Powerpoint

Report
Methodiek van het vorming
geven
15 oktober 2014
Ism Velt
Experiment: peer-to-peer
Horizontaal
Iedereen inzetten volgens zijn talenten,
intrinsieke motivatie
Samenwerken en meer bereiken dan wanneer
lesgever alles alleen vertelt
Actieve burgers  nemen zelf heft in handen
Experiment: peer-to-peer
Verwant met open source,
crowdsourcing/funding, fab lab,
stadslandbouw, samentuinen, ….
Succes van tweedehands, AirBnB, repaircafé,
….
Tijdens
de LES
GROEP
Uitstraling en
houding:
zelfvertrouwen,
enthousiasme,
optimisme, …
inhoud
Eigen visies op
natuur- en
Eigenmilieubeschermin
visies op
g
natuur- en
milieubescherming
OMGEVING
ervaring
werkvormen
Visie op
educatie en
favoriete
werkvormen
Docent
Kennis en
interesses
…
Voorbereiding
van de les
DE
LESGEVER
Methodiek van het vorming geven
• Onderdelen van lesboom:
– Wortels: uitgangspunt: lesgever (dag 1 en 2 (17/01))
– Stam: lesvoorbereiding: doelen, inhoud, werkvormen
(rekening houdend met doelgroep en omgeving) (dag 1)
– Kruin: lesgeven: interactie lesgever, groep en omgeving (dag
1 en 2)
Didactiek
• Programma dag 1:
– Voor- en namiddag: DE STAM
• De doelgroep
• De lesomgeving
• Doelen
– Namiddag: DE KRUIN
• Hoe sta je voor een groep?
• Werkvormen
• De leerinhouden
– De ideale lesgever
Didactiek
• Programma dag 2:
– Voor en na-middag: DE KRUIN
• (mini) lessen
DE STAM: Doelgroepen
Doelgroepen: algemeen
• De lesgever moet zich aanpassen aan aan de
doelgroep en NIET omgekeerd!!!
• Aansluiten bij niveau (voorkennis, leeftijd) en
interesses van publiek is de boodschap…
• …maar….
– Verschillen tussen groepen
– Verschillen binnen groepen
Verschillen tussen groepen
• Kinderen (verschil kleuters, 6e lj)
• Jongeren (verschil klas, jeugdbeweging)
• Volwassenen (verschil KAV-afdeling, VELT-afdeling,
personen met een handicap, kansarmen, enz.)
• Senioren (zie vorige)
• Gemengd publiek (grote flexibiliteit vereist, maar
meestal niet van toepassing voor een binnenles)
• …
Groep 1
Verschillen tussen groepen
• Stelling 1: Lesgeven aan kinderen is
gemakkelijker dan lesgeven aan volwassenen.
Verschillen tussen groepen
Stelling 2: Met volwassenen gebruik je beter
geen actieve werkvormen zoals groepswerk en
spel.
Verschillen tussen groepen
• Stelling 3: Femma-afdelingen zijn geen
gemakkelijk publiek: de deelnemers zijn niet
zo geïnteresseerd in de moestuin en ze komen
vooral naar de activiteit voor het sociale
contact met elkaar.
Verschillen tussen groepen
Stelling 4: Jongeren zijn de volwassenen van
morgen. Besteed met hen veel aandacht aan
de huidige milieuproblemen en manieren om
het eigen gedrag te veranderen.
Verschillen tussen groepen
• Stelling 5: Senioren laat je best voldoende
zitten op hun stoel en luisteren naar de
lesgever.
Volwassenen
•
•
•
•
•
•
•
verwachten respect en duidelijke omkadering
comfort en afspraken
zorg dat je de verwachting van de groep kent
doel van de activiteit duidelijk aangeven
ingaan op gezamenlijke interesse vanuit vereniging
geven veel krediet als ze zien dat je je best doet
motiveer ook volwassenen om te zien, horen, ruiken,
voelen en te proeven, kortom actief te leren
Volwassenen
• aandacht voor het milieuaspect maar niet
moraliseren, objectieve informatie, groepsgesprek
• handelingsperspectief
•  milieuproblemen zijn uitdagingen
waaraan iedereen kan meewerken
•  de toekomst is niet hopeloos
Jongeren  zoekend
• puberteit = onzekerheden
 ruime interesse voor de buitenwereld neemt af
•  rust om met zichzelf bezig te zijn
• het sociale aspect is het belangrijkste voor hen
• eigen identiteit en identificatiefiguren, groepscultuur
• Kritiek op volwassenen
• Jongeren worden meer en meer zelf consument
! belang van educatie en informatie
• zoeken naar plaats in de maatschappij
• handelingsperspectief
Jongeren
• niet moraliseren, niet met schuldgevoelens opzadelen,
dingen ter discussie stellen
• ‘objectieve informatie’ is belangrijk
• voorkennis toetsen
• voorbeeldfunctie
• overdaad schaadt
Senioren
• ‘gepensioneerd zijn’  hulpbehoevend
• mensen met veel levenservaring
 breed historisch perspectief
•  minder theorie, vertrekken vanuit concrete
aangrijpingspunten
• vertellen zelf graag iets
• Ontspannen, genieten van het aanbod en van sociaal
contact
• rustigere en actieve lesdelen afwisselen (zitplaatsen)
Verschillen binnen groepen
• Verschillen in voorkennis en visie
Hoe ga je daar als lesgever mee om?
