SKRINING

Report
Nacionalni programi skrininga raka u
Srbiji
Beograd, jul, 2013.
Beograd, jul, 2013.
 Živite
razumno,
jer u hiljadu ljudi,
samo jedan čovek
umre prirodnom
smrću...
ostali žive iracionalnim
životima
Beograd, jul, 2013.
 PRIMARNA
Imunizacija (HPV vakcina),
prestanak pušenja
 SEKUNDARNA
 Skrining
(Pap bris)
 TERCIJALNA
 mamografija
Beograd, jul, 2013.
Polyp
Beograd, jul, 2013.
Pojava
lokalnih
simptoma
ili znakova
DIJAGNOZA
Ozbiljni
simptomi
/znaci
Metastaze
LEČENJE
A
B
C
D
ORGANIZOVANO
MASOVNO RANO
OTKRIVANJE
RANO OTKRIVANJE U
POJEDINAČNIM
SLUČAJEVIMA
ISHOD:
Izlečenje
Invaliditet
Smrt
“SKRINING”
PRIMARNA
PREVENCIJA-
SEKUNDARNA
PREVENCIJA
HPV vakcina
Beograd, jul, 2013.
TERCIJERNA
PREVENCIJA
vreme
IZLAGANJE
Pojava
bolesti:
prekliničke
promene

SKRINING ?
PROBIR?
PRESEJANJE?
RANO
OTKRIVANJE?
ODABIR?
Beograd, jul, 2013.
Beograd, jul, 2013.

PRELIMINARNA IDENTIFIKACIJA
NEPREPOZNATE BOLESTI UZ POMOĆ TESTA,
PREGLEDA ILI PROCEDURE KOJA SE MOŽE
BRZO PRIMENITI NA ZDRAVOJ TJ.
ASIMPTOMATSKOJ POPULACIJI

SELEKTUJE LJUDE NA ONE KOJI VEROVATNO
IMAJU OD ONIH KOJI VEROVATNO NEMAJU
BOLEST

POZITIVAN SKRINING TEST ZAHTEVA DALJE
DIJAGNOSTIČKE PROCEDURE
Beograd, jul, 2013.

VELIKA SMRTNOST

DUG PREINVAZIVNI PERIOD

ADEKVATAN TEST

ADEKVATAN TRETMAN
Beograd, jul, 2013.

VISOKA SENZITIVNOST I SPECIFIČNOST

LAKO PRIMENJIV

JEFTIN

SIGURAN

PRIHVATLJIV I ZA PACIJENTA I ZA LEKARA
Beograd, jul, 2013.
Scenario skrininga
transformacija………..
Klinička
medicina
Ljudi sa simptomima
Preventivna
medicina
Beograd, jul, 2013.
Ljudi bez simptoma



PAD MORTALITETA
PAD INCIDENCE
(za rak grlića materice i rak debelog creva)
POBOLJŠANJE KVALITETA ŽIVOTA
Beograd, jul, 2013.
Organizovani populacioni skrining
program za rak grlića materice,
debelog creva i dojke preporučen je od
strane Saveta Evrope
Beograd, jul, 2013.
 28




članica EU
15 država je započelo skrining pre 2004.g
Austrija, Belgija, Danska, Finska, Francuska,
Nemačka, Grčka, Irska, Italija, Luksemburg,
Holandija, Portugal, Španija, Švedska, Velika
Britanija
12 država se pridružilo 2004.-2007.g
Bugarska, Kipar, Češka, Estonija, Mađarska,
Latvia, Litvanija, Malta, Poljska, Rumunija,
Slovačka, Slovenija
Beograd, jul, 2013.
Beograd, jul, 2013.
NACIONALNI
PROGRAMI
???
Beograd, jul, 2013.
Beograd, jul, 2013.
Standardizovana stopa incidence ASR (W) na 100 000 hiljada, Globocan 2008
Evropa: 236.7
Srbija: 218 (29)
.
Beograd, jul, 2013.
Standardizovana stopa mortaliteta ASR (W) na 100 000 hiljada, Globocan 2008
Evropa: 116
Srbija: 142 (2)
Beograd, jul, 2013.
Najčešće maligne bolesti
u Srbiji 2008.
Lokalizacija
Br novoobolelih*
Pluća
Debelo crevo
Dojka
Prostata
Grlić materice
5
4
4
1
1
200
000
000
900
300
Ukupno
33 000
50%
*procna na osnovu podataka Registra za rak IZJZS za 2008.godinu
Beograd, jul, 2013.
Pozadina skrininga u Srbiji
Rak grlića materice
 Smrtnost, standardizovana prema uzrastu 9,2 na 100.000 (2008)
 Na 3. ili 4. mestu među evropskim zemljama
 2/3 novootkrivenih slučajeva otkriva se nakon rane invazivne faze
 > 700 žena umre svake godine (Globocan 2008)
Rak dojke
 Smrtnost, standardizovana prema uzrastu 21,7 na 100.000 (2008)
 Treći najčešći uzrok smrti među ženama starijim od 45 godina
 Rak dojke se dijagnostifikuje kod svake 12. žene
 70% novootkrivenih kancera dojke veći su od 2 cm
 > 1900 žena umre svake godine (Globocan 2008)
Rak debelog creva i rektuma
 Smrtnost, standardizovana prema uzrastu (ASR) 16,6 na 100.000
(2008)
 Drugi na listi smrti izazvanih kancerom kod oba pola
 Smrtnost kod muškaraca veća od one u EU za 15%, kod žena za 19%
 > 3000 muškaraca i žena umre svake godine (Globocan 2008)
Beograd, jul, 2013.


