Dag voor Taal, Kunsten & Cultuur

Report
Dag voor Taal, Kunsten &
Cultuur
LITERATUURGESCHIEDENIS OP NIVEAU
MARLIES SCHOUWSTRA
VRIJDAG 3 FEBRUARI 2012
 Niveaus van literaire competentie
 Stimulerende en remmende factoren
 Rekening houden met niveaus bij de behandeling
van literatuurgeschiedenis
 Voorbeeld project ‘Middeleeuwse ridderromans’
 Vragen en discussie
Niveaus van literaire competentie
Theo Witte, Het oog van de meester (2008)
 6 niveaus:



Boeken
Leerlingen
Opdrachten
 Niveau van de leerling
 Leerling als lezer: attitude ten aanzien van literatuur
 Boek: wat leest de leerling?
 Opdracht: hoe leest de leerling?
 Dezelfde volgorde, verschillend tempo
Niveaus en leerjaren
 N1 instapniveau tweede fase
 N2 instapniveau tweede fase
 N3 eindniveau havo
 N4 streefniveau havo, eindniveau vwo
 N5 streefniveau vwo
 N6 Excellent niveau vwo
Implicaties
 In één klas leerlingen van drie à vier
verschillende niveaus.
 Bandbreedte literaire werken: meestal drie, soms
(vooral oudere werken) vier.
Voorbeeld:
Het gouden ei, N3
N2, N3, N4
4e klas
Theo Witte, Het oog van de meester
Remmende factoren
Stimulerende factoren
 Verplichte boekenlijst
 Juiste boek op het
 Klassikaal lezen en
analyseren van een
werk
 Standaard leesverslag
 Zelfstudie en
begeleiding op afstand
juiste moment
Berlyne, Vygotsky
 Ontwikkelingsverslag
 Betrokkenheid van de
docent
 Constructie van kennis
samen met docent en
medeleerlingen
Hamvraag
 Hoe kun je rekening houden met de
niveauverschillen tussen leerlingen als je
literatuurgeschiedenis behandelt?
 Het juiste boek op het juiste moment…
Van V4 tot V6
 Camera obscura, 1839
 De klucht van de koe, 1612
 De stille kracht, 1900
 Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, 1782
 Karel en Elegast, ca. 1250
 Mariken van Nieumeghen, 1515
 Max Havelaar, 1860
 Reize door het Aapenland, 1788
 Van de koele meren des doods, 1900
 Walewein, 1260
Spreiding over curriculum
Periode
Werken
Klas
Middeleeuwen
N3, Karel en Elegast
N3, Walewein
Vwo 4
Renaissance
N3, De klucht van de koe
N4, Mariken van Nieumeghen
Vwo 4/5
Verlichting
N4, Reize door het Aapenland
N5, De historie van mejuffrouw Sara
Burgerhart
Vwo 5/6
Negentiende eeuw
N4, Camera Obscura
N5, Max Havelaar
Vwo 5/6
Modernen
N5, De stille kracht
N5, Van de koele meren des doods
Vwo 6
Maar ook…
 Het juiste boek op het juiste moment…
Maar ook:
 … de juiste opdracht voor de juiste leerling.
Voorbeeld
 N2: wisseling van tijd, plaats en perspectief in Het
gouden ei.
 N3: psychologie van Rex en Lemorne
De juiste opdracht voor de juiste leerling
 www.lezenvoordelijst.nl
 22 werken van voor 1880 (en 10 van voor 1916)
 N3 tot en met N6
 Opdrachten eind 2012 klaar
 Literatuur [NU]
…
Echter
 De leerling werkt dan individueel;
