Formele regio

Report
Oriëntatie op de geografie
Bijeenkomst 5
-Terugblik kernconcept ruimte (o.a.
kwantitatieve technieken
- Regio’s
Kernconcepten van de geografie
Gebied/plaats (place)
Ruimte (space)
Kernconcepten ruimte & samenhang
Welke instrumenten hebben geografen om spreidingspatronen van
verschijnselen te beschrijven en de samenhangen te verklaren?
• Spreiding- en netwerkpatronen op kaarten
• Vaktaal (begrippen)
• Modellen
– Graviteitsmodel van Reilly
– Difussiepatronen
– Tijd-ruimte prisma’s van Hägerstrand
• Kwantitatieve technieken
– Clusteringsindex
– Locatiequotiënt
– Correlatie
• Systemen
• Theorieën
Clusteringsindex
Element
1
2
3
4
5
6
7
8
Totaal
Dichtstbijzijnde element
2
4
5
2
3
5
5
4
Afstand in cm
2
0,5
0,7
0,7
0,7
0,9
1,3
1
7,8 cm
Clusteringsindex
A = 7,8 /8 = 0,97
E=8
0 = 5 x 5 = 25cm²
C = 2 x 0,97 √8/25 = 1,1
Locatiequotiënt
Aandeel beroepsbevolking werkzaam in de
Dienstverlening (2001):
• Noord-Holland: 85%
• Noord-Brabant: 72%
• Nederland: 78%
LQ Noord-Holland: 85/78 = 1,08
LQ Noord-Brabant: 72/78= 0,92
Correlatiegrafiek
Zoek de fout.
Toepassing correlatiegrafiek: stadsgeografie (thema
leefbaarheid)
Toepassing correlatiegrafiek: stadsgeografie (thema
leefbaarheid)
Grafieken als middel voor het bereiken van doelen
Kritisch kijken naar de manier
waarop het geografisch
instrumentarium bewust of
onbewust wordt ingezet.
Welke instrumenten hebben geografen om spreidingspatronen van
verschijnselen te beschrijven en de samenhangen te verklaren?
• Spreiding- en netwerkpatronen op kaarten
• Vaktaal (begrippen)
• Modellen
– Graviteitsmodel van Reilly
– Difussiepatronen
– Tijd-ruimte prisma’s van Hägerstrand
• Kwantitatieve technieken
– Clusteringsindex
– Locatiequotiënt
– Correlatie
• Systemen
• Theorieën
Regio’s en regionaliseren
Knox & Marston, regional analysis, p. 31- 36
Doelen
1.
2.
3.
4.
5.
Toepassingen van het geografisch instrumentarium bij het
beschrijven en verklaren kunnen herkennen, toepassen en
kritisch beschouwen.
De regio als gedachteconstructie aan de geografische
zienswijze (= formeel object van de geografie) kunnen
relateren.
De drie typen regio’s kunnen omschrijven en in
voorbeelden herkennen.
Op basis van gegevens kunnen regionaliseren en regio’s
onderverdelen in subregio’s
Het samenwoningsmodel kunnen uitleggen en als
functionele regio kunnen typeren.
Kernconcepten ruimte & samenhang
Kernconcepten van de geografie
Gebied/plaats (place)
Ruimte (space)
Regio en regionaliseren
Opdracht
In de media wordt het Middellandse Zeegebied
vaak aangeduid als een regio. De vraag is echter
waar de grenzen van deze regio liggen.
1. Teken m.b.v. gegevens in de atlas de grenzen van
het Middellandse Zeegebied.
2. Indien toegang tot internet. Op welke wijze wordt
het Middellandse Zeegebied op Wikipedia
afgebakend? Welke criteria zijn gebruikt?
Het Middellandse Zeegebied
•
•
Het Middellandse Zeegebied is het gebied rond de Middellandse Zee, omvattende
Spanje, Gibraltar, het zuiden van Frankrijk, Monaco, Italië, Malta, San Marino, het
Vaticaan, Slovenië, Kroatië, Montenegro, Albanië, Bosnië, Griekenland, Turkije,
Cyprus, Syrië, Libanon, Israël, Palestina, Egypte, Libië, Tunesië, Algerije en
Marokko.
Portugal is geen mediterraan land, omdat het niet aan de Middellandse Zee ligt,
maar wordt op grond van overeenkomstige eigenschappen met mediterrane
landen wel vaak als zodanig beschouwd.