• Verschillende brillen om naar moestuin te
kijken
• Verschillende leerstijlen
• ….
Groep 2
Gezonde voeding
Een voorbeeld: ieder zijn eigen beeld over voeding
Kosten besparen
Moestuin als sociaal gebeuren
Culinair
Ecologische
voordelen
Helemaal geen interesse
Ontspanning
Met welke bril kijken mensen
naar de moestuin?
•
•
•
•
•
•
•
Gezonde voeding
Kosten besparen
Sociaal aspect
Culinaire
Ecologisch aspect
Helemaal geen interesse
Ontspanning
Verschillen binnen groepen
• Hoe leren mensen?
• 4 stadia in leercyclus (Kolb)
– Concrete ervaringen
– Observatie en reflectie
– Verkennen van theorie (abstracte begripsvorming)
– Actief uitproberen
Hoe leren mensen?
Hoe leren mensen: leerstijlen
Verschillen binnen groepen
• 4 voorkeuren van startstadium:
– Denker: verkennen van theorie
– Beslisser: actief experimenteren
– Doener: concrete ervaring
– Dromer: observatie en reflectie
(synoniemen voor dromer: ontwerper, bezinner)
Hoe omgaan met leerstijlen tijdens je
vorming?
Verschillende leerstijlen – Verschillende favoriete
leeractiviteiten:
– Denker: traditionele schoolse opzet:
theorie – oefening - nabespreking
– Beslisser: al doende leren
oefenen op basis van tips – nabespreking - theorie
– Doener: sprong in het diepe
meteen oefenen – bespreking – theorie – toepassen in praktijk
– Dromer: gebruik maken van eigen wijsheid
ervaringen bespreken – theorie – demonstreren aan de hand van voorbeelden –
inoefenen
=> VARIËREN, leerstijlen afwisselen !!!
DE STAM: doelstellingen
Groep 3
Tijdens
de LES
GROEP
Uitstraling en
houding:
zelfvertrouwen,
enthousiasme,
optimisme, …
inhoud
Eigen visies op
natuur- en
Eigenmilieubeschermin
visies op
g
natuur- en
milieubescherming
OMGEVING
ervaring
werkvormen
Visie op
educatie en
favoriete
werkvormen
Docent
Kennis en
interesses
…
Voorbereiding
van de les
DE
LESGEVER
Doelstellingen
• Algemeen doel: wat is mijn boodschap, wat wil
ik bereiken?
• Lesdoelen: soorten
– Kennis
– Houding
– Vaardigheden
Doelstellingen
• Lesdoelen: functies
– Reflectiemiddel
– Motivatie
– Richtinggevend bij keuze van inhouden
– Richtinggevend bij keuze van werkvormen
– Evaluatiemiddel
– Communicatiemiddel
 Uitgangspunt bij lesvoorbereiding
Doelstellingen: tips
• Lesdoelen formuleren:
– Vertrek vanuit perspectief cursisten
• De cursisten kunnen….
– Formuleer observeerbaar gedrag met behulp van
actief werkwoord:
• Kennis: aanduiden, opnoemen, vb’n geven
• Vaardigheden: produceren, vaardig gebruiken
• Houding: een voorbeeld zijn van,…
Doelstellingen
– Concretiseer de inhoud
• Niet: inzien wat biologische landbouw is
• Wel: kunnen aantonen wat het verschil is tussen
biologische landbouw en gewone landbouw
– Benoem middelen en/of voorwaarden
– Formuleer enkelvoudige doelen
• D.w.z. bevatten één handeling per doelstelling
Doelstellingen
•
Goed of kan beter?
DE STAM: de lesomgeving
De lesomgeving
Waarmee moet je rekening houden bij het voorbereiden
van je les/activeit?
– Doelgroep : leeftijd, organisatie, aantal, ...
– Lesomgeving
-
Wanneer?
Duur van de activiteit
Waar?
Welk materiaal is beschikbaar?
Context: waarom vraagt men je? dagprogramma?
...
Je les hieraan aanpassen !!!
DE STAM: Leerinhouden
Leerinhouden
Theorie: doelen bepalen leerinhouden
Praktijk: parallel proces
Belang van goed inhouden kiezen:
• Inhoud sprokkelen: Wat kan ik vertellen?
• Inhoud selecteren: wat zal ik vertellen?
Leerinhouden
• Inhoud ordenen: wanneer ga ik wat vertellen
Start: INTRO?
– Interest (trek de aandacht van het publiek)
– Need (wat zullen ze krijgen aan info)
– Time (wat ga je doen en hoe lang duurt het)
– Respons (wat zijn de verwachtingen van het
publiek)
– Objective (wat wil je bereiken met je verhaal; kan
ook achteraf verteld worden)
Leerinhouden
• Inhoud ordenen: wanneer ga ik wat vertellen
– Middengedeelte: verschillende werkvormen gebruiken!