Prvi korak: društvena rasprava o svrhi,
koristi i riziku skriniga da bi se postiglo
razumevanje o potrebi skrininga
Drugi korak: pregled postoječih preporuka i
smernica zasnovanim na dokazima, uzimajući
u obzir lokalnu situaciju
Beograd, jul, 2013.
Definisana na nacionalnom, regionalnom i lokalnom
nivou
•
•
•
•
•
•
Definisana uloga zdravstvenih institucija
Prava pacijenata, informisani pristanak
Zaštita podataka o ličnosti
Organizacija, koordinacija, finansiranje, nabavka
(tenderi), upravljanje i kontrola kvaliteta
Populacioni registri, Registar za rak, Registar za
skrining, Registar umrlih lica
Nacionalni skrining programi, Vodiči dobre kliničke
prakse, uputstva za zaposlene i populaciju
Beograd, jul, 2013.
CILJNA POPULACIJA
• SKRINING TEST
• FREKVENCIJA SKRININGA
• TRIJAŽA/DIJAGNOZA
• TRETMAN
• FOLLOW-UP (PRAĆENJE)
• POKRIVENOST (najmanje 75%)
• KONTROLA KVALITETA
• SVE MORA BITI USKLAĐENO SA
SREDSTVIMA
•
Beograd, jul, 2013.
Identifikovati svakog pojedinca
(uz identifikacioni broj skrininga)
 Povezati Registar za skrining sa Registrom za
rak, Službama patologije, bolničkim registrima,
Registrom umrlih lica
 Jasno definisati koji se podaci prikupljaju

Beograd, jul, 2013.
Mnogobrojni pilot projekti (Braničevo,2004.
(Vlada Francuske: SZO i MZ itd.)
 2006. formirane radne grupe MZ
2008. prerasle u RSK
 Strategija za kontrolu duvana (2007)
 Strategija za kontrolu HNB (2009)
 Srbija protiv raka(2009)
 Nacionalni programi za prevenciju
raka grlića materice, debelog creva i dojke
(2009.)

Odeljenje epidemiologije i prevencije IORS i Sl.gl.br.101/05
Beograd, jul, 2013.
Projekat EU i Ministarstva zdravlja: Podrška
uvođenju Naionalnih programa za borbu protiv
raka
 Nacionalni vodiči dobre kliničke prakse za
dijagnostikovanje i lečenje raka grlića materice,
dojke i debelog creva
(Agencija za akreditaciju) 2012.
 Kancelarija za skrining 2013.u okviru IZJZRS
“Milan Jovanović Batut”
 RFZO-nomenklatura skrining pregleda

Beograd, jul, 2013.









Cilj- svi programi nacionalno organizovani
Finansiranje RFZO (Registar osiguranih lica)
Aktivno pozivanje ciljne populacije - Pozivno pismo i
pozivni centar
Organizacija i kontrola kvaliteta - Kancelarija za
skrining
Pravna regulativa
Srbija protiv raka 2009.
Nacionalni programi 2008/2009. (dopuna
2013)
Vodiči dobre kliničke prakse 2012.
Kancelarija za skrining 2013....
Beograd, jul, 2013.




Omogućiti dostupnost Nacionalnih programa
svima
Zdravstveni radnici moraju biti upoznati sa
dobrim i lošim stranama skrininga
Moraju adekvatno informisati učesnike
skrininga
Komunikacija je ključni deo procesa skrininga
Beograd, jul, 2013.
Pacijent-lekar odnos
Lekar
Lekar
Pacijent
Pacijent
Tradicionalni
model
Kombinovan
model
“evolucija ” odnosa lekar-pacijent,
Beograd, jul, 2013.
UČESNIK SKRININGA
TREBA DA DOBIJE ADEKVATNU
INFORMACIJU O SKRININGU
DA BI DOBILI SAGLASNOST
ZA UČEŠĆE U SKRININGU
Beograd, jul, 2013.
Barijere u komunikaciji
Beograd, jul, 2013.
KOMUNIKACIONE BARIJERE
MOGU POSTOJATI KOD OBE STRANE:
ZDRAVSTVENIH RADNIKA
POPULACIJE-UČESNIKA U SKRININGU

nejasnoće oko skrininga raka kod
zdravstvenih profesionalaca na primarnom nivou u
vezi sa samom organizacijom skrining programa

komunikacione veštine zdravstvenih radnika

intelektualni nivo, znanje samih korisnika
Beograd, jul, 2013.
Populacija naspram pojedinca:
Komunikacioni paradoks
Skrining je populacioni pa se i informacija
nudi i plasira celoj populaciji
Velika raznolikost,
heterogenost populacije
Beograd, jul, 2013.
INFORMIŠE
 Objašnjava problem ali i rešenje
 DAJE JASNA UPUTSTVA
 GRADI POVERENJE
 POMAŽE U OTKLANJANJU PREPREKA
(svih vrsta)
 PREDRASUDE SVODI NA MINIMUM
 DOPRINOSI SAMOPOŠTOVANJU I
POVEĆAVA HRABROST UČESNIKA DA
PARTICIPIRAJU U SKRININGU

Beograd, jul, 2013.
POŠTOM
Pozivno pismo

Pozivni centar

Beograd, jul, 2013.

Treba da bude jednostavna i razumljiva ali
da daje sve potrebne iformacije o skriningu
kao na pr:
Svrha skrininga
 Tip testa
 Interval skrininga
 Rezultati testiranja-pojasniti procedure
 Poverljivost podataka itd.

Beograd, jul, 2013.
entuzijasti
skeptici
Beograd, jul, 2013.
.
Beograd, jul, 2013.
HVALA 
Beograd, jul, 2013.

similar documents