. Frekansın birimi
hertzdir ve kısaca Hz ile gösterilir. (Bu birim, Alman fizikçi
Heinrich Hertz (Henrik Hertz)'in (1857-1894) onuruna
verilmiştir.)
 256 Hz, diyapazonun saniyede 256 kez titreştiği anlamına gelir.
Bu diyapazonda çıkan ses kalındır. 512 Hz'lik bir diyapazon ise
saniyede 512 kez titreşir ve 256'lık diyapazona göre daha ince ses
çıkarır.
 İnsanların duyabileceği ve üretebileceği
seslerin belli frekans değerleri vardır.
Normal bir insan kulağı 20 Hz ile 20
000 Hz arasındaki sesleri duyabilir.
 Frekansı 20 000 Hz'nin üstünde olan
sese ultrason denir.
 Ultrason insanlar tarafından
duyulamaz ancak birçok hayvan bu
sesleri duyabilir. Örneğin, köpekler 35
000 Hz'lik, yunuslar ise 150 000 Hz'lik
ultrasonu duyabilirler .
 Ultrason bazı hayvanlar için çok
önemlidir. Örneğin, yarasaların gözleri
iyi görmez. Bu memeli hayvanlar çok
yüksek frekanslı ses çıkarır ve bu
seslerin yansımasından yararlanarak
etraftaki cisimlere çarpmadan, güvenli
bir şekilde uçabilir ve avlarının yerini
tespit edebilir
Ses Düzeyi
 Bir arının çıkardığı sesin frekansı
yaklaşık 1000 Hz iken bir gök
gürültüsünün ki yaklaşık 50 Hz'dir
fakat gök gürültüsünün sesinden çok
daha fazla rahatsız oluruz.
 Seslerin işitme sağlığımıza zararlı olup
olmadığı, bir sesi duyup
duyamamamız, ses düzeyi denilen bir
büyüklükle ilgilidir.
 Ses düzeyini ölçmek için kullanılan
birim desibeldir. Kısaca dB ile
gösterilir. Birçok insanın duyabildiği
en düşük ses 0(sıfır) desibeldir.
 Ölçek üzerindeki her 10 dB'lik artış, 10 kat daha şiddetli
ses anlamına gelmektedir. Örneğin, nefes alma veya
yaprakların hışırtısı 10 dB' dir ve bu düzey, insanların zor
duydukları ses düzeyinin (0 dB) 10 katıdır. 20 dB' lik bir
ses 0 dB'lik bir sesin 100 katı, 10 dB'lik bir sesin ise 10
katıdır.
 Uluslararası Standartlar Örgütünün ortaya koyduğu
rahatsızlık duyma noktasının başlangıcı yaklaşık 60
dB'dir. Bu yüzden, ses düzeyi 60 dB'den büyük olan
ortamlarda uzun süre kalındığında işitme sorunları ile
karşılaşılabilir. 120 dB'lik bir ses, kulaklarımızda hasara
neden olabilir. Böyle bir ses, 30 dB'lik bir gazete
hışırtısının yaklaşık 1 milyar katıdır.
Mustafa ÇELİK
Fen ve Teknoloji Öğretmeni
Türk Telekom YİBO
Digor/KARS

similar documents