 Een enkele juiste opdracht voor de juiste leerling is
niet genoeg om voldoende kennis van de historische
context te verwerven om een adequate betekenis aan
het verhaal toe te kennen.
NB
 ‘De kandidaat kan een overzicht geven van de
hoofdlijnen van de literatuurgeschiedenis, en de
gelezen literaire werken plaatsen in dit historisch
perspectief.’ (Handreiking schoolexamen, SLO)
Remmende en stimulerende factoren
Remmende factoren
Stimulerende factoren
 Verplichte boekenlijst
 Juiste boek op het
 Klassikaal lezen en
juiste moment
 Ontwikkelingsverslag
 Betrokkenheid van de
docent
 Constructie van kennis
samen met docent en
medeleerlingen
analyseren van een
werk
 Standaard leesverslag
 Zelfstudie en
begeleiding op afstand
’
Voorbeeld: project ‘Middeleeuwse ridderroman’
 De hele klas houdt zich bezig met de middeleeuwse
ridderroman;
 Leerlingen kunnen kiezen uit twee werken;
 Leerlingen voeren individuele en groepsopdrachten
uit op hun eigen niveau en leveren een relevante
bijdrage aan het klassikale dossier ‘Ridderroman’;
 Leerlingen leren actief, zelfstandig, van elkaar en van
hun docent.
Inhoud van het project
N2
N3
N4
Karel en Elegast
Karel en Elegast en de
middeleeuwse
samenleving (3)
Samenvatting
Wie was Karel de Grote?
Het feodale stelsel
Waar gaat Karel en
Elegast over? (7)
Karakters
Ontwikkeling
Gedachten
Moraal
Godsgericht
Karelepiek
Karel en Elegast door
de eeuwen heen (4)
Orale traditie
Ontstaansgeschie-denis
Receptie
Volksverhaalmotieven
Walewein
Samenvatting (5)
De schildknaap
De Rode Ridder
Verliefd!
De hertog
De vos Roges
Structuur (2)
Queeste
Cirkelstructuur
Kettingstructuur
Waar gaat Walewein
over? (5)
Walewein
Andere personages
Ridders
Hoofsheid
Liefde
Doel en middelen (3)
Arthurepiek
Populariteit
Intertekstualiteit
Structuur van het project
Vaardigheid
Werkvorm
Introductie: niveau bepalen, werk kiezen, groepjes maken
Opdracht A en B
Lezen
Individueel (denken)
Opdracht C
Spreken
Groepjes (delen)
Opdracht D
Luisteren
Klassikaal (uitwisselen)
Opdracht E
Spreken/Gesprekken/
Luisteren/Schrijven
Klassikaal
Eindopdracht
Schrijven
Individueel
Afronden en beoordelen
Dossier:
 Opdracht B: individuele opdracht op niveau
 Opdracht D: hand-out van alle groepen
 Opdracht E: naar wens
 Eindopdracht: reflectie
 Alternatieve eindopdrachten:
 Boekentoets
 Mondeling
Remmende en stimulerende factoren
Remmende factoren
Stimulerende factoren
 Verplichte boekenlijst
 Juiste boek op het
 Klassikaal lezen en
juiste moment
 Ontwikkelingsverslag
 Betrokkenheid van de
docent
 Constructie van kennis
samen met docent en
medeleerlingen
analyseren van een
werk
 Standaard leesverslag
 Zelfstudie en
begeleiding op afstand
Uuat unbidan uue nu?
 Het juiste boek op het juiste moment en de juiste
opdracht voor de juiste leerling