De mediterrane landen hebben verschillende van de
volgende kenmerken gemeen:
• De mediterrane provinciae van het Romeinse Rijk
• Semitische en Griekse wortels
• ooit onderdeel van het Imperium Romanum
• snijvlak van Europese en Arabische cultuur
• het mediterrane dieet: veel groente, vis en zeevruchten,
weinig vlees; het gebruik van olijven, olijfolie, tomaten, amandelen
• droog klimaat
Regio’s
• Binnen de geografie worden regio’s gezien als
gedachteconstructies geen bestaande gebieden
• Regionaliseren = geografisch classificeren/ groeperen
• In het politiek maatschappelijk handelen worden
juridische regio’s gehanteerd (gemeente, provincie,
etc. ) Het betreft hier statistische eenheden.
• Regio is ook de dagelijkse omgeving voor individuen
(= Place)
Type regio’s
Formele regio: een gebied
dat wordt afgebakend op
basis van een of meerdere
gelijksoortige
verschijnselen
Functionele regio: een
gebied op basis van
interactie tussen
verschijnselen. Indien
sprake is van één centrum
dan spreken we van een
nodale regio.
Perceptuele regio: een
gebied dat is afgebakend
op basis van perceptie. D e
regio geeft de perceptie
weer van het
karakterestieke van een
gebied.
Formele regio. In dit geval een uniforme regio, d.w.z. het gebied is
afgebakend op basis van één verschijnsel (malaria). In alle delen van de
regio komt het verschijnsel voor.
Formele regio
Formele regio (in literatuur soms zonale regio
genoemd)
Regionaliseren
Formele regio op
basis van twee
verschijnselen
Formele regio op
basis van meerdere
verschijnselen
Denk aan afbakening
van het Middellandse
Zeegebied bij
Wikipedia
Fig. 1.24 Knox & Marston, The Mormon culture region
(Core): de zone met de grootste
concentratie of homogeniteit van
een verschijnsel of verschijnselen
Domain: het gebied buiten de
kern waar het verschijnsel nog
geconcentreerd aanwezig is, maar
minder dan in het centrum
Sphere (periferie): de rand van
regio. Het verschijnsel komt voor,
maar niet geconcentreerd of
homogeen. Vaak een
overlapzone met een andere
regio.
Functionele regio
• Afbakening op basis van interactie tussen
verschijnselen
• Interactie kan plaatsvinden tussen
verschillende min of meer gelijksoortige
centra (bijv. steden)
• Interactie kan plaatsvinden van één
herkenbaar centrum (= nodale regio)
Functionele
regio
Nodale regio
Functionele regio’s, bijv. afbakening m.b.v.
het garviteitsmodel
Voorbeelden regionaliseren van fysische of
culturele verschijnselen
Fysische verschijnselen
Culturele verschijnselen
Formele regio
Klimaat
Agrarisch grondgebruik
Functionele regio
Golfstroom
Voorzieningen
Meer gebruikte term: systeem
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Wat is geografie? Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand
Orford Ness
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Orford Ness
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Orford Ness
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Regionaliseren Een dagje aan het
strand (Peter Haggett)
Perceptuele regio’s
Afbakening op basis van beelden en
representatie
Regionale identiteit
Joel Garreau (1981)The Nine Nations
of North America
Het samenwoningsmodel
• Regionaalsysteem, toont de relaties /
interactie in een gebied
• Analyse-instrument voor een gebied
(verschillende schaalniveaus)
Het samenwoningsmodel (regionaal systeem)
Het samenwoningsmodel (regionaal systeem)
Handelingsverbanden:
- huishoudens
- bedrijven
- overige instellingen
horizontale relaties:
• migratie, transport en
communicatie
• intern en extern
Artefactieelmorfologisch patroon =
menselijke
inrichtingselementen
Fysiek milieu =
menselijke en natuurlijke
inrichtingselementen
Toepassing samenwoningsmodel
Doelen
1.
2.
3.
4.
5.
Toepassingen van het geografisch instrumentarium bij het
beschrijven en verklaren kunnen herkennen, toepassen en
kritisch beschouwen.
De regio als gedachteconstructie aan de geografische
zienswijze (= formeel object van de geografie) kunnen
relateren.
De drie typen regio’s kunnen omschrijven en in
voorbeelden herkennen.
Op basis van gegevens kunnen regionaliseren en regio’s
onderverdelen in subregio’s
Het samenwoningsmodel kunnen uitleggen en als
functionele regio kunnen typeren.
Terugblik
Vragen?
Volgende bijeenkomst
• Het samenwoningsmodel als regionaal
systeem
• Regio’s als unieke gebieden
• Bestuderen: Knox & Marston p. 31 – 36
• Toepassen samenwoningsmodel op Jamua,
Uttar Pradesh

similar documents