• Goed structureren
• Voldoende illustreren
• Voortdurend evalueren, herhalen en samenvatten
– Slot: met welke boodschap wil ik de mensen naar
huis sturen?
DE STAM: werkvormen
Groep 4
Werkvormen
• 7 groepen werkvormen
– Monoloog
– Dialoog
– Groepsgesprek
– Demonstratie
– Opdracht en groepswerk
– Belevingsmoment
– Spel
Werkvormen - Monoloog
Gids: vertelt
Deelnemers: luisteren
= klassieke leersituaties, uiteenzetting,
presentatie, tv-journaal, verhaal,
inleiding
Werkvormen - Dialoog
Gids: vragen stellen (open en gesloten)
Deelnemers: waarnemen, nadenken,
antwoorden, vragen stellen
= vragen stellen die tot doel hebben mensen
te laten waarnemen, zelf verder te denken,
conclusies te trekken, aan te sluiten bij wat
ze al weten
Werkvormen - Groepsgesprek
Gids: gedachtewisseling tot stand
brengen door stelling of om mening te
vragen, discussie
Deelnemers: verschillende visies in
gesprek
= vragen naar de visie van de
deelnemers, zoeken naar betekenis en
consensus
Werkvormen Demonstratie
Gids: ahv materiaal laten zien hoe iets
werkt
Deelnemers: toekijken
= levend of dood materiaal (diertjes,
compostvat, afval, …) of illustratie
(foto, tekening), iets voordoen
Werkvormen - Opdracht
Gids: aan het werk zetten, opdrachten
uitleggen en begeleiden (inleiding,
begeleiding, afsluiting)
Deelnemers: opdracht uitvoeren
= kan variëren van iets heel korts tot
iets uitgebreider, individueel of in
groepen
Werkvormen - Belevingsmoment
Gids: materiaal voorzien, opdracht
geven en ruimte laten
Deelnemers: onbevangen waarnemen,
zintuigen gebruiken
= de deelnemers zelf iets laten ervaren
zonder er een opdracht bij te geven,
hen te laten experimenteren
Werkvormen - Spel
Gids: spel inleiden en begeleiden,
synthese, boodschap
Deelnemers: deelnemen
= van heel kort (iets zoeken, nadoen, …)
tot uitgebreid; vaak klassieke spelen
in een natuureducatief jasje
Werkvormen: opdracht
- Maak groepen van 3
- Bereid een les van 3-5 min rond de moestuin voor waar
verschillende werkvormen aan bod komen
Werkvormen
• Keuze wordt bepaald door:
– Doel: draagt de werkvorm bij tot je doel?
– Doelgroep: past de werkvorm bij je publiek?
– Situatie: omgeving, tijd, grootte van de groep,
sfeer, enz.
– Lesgever: zie je de werkvorm zitten?
DE KRUIN: Lesgeven zelf
Groep 5
Tijdens
de LES
GROEP
Uitstraling en
houding:
zelfvertrouwen,
enthousiasme,
optimisme, …
inhoud
Eigen visies op
natuur- en
Eigenmilieubeschermin
visies op
g
natuur- en
milieubescherming
OMGEVING
ervaring
werkvormen
Visie op
educatie en
favoriete
werkvormen
Docent
Kennis en
interesses
…
Voorbereiding
van de les
DE
LESGEVER
De ideale lesgever
• Opdracht: wat zijn kenmerken van een goede
lesgever en of les?
Visie op
educatie
en
favoriete
werkvorm
en
Uitstraling en
houding:
zelfvertrouwen,
enthousiasme,
optimisme, …
Eigen visies op natuuren milieubescherming
…
Kennis
en
interess
es
Tijdens
de LES
GROEP
Uitstraling en
houding:
zelfvertrouwen,
enthousiasme,
optimisme, …
inhoud
Eigen visies op
natuur- en
Eigenmilieubeschermin
visies op
g
natuur- en
milieubescherming
OMGEVING
ervaring
werkvormen
Visie op
educatie en
favoriete
werkvormen
Docent
Kennis en
interesses
…
Voorbereiding
van de les
DE
LESGEVER
1. Spreken voor Groepen
•
•
•
•
•
Oogcontact
Timing en tempo
Territoriumgedrag en tics
Beweeg (zuinig)
Ondersteun je verhaal
1. Spreken voor groepen
•
•
•
•
Ademhaling en taalgebruik
Stemvolume
Klare taal en stopwoorden
Intonatie en dramatiek
2. Tips bij het lesgeven
•
•
•
•
•
Inrichting van de ruimte
Plaats van het publiek
Plaats van de spreker
Gebruik actieve en appelerende taal
Illustreer je verhaal
2. Tips bij het lesgeven
•
•
•
•
Ijsbrekers en lichtpuntjes
Houding
Moeilijke situaties
Standpunten en argumenten

similar documents