Klassikaal te lezen werken naar niveau verdelen over curriculum
Indien mogelijk opdrachten op verschillende niveaus aanbieden
Variatie in opdrachten
Leerlingen laten samenwerken en uitwisselen, actief kennis laten
construeren
 Didactische instrumenten en materiaal:




Lezenvoordelijst.nl
Literatuur [NU]
Karel en Elegast en Walewein?
…?
Overige projecten literatuurgeschiedenis
 Charles Dickens, Oliver Twist, A Christmas Carol
 Mary Shelley, Frankenstein
 Molière, Le bourgeois gentilhomme, Le malade
imaginaire
 Duitsland voor 1940, Die Verwandlung, Im Westen
nichts Neues
EINDE
TERZIJDE: niveau bepalen
 Hoe weet je welk niveau een leerling heeft?
 Leesautobiografie en balansverslagen
 ‘Strookjes’
 Instapdocument
 NB Docent kan niveau bepalen, maar dat ook door
de leerling laten doen.
TERZIJDE: literatuur in het SE
E1: Literaire ontwikkeling
7. De kandidaat kan beargumenteerd verslag uitbrengen van
zijn leeservaringen met een aantal door hem geselecteerde
literaire werken.
E2: Literaire begrippen
8. De kandidaat kan literaire tekstsoorten herkennen en
onderscheiden, en literaire begrippen hanteren in de
interpretatie van literaire teksten.
E3: Literatuurgeschiedenis
9. De kandidaat kan een overzicht geven van de hoofdlijnen
van de literatuurgeschiedenis, en de gelezen literaire werken
plaatsen in dit historisch perspectief.
Literatuurgeschiedenis
9. De kandidaat kan (1) een overzicht geven van de
hoofdlijnen van de literatuurgeschiedenis, en (2) de
gelezen literaire werken plaatsen in dit historisch
perspectief.
Ook voor dit subdomein geldt: het staat in dienst van
literaire ontwikkeling en vormt geen kennisdoel op
zich.
Kennis en/of vaardigheden?
Kennis
Vaardigheden
 Literatuurgeschiedenis
 Historiserend lezen
 Context
 Tekst
De middeleeuwen
Lorem ipsum dolor sit amet,
consectetur adipisicing elit, sed do
eiusmod 500-1500 ut labore et dolore
magna aliqua. Ut enim ad minim
veniam, quis nostrud exercitation
ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea
commodo consequat. Duis aute irure
dolor in reprehenderit in voluptate velit
esse cillum dolore eu fugiat nulla
pariatur. Excepteur leenstelsel
cupidatat non proident, sunt in culpa
qui officia deserunt mollit anim id est
laborum. Sed ut perspiciatis unde
omnis iste natus error sit voluptatem
accusantium vazal laudantium, totam
rem aperiam, ridders quae ab illo
inventore veritatis et quasi architecto
beatae vitae dicta sunt explicabo. Nemo
Karel de Grote voluptatem quia
voluptas sit aspernatur aut odit aut
fugit, sed quia consequuntur magni
dolores eos qui ratione voluptatem
sequi nesciunt. Neque porro quisquam
est, qui dolorem ipsum quia dolor sit
amet, consectetur, voorhoofs, sed quia
non numquam eius modi tempora
incidunt ut labore et Karelepiek
aliquam quaerat voluptatem. Ut enim
ad minima veniam, quis nostrum
exercitationem ullam corporis suscipit
laboriosam, nisi ut aliquid ex ea
commodi consequatur? Quis autem vel
eum iure reprehenderit qui in ea
voluptate velit esse quam nihil
molestiae consequatur, vel illum qui
dolorem Karel en Elegast voluptas
nulla pariatur?
Contextgerichte benadering:
Literatuur als illustratie bij de
geschiedenis
Karel en Elegast
Lorem ipsum dolor engel, consectetur
adipisicing elit, sed do eiusmod tempor
incididunt ut labore et dolore magna
aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis
nostrud exercitation ullamco laboris
stelen? aliquip ex ea commodo
consequat. Duis aute irure dolor in
reprehenderit in voluptate velit esse
cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.
Excepteur sint occaecat donker woud
non proident, sunt in culpa qui officia
deserunt mollit anim id est laborum.
Sed ut perspiciatis unde iste natus error
zwarte ridder sit voluptatem
accusantium doloremque laudantium,
totam rem aperiam, Eggerik ipsa quae
ab illo inventore veritatis et quasi
architecto beatae vitae dicta sunt
ploegijzer. Nemo enim ipsam
voluptatem quia voluptas sit aspernatur
aut odit aut fugit, sed quia
consequuntur magni dolores eos zwarte
ridder toverkruid nesciunt. Neque
porro quisquam est, qui dolorem ipsum
quia dolor sit amet, consectetur,
adipisci velit, sed quia non numquam
eius modi tempora incidunt ut labore et
dolore magnam aliquam quaerat
voluptatem. Godsgericht ad minima
veniam, quis nostrum exercitationem
ullam corporis suscipit laboriosam, nisi
ut aliquid ex ea commodi consequatur?
Quis autem vel eum iure reprehenderit
qui in ea voluptate velit esse quam nihil
molestiae consequatur, vel illum qui
dolorem eum fugiat quo. Eind goed,
al goed.
Tekstgerichte benadering:
Literatuur tegen het decor van de
geschiedenis

similar documents